II SA/Op 217/10
WyrokWSA w Opolu2010-06-15
Skład orzekający: Jerzy Krupiński, Teresa Cisyk, Roman Ciąglewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy, uchylając decyzję organu pierwszej instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia, naruszył zasadę związania orzeczeniem sądu (art. 153 P.p.s.a.), ignorując wcześniejszy wyrok WSA w Opolu dotyczący tej samej sprawy?Ratio decidendi
Organ odwoławczy, uchylając decyzję organu pierwszej instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia, naruszył zasadę związania orzeczeniem sądu (art. 153 P.p.s.a.), ponieważ nie uwzględnił wskazań zawartych w poprzednim wyroku WSA w Opolu. Ignorowanie przez organ odwoławczy wcześniejszego wyroku sądu podważa zasadę sądowej kontroli nad aktami administracji i prowadzi do niespójności działania władzy publicznej.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o wznowienie postępowania w sprawie legalizacji dojazdu do warsztatu samochodowego. Po odmowie wznowienia przez organ pierwszej instancji i uchyleniu tej odmowy przez organ odwoławczy, WSA w Opolu wyrokiem z 21 kwietnia 2009 r. stwierdził nieważność postanowienia organu odwoławczego, wskazując na naruszenie przepisów proceduralnych. Następnie organ odwoławczy uchylił postanowienie organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Po ponownym rozpatrzeniu, organ pierwszej instancji odmówił wznowienia postępowania. Organ odwoławczy ponownie uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, co zostało zaskarżone przez wspólników spółki jawnej.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia 27 lipca 2009 r. i określa, że zaskarżona decyzja w całości nie podlega wykonaniu. Zasądza od Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Krupiński Sędziowie: sędzia WSA Teresa Cisyk – spr. sędzia NSA Roman Ciąglewicz Protokolant : st. sekretarz sądowy Katarzyna Johan po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 15 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi J. B., W. B., M. B. – wspólników spółki jawnej "[...]" w G. na decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie opłaty legalizacyjnej 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) określa, że zaskarżona decyzja w całości nie podlega wykonaniu, 3) zasądza od Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu na rzecz J. B., W. B., M. B. – wspólników spółki jawnej "[...]" w G. kwotę 457,00 (słownie: czterysta pięćdziesiąt siedem 00/100) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Pismem z dnia 8 września 2008 r., nazwanym skargą, skierowanym do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie brzeskim, A. W. – P. i M. W. domagali się wznowienia postępowania - zgodnie z art. 145 § 1 pkt 6 K.p.a. - w sprawie samowolnie wykonanego dojazdu do warsztatu usług samochodowych na działce A w G. przy ul. [...]. Podnieśli, że postanowienie z dnia 6 kwietnia 2007 r., legalizujące powyższy dojazd zostało wydane z naruszeniem prawa, tj. art. 106 § 1 K.p.a. oraz art. 49b ust. 2 Prawa budowlanego. Wskazali, że w dniu wszczęcia postępowania legalizacyjnego, tj. 4 stycznia 2006 r., gmina nie posiadała obowiązującego planu zagospodarowania. Brak było również decyzji ustalającej warunki zabudowy i zagospodarowania terenu. Dodali, że "nie skontrolowano i nie wyjaśniono faktu istnienia w sprawie dwóch różnych opinii - ekspertyz - dot. dojazdu."
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie brzeskim, postanowieniem z dnia [...], odmówił wznowienia postępowania. Postanowieniem z dnia [...], Opolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Opolu uchylił zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji i orzekł o wznowieniu postępowania w sprawie zakończonej postanowieniem z dnia 6 kwietnia 2007 r. Organ odwoławczy uznał, że wnioskodawcy posiadali przymiot strony w postępowaniu legalizacyjnym, zakończonym postanowieniem z dnia 6 kwietnia 2007r., w którym bez własnej winy nie brali w nim udziału. Organ stwierdził, że zachodzą przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a.
W wyniku rozpatrzenia skargi na powyższe postanowienie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wyrokiem z dnia 21 kwietnia 2009 r., sygn. akt II SA/Op 67/09, stwierdził nieważność zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu wyroku Sąd podniósł, że przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania ocena przyczyn wznowienia jest niedopuszczalna. Przesłanki wznowieniowej z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. nie powołano w piśmie z dnia 8 września 2008 r., zatem orzekając o wznowieniu postępowania na tej podstawie, organ działał bez wniosku, czyli z urzędu, do czego nie był uprawniony. Sąd wskazał, że "w niniejszym postępowaniu, prowadzonym na podstawie wniosku o wznowienie z dnia 8 września 2008 r., organ winien (...) brać pod uwagę i oceniać tenże wniosek, a nie równocześnie i inne wnioski, pisma oraz skargi, jakie zostały złożone wcześniej przez A. W. – P. i M. W. w sprawie dotyczącej budowy parkingu na działce sąsiedniej."
Powyższy wyrok spowodował powrót sprawy na etap postępowania odwoławczego. Opolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Opolu, działając na podstawie art. 138 § 2 K.p.a., decyzją z dnia 22 lipca 2009 r., nr [...], uchylił zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Powołując się na stanowisko Sądu w tej sprawie, organ odwoławczy wskazał na konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego przez organ pierwszej instacji "zgodnie z uzasadnieniem wyroku WSA w Opolu z dnia 21 kwietnia 2009 r." Na tę okoliczność, organ odwoławczy przywołał art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Nawiązując również do wyroku WSA w Opolu z dnia 21 kwietnia 2009 r., sygn. akt II SA/Op 67/09, Opolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Opolu postanowieniem z dnia 27 lipca 2009 r., uchylił postanowienie nr [...], Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie brzeskim z dnia 6 marca 2009 r. i umorzył postępowanie pierwszej instancji.
W wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie brzeskim postanowieniem z dnia [...], nr [...], odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostatecznym postanowieniem z dnia 6 kwietnia 2007 r., nr [...], nakładającym na właścicieli "[...]" spółki jawnej w osobach J. B., M. B., W. B., opłatę legalizacyjną "z tytułu braku zgłoszenia właściwemu organowi budowy, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 10 Prawa budowlanego, na działce nr ewid. A przy ul. [...] w G." W motywach odmowy wznowienia postępowania organ stwierdził, że A. W. – P. i M. W. w wyniku kolejno otrzymywanych pism (zapytań) od organu, w przedmiocie wskazania daty powzięcia wiadomości o postanowieniu dot. opłaty legalizacyjnej oraz sfałszowania kwalifikacji spornego obiektu budowlanego, uzupełnili wniosek z dnia 8 września 2008 r., udzielili odpowiedzi i wyjaśnień w przesłanych organowi pismach z dnia 12 sierpnia 2009 r. oraz z dnia 9 i 21 września 2009 r. W pismach tych wnioskodawcy oświadczyli, że zakończone postępowanie legalizacyjne odnosi się "do miejsc postojowych do 10 samochodów" podczas, gdy w sprawie chodzi o "samowolnie wykonany w maju 2005 r. dojazd do warsztatu na działce A". W zakresie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a., oprócz w/w okoliczności podnieśli także, że "dokumentacja z marca 2007 r. pozostaje bez związku z tematem sprawy. Jest fałszywa." Oświadczyli, że o wydaniu postanowienia legalizacyjnego z dnia 6 kwietnia 2007 r., dowiedzieli się w dniu 16 kwietnia 2007 r.
W świetle powyższego, organ stwierdził, że podana okoliczność sfałszowania kwalifikacji obiektu nie odpowiada - wskazanej przez wnioskodawców - przesłance z art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a. Organ dodał, że nie jest możliwe sfałszowanie wnioskowań o faktach, w tym względzie możliwa jest jedynie błędna ocena tych faktów. Organ przyjął, że brak jest również podstaw do wznowienia postępowania na zasadzie art. 145 § 1 K.p.a., skoro o wydaniu postanowienia z dnia 6 kwietnia 2007 r., dowiedzieli się wnioskodawcy już 16 kwietnia 2007 r., natomiast wniosek o wszczęcie postępowania pochodzi z dnia 8 września 2008 r., doprecyzowany o tę przesłankę w piśmie z dnia 12 sierpnia 2009 r. Wniosek w tym przedmiocie organ uznał za złożony z uchybieniem terminu z art. 148 § 2 K.p.a.
Informacyjnie organ podał, że postępowanie wznowieniowe z przesłanki art. 145 § 1 pkt 6 K.p.a. jest przedmiotem odrębnego postępowania administracyjnego.
W zażaleniu na powyższe postanowienie, M. W. wniósł o zajęcie stanowiska w sprawie i wykonanie prawomocnego wyroku WSA w Opolu z dnia 21 kwietnia 2009 r., sygn. akt II SA/Op 67/09.
Opolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Opolu postanowił, na podstawie art. 138 § 2 K.p.a., uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 149 § 3 K.p.a. odmowa wznowienia postępowania następuje w drodze decyzji, jednakże uznał zaskarżone postanowienie jako decyzję, a wniesione zażalenie rozpoznał jako odwołanie. Organ odwoławczy podkreślił szczególny charakter przepisów dotyczących wznowienia postępowania, które nie mogą być interpretowane w sposób rozszerzający. Opisał cel wznowionego postępowania, prowadzonego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a. oraz nawiązał do pojęcia dowodu z art. 75 § 1 K.p.a. Jednocześnie organ odwoławczy stwierdził, że "w dniu 30 kwietnia 2007 roku do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego wpłynęła skarga Państwa W. z 24 kwietnia 2007 roku. Faktycznie, zgodnie z art. 235 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego skargę w sprawie, w której w toku wydano ostateczne orzeczenie (decyzje, postanowienie) uważa się za żądanie wznowienia postępowania, żądanie stwierdzenia nieważności lub uchylenia." Dalej organ podał, że "już w tej skardze Państwo W. podnosili, ze wyprodukowano nowe dowody i opracowania techniczne autorstwa R. S., znacznie odbiegające od ocen J. Ż." Dlatego też zdaniem organu, "Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie brzeskim zobowiązany jest ponownie zbadać przesłanki, o których mowa wyżej." Organ odwoławczy uznał również, że w skardze z dnia 24 kwietnia 2007 r., wnioskodawcy wnosili o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., zatem w terminie jednego miesiąca wnieśli podanie, bowiem podnosili w niej, iż "z całością nowego opracowania i nowych dowodów nie zapoznano nas przed wydaniem postanowienia."
Skargę na powyższą decyzję wnieśli: J. B., M. B., W. B. – wspólnicy "[...]" spółki jawnej z siedzibą w G. Pełnomocnik skarżących zarzucił, że w postępowaniu odwoławczym naruszono prawo, tj. art. 8 i 12 K.p.a.; art. 7 i 77 K.p.a.; art. 138 § 2 K.p.a. oraz art. 235 § 1 K.p.a. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania sądowego wg. norm przepisanych. Podniósł, że nie można domniemywać i doszukiwać się w treści skargi z dnia 24 kwietnia 2007 r. żądania wznowienia postępowania, poprzez przywoływanie wyrwanych z kontekstu sformułowań zawartych w przedmiotowej skardze. Uznał działanie organu jako niedopuszczalną nadinterpretację sformułowań zawartych w skardze, w sytuacji, gdy wyraźnie wnioskodawcy we wniosku z dnia 8 września 2008 r. żądają wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostatecznym postanowieniem z dnia 6 kwietnia 2007 r. Pełnomocnik skarżących podkreślił znaczenie instytucji trwałości ostatecznych rozstrzygnięć dla porządku prawnego. Uchylenie rozstrzygnięcia pierwszej instancji przez organ odwoławczy, pełnomocnik skarżących uznał za bezpodstawne, dokonane z naruszeniem zasad postępowania administracyjnego.
Na rozprawie w dniu 15 czerwca 2010 r. pełnomocnik skarżących poparł skargę.
W odpowiedzi na skargę, Opolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Opolu wniósł o jej oddalenie, powtarzając argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Badana jest legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność ich wykładni oraz prawidłowość przyjętej procedury.
Jednocześnie też, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej P.p.s.a., Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, iż Sąd bierze z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa proceduralnego i materialnego niezależnie od treści podnoszonych w skardze zarzutów, jednakże w zakresie oceny legalności nie może wykraczać poza sprawę, która była lub winna być przedmiotem postępowania przed organami administracji publicznej i której dotyczy zaskarżone rozstrzygnięcie.
Przywołanie powyższej regulacji stało się niezbędne w niniejszej sprawie z uwagi na uwzględnienie skargi, z innych niż podnoszonych w niej zarzutów.
Dodać można, że na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).
W niniejszej sprawie skarga wniesiona została na decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu, którą uchylono zaskarżoną decyzję w całości i przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Przeprowadzona w tej sprawie, w uwzględnieniem powyższych zasad, kontrola legalności zaskarżonej decyzji organu odwoławczego wykazała, że decyzja ta nie odpowiada przepisom prawa. W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja obarczona jest wadą skutkującą jej uchyleniem.
W zakresie dokonanej oceny dostrzec przede wszystkim trzeba, że sprawa, której dotyczy niniejsze postępowanie sądowoadministracyjne była już przedmiotem oceny sądowej. W sprawie tej, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wypowiedział się w wyroku z dnia 21 kwietnia 2009 r., sygn. akt II SA/Op 67/09.
Stosownie też do tego zauważyć należy, że zgodnie z art. 153 P.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem postępowania. Wyrażona w powołanym przepisie zasada związania orzeczeniem sądu oznacza, iż orzeczenie to oddziałuje na przyszłe postępowanie tak administracyjne, jak i sądowoadministracyjne. Zarówno organ administracji, jak i sąd, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej oraz wskazań zawartych w uzasadnieniu wyroku. Zauważyć przy tym należy, iż ocena prawna dotyczy wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego oraz sposobu ich zastosowania w konkretnym przypadku, w związku z rozpoznawaną sprawą. Determinuje ona zatem, podobnie jak zawarte w orzeczeniu wskazania, co do dalszego postępowania, działania każdego organu w postępowaniu administracyjnym, podejmowane w sprawie, której dotyczyło postępowanie sądowoadministracyjne, aż do czasu jej rozstrzygnięcia. Związanie oceną prawną i wskazaniami, co do dalszego postępowania samego sądu oznacza z kolei, że sąd zobowiązany jest do podporządkowania się wcześniej wyrażonemu w orzeczeniu poglądowi w pełnym zakresie.
Dodać też trzeba, że związanie samego sądu administracyjnego w rozumieniu art. 153 P.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się orzeczeniu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej. Powołany przepis ma bowiem charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane (por. wyroki NSA z dnia 8 maja 2008 r., sygn. akt II FSK 297/07, LEX nr 488566; z 12 stycznia 2010 r., sygn. akt I OSK 1092/09, LEX nr 553992).
Mając zatem na uwadze wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 18 sierpnia 2009 r., w zakresie kontroli legalności zaskarżonej decyzji w niniejszej sprawie, w pierwszej kolejności wskazać przyjdzie, że tylko organ pierwszej instancji załatwił sprawę z wniosku o wznowienie postępowania z dnia 8 września 2008r., złożonego przez A. W. – P. i M. W. Na zasadzie art. 149 § 3 K.p.a. organ odmówił wznowienia postępowania zakończonego ostatecznym postanowieniem z dnia 6 kwietnia 2007 r., z powodu niedochowania terminu z art. 148 § 2 K.p.a. oraz braku przesłanki sfałszowania kwalifikacji obiektu budowlanego. Rozstrzygnięcia tego dokonał organ w formie postanowienia z dnia [...], nr [...]. Nawiązać w tej kwestii należy również do powołanego wyżej wyroku WSA w Opolu, w którym wskazano na konieczność przyjęcia za decyzję, zastosowanej przez organ formy odmowy wznowienia postępowania w drodze postanowienia. Powtórzyć trzeba, że przepis art.149 § 3 K.p.a. wyraźnie wskazuje, że odmowa wznowienia postępowania następuje w drodze decyzji. Z treści art. 149 K.p.a. wynika, kiedy można na początku wydać postanowienie o wznowieniu, a kiedy decyzję o odmowie (por. wyrok NSA z dnia 28 sierpnia 1996 r., SA/Ka 2966/95, Lex nr 27283). Ponieważ w niniejszej sprawie rozstrzygniecie organu pierwszej instancji - poza wadliwą nazwą - zawierało wszelkie elementy wymagane dla decyzji, określone w art. 107 § 3 k.p.a., a zawarte w nim rozstrzygnięcie było zbieżne z powołanym w podstawie prawnej art. 149 § 3 K.p.a., stąd słusznie organ odwoławczy uznał je za decyzję. Bezpodstawnie zatem organ pierwszej instancji powtórnie twierdzi, że "forma postanowienia z art. 149 § 3 K.p.a. znajduje uzasadnienie w treści przepisu art. 126 K.p.a." Raz jeszcze podkreślić trzeba, że odmowa wznowienia postępowania, w myśl art. 149 § 3 K.p.a., następuje w drodze decyzji, a nie tak jak przyjmuje - po raz kolejny - organ pierwszej instancji, w drodze postanowienia (por. wyrok NSA z dnia 30 stycznia 2008 r., II OSK 1949/06, Lex nr 437529). Powyższe uwagi dotyczące formy aktu prawnego, należało poczynić dla przejrzystości rozpoznawanej sprawy, natomiast nie miały one wpływu na konsekwencje prawne w postaci wydanego orzeczenia przez Sąd w niniejszej sprawie. Warto też zaakcentować, że rozpatrzenie przez organ pierwszej instancji uzupełnionego wniosku z dnia 8 września 2008 r., przez wydanie omówionej wyżej decyzji było wynikiem realizacji zasady związania orzeczeniem sądu, o której mowa w art. 153 P.p.s.a. Zasada ta odnosi się zarówno do organu orzekającego w pierwszej jak i drugiej instancji.
Przypomnieć należy, że w uzasadnieniu wyroku z dnia 21 kwietnia 2009 r., sygn. akt II SA/Op 67/09, Sąd podniósł, że przesłanki wznowieniowej z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. nie powołano we wniosku z dnia 8 września 2008 r. Ponadto Sąd wskazał, że "w niniejszym postępowaniu, prowadzonym na podstawie wniosku o wznowienie z dnia 8 września 2008 r., organ winien (...) brać pod uwagę i oceniać tenże wniosek, a nie równocześnie i inne wnioski, pisma oraz skargi, jakie zostały złożone wcześniej (...) w sprawie dotyczącej budowy parkingu". Powyższy wyrok spowodował powrót sprawy administracyjnej, z wniosku A. W. – P. i M. W. na etap postępowania odwoławczego, w którym organ odwoławczy wydał decyzję kasacyjną z dnia 22 lipca 2009r., nr [...], powołując się właśnie na to orzeczenie oraz na przepis art. 153 P.p.s.a. Po przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym, skutkującym doprecyzowaniem i uzupełnieniem wniosku z dnia 8 września 2008 r., organ pierwszej instancji wydał omówione wyżej rozstrzygnięcie negatywne, tj. postanowienie (decyzję) z dnia [...], nr [...]. Decyzja ta, co należy zauważyć, czyniła zadość zobowiązaniu wynikającemu z wyroku, w kwestii wyjaśnienia żądania wznowienia postępowania, zawartego we wniosku z dnia 8 września 2008 r. Zgodnie zatem podają oba organy orzekające w niniejszej sprawie, że w ramach postępowania wyjaśniającego A. W. – P. i M. W. uzupełnili wniosek z dnia 8 września 2008 r., kolejnymi pismami z dnia 12 sierpnia 2009 r. oraz z dnia 9 i 21 września 2009 r. Wnioskodawcy oświadczyli, że w ich ocenie, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie brzeskim wydając sporne postanowienie legalizacyjne dopuścił się sfałszowania kwalifikacji obiektu, bowiem legalizacja odnosi się "do miejsc postojowych do 10 samochodów" podczas, gdy w sprawie chodzi o "samowolnie wykonany w maju 2005 r. dojazd do warsztatu na działce B,". Potwierdzili w swoim oświadczeniu, że o wydaniu kwestionowanego postanowienia legalizacyjnego z dnia 6 kwietnia 2007 r. dowiedzieli się w dniu 16 kwietnia 2007 r.
W świetle poczynionych przez organ pierwszej instancji ustaleń wskazanych w motywach odmowy wznowienia postępowania, organ odwoławczy postanowił, uchylić decyzję pierwszej instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia, na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. Organ odwoławczy, w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia nie nawiązał do wydanego w tej sprawie wyroku WSA w Opolu z dnia 21 kwietnia 2009 r., sygn. akt II SA/Op 67/09. Nie odniósł się do tego wyroku i motywów rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji oraz do podnoszonych żądań w odwołaniu złożonym przez M. W., który oczekiwał od organu odwoławczego "wykonania prawomocnego wyroku WSA w Opolu z dnia 21 kwietnia 2009 r." Organ odwoławczy przemilczał kwestię związania orzeczeniem sądu, o której stanowi art. 153 P.p.s.a. Pomijając zatem ten wyrok przy wydawaniu zaskarżonej decyzji kasacyjnej, organ odwoławczy w uzasadnieniu podniósł, że w dniu 30 kwietnia 2007 r. wpłynęła skarga, datowana na dzień 24 kwietnia 2007 r., od A. W. – P. i M. W., którą uznał jako wniosek o wznowienie postępowania, na zasadzie art. 235 § 1 K.p.a. Wydaje się, że stanowisko organu odwoławczego w przedmiocie zastosowania przepisu art. 235 § 1 K.p.a., byłoby zasadne w przypadku braku orzekania przez oba organy nadzoru budowlanego i Sąd w sprawie wznowienia postępowania, na wniosek A. W. – P. i M. W. z dnia 8 września 2008 r., zawierający żądanie wznowienia postępowania zakończonego postanowieniem legalizacyjnym. Raz jeszcze podkreślić trzeba, że prawomocny wyrok tut. Sądu z dnia 21 kwietnia 2009 r., nie podlega weryfikacji w drodze ponownie wydanej decyzji a podejmowanej w tej samej sprawie administracyjnej po wyeliminowaniu poprzednio wydanej decyzji.
Związanie poprzednim wyrokiem sprowadza się do tego, że nie można obecnie twierdzić, że wniosek o wznowienie postępowania pochodzi z dnia 30 kwietnia 2007 r., bowiem Sąd stwierdzając nieważność decyzji z powodu naruszenia przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., oceniał postępowanie wznowieniowe z wniosku z dnia 2008 r. i wskazał na konieczność uzupełnienia postępowania w tej materii. Rozpoznając zatem niniejszą sprawę, zarówno organ jak i Sąd nie mogą działać wbrew wyrokowi z dnia 21 kwietnia 2009 r., sygn. akt II SA/Op 67/09. Związanie tym wyrokiem wynika z art. 153 P.p.s.a.
Zaakcentować bowiem należy, że w wyniku stwierdzenia nieważności poprzedniej decyzji przez Sąd, nie powstała nowa sprawa. Dlatego też stwierdzić przyjdzie, że wydana przez organ odwoławczy zaskarżona decyzja, w wyniku ponownego rozpatrywaniu sprawy, która była przedmiotem oceny Sądu, nie uwzględnia wskazań zawartych w wyroku z dnia 21 kwietnia 2009 r. Przemilczenie przez organ odwoławczy wskazań zawartych w poprzednim wyroku, czyni wadliwą decyzje, z uwagi na naruszenie zasady związania orzeczeniem.
Należy bowiem pamiętać, że przepis art. 153 P.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący. Oznacza to, że ani organ ani Sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w wyroku z dnia 21 kwietnia 2009 r., gdyż są nimi związane. Dodać trzeba, że nieprzestrzeganie tego przepisu w istocie podważałoby obowiązującą w demokratycznym państwie prawnym zasadę sądowej kontroli nad aktami i czynnościami organów administracji i prowadziłoby do niespójności działania systemu władzy publicznej (zob. wyrok z dnia 16 czerwca 2009 r., sygn. akt II SA/Ol 443/09, LEX nr 501813). Stąd należało stwierdzić, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisu art. 153 P.p.s.a. Stwierdzone uchybienie miało niewątpliwie istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. Rozstrzygnięcie w kwestii wykonalności decyzji oparto o przepis art. 152 P.p.s.a., natomiast o kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy.
Wskazania co do dalszego postępowania, wynikają wprost z powyższych rozważań i sprowadzają się przede wszystkim do przeprowadzenia postępowania administracyjnego, przy zachowaniu ogólnych zasad postępowania administracyjnego i realizacji zasady związania orzeczeniem sądu. Wobec brzmienia art. 153 P.p.s.a., wskazania w przedmiocie załatwienia wniosku z 2008 r., nie mogą być zniweczone przez organ, bowiem pozostaje w mocy ocena prawna wyrażona w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 21 kwietnia 2009 r., sygn. akt II SA/Op 67/09.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło