I SA/Po 1090/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Karol Pawlicki po rozpoznaniu w dniu 24 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi K. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 r. postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W skardze z dnia [...] września 2017 r. skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej utrzymującej w mocy decyzję Dyrektora Urzędu K. Skarbowej w P. z dnia [...] kwietnia 2016 r. określającej K. P. zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2009 r. w wysokości [...] zł, z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że zapłata kwoty podatku wraz z odsetkami naruszy bieżącą płynność finansową skarżącego i skutkować będzie nieregulowaniem bieżących zobowiązań wobec kontrahentów. Skarżący wyjaśnił, że Dyrektor Izby Skarbowej tego samego dnia doręczył skarżącemu także decyzję dotyczącą określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za 2009 r., gdzie kwota podatku do zapłaty (bez odsetek) wynosi ponad [...] mln. Skarżący wskazał, że na bieżące regulowanie swoich zobowiązań w styczniu 2016 r. zwiększył kwotę kredytu obrotowego z kwoty [...]zł na [...] zł z terminem płatności na dzień [...] października 2017 r. Na dowód powyższego skarżący przedłożył: - Aneks nr [...] do umowy o kredyt w rachunku bieżącym z [...] stycznia 2016 r. - Aneks nr [...] do umowy o kredyt w rachunku bieżącym z [...] października 2016 r. Skarżący wyjaśnił, że Urząd Skarbowy w P. w okresie od lutego do października 2016 r. zatrzymał na poczet należności podatkowych, co do których postępowania podatkowe jeszcze się ostatecznie nie zakończyły, łączną kwotę [...]zł, co istotnie zachwiało płynnością finansową przedsiębiorstwa skarżącego, gdyż bardzo wysoka kwota nie została zwrócona do kasy przedsiębiorstwa tytułem zwrotu podatku VAT. Na dowód powyższego skarżący przedłożył - postanowienie Naczelnika US w P. z [...] maja 2016 r. - postanowienie Naczelnika US w P. z [...] czerwca 2016 r. - postanowienie Naczelnika US w P. z [...] lipca 2016 r. - postanowienie Naczelnika US w P. z [...] sierpnia 2016 r. - postanowienie Naczelnika US w P. z [...] grudnia 2016 r. W ocenie skarżącego wykonanie zaskarżonej niniejszą skargą decyzji oraz decyzji określającej zobowiązanie w podatku od towarów i usług za 2009 r., gdzie kwota podatku do zapłaty wynosi ponad [...] mln (bez odsetek) skutkować będzie zablokowaniem kolejnych [...] mln zł podatków oraz zapewne odsetek od 2009 r. Urząd Skarbowy w P. zatrzyma więc co najmniej prawie [...] mln zł. Taka okoliczność niewątpliwie wyrządzi skarżącemu szkodę, gdyż nie będzie on w stanie na bieżąco regulować zobowiązań wobec swoich pracowników, kontrahentów oraz banków. Jednocześnie Urząd Skarbowy w P. odmawia skarżącemu wydania zaświadczenia o niezaleganiu w podatkach co skutkuje brakiem możliwości zwiększenia kredytu obrotowego czy też uzyskaniu nowego kredytu. Dowód: postanowienie Naczelnika US w P. z [...] lipca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. – dalej: "P.p.s.a.") po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, chyba, że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Podkreślić należy, że orzeczenie dotyczące wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji ma fakultatywny charakter, a więc sąd może, lecz nie musi wstrzymać wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, nawet w wypadku, gdy występują w sprawie przesłanki przewidziane w powołanym wyżej przepisie, od zaistnienia których ustawodawca uzależnia wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Rozstrzygając w oparciu o art. 61 § 3 P.p.s.a. sąd jest związany zamkniętym katalogiem przesłanek pozytywnych. Ustawa wymienia w tym przepisie dwie przesłanki: niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę majątkową, a także niemajątkową, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wnosząc o wstrzymane wykonania aktu wnioskodawca jest zobowiązany wykazać, że zachodzi niebezpieczeństwo zaistnienia przynajmniej jednej z dwóch wymienionych przesłanek. Przesłanka w postaci niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody jest utożsamiana z zagrożeniem dla już istniejącej, aktualnej sytuacji gospodarczej (ekonomicznej) strony postępowania administracyjnego. Chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być naprawiona, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Natomiast trudne do odwrócenia skutki powstają zwykle tam, gdzie po wykonaniu decyzji jest niemożliwy powrót do pierwotnego stanu sprawy. W obu sytuacjach chodzi o wyjątkowe zagrożenia odpowiadające szczególnej kategorii ochrony tymczasowej strony postępowania. Natomiast tam, gdzie ich wzruszenie w postępowaniu sądowym przywraca stan zgodny z prawem bez powyższych zagrożeń, sięganie po środki ochrony tymczasowej nie jest uzasadnione. Instytucja wstrzymania wykonania decyzji, o której mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a. stanowi odstępstwo od zasady wynikającej z § 1 tego przepisu, zgodnie z którym wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności, dlatego też warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przede wszystkim to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że zachodzą przesłanki do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu w świetle art. 61 § 3 P.p.s.a. Uzasadnienie wniosku winno odnosić się do konkretnych zdarzeń świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu jest zasadne. Nie wystarczy samo powtórzenie treści przepisu, a tym bardziej samo wniesienie o zastosowanie ochrony tymczasowej. Do wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczający sam wywód strony. Skarżący powinien bowiem poprzeć swoje twierdzenia dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi sytuacji finansowej oraz majątkowej, np. odpisami z zeznań rocznych podatkowych, deklaracji VAT-7, bilansu, rachunku zysku i strat oraz sprawozdania finansowego (por.: J.P. Tarno, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Warszawa 2006 r., s. 188). Brak dostatecznego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania aktu uniemożliwia jego merytoryczną ocenę (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2004 r., FZ 65/04; z dnia 3 października 2007 r., I OZ 707/07; z dnia 6 lutego 2009 r., II FZ 39/09; z dnia 19 października 2012 r., II OZ 905/12 i z dnia 6 czerwca 2013 r., II OZ 408/13). Twierdzenia strony wnioskującej o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji powinno znajdować potwierdzenie w dokumentach źródłowych dotyczących jej sytuacji finansowej i majątkowej. Podkreślić również należy, iż podmiot występujący o ochronę tymczasową nie może oczekiwać od sądu, aby ten, wyręczając go, niejako z urzędu poszukiwał usprawiedliwienia dla złożonego wniosku. Okoliczności wskazane we wniosku muszą mieć charakter konkretny i zindywidualizowany, pozwalający ustalić, że wstrzymanie aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do danego wnioskodawcy. Trzeba także zaznaczyć, że Sąd rozpoznając na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a. wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji nie dokonuje oceny zasadności skargi. Ponadto przytoczona przez skarżącego argumentacja służąca uprawdopodobnieniu, że wykonanie decyzji wywołałoby trudne do odwrócenia skutki lub znaczną szkodę, musi być dokładna i wyczerpująca. Jeżeli podstawą ustaleń faktycznych, pozwalających sądowi na podjęcie rozstrzygnięcia w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji, są okoliczności wskazane przez wnioskodawcę, to powinna być to informacja kompletna, pozwalająca na zobrazowanie realnej sytuacji strony (postanowienie NSA z dnia 23 kwietnia 2013 r. sygn. I GSK 454/13). Wnioskodawca zobowiązany jest do rzeczowego uzasadnienia swego wniosku przez poparcie go twierdzeniami, tezami oraz stosownymi dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej (vide: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. prof. R. Hausera i prof. M. Wierzbowskiego, Wyd. C.H. Beck Warszawa 2011 r., s. 337). Twierdzenia strony winny też wyjaśniać na czym polega niebezpieczeństwo powstania kwalifikowanych skutków, o których mowa w art. 61 § 3 P.p.s.a., a także znajdować potwierdzenie w dokumentach źródłowych dotyczących jej sytuacji finansowej i majątkowej. Wykładnia językowa powyższego zapisu jednoznacznie wskazuje, że Sąd może postanowić o wstrzymaniu aktu, który został wydany bądź podjęty w granicach tej sprawy, w której wszczęte zostało postępowanie sądowe ze skargi wnioskodawcy. Zatem skarżący może wystąpić o wstrzymanie wykonania tych aktów, które zostały podjęte w ramach postępowania administracyjnego zakończonego zaskarżonym do sądu rozstrzygnięciem. W orzecznictwie przyjmuje się, że rozstrzygnięcie "w granicach danej sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę (por. postanowienie NSA z dnia 23 października 2007 r., sygn. akt I GSK 2218/06). To samo dotyczy również instytucji wstrzymania wykonania decyzji. W świetle powyższych rozważań należy stwierdzić, że argumenty zawarte we wniosku ograniczają się tylko do ogólnego twierdzenia, że zapłata kwoty podatku wraz z odsetkami naruszy bieżącą płynność finansową skarżącego i skutkować będzie nieregulowaniem bieżących zobowiązań wobec kontrahentów. W ocenie skarżącego wykonanie zaskarżonej niniejszą skargą decyzji oraz decyzji określającej zobowiązanie w podatku od towarów i usług za 2009 r., gdzie kwota podatku do zapłaty wynosi ponad [...] mln skutkować będzie zablokowaniem kolejnych [...] mln zł podatków oraz zapewne odsetek od 2009 r. Urząd Skarbowy w P. zatrzyma więc co najmniej prawie [...] mln zł. Taka okoliczność, zdaniem skarżącego, niewątpliwie wyrządzi szkodę, gdyż nie będzie on w stanie na bieżąco regulować zobowiązań wobec swoich pracowników, kontrahentów oraz banków. W ocenie Sądu skarżący nie wykazał, że wykonanie zaskarżonej decyzji wiąże się z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej i nieodwracalnej szkody lub że powstałe po jej wykonaniu skutki byłyby trudne do odwrócenia. Skarżący nie wyjaśnił na czym miałaby polegać szkoda w jego majątku, która w dalszej perspektywie będzie niemożliwa do naprawienia. Nie przedstawił przy tym swojej sytuacji majątkowej i finansowej. Sąd stwierdza, że wykonanie świadczenia pieniężnego z natury rzeczy nie wywoła nieodwracalnych skutków, gdyż ewentualne uchylenie zaskarżonej decyzji spowoduje konieczność zwrotu wyegzekwowanej należności. Z tego względu takie obawy strony skarżącej nie mogą stanowić podstawy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Również obawy dotyczące utraty płynności finansowej, nieregulowanie bieżących zobowiązań wobec kontrahentów, brak możliwości zwiększenia kredytu obrotowego czy też brak uzyskania nowego kredytu nie mogą stanowić podstawy wstrzymania zaskarżonej decyzji. Ponadto przedłożone dokumenty, tj. aneksy do umów o kredyt w rachunku bieżącym, czy też postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. w sprawie zaliczenia zwrotu oraz postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia o niezaleganiu w podatkach na dzień [...] lipca 2017 r. nie są wystarczające dla zbadania przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Wobec powyższego, w ocenie Sądu, skarżący nie wykazał możliwości zajścia przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Skarżący nie wskazał dokumentów źródłowych odzwierciedlających jego sytuację materialną, nie podał aktualnych dochodów, ich źródła, ani stanu majątkowego. Pokreślić również należy, że w związku z obowiązywaniem w niniejszym postępowaniu zasady dyspozytywności, na Sądzie nie spoczywał obowiązek wyręczania skarżącego w kwestii podania przesłanek wstrzymania wykonania decyzji, uprawdopodobnienia wniosku, jak i zbierania dokumentów, z których wynikałoby jaka jest sytuacja finansowa i majątkowa wnioskodawcy (por. postanowienie NSA z dnia 26 listopada 2007 r., II FZ 339/07, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Jednocześnie Sąd wyjaśnia, że postępowanie w przedmiocie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu jest postępowaniem wpadkowym, w którym Sąd nie rozstrzyga o istocie sprawy. Na tym etapie postępowania Sąd bada przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Zarzuty skargi będą badane dopiero przy rozpoznawaniu skargi co do meritum, czego wyrazem będzie orzeczenie kończące postępowanie. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.