II SA/Op 259/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Teresa Cisyk – spr. po rozpoznaniu w dniu 28 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. J. o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi w sprawie ze skargi R. J. na postanowienie Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia 13 kwietnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku przedłożenia oceny technicznej postanawia: 1) odmówić przywrócenia terminu, 2) zwrócić skarżącej kwotę 100 zł (sto złotych) uiszczoną tytułem wpisu od skargi. Postanowieniem z dnia 24 lipca 2017 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odrzucił skargę R. J. na postanowienie Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia 13 kwietnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku przedłożenia oceny technicznej, z powodu nieuiszczenia wpisu od skargi. Jako podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia Sąd wskazał przepis art. 220 § 3 P.p.s.a., zgodnie z którym skarga od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd podał m.in., że zarządzenie Sądu z dnia 12 czerwca 2017 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w powyższej wysokości, zostało doręczone skarżącej w dniu 19 czerwca 2017 r., a zatem zakreślony siedmiodniowy termin do uiszczenia wpisu od skargi rozpoczął bieg dnia 20 czerwca 2017 r., a skończył się w dniu 26 czerwca 2017 r. Sąd podniósł, że w zakreślonym terminie, a nawet do dnia wydania postanowienia, skarżąca nie uiściła wpisu sądowego od skargi, w związku z czym skarga, jako nieopłacona, podlega odrzuceniu. Odpis powyższego postanowienia został doręczony skarżącej w dniu 8 sierpnia 2017 r., co potwierdza adnotacja i podpis R. J. na pocztowym zwrotnym potwierdzeniu odbioru (por. k-25 akt sądowych). W dniu 14 sierpnia 2017 r. wpłynął do tut. Sądu wniosek skarżącej, nadany przesyłką pocztową w dniu 10 sierpnia 2017 r. (data stempla pocztowego – por.: k-27 akt sądowych), o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Jako przyczynę uzasadniającą uchybienie terminu skarżąca podała, że jest osobą schorowaną (po sześciu operacjach, inwalidką [...]) i poprosiła o dokonanie opłaty sądowej wpisu od skargi – swoją sąsiadkę, która omyłkowo żądaną należność wpłaciła na rachunek bankowy Sądu Rejonowego w Opolu, zamiast Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu. O fakcie zaistnienia omyłki, skarżąca zorientowała się dopiero po odebraniu w dniu 8 sierpnia 2017 r. odpisu postanowienia o odrzuceniu skargi. Podniosła, że wprawdzie Sąd Rejonowy w Opolu przysłał jej wezwanie o wskazanie sygnatury sprawy, której opłata dotyczy, lecz skarżąca odebrała to pismo jako dotyczące innej sprawy skarżącej zawisłej przed tamtejszym Sądem, w której opłatę już wcześniej uiściła. Z tych względów, nie zareagowała na opisane pismo, a jednocześnie nie skojarzyła, że to może dotyczyć niniejszej sprawy przed sądem administracyjnym. W aktach sprawy znajduje się natomiast wyciąg bankowy potwierdzający uiszczenie przez skarżącą opłaty od skargi w wysokości 100 zł, w dniu 18 sierpnia 2017 r. (k-30 akt sądowych). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 z późn. zm.) – zwanej dalej: "P.p.s.a.", czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Natomiast w myśl art. 86 § 1 P.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Przepisy P.p.s.a. stawiają określone wymogi formalne dla czynności procesowej, jaką jest złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Przepis art. 87 § 1 i § 2 P.p.s.a. stanowi, że strona powinna wystąpić z takim wnioskiem w terminie siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia oraz uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto, równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (por. art. 87 § 4 P.p.s.a.). W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości fakt, że skarżąca nie uiściła wpisu od skargi w terminie. Jak wynika z akt sprawy, odpis zarządzenia wzywającego skarżącą do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 100 zł, został jej osobiście doręczony w dniu 19 czerwca 2017 r. Siedmiodniowy termin do uiszczenia wpisu rozpoczął zatem bieg w dniu 20 czerwca 2017 r. i upłynął z dniem 26 czerwca 2017 r. Zaznaczyć także należy, że rozpoznając wniosek w przedmiocie przywrócenia terminu, Sąd w pierwszej kolejności zobowiązany jest zbadać, czy przedmiotowy wniosek został złożony w ciągu siedmiu dni od daty ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 P.p.s.a.). Początek terminu, o którym mowa w art. 87 § 1 P.p.s.a. będzie przypadał na dzień następujący po dniu, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu (art. 87 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 83 § 1 P.p.s.a. i art. 111 § 2 Kodeksu cywilnego). Wniosek o przywrócenie terminu jest zatem spóźniony, jeżeli został wniesiony po upływie siedmiodniowego terminu przewidzianego w art. 87 § 1 P.p.s.a. Zauważyć przy tym należy, że termin siedmiu dni do złożenia wniosku o przywrócenie terminu liczy się od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, natomiast stosownie do treści art. 88 P.p.s.a. spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuca na posiedzeniu niejawnym. Mając na względzie powyższe należy stwierdzić, że wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi, został złożony w terminie. Z wyjaśnień skarżącej wynika, że uchybienie terminu do dokonania opisanej czynności było następstwem omyłkowego wpłacenia należnego wpisu od skargi na rachunek bankowy Sądu Rejonowego w Opolu, zamiast na rachunek tut. Sądu i w konsekwencji – brakiem wiedzy skarżącej o uchybieniu terminu. Przyczyna uchybienia ustała natomiast w dniu 8 sierpnia 2017 r., kiedy to skarżąca odebrała odpis postanowienia tut. Sądu o odrzuceniu skargi z powodu właśnie, nie uiszczenia wpisu od skargi. Tym samym siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu rozpoczął bieg w dniu 9 sierpnia 2017 r. i upłynął z dniem 15 sierpnia 2017 r., a wobec tego że dzień 15 sierpnia 2017 r. był dniem ustawowo wolnym od pracy, to stosownie do treści art. 83 § 2 P.p.s.a., termin do złożenia wniosku upłynął w dniu następnym, tj. 16 sierpnia 2017 r. Skarżąca nadała w placówce pocztowej w dniu 10 sierpnia 2017 r. (data stempla pocztowego, k. 27 akt sądowych), pismo procesowe dotyczące przywrócenia terminu, a zatem przesłanka złożenia wniosku w terminie 7 dni została spełniona. Wobec tego, Sąd zobowiązany jest wydać rozstrzygnięcie merytoryczne w przedmiocie uchybienia terminu na podstawie wskazanego wyżej art. 86 § 1 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem prawa, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W orzecznictwie i w literaturze prawniczej przyjmuje się, iż brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób mający na uwadze obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem por. postanowienie z dnia 15 maja 2013 r., sygn. akt I OZ 370/13, LEX nr 1318822; postanowienie NSA z dnia 23 stycznia 2013 r., sygn. akt II FSK 2870/12, LEX nr 1274236). Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy, może mieć zatem miejsce tylko wtedy, gdy jego uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy największym w danych warunkach wysiłku. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por. postanowienie NSA z dnia 20 stycznia 2015 r., sygn. akt II GZ 896/14, LEX nr 1628828). Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zatem może mieć ono miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Od strony wszczynającej postępowanie należy wymagać, zgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, nawet bez odwoływania się do profesjonalnej wiedzy prawniczej, antycypowania możliwego toku czynności procesowych. Mając powyższe na uwadze oraz wzgląd na okoliczności sprawy należy stwierdzić, że skarżąca nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Podawana przyczyna uchybienia terminu, czyli uiszczenie wpisu od skargi na nieprawidłowy rachunek bankowy innego sądu, nie posiada charakteru przeszkody niezależnej od woli i możliwości skarżącej, a także nie może być uznana za świadczącą o należytej staranności skarżącej. Sąd w pełni podziela w ugruntowany orzecznictwie sądowoadministracyjnym pogląd, że uchybienie obowiązkowi należytego opłacenia pisma może polegać nie tylko na uiszczeniu opłaty sądowej w niewłaściwej wysokości, czy też po upływie przewidzianego w ustawie terminu, lecz również na uiszczeniu opłaty na niewłaściwy rachunek bankowy, tj. inny rachunek niż rachunek wojewódzkiego sądu administracyjnego, który jest właściwy do rozpoznania sprawy, np. na rachunek innego wojewódzkiego sądu administracyjnego, sądu powszechnego, czy też organu administracyjnego (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 19 czerwca 2008 r., sygn. akt II OSK 825/08; z dnia 28 kwietnia 2010 r., sygn. akt II OSK 767/10; z dnia 8 lipca 2011 r., sygn. akt II FZ 328/11; z dnia 22 czerwca 2012 r., sygn. akt II GSK 968/12; z dnia 16 marca 2011 r., sygn. akt I GSK 311/11; z dnia 18 grudnia 2008 r., sygn. akt I OSK 1451/08 oraz z dnia 29 lipca 2014 r., sygn. akt II FSK 1360/14 – dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). W realiach tej sprawy, skarżąca wezwana do uiszczenia wpisu od skargi została pouczona w jakiej formie wpłaty można dokonać. Z treści pouczenia pkt 1 pisma sądowego doręczającego wezwanie wyraźnie wynika, że o zachowaniu terminu do uiszczenia wpisu decyduje data jego uiszczenia (por. k-12 akt sądowych). Za datę uiszczenia wpisu przyjmuje się datę dokonania tej wpłaty w kasie Sądu (kasa czynna w godz. od 8.00 do 13.00), albo wpłaty na rachunek bankowy Sądu (konto - NBP Oddział Okręgowy w Opolu nr 24 1010 1401 0051 8022 3100 0000). Skarżąca dysponowała zatem właściwym numerem rachunku bankowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu. Wezwanie zawierające ten numer było jednoznaczne i czytelne. Skarżąca powinna więc zasilić rachunek wskazany w tym wezwaniu, a nie inny, różniący się przecież od właściwego. Notabene, skarżąca w żaden sposób nie uprawdopodobniła wskazywanej przez nią okoliczności uchybienia terminu i podawanych we wniosku argumentów. W aktach sprawy brak jest bowiem jakiekolwiek dokumentu (jego kopii), z którego wynikałby fakt pomyłkowego uiszczenia wpisu od skargi na rachunek innego sądu. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy pozostaje także fakt, że skarżąca nie dokonała czynności osobiście, a za pośrednictwem sąsiadki. To na skarżącej spoczywa bowiem odpowiedzialność za działanie osób, którymi w wypełnianiu swoich obowiązków się posługuje. Ponadto, w świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego nawet najpoważniejsza choroba o charakterze przewlekłym, o ile tylko strona ma obiektywne możliwości podjęcia określonych czynności w postępowaniu sądowym, nie może być wystarczającym powodem dla uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na to, że zaistniałe w sprawie uchybienie terminu było niezawinione. Dopiero nagłe, nie dające się wcześniej przewidzieć zdarzenie, może stanowić uprawdopodobnienie, o którym wyżej mowa, przemawiające za uwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu (por. postanowienie NSA z 30 grudnia 2008 r. sygn. akt I OZ 925/08). Ponadto należy również wskazać, że podeszły wiek oraz zły stan zdrowia nie przesądzają jeszcze o braku winy w uchybieniu terminu (por. postanowienie NSA z dnia 2 października 2007 r. II OZ 872/07, postanowienie SN z dnia 29 stycznia 2002 r., II UZ 90/01, OSNP 2003/24/604). Powołanie się na powyższe okoliczności nie jest równoznaczne z uprawdopodobnieniem, że uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przy ocenie winy, należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu dotrzymanie terminu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 października 1998 r., II CKN 8/98 LEX nr 50679). Przykładowo w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 listopada 1998 r. III SA 1243/97 (niepubl.) stwierdzono, że zwolnienie lekarskie nie jest potwierdzeniem braku winy strony w uchybieniu terminu. Niekoniecznie bowiem, musi wykluczać ono możliwość dokonania czynności procesowych przez stronę. Odnosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy należy wskazać, że z wyjaśnień skarżącej (nie popartych zresztą żadnym dokumentem) wynika, iż jej stan zdrowia stanowi chorobę o charakterze przewlekłym, a nie o charakterze niedającym się przewidzieć. Tym samym wskazana okoliczność nie mogła zostać uznana za nagłą przeszkodę uniemożliwiającą skarżącej uiszczenie wpisu. Ponadto, z akt sprawy administracyjnej nie wynika, aby skarżąca posiadała jakiekolwiek problemy z realizowaniem swoich praw procesowych przed organem nadzoru budowlanego, działała przez pełnomocnika, czy też jej stan zdrowia wpływał na ograniczenie podejmowanych czynności procesowych. Skarżąca osobiście brała udział w dniach 29 grudnia 2016 r. i 1 lutego 2017 r., w czynności kontroli wykonania instalacji gazowej w nieruchomości stanowiącej przedmiot skargi, pomimo tego, że zamieszkuje pod innym adresem. Skutecznie także sporządziła samodzielnie odwołanie od decyzji organu I instancji i wniosła skargę do tut. Sądu. Z podanych względów, wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi należało rozpoznać odmownie, co Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu działając na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a., orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji. O zwrocie wpisu od skargi orzeczono w punkcie drugim sentencji, na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a., zgodnie z którym sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy.