I SA/Po 189/21
WyrokWSA w Poznaniu2022-01-21
Skład orzekający: Katarzyna Nikodem, Katarzyna Wolna-Kubicka, Izabela Kucznerowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie C-189/18 ma wpływ na treść ostatecznej decyzji podatkowej, uzasadniając tym samym wznowienie postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 11 Ordynacji podatkowej?Ratio decidendi
Instytucja wznowienia postępowania ma charakter wyjątkowy i służy weryfikacji decyzji ostatecznych z powodu wadliwości postępowania, a nie ponownemu merytorycznemu rozpoznaniu sprawy. Wyrok TSUE w sprawie C-189/18 nie ma charakteru precedensowego i nie wymusza odmiennego rozstrzygnięcia w polskim porządku prawnym, ponieważ polskie przepisy nie przewidują związania organów decyzjami wydanymi wobec kontrahentów podatnika, a organy podatkowe przeprowadziły własne, samodzielne postępowanie dowodowe, zapewniając stronie czynny udział i możliwość zapoznania się z materiałami. W związku z tym, nie stwierdzono naruszenia prawa materialnego ani procesowego, które uzasadniałoby uchylenie decyzji ostatecznej.Stan faktyczny
Spółka A sp. z o.o. zaskarżyła decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej odmawiającą uchylenia decyzji ostatecznej dotyczącej podatku VAT za okres styczeń-czerwiec 2013 r. Spółka wniosła o wznowienie postępowania, powołując się na wyrok TSUE w sprawie C-189/18, twierdząc, że organy podatkowe naruszyły zasady postępowania dowodowego i prawa do obrony, nie zapewniając dostępu do dowodów. Organy podatkowe odmówiły uchylenia decyzji, uznając, że postępowanie było prowadzone prawidłowo, a wyrok TSUE nie miał wpływu na polskie rozstrzygnięcie, ponieważ organy przeprowadziły własne postępowanie dowodowe i zapewniły stronie możliwość wypowiedzenia się. WSA w Poznaniu oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Nikodem Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Wolna-Kubicka Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Joanna Świdłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi A. sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w sprawie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do czerwca 2013 roku oddala skargę.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w [...] określił firmie A Sp. z o.o. (dalej: "skarżąca" "strona", "spółka", "wnioskodawca") zobowiązanie w podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do czerwca 2013 r. oraz podatek do zapłaty na podstawie art. 108 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług za miesiąc styczeń, luty i marzec 2013 r. W przeprowadzonym wobec skarżącej postępowaniu ustalono, że faktury stwierdzające dokonywanie zakupów oleju rzepakowego od "firmy B" Sp. z o.o., faktury stwierdzające dokonywanie wewnątrzwspólnotowych dostaw oleju rzepakowego do "firmy C" oraz faktury stwierdzające dokonywanie dostaw krajowych oleju napędowego do " B" Sp. z o.o. i " D" Sp. z o.o., były fakturami nieodzwierciedlającymi faktycznie dokonanych transakcji. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej decyzją z dnia [...] maja 2018 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Wniesiona przez pełnomocnika spółki skarga na powyższą decyzję została odrzucona postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia [...] czerwca 2019 r., sygn. akt I SA/Po [...]. Postanowienie to nie zostało zaskarżone przez skarżącą.
W dniu [...] stycznia 2020 r. do Izby Administracji Skarbowej [...] wpłynął wniosek pełnomocnika reprezentującego skarżącą, z żądaniem wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną z dnia [...] maja 2018 r. Przedmiotowe pismo zostało nadane w placówce pocztowej w dniu 15 stycznia 2020 r. Jako podstawę prawną wznowienia, strona powołała przepis art. 240 § 1 pkt 11 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 900 ze zm. – dalej: "o.p."), wskazując jednocześnie, że wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 16 października 2019 r. oznaczony sygnaturą akt C-189/18 ws. Glencore Agriculture Hungary Kit. ma wpływ na treść ww. decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej. Według wnioskodawcy kwestionowana decyzja ostateczna jest wadliwa, w świetle rozstrzygnięcia objętego ww. wyrokiem TSUE, z uwagi na działanie organów podatkowych I i II instancji sprzeczne z przepisami i zasadami postępowania dowodowego, wyrażające się m.in. w prowadzeniu postępowania dowodowego z naruszeniem zasad tj. zasady poszanowania prawa do obrony, prawa do bycia wysłuchanym i dostępu do akt postępowania, zasady równości broni, zasady kontradyktoryjności, skutecznej kontroli sądowej wydanego rozstrzygnięcia. Ponadto pełnomocnik podniósł, że decyzja została wydana w oparciu o dowody, do których strona nie miała dostępu, a w konsekwencji nie miała możliwości wypowiedzenia się co do ich treści. Wspomniane dowody to m. in. dokumenty i inne dowody zgromadzone w ramach postępowań zakończonych decyzjami:
- Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w O. z dnia [...] grudnia 2014 r. wydana dla spółki B, na podstawie której ustalono, jakoby spółka B w okresie objętym postępowaniem nie prowadziła faktycznej działalność gospodarczej, a zatem ewidencjonowanie faktur wystawionych przez ten przedmiot przez skarżącą przesądza o nierzetelnym prowadzeniu rachunkowości,
- Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej we W. z dnia [...] maja 2014 r., na podstawie której ustalono, jakoby paliwo, którym obrót prowadziła skarżąca w okresie objętym postępowaniem nie pochodziło od spółki D.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, decyzją z dnia [...] lipca 2020 r. odmówił uchylenia decyzji ostatecznej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] maja 2018 r. W uzasadnieniu decyzji organ podatkowy wskazał, że rozstrzygnięcie zawarte w ostatecznej decyzji z dnia [...] maja 2018 r. oparte zostało o dowody przeprowadzone w sposób bezpośredni w ramach wszczętego wobec spółki postępowania kontrolnego, jak również w oparciu o materiały zgromadzone w innych postępowaniach. Te ostatnie zostały jednak włączone do akt prowadzonej sprawy stosownym postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2016 r., a stronie zapewniono możliwość zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym. Zatem w ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, przedstawione powyżej okoliczności sprawy stanowią potwierdzenie tego, że w toku postępowania zakończonego ww. decyzją ostateczną nie doszło do naruszenia przepisów Dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej, zasady poszanowania prawa do obrony oraz art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej, tj. regulacji, co do których wypowiedział się TSUE w wyroku z dnia 16 października 2019 r. w sprawie oznaczonej sygnaturą akt C-189/18. Zrealizowano bowiem wszystkie z postulowanych przez TSUE obowiązków organów podatkowych, w tym między innymi obowiązek zapoznania podatnika z dowodami, również pochodzącymi z postępowań powiązanych. Nie pozbawiono również spółki prawa do skutecznego zakwestionowania poczynionych ustaleń faktycznych i kwalifikacji prawnych. Spełnione zostały zatem standardy ochrony praw strony postępowania omówione w ww. wyroku TSUE z dnia 16 października 2019 r. W odniesieniu do przedłożonych wniosków dowodowych, organ podatkowy pierwszej instancji odrzucił je wyjaśniając, że wznowienie postępowania nie służy prowadzeniu na nowo postępowania dowodowego, bowiem takie było już przeprowadzone a materiał dowodowy był wystarczający do wydania decyzji ostatecznej.
Pismem z [...] sierpnia 2020 r. skarżąca wniosła odwołanie od decyzji z [...] lipca 2020 r. W ocenie strony wydane wobec kontrahentów spółki decyzje ostateczne jak i decyzje wydane wobec innych podmiotów występujących w łańcuchu dostaw, stanowią dokumenty urzędowe w rozumieniu art. 194 § 1 o.p., i stanowią dowód tego co zostało w nich urzędowo stwierdzone, jednakże charakter decyzji jako dokumentu urzędowego nie oznacza bezwzględnego związania organu podatkowego w danej sprawie ustaleniami jakie zostały przyjęte za podstawę wydania decyzji w innej sprawie. Pełnomocnik zauważył, że zwiększona moc dowodowa płynąca z treści art. 194 § 1 o.p. obejmuje w tym przypadku sentencję decyzji, a nie motywy rozstrzygnięcia lub też ocenę materiału dowodowego dokonaną przez inne organy, w toku innego postępowania. Organy podatkowe w postępowaniu odnoszącym się do zobowiązań podatkowych strony, powinny zgromadzić pełny materiał dowodowy, w tym dowody źródłowe zgromadzone w innych postępowaniach, a następnie ocenić wszechstronnie zebrane w rozpoznanej sprawie materiały dowodowe nie będąc związanymi oceną i ustaleniami przyjętymi przez organy w innych postępowaniach. W sprawie objętej wnioskiem o wznowienie postępowania brak jest, zdaniem pełnomocnika, własnej analizy i oceny dowodów dokonanej przez organ wydający decyzję, który nie dokonuje własnych ustaleń w oparciu o zgromadzone dowody. Według strony, w aktach sprawy brak jest dowodów stanowiących podstawę ustaleń innych organów w innych postępowaniach czy kontrolach podatkowych. Strona winna mieć bowiem możliwość zapoznania się z dowodami będącymi podstawą ustaleń organów podatkowych. Według pełnomocnika, powyższe stanowisko potwierdza wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie C-189/18, który wskazano jako podstawę wznowienia postępowania. Wytyczne zawarte w uzasadnieniu tego wyroku, nie są, jak wskazuje pełnomocnik, jedynie abstrakcyjną interpretacją przepisów dyrektyw UE, ale w sposób bezpośredni odnoszą się do konkretnych przepisów i instytucji ustanowionych w polskich przepisach regulujących postępowanie podatkowe. W konsekwencji, postępowanie organu podatkowego wbrew zasadom wyszczególnionym we wspomnianym wyroku TSUE stanowi naruszenie konkretnych przepisów o.p. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, a tym samym przesądza o wadliwości decyzji ostatecznej. Mając na uwadze powyższe, pełnomocnik wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji oraz orzeczenie odmiennie co do istoty sprawy poprzez uchylenie decyzji ostatecznej. Jednocześnie wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów zgłoszonych w pismach z dnia [...] lipca 2020 r. oraz [...] lipca 2020 r. na okoliczności tam wskazane.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2020 r., Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W ocenie organu odwoławczego decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] lipca 2020 r. działającego jako organ I instancji jest prawidłowa. Organ odwoławczy nie dopatrzył się w rozpatrywanej sprawie uchybień, na które powołuje się strona. W jego ocenie zrealizowano bowiem wszystkie z postulowanych przez TSUE obowiązków organów podatkowych, w tym między innymi obowiązek zapoznania podatnika z dowodami, również pochodzącymi z postępowań powiązanych. Uznając prowadzone postępowanie kontrolne oraz podatkowe zakończone decyzją ostateczną Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] maja 2018 r. za spełniające wymogi wskazanego wyroku TSUE, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej uznał za prawidłowe rozstrzygnięcie organu I instancji w zakresie niezaistnienia przesłanki wznowienia postępowania, o której mowa w art. 240 § 1 pkt 11 o.p. W konsekwencji organ odwoławczy nie znalazł podstaw do zmiany rozstrzygnięcia podjętego przez organ I instancji.
Odnosząc się do wniosku o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów zgłoszonych w pismach z dnia [...] lipca 2020 r. oraz [...] lipca 2020 r., Dyrektor Izby Administracji Skarbowej podkreśla, że postępowanie wznowieniowe nie służy ponownej analizie sprawy w pełnym zakresie, w szczególności co do poszczególnych etapów gromadzenia materiału dowodowego, bowiem postępowanie to nie jest kontynuacją postępowania zwykłego, nie służy też pełnej merytorycznej kontroli decyzji ostatecznej wydanej w postępowaniu zwykłym. Jakkolwiek, zgodnie z art. 245 § 1 pkt 1 o.p., w następstwie wznowienia postępowania może dojść do uchylenia decyzji ostatecznej, to musi być to efektem stwierdzenia istnienia przesłanki wymienionej w art. 240 § 1 pkt 1-12 ww. ustawy, a nie prowadzenia postępowania polegającego na dokonywaniu ustaleń faktycznych i gromadzeniu materiału dowodowego, o co bezpodstawnie wnosi pełnomocnik w złożonych wnioskach dowodowych.
Pismem z dnia [...] sierpnia 2020 r., skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika wniosła skargę od powyższej decyzji. W skardze wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Zaskarżonej decyzji zarzuciła:
I. naruszenie przepisów postępowania, w stopniu mającym wpływ na wynik rozstrzygnięcia:
1) art. 121 §1 o.p., poprzez naruszenie zasady zaufania podatnika do organów podatkowych;
2) art. 122 w zw. z art. 187 §1 o.p., poprzez naruszenie zasady prawdy materialnej i niewyjaśnienie istotnych dla sprawy okoliczności;
3) art. 124 o.p., poprzez uchybienie obowiązkowi wyjaśnienia przesłanek, jakimi kierował się organ podatkowy;
4) art. 187 §1 o.p., poprzez brak zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego;
5) art. 191 o.p., poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów;
6) art. 193 §4 o.p., poprzez nieuznanie jako dowodu w sprawie:
- części rejestru zakupu — rejestru naliczonego Wspólnotowego Nabycia Towarów za okres styczeń — czerwiec 2013 r.,
- części rejestru zakupu — "rejestr-magazyn KSZ koszty",
- części rejestru zakupu — "rejestr magazyn RZE magazyn rzepak", w zakresie odpowiadającym zapisom wynikającym z faktur wystawionych przez firmę B,
- części zapisów w rejestrze sprzedaży towarów i usług krajowych z miesiące styczeń-marzec 2013 r.,
7) art. 187 o.p., poprzez niewłaściwą ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie - z przekroczeniem zasad swobodnej oceny materiału dowodowego — co w konsekwencji doprowadziło do niewłaściwych ustaleń w zakresie stanu faktycznego, w tym m.in. przyjęcie, że:
- zaewidencjonowane w rejestrze zakupu spółki faktury zakupu oleju rzepakowego za miesiące styczeń-czerwiec 2013 r., na których jako wystawca występuje firma B sp. z o.o., nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń gospodarczych,
- spółka nie nabyła prawa do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego w odniesieniu do wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów za okres od 1 kwietnia 2013 roku do 30 czerwca 2013 r.,
- wystawione dla spółki C faktury sprzedażowe nie dokumentują rzeczywistych zdarzeń gospodarczych,
- zapisy w prowadzonych przez spółkę księgach podatkowych nie odzwierciedlają stanu rzeczywistego, a tym samym są nierzetelne w rozumieniu art. 193 §1, 2 i 3 o.p.;
8) art. 240 §1 pkt 11 o.p. poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 16 października 2019 r., sygn.: C-189/18 w sprawie Glencore Agriculture Hungary Kft. nie miał wpływu na treść decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] maja 2018 r. utrzymującej w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w [...] z dnia [...] czerwca 2016 r.,
9) art. 245 §1 pkt 1 w zw. z art. 233 §1 o.p., poprzez odmowę uchylenia decyzji ostatecznej, mimo istnienia podstaw do takiego rozstrzygnięcia.
II. naruszenie prawa materialnego, tj.:
1) art. 86 ust. 1 u.p.t.u., poprzez jego błędne zastosowanie wyrażające się w przyjęciu, że spółce nie przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, w związku z dokonywaniem zakupów od firmy B
2) art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) u.p.t.u., poprzez przyjęcie, ze faktury zakupowe wystawione przez firmę B nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Istotą sporu jest ustalenie, czy w świetle art. 240 § 1 pkt 11 O.p., wyrok TSUE z 16 października 2019 r., w sprawie Glencore, C-189/18 ma wpływ na treść ostatecznej decyzji wymiarowej wydanej wobec skarżącej przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej [...] maja 2018 r.
Podkreślenia wymaga, że instytucja wznowienia postępowania i uchylenia w tym trybie decyzji ostatecznej ma charakter wyjątkowy. Jedną z podstawowych zasad postępowania podatkowego jest uregulowana w art. 128 O.p. zasada trwałości decyzji ostatecznych. Zgodnie z powołanym przepisem, decyzje, od których nie służy odwołanie w postępowaniu podatkowym, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana tych decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania mogą nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w ustawie oraz w ustawach podatkowych. Omawiana zasada ogólna jest niezwykle istotna z punktu widzenia prawidłowego funkcjonowania demokratycznego państwa prawa. Gwarantuje ona bowiem pewność obrotu prawnego oraz stabilność skutków prawnych aktów organów administracji publicznej. Powołany przepis, ustanawiając ochronę decyzji ostatecznych, przyznaje im cechę trwałości, przy równoczesnym wyznaczeniu granic tej trwałości. Owe granice wynikają z możliwości wzruszania decyzji ostatecznych w trybach nadzwyczajnych.
Jednym z takich trybów jest instytucja wznowienia postępowania, która jako swoisty wyłom od zasady trwałości decyzji ostatecznych, musi opierać się na ustawowo określonych przesłankach, które zostały wymienione w art. 240 § 1 O.p. (zob. wyroki NSA z 29 kwietnia 2016r., I FSK 137/15 oraz z 29 kwietnia 2016r., I FSK 2030/14). "W związku z tym, że instytucja wznowienia postępowania stanowi szczególny tryb postępowania, przesłanki jej zastosowania należy interpretować ściśle (wąsko). Nie można w takiej sytuacji przypisywać przesłankom wznowieniowym szerszego znaczenia, niż wyrażone wprost w przepisie prawa. Zasada, zgodnie z którą przesłanki wznowienia postępowania podlegają ścisłej wykładni i nie mogą być interpretowane rozszerzająco, pełni również istotną funkcję gwarancyjną z punktu widzenia zasady dwuinstancyjności postępowania podatkowego (art. 127 O.p). Pozwala bowiem ograniczyć sytuacje, w których jedna sprawa będzie rozpoznawana kilkukrotnie, wyłącznie do przypadków kwalifikowanych wadliwości, wskazanych m.in. w art. 240 § 1 O.p." (wyrok NSA z 14 marca 2017r., I FSK 1397/15). Wznowienie postępowania jest instytucją procesową, która umożliwia weryfikację ostatecznych decyzji podatkowych z powodu wad postępowania, natomiast nie może ono służyć, jako środek do kolejnego merytorycznego rozpoznania sprawy, zakończonej decyzją ostateczną. Celem wznowionego postępowania jest ustalenie, czy postępowanie zwykłe było dotknięte określonymi wadami i usunięcie ewentualnych wadliwości zakończonego postępowania zwykłego. Ewentualnie konieczne staje się także ustalenie, czy i w jakim zakresie wadliwość postępowania zwykłego wpłynęła na byt prawny decyzji ostatecznej wydanej w zwykłym postępowaniu oraz w razie stwierdzenia określonej wadliwości decyzji ostatecznej (dotychczasowej), doprowadzenie do jej uchylenia i wydanie nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy albo stwierdzenie, że dotychczasowa decyzja ostateczna została wydana z określonym naruszeniem prawa (art. 245 O.p.). Decyzja wydana po wznowieniu postępowania dotyczy zatem w końcowym rezultacie bytu prawnego decyzji ostatecznej wydanej w postępowaniu zwykłym. Wznowienie postępowania zmierza do usunięcia ciężkich wad postępowania podatkowego, które ujawniły się już po wydaniu decyzji ostatecznej (zob. wyrok WSA w Warszawie w sprawie III SA/Wa 182/18). Podkreślić należy, że celem postępowania wznowieniowego nie jest ponowne rozpoznanie sprawy we wszystkich jej aspektach, a jedynie zbadanie czy zaszły wyjątkowe okoliczności, ściśle wyliczone w art. 240 § 1 O.p. (por. wyroki NSA: z 17 października 2014r., II FSK 2448/12 i 19 grudnia 2013r., II FSK 300/12). Za niedopuszczalne uznać należy wykorzystanie postępowania wznowieniowego do pełnej merytorycznej kontroli decyzji ostatecznej wydanej w postępowaniu zwykłym, bowiem nie jest to kontynuacja postępowania zwykłego (por. S. Presnarowicz, Komentarz do art. 240 ustawy – Ordynacja podatkowa, J. Brolik, R. Dowgier, L. Etel, C. Kosikowski, P. Pietrasz, M. Popławski, S. Presnarowicz, W. Stachurski, Ordynacja podatkowa. Komentarz, LEX 2013).
Powyższe rozgraniczenie zakresów obu rodzajów postępowań, a mianowicie postępowania zwykłego, w ramach którego wydana została ostateczna decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] maja 2018 r. w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do czerwca 2013 r. oraz podatek do zapłaty na podstawie art. 108 ust. 1 u.p.t.u. za styczeń, luty i marzec 2013 r., od postępowania nadzwyczajnego, zakończonego zaskarżoną do Sądu decyzją Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z [...] grudnia 2020 r., o odmowie uchylenia – w wyniku wznowienia postępowania – objętej wnioskiem skarżącej decyzji ostatecznej, ma istotne znaczenie dla prawidłowej oceny zasadności zarzutów skargi. Instytucja wznowienia postępowania podatkowego nie może bowiem być wykorzystywana do ponownej pełnej merytorycznej kontroli decyzji ostatecznej wydanej w postępowaniu zwykłym, ponieważ nie jest to kontynuacja postępowania zwykłego, a odrębne postępowanie nadzwyczajne. Toczy się ono tylko w zakresie oceny, czy zachodzą przesłanki określone w art. 240 § 1 o.p. i w takim też zakresie rozstrzygnięcie organu podatkowego podlega kontroli sądowej.
Podkreślić należy, że pewne kategorie ewentualnych wad postępowania zwykłego zakończonego decyzją mogą być zwalczane przez podatnika wyłącznie w ramach przysługujących mu w tej kategorii postępowań środkami zaskarżenia, poprzez złożenie odwołania od decyzji organu pierwszej instancji, a następnie poprzez wniesienie skargi do sądu administracyjnego na ostateczną decyzję organu odwoławczego. W tym też postępowaniu strona nie doznaje żadnych ograniczeń w zakresie formułowania zarzutów, które mogą dotyczyć zarówno naruszeń prawa materialnego, jak i przepisów postępowania. Odmiennie natomiast kształtuje się sytuacja strony w postępowaniach nadzwyczajnych, gdyż są one z woli ustawodawcy ograniczone do oceny zaistnienia w sprawie określonych przesłanek ustawowych bądź ich braku. Dlatego też nie wszystkie wady postępowania zakończonego decyzją objętą następnie postępowaniem wznowieniowym, mogą stanowić podstawę do jej uchylenia na podstawie art. 240 § 1 o.p. Wznowienie postępowania podatkowego uregulowane w art. 240-246 o.p. jest wyjątkiem od zasady trwałości decyzji, dającym możliwość wzruszenia ostatecznej decyzji w przypadkach enumeratywnie wymienionych w art. 240 § 1 o.p.
Z powyżej podanych powodów – konsekwentnie – sądowa kontrola legalności decyzji wydanej w trybie wznowienia postępowania podatkowego ma istotnie węższe granice niż w przypadku takiej kontroli dotyczącej decyzji wydanej w trybie zwykłego postępowania podatkowego. Charakterystyczną cechą sądowej kontroli decyzji wydanej w trybie nadzwyczajnym, w tym wypadku po wznowieniu postępowania podatkowego, jest więc to, że istotnie ulega ograniczeniu zakres stanu faktycznego i prawnego ocenianego (badanego) przez sąd administracyjny pierwszej instancji w porównaniu do stanu faktycznego i prawnego analizowanego w toku kontroli sądowoadministracyjnej decyzji wymiarowej wydanej w trybie zwykłym.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że dokonana przez organ podatkowy ocena braku zaistnienia w sprawie wskazanej przez skarżącą przesłanki wznowieniowej była prawidłowa.
Przepis art. 240 § 1 pkt 11 o.p., który został wskazany jako podstawa wznowienia przez skarżącą, przewiduje możliwość wznowienia postępowania w sytuacji, gdy orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej ma wpływ na treść wydanej decyzji. Zgodnie z art. 241 § 1 pkt 2 O.p. wznowienie postępowania z przyczyny wymienionej w art. 240 § 1 pkt 11 O.p. następuje tylko na żądanie strony wniesione w terminie miesiąca od publikacji sentencji orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. Żądanie wniosku dotyczy wyroku TSUE z 16 października 2019 r. w sprawie C-189/18 (Glencore Agriculture Hungary Kft), opublikowanego w dniu 16 grudnia 2019r. (Dz.U.UE.C.2019/423/8). W orzecznictwie sądów administracyjnych wykształciły się określone kryteria i wskazania prawne co do oceny wpływu orzeczenia TSUE na treść decyzji ostatecznej. Zasadniczym kryterium jest, by uwzględnienie wykładni prawa unijnego przedstawionej w danym wyroku wymuszało wydanie odmiennego rozstrzygnięcia sprawy (tak m.in. w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 lipca 2017r., sygn. akt I FSK 513/17). Z drugiej zaś strony akcentuje się, że dane orzeczenie TSUE, które stanowi podstawę wznowienia postępowania, zgodnie z art. 240 § 1 pkt 11 o.p. winno mieć walor orzeczenia precedensowego. Przykładowo, w wyroku z 7 czerwca 2019r., sygn. akt I FSK 477/17 Naczelny Sąd Administracyjny, dokonując oceny innego orzeczenia TSUE jako przesłanki wznowienia wskazał, że orzeczenie to stanowi jedynie kontynuację wytyczonej wcześniej linii orzeczniczej, w związku z czym nie mogło mieć wpływu na wynik sprawy. Podobną argumentację można odnaleźć w innych orzeczeniach sądów administracyjnych (m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 stycznia 2018r., sygn. akt I FSK 612/16 oraz z 11 stycznia 2019r., sygn. akt I FSK 238/17; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 7 grudnia 2018r., sygn. akt III SA/Łd 770/18). W postępowaniu wznowieniowym należało zatem poddać ocenie działania organu prowadzące do wydania decyzji ostatecznej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] maja 2018 r. w świetle wykładni zaprezentowanej we wskazanym wyroku TSUE, przy równoczesnym wykazaniu precedensowego charakteru tego orzeczenia, co w konsekwencji miałoby podważać treść rozstrzygnięcia zapadłego w sprawie podatkowej.
W wyroku w sprawie C-189/18 TSUE wyjaśnił, że Dyrektywę 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz.U.UE.L2006.347.1 z późn. zm.), zasadę poszanowania prawa do obrony oraz art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej (Dz.U.UE.C2007.303.1) należy interpretować w ten sposób, że co do zasady nie sprzeciwiają się one uregulowaniu lub praktyce danego państwa członkowskiego, zgodnie z którymi w trakcie weryfikacji wykonanego przez podatnika prawa do odliczenia podatku od wartości dodanej (VAT) organ podatkowy jest związany ustaleniami faktycznymi i kwalifikacjami prawnymi dokonanymi już przez siebie w ramach powiązanych postępowań administracyjnych wszczętych przeciwko dostawcom tego podatnika, na których zostały oparte decyzje, które stały się ostateczne, stwierdzające istnienie oszustwa związanego z VAT popełnionego przez dostawców z zastrzeżeniem, po pierwsze, że nie zwalniają one organu podatkowego z obowiązku zapoznania podatnika z dowodami, w tym z dowodami pochodzącymi z owych powiązanych postępowań administracyjnych, na podstawie których zamierza on wydać decyzję, oraz że podatnik ten nie zostaje w ten sposób pozbawiony prawa do skutecznego zakwestionowania w trakcie toczącego się przeciwko niemu postępowania owych ustaleń faktycznych i kwalifikacji prawnych, po drugie, że wspomniany podatnik może w trakcie tego postępowania uzyskać dostęp do wszystkich dowodów zebranych w trakcie owych powiązanych postępowań administracyjnych lub w jakimkolwiek innym postępowaniu, na których to dowodach wspomniany organ zamierza oprzeć swą decyzję lub które to dowody mogą zostać wykorzystane przy wykonywaniu prawa do obrony, chyba że cele leżące w interesie ogólnym uzasadniają ograniczenie tego dostępu, oraz po trzecie, że sąd rozpoznający skargę na tę decyzję może skontrolować zgodność z prawem uzyskania i wykorzystania owych dowodów oraz ustaleń, które mają decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia skargi, dokonanych w decyzjach administracyjnych wydanych względem wspomnianych dostawców.
Uwzględniając prawne uwarunkowania wynikające z regulacji prawa węgierskiego (sprawa C-189/18 dotyczyła bowiem spółki węgierskiej), TSUE stwierdził w uzasadnieniu wskazanego wyroku, że wśród praw gwarantowanych przez prawo Unii znajduje się poszanowanie prawa do obrony, które zgodnie z utrwalonym orzecznictwem stanowi podstawową zasadę prawa Unii, która powinna być stosowana wówczas, gdy organ administracyjny ma podjąć w stosunku do danej osoby decyzję wiążącą się z niekorzystnymi dla niej skutkami. Na podstawie tej zasady adresaci decyzji, która w sposób odczuwalny oddziałuje na ich interesy, powinni być w stanie skutecznie przedstawić swoje stanowisko odnośnie do dowodów, na których organ zamierza się oprzeć. Obowiązek realizacji tej zasady ciąży na organach administracyjnych państw członkowskich, gdy podejmują one decyzję należącą do zakresu zastosowania prawa Unii, nawet wówczas, gdy właściwe prawo Unii nie przewiduje wyraźnie takiej formalności (pkt 39 wyroku). Trybunał wskazał też, że zasada poszanowania prawa do obrony nie ma bezwzględnego charakteru, lecz może podlegać ograniczeniom pod warunkiem, że ograniczenia te rzeczywiście odpowiadają celom interesu ogólnego zamierzonym przez dany przepis i nie stanowią z punktu widzenia realizowanego celu nieproporcjonalnej oraz niedopuszczalnej ingerencji w samą istotę zagwarantowanych w ten sposób praw (pkt 43 wyroku). W przypadku, gdy organ podatkowy zamierza oprzeć swoją decyzję na dowodach uzyskanych w ramach powiązanych postępowań karnych i postępowań administracyjnych wszczętych przeciwko dostawcom podatnika, zasada poszanowania prawa do obrony wymaga, aby podatnik ten miał możliwość dostępu w trakcie toczącego się przeciwko niemu postępowania do wszystkich tych dowodów oraz dowodów, które mogą być wykorzystane w jego obronie, chyba że cele leżące w interesie ogólnym uzasadniają ograniczenie tego dostępu (pkt 57 wyroku). Jednocześnie TSUE wyjaśnił, że zasada poszanowania prawa do obrony w postępowaniu administracyjnym, takim jak toczące się postępowanie główne, nie nakłada na organ podatkowy ogólnego obowiązku zapewnienia pełnego dostępu do akt będących w jego dyspozycji, lecz wymaga, aby podatnik miał możliwość uzyskania na swój wniosek informacji i dokumentów zawartych w aktach administracyjnych i uwzględnionych przez ten organ w celu wydania jego decyzji, chyba że cele leżące w interesie ogólnym uzasadniają ograniczenie dostępu do wspomnianych informacji i dokumentów. W tym ostatnim przypadku do organu podatkowego należy zbadanie, czy możliwy jest dostęp częściowy (pkt 56 wyroku).
Podobne stanowisko zajął TSUE w wyroku z 9 listopada 2017r. sygn. C-298/16, pkt 32- 39, w którym stwierdził, że krajowe organy podatkowe nie mają ogólnego obowiązku zapewnienia pełnego dostępu do posiadanych przez nie akt, ani okazania z urzędu dokumentów i informacji stanowiących podstawę planowanej decyzji, niemniej w krajowym postępowaniu administracyjnym dotyczącym kontroli i określenia podstawy opodatkowania VAT jednostka powinna mieć umożliwiony, na swój wniosek, dostęp do informacji i dokumentów znajdujących się w aktach sprawy administracyjnej i uwzględnionych przez organ publiczny w celu wydania decyzji, chyba że względy interesu ogólnego uzasadniają ograniczenie dostępu do tych informacji i dokumentów.
W wyroku z 17 grudnia 2015r. w sprawie C-419/14 TSUE wyjaśnił natomiast, że dopuszczalne jest wykorzystanie materiałów zebranych w innych postępowaniach pod warunkiem, że podatnik miał w ramach postępowania administracyjnego możliwość uzyskania dostępu do tych dowodów i wyrażenia swego stanowiska w ich przedmiocie.
W tym sensie wyrok TSUE w sprawie C-189/18 nie ma więc charakteru precedensowego, bowiem TSUE wprost odwołuje się w nim do swojej dotychczasowej praktyki i orzeczeń, dotyczących kwestii prawa do obrony oraz prawa organu do wykorzystania w postępowaniu podatkowym dowodów zewnętrznych (pochodzących z innych postępowań). W orzecznictwie krajowym zasady, o których mowa w wyroku C-189/18 były zatem (a co najmniej być powinny, co jednak podlega z zasady kontroli w postępowaniu zwykłym) respektowane już przed jego wydaniem. O tym, że miały one znaczenie dla organów podatkowych w sprawie wymiarowej świadczą uzasadnienia decyzji. Należy nadto podkreślić, że u podstaw wydania przedmiotowego wyroku TSUE legło specyficznie ukształtowane ustawodawstwo węgierskie, przewidujące związanie ustaleniami i oceną organów podatkowych w innych związanych ze sprawą główną sprawach. W tym względzie organ zasadnie wyjaśnił, że działanie organów w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną było zgodne z przedmiotowym wyrokiem TSUE, bowiem przepisy polskiej o.p. nie przewidują, wzorem prawa węgierskiego, związania organów decyzjami wydanymi wobec kontrahentów podatnika (co oczywiście nie oznacza, że wyrok w sprawie C-189/19 nie dotyczy zagadnień uniwersalnych, o których mowa powyżej), a zatem wykluczone z zasady jest jego odniesienie do rozstrzygnięć organów w Polsce. Na gruncie polskiej ustawy dowody tego rodzaju, tj. decyzje i protokoły (w tym protokoły z zeznań świadków) jako dowody z dokumentów pochodzących z innych postępowań, mają moc dowodową równą innym środkom dowodowym oraz podlegają regułom swobodnej oceny, co wynika wprost z art. 187 § 1 o.p. W tej regulacji ustawodawca wyraża bezpośrednio obowiązek działania organu podatkowego, a więc obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, tj. tego materiału, który powstał jako skutek podejmowania niezbędnych działań dla wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. W ramach realizowania obowiązku zebrania materiału dowodowego organ podatkowy korzysta w pełni ze swego narzędzia, przy czym może tu chodzić zarówno o materiał ustalony w toku własnych czynności, jak i materiał przekazany przez podatnika bądź pozyskany od innych organów (art. 180 § 1 i art. 181 o.p.). Poszanowanie prawa do obrony gwarantują zaś stronie w postępowaniu podatkowym takie normy, jak art. 123 o.p., kształtujący zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu oraz art. 178 o.p., dający stronie prawo wglądu do akt sprawy podatkowej. Ograniczenie tej zasady wyraża się m.in. w treści art. 179 o.p., który uniemożliwia stronie zapoznanie się z aktami w zakresie dokumentów zawierających informacje niejawne oraz wyłączonych z akt przez organ ze względu na interes publiczny. Te normy winny być odczytywane oczywiście także z uwzględnieniem wytycznych wynikających z orzeczenia TSUE, stanowiącego podstawę wznowienia niniejszego postępowania.
W ocenie Sądu, postępowanie organów podatkowych w sprawie zakończonej ostateczną decyzją z [...] maja 2018 r. nie naruszało standardów, do których odwołał się TSUE w orzeczeniu C-189/18.
W niniejszej sprawie organy włączyły do akt materiały (dowody) zgromadzone w innych postępowaniach, w zakresie w jakim to było niezbędne do dokonania ustaleń dotyczących bezpośrednio skarżącej i jej sytuacji prawnopodatkowej. Działania organów podatkowych w toku postępowania zakończonego decyzją ostateczną, nie ograniczyły się przy tym do stwierdzenia związania inną/innymi decyzjami (protokołami kontroli), wydanymi wobec kontrahentów spółki. Organy podatkowe, kierując się zasadami prowadzenia postępowania, w tym art. 180, art. 181, art. 187 i art. 191 o.p., samodzielnie zgromadziły i oceniły materiał dowodowy, a następnie na jego podstawie zrekonstruowały przebieg zdarzeń. Przeprowadziły więc wobec skarżącej, inaczej niż w sprawie poddanej ocenie TSUE w powołanym wyroku z 16 października 2019r., odrębne i samodzielne postępowanie dowodowe. Organ nie bazował wyłącznie na ustaleniach i ocenach innych organów, ale dokonał własnych ustaleń faktów i samodzielnie ocenił zgromadzony materiał dowodowy. Materiały włączone nie stanowiły też jedynej podstawy działania organu. Na materiał dowodowy składały się w szczególności: deklaracje podatkowe, ewidencje prowadzone dla potrzeb VAT, wyciągi bankowe, informacje z zagranicznych administracji podatkowych, protokół przesłuchania w charakterze Strony L. O. (prezesa zarządu firmy A Sp. z o.o.) z dnia [...].10.2014 r. Natomiast na materiał pochodzący z innych postępowań włączonych postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2016 r. składały się nie tylko decyzje wobec kontrahentów strony ale również m.in. protokół przesłuchania świadka K. B. (byłego prezesa zarządu firmy B Sp. z o. o.) z dnia [...] maja 2014 r., protokół przesłuchania w charakterze strony M. K. (prezesa zarządu firmy B z dnia [...] listopada 2014 r. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że art. 181 o.p. wprowadza odstępstwo od reguły bezpośredniego prowadzenia postępowania dowodowego przez organ podatkowy i w istotny sposób ogranicza zasadę bezpośredniości. Dopuszcza, aby w postępowaniu podatkowym były wykorzystane dowody oraz materiały zgromadzone w innych postępowaniach i w konsekwencji powoduje, że nie istnieje prawny nakaz, aby w toku postępowania podatkowego koniecznym było powtórzenie przesłuchania świadka, który zeznawał w takim postępowaniu. Protokół przesłuchania świadka dokonanego przez inny organ jest dowodem z dokumentu. Korzystanie z tak uzyskanych zeznań samo w sobie nie narusza zasady czynnego udziału strony w postępowaniu podatkowym (art. 123 o.p.), ani też nie może naruszać jakichkolwiek innych przepisów o.p.
Odnosząc się do zarzutów skargi przypomnieć raz jeszcze trzeba, że zasada otwartego katalogu środków dowodowych (art. 181 o.p.) w pełni pozwala na wykorzystanie materiału dowodowego pochodzącego z innych postępowań. Nieracjonalne byłoby zatem wymaganie, aby dowody przeprowadzone w innym postępowaniu były ponawiane z bezpośrednim udziałem podatnika, tak aby zapewnić mu możliwość bezpośredniego uczestnictwa w czynnościach dowodowych. Byłoby to sprzeczne z ekonomią procesową, a w wielu przypadkach wręcz niewykonalne. W przypadku skorzystania przez organ podatkowy z materiału dowodowego zgromadzonego w innych postępowaniach, czynny udział podatnika sprowadza się do możliwości zapoznania się z tym materiałem dowodowym, który został włączony do akt sprawy; kierowania do organu pism procesowych, zawierających oświadczenia i wyjaśnienia celem ewentualnego zakwestionowania wartości tego materiału dowodowego; jak również korzystania z inicjatywy dowodowej i zgłaszania dowodów, celem podważenia ustaleń, jakie płyną z materiału włączonego do akt sprawy.
Argumentacja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej zawarta w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] maja 2018 r. wskazuje, że dokonał on własnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, a decyzje wydane przez inne organy podatkowe w odniesieniu do innych podmiotów, potraktował jako element materiału dowodowego podlegający ocenie i stanowiący źródło istotnych dla sprawy ustaleń faktycznych, w powiązaniu z innymi elementami tego materiału dowodowego. Taki sposób podejścia do materiału w postaci decyzji podatkowych czy też protokołów kontroli wydanych przez inne organy jest w pełni zgodny z zasadami postępowania dowodowego i w żadnym razie nie narusza praw skarżącej.
Sąd podobnie jak organ nie podziela poglądu spółki, że organ podatkowy zobowiązany był do zgromadzenia pełnego materiału dowodowego z innych postępowań. W trakcie postępowania spółka nie zgłaszała jakichkolwiek wniosków związanych z koniecznością poszerzania materiału dowodowego o inne jeszcze dokumenty. Nie wskazywała także na okoliczności, w oparciu o które można by poddawać w wątpliwość legalność poczynionych w innych sprawach ustaleń, pomimo tego, że miała wiedzę jakie dokumenty znajdują się w aktach sprawy. Zdaniem Sądu, organy podatkowe obu instancji zapewniły skarżącej standard rzetelnego procesu. Materiał dowodowy pochodzący z innych postępowań został włączony do akt sprawy w zakresie w jakim został wykorzystany przez organy w sprawie skarżącej. Organy nie mają przy tym ani obowiązku, ani też uprawnienia (jak w przypadku spraw karnych) do ujawnienia całego materiału zebranego w innej sprawie. Nie są też zobowiązane do prowadzenia postępowania dowodowego w nieograniczonym zakresie. Gromadzą jedynie te dowody, które dotyczą podatnika i pozwalają na wypełnienie zasady dążenia do odtworzenia prawdy materialnej.
Ponadto należy wskazać, że stronie przed wydaniem decyzji zarówno Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej [...], jak również Dyrektor Izby Administracji Skarbowej zapewnili przysługujące jej uprawnienia procesowe, wynikające odpowiednio z treści art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej i art. 200 § 1 o.p., tj. możliwość wypowiedzenia się w sprawie zgromadzonego materiału dowodowego, o czym świadczy odpowiednio: zawiadomienie Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w [...] z dnia [...] maja 2016 r., doręczone w dniu 16 maja 2016 r.; zawiadomienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] kwietnia 2018 r. doręczone w dniu 12 maja 2018 r. Podkreślenia wymaga, że stronie był zapewniony czynny udział w toczącym się postępowaniu kontrolnym i podatkowym, z którego strona skorzystała. W aktach sprawy znajduje się protokół z dnia [...] marca 2017 r., w którym stwierdzono, że ówczesny pełnomocnik strony M. M. zapoznał się z aktami sprawy i sporządził fotografie akt.
Sąd nie podziela także stanowiska skarżącej, że organ w toku postępowania wznowieniowego nie uzupełnił materiału dowodowego. Słusznie organy stwierdziły, że postępowanie wznowieniowe nie służy ponownej analizie sprawy w pełnym zakresie. Należy podkreślić, że wznowienie postępowania, w ramach którego dopuszczalna jest weryfikacja decyzji ostatecznej w trybie nadzwyczajnym, nie może zastępować kontroli sprawowanej w postępowaniu zwykłym w ramach postępowania odwoławczego. Wznowienie nie służy przeprowadzeniu ponownej oceny postępowania podatkowego (kontrolnego), czy też uzupełnieniu zgromadzonego uprzednio materiału dowodowego, ale ustaleniu czy wskazywany przez skarżącą wyrok TSUE miał na tyle istotny wpływ na treść wydanej wobec skarżącej decyzji ostatecznej, że rzutowałby na nią w sposób wymuszający jej uchylenie,
Akta sprawy i decyzja ostateczna dowodzą, że organy podatkowe przeprowadziły liczne dowody w celu ustalenia, czy sporne faktury były fakturami nieodzwierciedlającymi faktycznie dokonanych transakcji. Zaś ocenę zgromadzonego materiału dowodowego strona powinna kwestionować w postępowaniu podatkowym oraz sądowym dotyczącym decyzji podatkowej, a nie w postępowaniu wznowieniowym.
W ocenie Sądu, organy podatkowe podjęły wszelkie niezbędne czynności dla prawidłowego i obiektywnego ustalenia czy ziściły się przesłanki uchylenia decyzji ostatecznej z dnia [...] maja 2018 r., zaś podjęta ocena materiału dowodowego niewątpliwie mieści się w granicach wyznaczonych przez art. 191 o.p. Organy wyjaśniły dostatecznie wszystkie kwestie, które były potrzebne do ustalenia istotnej faktografii. Przeprowadzona kontrola akt administracyjnych wskazuje w szczególności, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy został zebrany przez organy podatkowe w sposób rzetelny i skrupulatny. Był on przy tym kompletny i wystarczający dla podjęcia rozstrzygnięcia, a jego spójna, logiczna i kompleksowa ocena nie naruszyła granic swobodnej oceny dowodów.
Nie doszło więc do naruszenia przepisów postępowania (w tym art. 121 § 1, art. 122, art. 124, art. 187, art. 191, art. 193 § 4, 240 § 1 pkt 11 i 245 § 1 pkt 1 w zw. z art. 233 § 1 o.p.) jak i przepisów prawa materialnego (art. 86 ust. 1 i art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a u.p.t.u.).
Lektura uzasadnienia zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, iż organ ustosunkował się do zarzutów artykułowanych przez skarżącą i przedstawił wszechstronne stanowisko w kwestii odmowy uchylenia po wznowieniu postępowania decyzji ostatecznej w przedmiocie podatku od towarów i usług, czym uczynił zadość wymogom wyrażonym w art. 210 § 1 pkt 6 o.p.
Wbrew zarzutom skargi, organy zasadnie odmówiły przeprowadzenia żądanych dowodów. Słuszna jest zatem konstatacja zgodnie z którą w postępowaniu wznowieniowym w trybie wznowienia organ może oceniać sprawę ponownie, ale tylko w takim zakresie, jaki wynika z branej pod uwagę przesłanki wznowienia. Nie może natomiast dokonywać ponownych ustaleń w sprawie zakończonej decyzją ostateczną w tej części, która wykracza poza ramy wyznaczone przesłanką wznowienia i dokonywać oceny innego materiału dowodowego niż stanowiące podstawę do wydania decyzji ostatecznej, która jest przedmiotem postępowania wznowieniowego, a w istocie do tego zmierzały wnioski strony skarżącej.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że wpływ analizowanego wyroku TSUE na przebieg postępowań podatkowych w Polsce został już dostrzeżony w orzecznictwie Wojewódzkich Sądów Administracyjnych, wskazując na wyrok WSA w Warszawie 30 grudnia 2019 r. sygn. akt III SA/ Wa 433/19 oraz wyrok WSA w Warszawie 30 grudnia 2019 r. sygn. akt III SA/Wa 434/19.
Odnosząc się do tej kwestii Sąd podnosi, że we wskazanych wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, powołując się na wyrok TSUE przypomniano, że organ podatkowy ma obowiązek zapoznania podatnika z dowodami pochodzącymi z innych powiązanych postępowań podatkowych, na podstawie których zamierza wydać decyzje, a podatnik ma prawo uzyskać dostęp do tych dowodów. Sąd podziela stanowisko organu zawarte w odpowiedzi na skargę, że w wyżej wymienionych sprawach rozpatrywanych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdzone zostało powoływanie się przez organ podatkowy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji na dowody, których nie ma w aktach sprawy. W uzasadnieniu wyroku o sygn. III SA/ Wa 433/19 Sąd wytknął organowi podatkowemu, że powoływał się w uzasadnieniu decyzji na dowody, których nie było w aktach sprawy. Uzasadnienie wyroku nie pozostawia żadnych wątpliwości, co do tego, że organ podatkowy powołał się na wskazane przez Sąd, a nie znajdujące się w aktach sprawy dowody. W przedmiotowej sprawie taka sytuacja nie zaistniała.
Mając na uwadze powyższe, zdaniem Sądu, nie doszło do naruszenia wskazanych w skardze przepisów prawa materialnego i procesowego.
W związku z powyższym, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), oddalił skargę.
.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło