II SA/Op 302/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daria Sachanbińska po rozpoznaniu w dniu 18 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. W. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 23 marca 2017 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia i zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych postanawia odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. M. W. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 23 marca 2017 r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Sekcji Świadczeń Rodzinnych Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej w Opolu, działającego z upoważnienia Marszałka Województwa Opolskiego, z dnia 9 września 2016 r., nr [...], którą stwierdzono, że świadczenia rodzinne wypłacone M. W. na podstawie decyzji Burmistrza Prudnika z dnia 9 listopada 2011 r., nr [...], w okresie od 1 listopada 2011 r. do 31 października 2012 r. w łącznej kwocie 9.056 zł są nienależnie pobranymi świadczeniami rodzinnymi i podlegają zwrotowi wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie. W zaskarżonej decyzji wskazano, że kwota do zwrotu na dzień wydania decyzji wynosi łącznie 13.326,50 zł, w tym 9.056 zł stanowi należność główna, a 4.270,50 zł to odsetki za opóźnienie. W skardze zawarty został wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji do czasu prawomocnego zakończenia sprawy. W uzasadnieniu tego wniosku skarżąca podała, że brak wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w oczywisty sposób naraża ją i jej rodzinę na wyrządzenie znacznej szkody oraz spowodowanie trudnych do odwrócenia skutków. Wywiodła, że dochodzenie przez uprawnione organy zwrotu kwoty, o jakiej mowa w decyzji, spowodować może sytuację, w której nie będzie w stanie zaspokoić podstawowych potrzeb swoich oraz potrzeb dzieci pozostających na jej utrzymaniu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu nie odniosło się do powyższego wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Natomiast stosownie do art. 61 § 3 P.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Z treści powyższego przepisu jednoznacznie wynika, że ustawowymi przesłankami wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest - po pierwsze - niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody, a po drugie - niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wyjaśnienia wymaga, że w komentowanym art. 61 § 3 P.p.s.a. chodzi o taką szkodę - majątkową lub niemajątkową - która nie będzie mogła zostać wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Natomiast trudne do odwrócenia skutki to takie skutki prawne lub faktyczne, które raz zaistniałe spowodują istotną bądź trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 grudnia 2004 r., GZ 138/04 oraz z 8 sierpnia 2014 r., II OZ 752/14; dostępne - podobnie jak i pozostałe orzeczenia powołane w niniejszym uzasadnieniu - na stronie internetowej: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu nie oznacza, iż sąd jest zobligowany w każdym przypadku - niezależnie od okoliczności sprawy - uwzględnić wniosek strony skarżącej. Wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu zależy od oceny sądu, czy istnieją przesłanki uzasadniające takie rozstrzygnięcie. W tym celu konieczne jest jednak przedstawienie przez wnioskodawców konkretnych zdarzeń mających świadczyć o tym, że wykonanie zaskarżonej decyzji faktycznie spowoduje znaczną szkodę (majątkową lub niemajątkową) lub powstanie trudnych do odwrócenia skutków. Twierdzenia te powinny być co najmniej uprawdopodobnione. O ile dana okoliczność z natury swojej może być udokumentowana, to należy przedłożyć stosowne dokumenty. Sąd bowiem musi mieć wiedzę o okolicznościach uzasadniających wstrzymanie wykonania decyzji oraz mieć możliwość zweryfikowania tejże wiedzy. Uprawdopodobnienie okoliczności nie oznacza gołosłownego stwierdzenia przez podmiot na nią się powołujący, że okoliczność ta istnieje (por. postanowienie NSA z 19 września 2014 r., II FZ 1419/14). Pogląd, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania okoliczności przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji jest niekwestionowany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. postanowienia NSA: z 15 stycznia 2015 r., I OZ 1236/14; z 12 września 2014 r., II OZ 920/14; z 11 września 2014 r., I OZ 716/14; z 9 września 2014 r., II GZ 498/14). Dodać ponadto można, że w odniesieniu do wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności nie ma zastosowania art. 49 P.p.s.a., co oznacza, że w przypadku nieuzasadnienia lub niedostatecznego uzasadnienia wniosku sąd nie ma obowiązku wzywania strony do uzupełnienia lub poprawienia wniosku, zatem inicjatywa dowodowa i odpowiedzialność za skuteczność złożonego wniosku spoczywa w całości na wnioskodawcy. Jeżeli we wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności strona nie wykaże okoliczności uzasadniających stwierdzenie, iż zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, to nie można tego uznać za brak formalny wniosku, lecz za brak przesłanek ochrony tymczasowej przez sąd, uzasadniający oddalenie wniosku (por. postanowienia NSA: z 5 grudnia 2012 r., II GZ 455/12; z 14 stycznia 2015 r., II OZ 1399/14; z 31 lipca 2013 r., II OSK 1651/13; z 8 kwietnia 2012 r., II GZ 132/12; z 25 sierpnia 2011 r., II OZ 692/11 oraz z 6 listopada 2009 r., II OZ 975/09). Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, należy stwierdzić, że skarżąca nie wykazała istnienia przesłanek warunkujących skuteczne domaganie się wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W ocenie Sądu, złożony w tym zakresie wniosek nie został przez skarżącą poparty argumentacją ani dowodami świadczącymi o tym, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje wyrządzenie znacznej szkody lub wywoła skutki trudne do odwrócenia. Skarżąca nie wykazała okoliczności mających świadczyć o tym, że na skutek wykonania zaskarżonej decyzji jej sytuacja zmieni się w sposób opisany w art. 61 § 3 P.p.s.a. W szczególności nie przedłożyła wraz z wnioskiem żadnych dokumentów źródłowych przedstawiających jej aktualną sytuację materialną. W związku z tym Sąd nie dysponował informacjami mogącymi świadczyć o spełnieniu się w sprawie którejś ze wskazywanych we wniosku przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Jak wywiedziono wyżej, dla uprawdopodobnienia przesłanek wstrzymania wykonania aktu, o jakich mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a., konieczne jest odniesienie się do konkretnych okoliczności, umożliwiających sądowi dokonanie ich oceny, zaś ciężar udowodnienia zaistnienia tych przesłanek spoczywa na wnioskodawcy. Natomiast gołosłowne twierdzenia nie oznaczają uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniających zastosowanie instytucji wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Sąd nie miał przy tym podstaw do wzywania skarżącej o wykazanie w odpowiedni sposób przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Na gruncie niniejszej sprawy dostrzec ponadto przyjdzie, że wystąpienie przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a. wiązać należy z wystąpieniem nie jakiejkolwiek szkody, ale szkody o znacznym rozmiarze. Do wykazania tego konieczne jest zatem wskazanie na wysokość uzyskiwanych dochodów, posiadany majątek i zasoby pieniężne, a w dalszej kolejności porównanie tych danych z wysokością kwoty, która ma być zwrócona przez skarżącą. Skarżąca natomiast nie wykazała, w jaki sposób uregulowanie żądanej kwoty wpłynie na jej sytuację finansową. Twierdzenia zawarte we wniosku nie są poparte żadnymi dodatkowymi informacjami mogącymi je uprawdopodobnić. Za niewystarczające w tej mierze należy uznać ogólnikowe stwierdzenie, że zwrot orzeczonej do zwrotu kwoty (wraz z ustawowymi odsetkami) może spowodować stan, w którym skarżąca nie będzie mogła zaspokoić potrzeb własnych oraz potrzeb dzieci. Niezależnie od kwestii braku uprawdopodobnienia przedstawionego twierdzenia, zauważyć jeszcze należy, że sama niemożność zwrotu przedmiotowej kwoty nie stanowi niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody, ani spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z uwagi na rodzaj obowiązku określony zaskarżoną decyzją, jakim jest świadczenie pieniężne, uiszczenie lub wyegzekwowanie kwoty określonej w zaskarżonej decyzji nie wywoła stanu, który byłby nieodwracalny. Nie ulega bowiem wątpliwości, że spełnienie świadczeń pieniężnych jest z natury rzeczy odwracalne i w razie uwzględnienia skargi przez Sąd, uiszczona lub wyegzekwowana kwota podlegałaby zwrotowi na rzecz skarżącej. W tej sytuacji nie sposób mówić o trudnych do odwrócenia skutkach. Z przedstawionych względów Sąd stwierdził, że brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.