II SA/Op 186/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Bogusz po rozpoznaniu w dniu 16 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku uczestnika postępowania "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 30 lipca 2013 r., sygn. akt II SA/Op 186/13 w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie ze skargi W. O. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 31 grudnia 2012 r., nr [...], w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia postanawia odmówić przywrócenia terminu. Postanowieniem z dnia 30 lipca 2013 r., sygn. akt II SA/Op 186/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zawiesił postępowanie w sprawie ze skargi W. O. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 31 grudnia 2012 r., nr [...], w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia. Jako podstawę prawną zawieszenia wskazano art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., podnosząc, że zawieszenie postępowania następuje do czasu uprawomocnienia się wyroku z dnia 28 maja 2013 r., sygn. akt II SA/Op 582/12, w sprawie ze skargi B. G. i W. O. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 31 lipca 2012 r., nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności odwołania od decyzji w sprawie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia. Na rozprawie w dniu 16 lipca 2013 r., poprzedzającej wydanie postanowienia o zawieszeniu postępowania pełnomocnicy obecnych stron zwrócili uwagę właśnie na to inne postępowanie sądowoadministracyjne, w którym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wyrokiem uchylił postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 31 lipca 2012 r., nr [...], w przedmiocie niedopuszczalności odwołań B. G., W. O., A. P., K. W. oraz Towarzystwa "A" z siedzibą w [...], od decyzji Burmistrza Grodkowa z dnia 9 marca 2012 r., nr [...], ustalającej "B" Spółka z o.o. z siedzibą w [...] (dalej też Spółka) środowiskowe uwarunkowania na realizację przedsięwzięcia, polegającego na budowie farmy wiatrowej wraz z infrastrukturą towarzyszącą w rejonie wsi [...] w gminie Grodków, zwanej dalej decyzją środowiskową. Postanowienie o zawieszeniu postępowania z dnia 30 lipca 2013 r., zostało doręczone pełnomocnikowi uczestnika w dniu 7 sierpnia 2013 r. Pismem z dnia 22 sierpnia 2013 r., nadanym w placówce pocztowej w dniu 23 sierpnia 2013 r., pełnomocnik wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia 30 lipca 2013 r. o zawieszeniu postępowania. W uzasadnieniu podniósł, że niedotrzymanie terminu było przez stronę niezawinione. Wskazał, że od wyroku z dnia 28 maja 2013 r., w sprawie o sygn. akt II SA/Op 582/12, skargę kasacyjną wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu, o czym uczestnik dowiedział się 16 sierpnia 2013 r. Wniesienie skargi kasacyjnej, po upływie w dniu 14 sierpnia 2013 r., terminu do złożenia zażalenia na postanowienie z dnia 30 lipca 2013 r. zmieniło – zdaniem żalącego się - diametralnie zarówno stan faktyczny, jak i prawny. Stwierdził, że reprezentowana przez niego Spółka, nie ponosi winy w uchybieniu terminu i dołożyła należytej staranności, ponieważ podjęła jedyną zasadną we wcześniejszych okolicznościach faktycznych, decyzję o niezaskarżaniu postanowienia z dnia 30 lipca 2013 r., stanowiącą przejaw działania w zgodzie z zasadą ekonomiki procesowej. Dodał, że wyrok z dnia 28 maja 2013 r., sygn. akt II SA/Op 582/12, uchylający postanowienie o niedopuszczalności odwołań, otworzył drogę do merytorycznego rozpatrzenia odwołań od decyzji środowiskowej, a w rezultacie przybliżał zarówno Spółkę, jak i skarżącego do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy i zakończenia długotrwałego stanu niepewności. Było to zgodne z wolą obu podmiotów, czego przejawem było niezaskarżanie przez nie wyroku. Pełnomocnik Spółki podniósł dalej, że obecnie konieczne i uzasadnione stało się złożenie wniosku wraz z zażaleniem na postanowienie z dnia 30 lipca 2013 r., tak, aby nie zwlekać z załatwieniem niezależnych przecież spraw niedopuszczalności odwołań i odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołań. Ponadto pełnomocnik Spółki stwierdził, że nie był w stanie przewidzieć, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu wniesie skargę kasacyjną od wyroku o sygn. akt II SA/Op 582/12. Pełnomocnik zwrócił też uwagę na długotrwałość toczących się postępowań dotyczących decyzji środowiskowej i to, że zawieszenie postępowania w sprawie II SA/Op 186/13, w oczekiwaniu na wydanie wyroku przez Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie sygn. akt II SA/Op 582/12, będzie się wiązało ze znaczącym opóźnieniem procesu inwestycyjnego. Pełnomocnik Spółki wskazał także, że uchybienie terminu do wniesienie zażalenia na postanowienie z dnia 30 lipca 2013 r., spowodowało dla niego ujemne skutki w zakresie postępowania sądowoadministracyjnego. Utracił on bowiem możliwość merytorycznego rozpatrzenia przez Naczelny Sąd Administracyjny zasadności zawieszenia postępowania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu. Żalący się podkreślił ponadto, że zachował 7 - dniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, o którym mowa w art. 87 § 1 P.p.s.a,. ponieważ przyczyna uchybienia terminu przez Spółkę ustała wraz z doręczeniem jej odpisu skargi kasacyjnej od wyroku tj. 16 sierpnia 2013 r. Do wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia 30 lipca 2013 r., pełnomocnik Spółki załączył zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, zważył co następuje: Wniosek uczestnika postępowania "B" Spółka z o.o. z siedzibą w [...], o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia 30 lipca 2013 r., sygn.. akt II SA/Op 186/13 o zawieszeniu postępowania sądowego nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 P.p.s.a. Sąd na wniosek strony, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, postanowi przywrócenie terminu. Natomiast w myśl art. 87 P.p.s.a., w piśmie zawierającym wniosek o przywrócenie terminu, wniesionym w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, do sądu, w którym czynność miała być dokonana (§ 1), należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2), a równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4). Podstawowymi przesłankami, które warunkują przywrócenie terminu jest zatem zachowanie wymogu formalnego z art. 87 § 1 P.p.s.a. oraz stwierdzenie uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego. Uprawdopodobnienie, o jakim mowa powyżej jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność twierdzenia o jakimś fakcie; jest dopuszczalne, gdy przewidują go przepisy szczegółowe. Przy uprawdopodobnieniu dopuszcza się ustalenie okoliczności faktycznych bez przeprowadzania postępowania dowodowego, także odnośnie braku winy osoby, która uchybiła terminowi. Uprawdopodobnienie nie oznacza zatem udowodnienia braku winy, traktuje się je jako surogat, namiastkę dowodu bądź środek zastępczy dowodu stwarzający tylko prawdopodobieństwo twierdzenia o jakimś fakcie (patrz: B. Dauter [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Wolters Kluwer business, Warszawa 2011 r., str. 284-285). Brak winy w dochowaniu terminu strona musi uprawdopodobnić przez wskazanie faktów tę winę wyłączających. Jak słusznie podkreśla się w orzecznictwie, kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, wiąże się z obowiązkiem zachowania przez stronę szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Sąd nie może postanowić o przywróceniu terminu, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa w trosce o swoje interesy. Zajęcie odmiennego stanowiska, uwzględniającego subiektywny miernik staranności, wprowadziłoby do stosunków procesowych element niepewności (tak: w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 stycznia 2002 r., sygn. akt II SA/Wr 1329/01 oraz w postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 1 września 2011 r., sygn. akt I SA/Łd 310/11, dostępne na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych https://cbois.nsa.gov.pl.) Zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa pojęcie winy strony w uchybieniu terminu obejmuje swoim zakresem także winę osób trzecich, upoważnionych przez stronę do dokonania określonej czynności, czyli także winę pełnomocnika. Przykładowo w postanowieniu z dnia 23 czerwca 2010 r., sygn. akt I OZ 465/10 Naczelny Sąd Administracyjny wywiódł, że "pełnomocnik, który zgodził się reprezentować stronę, ma obowiązek działania w imieniu i na rzecz mocodawcy z równą starannością, jakby działał na własną rzecz, a mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się profesjonalnego pełnomocnika. Zaniedbanie osób, którymi posługuje się skarżący, obciążają jego samego, a zatem nie uwalniają strony od winy w niezachowaniu terminu. Podobną argumentację przedstawił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 7 maja 2010 r., sygn. akt I OZ 327/10 (System Informacji Prawnej Lex nr 672961), dodając, iż brak winy można przyjąć tylko wtedy, gdy strona i jej pełnomocnik nie mogli usunąć przeszkody przy użyciu największego w danych okolicznościach wysiłku. W konsekwencji strona, która uchybiła terminowi powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna. Podkreślenia wymaga, że przepis o przywróceniu terminu do dokonywania czynności procesowych nie może być interpretowany w sposób rozszerzający, gdyż zasadą jest dokonanie czynności w terminie. Z kolei, o braku winy strony można mówić gdy dokonanie czynności w ogóle (w sensie obiektywnym) było wykluczone, jak również w takich przypadkach, w których w danych okolicznościach nie można było oczekiwać od strony, by zachowała dany termin procesowy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 czerwca 1999 r., sygn. akt I PKN 103/99, opubl. OSNP 2000/19/719). W niniejszej sprawie Sąd - w pierwszej kolejności badając, czy wniosek o przywrócenie terminu został złożony w terminie zakreślonym przez ustawodawcę w art. 87 § 1 P.p.s.a. - stwierdził, że Spółka uzyskała informację o wniesieniu skargi kasacyjnej przez SKO w Opolu w dniu 16 sierpnia 2013 r., tj. w dniu doręczenia jej pełnomocnikowi odpisu tej skargi. Jeżeli wniosek o przywrócenie terminu złożono w dniu 23 sierpnia 2013 r. to należy uznać, że termin, o którym mowa w przywołanym przepisie został zachowany. Spólka dopełniła także wymogu dokonania czynności (wniesienia zażalenia) wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności, czego wymaga art. 87 § 4 P.p.s.a., Przechodząc do oceny okoliczności wskazanych przez stronę co do braku winy – zdaniem sądu - nie sposób dopatrzyć się obiektywnych i niezależnych od wnioskodawcy przeszkód w terminowym wniesieniu zażalenia. Podnoszona przez wnioskodawcę, jako przyczyna uchybienia terminu, niemożność przewidzenia, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu złoży skargę kasacyjną od wyroku wydanego w sprawie o sygn. akt II SA/Op 582/12, nie stanowi przesłanki uzasadniającej przyjęcie braku winy po stronie spółki. W przypadku, gdy strona jest reprezentowana przez pełnomocnika, przy ustalaniu jej winy w niezachowaniu terminu należy mieć na uwadze działania pełnomocnika, które obciążają ostatecznie stronę. Jeśli w sprawie występuje fachowy pełnomocnik, to do przyjęcia jego winy wystarczy nawet lekkie niedbalstwo. Dlatego można zasadnie założyć, że z należytą starannością wykonujący swoje czynności pełnomocnik poinformował mocodawcę o fakcie nieprawomocności wyroku, stanowiącego uzasadniający zawieszenie postępowania prejudykat, i o możliwym prawnie i zgodnie z P.p.s.a. działaniu organu w zakresie jego zaskarżenia skargą kasacyjną. W ocenie Sądu złożenie skargi kasacyjnej przez organ, nie było sytuacją nieprawdopodobną, w stopniu uzasadniającym jej określenie jako sytuację nie do przewidzenia, szczególnie przez fachowego pełnomocnika znającego się na przepisach procedury sądowadministracyjnej. Reasumując, Sąd uznał, że Spółka nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do dokonania spóźnionej czynności procesowej. W konsekwencji nie zaistniały również przesłanki pozwalające na uznanie zasadności złożonego wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia, a tym samym brak jest podstaw do jego przywrócenia. Z tych przyczyn Sąd, na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.