I SA/Po 1286/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 04 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku MŁ o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi w sprawie ze skargi MŁ na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności podatkowej jako byłego członka zarządu za zaległości spółki w podatku od towarów i usług za miesiące: luty, kwiecień, maj, czerwiec, lipiec, sierpień i wrzesień 2010 r. oraz umorzenia postępowania w sprawie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności za zaległości w w/w podatku za sierpień 2009 r., styczeń, marzec 2010 r. wraz z odsetkami i kosztami postępowania egzekucyjnego postanawia: oddalić wniosek. Wpis od skargi wynosi [...]. Skarżąca MŁ, reprezentowana przez doradcę podatkowego, pismem z dnia [...] wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na wskazaną w sentencji decyzję Dyrektora Izby Skarbowej. Równocześnie złożyła sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi. W uzasadnieniu wniosku podała, że w okresie [...] była osobą bezrobotną. Obecnie uzyskuje jedynie niewielkie dochody w kwocie netto [...], które wystarczają jedynie na część podstawowych potrzeb. Wnioskodawczyni wskazała, że nie posiada majątku, którego spieniężenie zapewniłoby jej środki pozwalające na pokrycie wydatków związanych z procesem, jedyny poważniejszy składnik majątku jakim jest nieruchomość gruntowa nie przedstawia obecnie żadnej realnej wartości ze względu na ustanowione [...] hipoteki przymusowe, których wartość znacznie przewyższa wartość nieruchomości. Skarżąca wskazała, że rozwiązanie polisy ubezpieczeniowej wiązałoby się z utratą większości środków ze względu na warunki ubezpieczenia. Wnioskodawczyni podała, że same stałe opłaty obciążają domowy budżet na ok. [...]. Pozostałe dochody jej i męża przeznaczane są na wyżywienie oraz inne niezbędne potrzeby. Skarżąca oświadczyła, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem i z córkami w wieku [...] lat. Skarżąca nie posiada domu, mieszkania, nieruchomości rolnej, oszczędności, przedmiotów o wartości powyżej 5.000,- zł. Wnioskodawczyni posiada nieruchomość gruntową o powierzchni [...] m2, na której ustanowiono [...] hipoteki przymusowe o łącznej wartości [...] oraz polisę na życie ze zgromadzonym kapitałem ok. [...]. Skarżąca podała, że małżonek jest właścicielem mieszkania o pow. [...] m2, mieszkanie to zaspokaja potrzeby mieszkaniowe rodziny. Mąż jest wieczystym dzierżawcą ogródka działkowego. Małżonek osiąga miesięczne dochody w wysokości ok. [...] (wysokość wynagrodzenia za poszczególne miesiące jest zmienna ze względu na system premiowy). Skarżąca podała, że w jej małżeństwie obowiązuje rozdzielność majątkowa. Wnioskodawczyni oświadczyła, że jej dochód netto z tytułu umowy zlecenia wynosi [...] netto, dochód małżonka z tytułu umowy o pracę ok. [...] netto. Skarżąca podała, że budżet domowy obciążony jest następującymi stałymi wydatkami: [...]. Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca w odpowiedzi z dnia [...] oświadczyła, że [...] była osobą bezrobotną. Obecnie uzyskuje dochody z tytułu umowy zlecenia w wysokości [...] brutto. Umowa została podpisana na czas określony [...]. Mąż jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony, osiąga dochody w wysokości ok. [...] w zależności od wypracowanej premii, z czego ok. [...] przeznacza na spłatę kredytu hipotecznego zaciągniętego w [...] we frankach szwajcarskich. Dodatkowo wspólnie z mężem spłacają odsetki karne w wysokości [...] miesięcznie za zaciągnięty kredyt inwestycyjny przez spółkę A w B, gdzie wystąpili jako poręczyciele w [...]. Skarżąca podała, że starsza córka uczęszcza do szkoły, młodsza do przedszkola, wiążą się z tym opłaty za wyżywienie, materiały plastyczne, wycieczki. Na miesięczne utrzymanie córek składają się również wydatki na zakup ubrań, obuwia oraz zajęć dodatkowych np. nauki pływania. Starsza córka choruje, z czym związane są okresowe wizyty u lekarzy specjalistów oraz zakup leków i dermokosmetyków do pielęgnacji skóry. Skarżąca oświadczyła, że stałe miesięczne wydatki na utrzymanie gospodarstwa domowego wynoszą: [...]. Skarżąca podała, że miesięczne wpływy ledwie zaspokajają wydatki rodziny. Obciążenia z tytułu kredytów w większości pochłaniają budżet domowy, dlatego z trudnością jest im płacić dodatkowe zobowiązania. Mieszkanie męża zakupione na kredyt w [...] zaspokajało potrzeby mieszkaniowe rodziny. Od [...] mieszkanie to zostało wynajęte, a dochody z tego tytułu przeznaczone są na najem innego mieszkania o nieco większym metrażu, co zaspokaja obecnie potrzeby mieszkaniowe oraz edukacyjne dzieci. Z tytułu najmu mieszkania małżonek uzyskuje miesięczne dochody w wysokości [...]. Obecnie poza w.w dochodem z tytułu najmu skarżąca oraz jej mąż nie osiągają innych dodatkowych dochodów. Poza mieszkaniem zakupionym w [...] mąż nie posiada innych nieruchomości ani udziałów w nieruchomościach. Skarżąca i jej mąż nie posiadają samochodu, jednakże okazjonalnie użytkują samochód marki B, wyprodukowany w [...] o rynkowej wartości ok. [...], stąd nieregularnie występują koszty paliwa, średnio ok. [...] miesięcznie. Mąż posiada przyczepę kempingowa z [...] o wartości ok. [...]. Wnioskodawczyni i jej mąż nie posiadają przedmiotów o wartości powyżej [...], nie posiadają udziałów w spółkach, nie pełnią funkcji członka zarządu, prokurenta, członka rady nadzorczej. Skarżąca podała, że z uwagi na brak dochodów w [...] nie składała zeznania za ten rok. Wyjaśniła, że z uwagi na znikomy majątek wspólny nie przeprowadziła z małżonkiem podziału majątku wspólnego. Kolejnym pismem z dnia [...] przedłożyła kserokopie dokumentów. Z załączonych zeznań rocznych podatkowych wynika, że dochód małżonka w [...] wyniósł [...], w [...], w [...] dochód skarżącej wyniósł [...]. Skarżąca przedłożyła sporządzoną w formie aktu notarialnego umowę majątkową małżeńską z dnia [...], zaświadczenie o zatrudnieniu z dnia [...], z którego wynika, że małżonek skarżącej jest zatrudniony od dnia [...] na czas nieokreślony w wymiarze pełnego etatu, wynagrodzenie średnie z ostatnich [...] miesięcy, t.j. [...] wynosi [...] brutto, [...] netto, wynagrodzenie nie jest obciążone z tytułu wyroków sądowych lub innych tytułów. Do pisma załączyła wyciągi z rachunków bankowych. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zatem obowiązującą zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest, że strony ponoszą koszty tego postępowania. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek – możliwość przydzielenia stronie skarżącej prawa pomocy. Przepis art. 245 § 1 cyt. ustawy stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 P.p.s.a). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (por. art. 245 § 3 i § 4 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów postępowania. W orzecznictwie przyjmuje się, że instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym (por. postanowienie NSA z dnia 06 lipca 2011 r. sygn. akt I OZ 468/11, postanowienie NSA z dnia 06 lipca 2011 r. sygn. akt I OZ 466/11, postanowienie NSA z dnia 28 czerwca 2011 r. sygn. akt II OZ 504/11, publikowane na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Biorąc pod uwagę złożone przez skarżącą oświadczenia stwierdzić należy, że wnioskodawczyni nie wykazała przesłanek do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi. Z oświadczeń skarżącej wynika, że pozostaje w związku małżeńskim, w jej małżeństwie obowiązuje rozdzielność majątkowa małżeńska, wnioskodawczyni prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem i z córkami w wieku [...] lat. Skarżąca posiada polisę ubezpieczeniową na życie, wartość zebranych środków [...] oraz nieruchomość gruntową o pow. [...] m2, na której ustanowiono hipoteki przymusowe. Mąż skarżącej posiada mieszkanie o pow. [...] m2, które zakupił w [...] na raty, rata kredytu wynosi [...]. Poza ratami z tytułu zakupu mieszkania skarżąca i jej mąż spłacają karne odsetki w wysokości [...] od kredytu inwestycyjnego, którego byli poręczycielami. Z oświadczeń skarżącej wynika, że otrzymuje dochody z tytułu umowy zlecenia w wysokości ok. [...] netto, z zaświadczenia o zatrudnieniu i wysokości wynagrodzenia wynika, że jej mąż w okresie ostatnich [...] miesięcy z tytułu wynagrodzenia za pracę uzyskał dochód netto w wysokości [...]. W tym miejscu wskazać należy, że skarżąca we wniosku o przyznanie prawa pomocy podała, że dochód jej męża wynosi ok. [...], w piśmie z dnia [...], że [...] w zależności od wypracowanej premii. Z oświadczeń skarżącej wynika, że mąż skarżącej wynajął mieszkanie za kwotę [...], obecnie wnioskodawczyni i jej rodzina mieszkają w najmowanym mieszkaniu, za najem płacą czynsz najmu w wysokości [...] miesięcznie, który opłacają z czynszu za wynajęte mieszkanie, do dopłaty pozostaje im kwota w wysokości [...]. Poza najmem ([...]) i spłatą rat kredytów ([...]), skarżąca i jej mąż ponoszą pozostałe koszty miesięcznego utrzymania w wysokości ok. [...] zł ([...]), a zatem ich miesięczne wydatki i stałe zobowiązania wynoszą [...]. Z załączonego zaświadczenia o wysokości wynagrodzenia wynika, że mąż skarżącej otrzymuje wynagrodzenie netto w wysokości [...], skarżąca otrzymuje na młodszą córkę świadczenie 500+ oraz dochód w wysokości [...], a zatem skarżąca i jej rodzina na miesięczne utrzymanie dysponują kwotą w wysokości [...], natomiast ich miesięczne wydatki wynoszą [...]. Nie wiadomo zatem z jakich środków skarżąca i jej rodzina przeznaczają nadwyżkę kosztów utrzymania nad uzyskiwanymi środkami finansowymi, w szczególności, czy posiadają jakieś oszczędności, których we wniosku nie wykazali, ewentualnie czy uzyskują inne dodatkowe dochody, których we wniosku o przyznanie prawa pomocy nie zadeklarowali. Ponadto wskazać należy, że skarżąca i jej mąż spłacają raty kredytów w wysokości [...]. Zauważyć jednak należy, że spłata zobowiązań cywilnoprawnych nie uzasadnia twierdzenia, że są to wydatki, których ponoszeniu należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym. W orzecznictwie sądowym ukształtowało się stanowisko, że zobowiązania cywilnoprawne, w tym raty kredytów, nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowoadministracyjnego (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2006r., sygn. akt I OZ 83/06, z dnia 15 czerwca 2012r., sygn. akt I FZ 189/12, publikowane na str. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i p 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.