I SA/Po 285/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku AG o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi AG na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2011 r. i 2012 r. i podatku od towarów i usług za II i III kwartał 2011 r., I, III i IV kwartał 2012 r., I i II kwartał 2013 r. postanawia: oddalić wniosek. Skarżąca AG pismem z dnia [...] wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2011 r. i 2012 r. i podatku od towarów i usług za II i III kwartał 2011 r., I, III i IV kwartał 2012 r., I i II kwartał 2013 r. Następnie złożyła sporządzony w dniu [...] na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podała, że sama utrzymuje swoją rodzinę. Jej narzeczony jest bardzo poważnie chory i przebywa na rencie, ma umiarkowany stopień niepełnosprawności. Skarżąca podała, że jej miesięczne wydatki wynoszą około [...]. Wskazała, że pomaga finansowo narzeczonemu w zakupie leków i ponoszeniu kosztów rehabilitacji – koszt miesięczny to [...]. Podała również, że wydatek w kwocie [...] byłby dla niej dużym obciążeniem. Skarżąca oświadczyła, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z córką i z narzeczonym. Wnioskodawczyni posiada dom o pow. [...] m2, nie posiada mieszkania, nieruchomości rolnej, innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Skarżąca z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej uzyskuje dochód miesięczny brutto w wysokości [...], jej narzeczony z tytułu renty w wysokości [...]. Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca w odpowiedzi z dnia [...] podała, że ponosi następujące koszty miesięcznego utrzymania: [...]. Skarżąca podała, że kredyt hipoteczny został zaciągnięty w dniu [...] w kwocie [...] na okres do [...] na zakup nieruchomości w P, ul. G [...], kredyt spłacany jest w ratach miesięcznych w wysokości [...]. Skarżąca oświadczyła, że ona i osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym nie posiadają lokat bankowych, udziałów w spółkach z o.o., oszczędności, papierów wartościowych, przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Wnioskodawczyni jest właścicielką nieruchomości zakupionej na kredyt hipoteczny w P, przy ul. G [...] oraz samochodu osobowego marki M, rok produkcji [...], wartość rynkowa ok. [...]. Skarżąca podała, że nie posiada środków trwałych. Wnioskodawczyni zatrudnia [...] osobę na umowę o pracę. Skarżąca podała, że w [...] uzyskała przychód z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w wysokości [...], poniosła koszty uzyskania przychodu w wysokości [...]. Skarżąca wyjaśniła, że w związku ze zmianą programu księgującego i związanymi z tym problemami technicznymi odpisy z książki przychodów i rozchodów złoży w terminie do [...]. Do pisma załączyła kserokopie deklaracji VAT-7K, z których wynika, że za [...] podstawa opodatkowania wyniosła [...], skarżąca nabyła towary i usługi za kwotę netto w wysokości [...], za [...] podstawa opodatkowania wyniosła [...], skarżąca nabyła towary i usługi za kwotę netto w wysokości [...]. Wnioskodawczyni załączyła także roczne obliczenie podatku przez organ rentowy za rok podatkowy [...], sporządzony na druku PIT-40A/11A, z którego wynika, że narzeczony wnioskodawczyni z tytułu renty uzyskał przychód w wysokości [...], zeznanie roczne podatkowe za [...], z którego wynika, że skarżąca z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej uzyskała przychód w wysokości [...], poniosła koszty uzyskania przychodów w wysokości [...] i uzyskała dochód w wysokości [...], skarżąca uzyskała również przychód i dochód z innych źródeł w wysokości [...]. Skarżąca wyjaśniła, że zeznania rocznego podatkowego za [...] nie złożyła. Wnioskodawczyni załączyła wyciągi z rachunku bankowego prowadzonego przez A za okres [...] oraz z rachunku bankowego prowadzonego przez B za okres [...]. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zatem obowiązującą zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest, że strony ponoszą koszty tego postępowania. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek – możliwość przydzielenia stronie skarżącej prawa pomocy. Przepis art. 245 § 1 cyt. ustawy stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 P.p.s.a). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (por. art. 245 § 3 i § 4 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 1 przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów postępowania. W orzecznictwie przyjmuje się, że instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym (por. postanowienie NSA z I OZ 468/11 z 06.07.2011r., I OZ 466/11 z 06.07.2011r., II OZ 504/11 z 28.06.2011r. publ. w internecie na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl), nawet przy poczynionych oszczędnościach w wydatkach koniecznych. Tak więc przepisy o prawie pomocy mają zastosowanie wyłącznie do osób, które mimo największych starań nie mogą poczynić oszczędności i ponieść kosztów postępowania sądowego. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające, dana osoba może zwrócić się o pomoc państwa. Stosując prawo pomocy nie można chronić czy też wzbogacać majątku podmiotów prywatnych, gdyż celem tej instytucji jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia (por. Hanna Knysiak - Molczyk, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze, LexisNexis, Warszawa 2005, s.628). W przedmiotowej sprawie skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych, zatem wniosek skarżącej podlega rozpoznaniu w oparciu o przesłanki wynikające z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. W ocenie referendarza sądowego rozpoznającego wniosek o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie skarżąca nie wykazała przesłanek do zwolnienia jej od kosztów sądowych. Ze złożonych przez skarżącą oświadczeń wynika, że pozostaje w wspólnym gospodarstwie domowym z narzeczonym i z córką, posiada dom o pow. [...] m2, na który w [...] zaciągnęła kredyt hipoteczny w wysokości [...] i obecnie spłaca ratę kredytu w wysokości ok. [...], z akt administracyjnych wynika, że skarżąca wartość domu określiła na kwotę [...] (por. oświadczenie o stanie majątkowym z dnia [...] – karta nr [...] akt administracyjnych), posiada również samochód osobowy marki M z [...] o wartości około [...]. Skarżąca prowadzi działalność gospodarczą, z której w [...] uzyskała przychód w wysokości [...], w [...] natomiast – jak oświadczyła w odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy - w wysokości [...]. Z załączonej przez skarżącą deklaracji VAT-7 za pierwszy kwartał [...] wynika, że wykazała sprzedaż towarów i usług za kwotę w wysokości [...] netto. Zatem z przedłożonych przez skarżąca dokumentów wynika, że uzyskuje ona z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej przychody, które są wielokrotnie wyższe od kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania wynoszą [...]. Z uzyskiwanych przychodów skarżąca jest w stanie ponieść koszty sądowe w przedmiotowej sprawie. Ponadto zauważyć należy, że skarżąca z uzyskiwanych dochodów z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej ponosi koszty swojego i swojej rodziny miesięcznego utrzymania w wysokości [...]. Wprawdzie znaczną część w ww. wydatkach stanowi rata kredytu hipotecznego zaciągniętego w [...] na zakup domu, gdyż wynosi [...], to jednak zauważyć należy, że spłata kredytu nie uzasadnia twierdzenia, że jest to wydatek, którego ponoszeniu należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym. W orzecznictwie sądowym ukształtowało się stanowisko, że zobowiązania cywilnoprawne, w tym raty kredytów, nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowoadministracyjnego (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2006r., sygn. akt I OZ 83/06, z dnia 15 czerwca 2012r., sygn. akt I FZ 189/12, publikowane na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponadto zauważyć należy, że postępowanie, które obecnie prowadzone jest w tut. Sądzie, zainicjowane zostało pismem skarżącej z dnia [...], w którym wystąpiła do Naczelnika Urzędu Skarbowego z wnioskiem o rozłożenie na raty zaległości podatkowej w podatku dochodowym oraz podatku VAT (por. karta nr [...] akt administracyjnych). Następnie, jak wynika z akt administracyjnych, w oświadczeniu o stanie majątkowym z dnia [...] zaproponowała wysokość raty do spłaty w wysokości [...] miesięcznie (por. karta nr [...] akt administracyjnych). Skarżąca miała zatem czas na zabezpieczenie środków pieniężnych na prowadzenie postępowania sądowoadministracyjnego w jej sprawie. Skarżąca w piśmie z dnia [...] została wezwana m.in. do przedłożenia odpisów z książki przychodów i rozchodów za ostatnie [...] miesięcy. W odpowiedzi z dnia [...] wnioskodawczyni podała, że w związku ze zmianą programu księgowego i związanymi z tym problemami technicznymi odpisy z książki przychodów i rozchodów złoży w terminie do [...]. Zauważyć należy, że skarżąca, mimo upływu wskazanego przez nią terminu, do chwili obecnej nie przedłożyła odpisu z książki przychodów i rozchodów. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.