I SA/Po 392/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 1 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku RK o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi RK na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie zawieszenia z urzędu wznowionego postępowania postanawia: oddalić wniosek. Skarżący RK pismem z dnia [...] wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na wskazane w sentencji postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia [...], sygn. akt [...] odrzucił skargę RK na wskazane w sentencji postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej. Skarżący złożył sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku podał, że wnosi o przyznanie pełnomocnika z urzędu w sprawie zażalenia na postanowienie wydane w dniu [...] przez WSA w przedmiocie odrzucenia skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, gdyż Sąd odrzucił jego skargę uznając, że była niedopuszczalna. Skarżący podał, że nie zgadza się z rozstrzygnięciem sprawy i chciałby wnieść na nie środek odwoławczy. Wnioskodawca podał, że nie zna przepisów prawa i nie jest w stanie sam, bez pomocy profesjonalnego pełnomocnika, sporządzić zażalenia. Skarżący wniósł o przyznanie adwokata i wskazał, że wnosi o wyznaczenie dla niego adwokata MW, ponieważ zna jego sprawę i ma do niego zaufanie. Skarżący podał, że adwokat prowadzi Kancelarię blisko jego domu i również z tych względów zależy jemu na tym właśnie pełnomocniku. Skarżący oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z dziećmi w wieku [...] lat. Skarżący wskazał, że posiada dom, wartość szacunkowa nieruchomości [...], nie posiada mieszkania, posiada nieruchomości rolne, wnioskodawca nie posiada oszczędności, wierzytelności, przedmiotów o wartości powyżej 5.000,- zł. Skarżący oświadczył, że z tytułu renty uzyskuje dochód netto w wysokości [...], z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej uzyskuje dochód netto w wysokości [...], żona z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej uzyskuje dochód netto w wysokości [...]. Wnioskodawca podał, że koszty leczenia wynoszą [...], opłaty za media [...], kredyty i pożyczki wynoszą [...]. Skarżący do wniosku załączył spis nieruchomości: - nieruchomość położona w B o pow. [...] ha, wartość [...], ustanowiona hipoteka na rzecz Skarbu Państwa, - nieruchomość przy ul. Ż w K, pow. [...], wartość [...], - nieruchomość w O o pow. [...], wartość [...], - nieruchomość położona w O o pow. [...], wartość [...], hipoteka na rzecz A, - nieruchomość w O o pow. [...] o wartości [...], - nieruchomość położona w G o pow. [...] ha o wartości [...], hipoteka na rzecz B i C, - nieruchomość położona w G o pow. [...] o wartości [...], - nieruchomość położona w G o pow. [...] o wartości [...], - nieruchomość położona w O o pow. [...] o wartości [...], - nieruchomość położona w O o pow. [...] o wartości [...] obciążona hipoteką na rzecz D, - nieruchomość położona w O o pow. [...] o wartości [...], - nieruchomość położona w R o pow. [...] o wartości [...] obciążona hipoteką przymusową na rzecz Urzędu Skarbowego, - nieruchomość położona w O o pow. [...] o wartości [...] obciążona hipoteką na rzecz E, - nieruchomość położona w T o pow. [...] o wartości [...], - nieruchomość położona w T o pow. [...] o wartości [...] obciążona hipoteką na rzecz F, - nieruchomość położona w T o wartości [...], - nieruchomość położona w O o pow. [...] o wartości [...], obciążona hipoteką na rzecz G, - nieruchomość położona w G o pow. [...] o wartości [...]. Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący w odpowiedzi z dnia [...] oświadczył, że pełnoletnie córki studiują. Wnioskodawca podał, że nie posiada i nie użytkuje pojazdów mechanicznych podlegających rejestracji. Skarżący podał, że on i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym nie uzyskują innych, poza wymienionymi we wniosku, dochodów. Skarżący podał, że w okresie [...] uzyskał przychody z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w kwocie [...], poniósł koszty uzyskania przychodów w wysokości [...]. Żona skarżącego w okresie [...] uzyskała z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej przychody w wysokości [...] oraz poniosła koszty uzyskania przychodów w wysokości [...]. Skarżący podał, że jego miesięczne wydatki wynoszą: [...] Skarżący podał, że na nieruchomościach rolnych w T o pow. [...], w C o pow. [...] i w Z o pow. [...] uprawia zboże. Do pisma skarżący załączył zeznania roczne podatkowe, wyciągi z rachunków bankowych. Mimo wezwania nie załączył deklaracji VAT-7 za [...], ewidencji środków trwałych i nie wyjaśnił ilu on i jego żona zatrudniają pracowników. Z zeznań rocznych podatkowych wynika, że w [...] żona skarżącego uzyskała przychód w wysokości [...], poniosła koszty uzyskania przychodów w wysokości [...] i uzyskała dochód w wysokości [...], w [...] żona skarżącego uzyskała przychód w wysokości [...], poniosła koszty uzyskania przychodów w wysokości [...] i uzyskała dochód w wysokości [...], skarżący w [...] uzyskał przychód w wysokości [...], poniósł koszty uzyskania przychodów w wysokości [...] i uzyskał dochód w wysokości [...], w [...] skarżący uzyskał przychód w wysokości [...], poniósł koszty uzyskania przychodów w wysokości [...] i uzyskał dochód w wysokości [...]. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zatem obowiązującą zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest, że strony ponoszą koszty tego postępowania. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek – możliwość przydzielenia stronie skarżącej prawa pomocy. Przepis art. 245 § 1 cyt. ustawy stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 P.p.s.a). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (por. art. 245 § 3 i § 4 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów postępowania. W orzecznictwie przyjmuje się, że instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom bez majątku, o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym (por. postanowienie NSA z dnia 06 lipca 2011 r. sygn. akt I OZ 468/11, postanowienie NSA z dnia 06 lipca 2011 r. sygn. akt I OZ 466/11, postanowienie NSA z dnia 28 czerwca 2011 r. sygn. akt II OZ 504/11, publikowane na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Podkreślić również należy, że przyznanie prawa pomocy, będącego odstępstwem od zasady partycypacji stron w kosztach postępowania i przerzucające takie koszty na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona w sposób jednoznaczny wykaże spełnienie przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a. Oznacza to, że ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie skarżącej (por. postanowienie NSA z dnia 06 lipca 2011 r. sygn. akt I OZ 468/11, publ. na str. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Biorąc pod uwagę złożone przez skarżącego oświadczenia stwierdzić należy, że wnioskodawca nie wykazał przesłanek do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata. Z oświadczenia złożonego przez skarżącego wynika, że wnioskodawca pozostaje w związku małżeńskim, skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z [...] córkami i z synem, przy czym [...] pełnoletnie córki studiują. Skarżący oświadczył, że posiada dom, szacunkowa wartość nieruchomości [...] oraz nieruchomości: [....]. Wnioskodawca oświadczył, że uzyskuje dochody z tytułu renty w wysokości [...], z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w wysokości [...], żona z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w wysokości [...]. Wnioskodawca podał, że koszty leczenia wynoszą [...], opłaty za wodę, gaz, prąd, telewizję, Internet, telefon [...], koszty wyżywienia [...], środków czystości [...], raty kredytów: do H w okresie [...] do [...], w [...] , do I w wysokości [...], spłata do [...], do J w wysokości [...] do [...], do K, raty w wysokości [...] do [...], do L [...] do [...], do Ł [...] do [...], do M [...] do [...], do N [...] do [...]. Mimo wezwania skarżący nie wyjaśnił kiedy kredyty zostały zaciągnięte, na co, w jakiej wysokości, nie wyjaśnił również czy kredyty są spłacane na bieżąco, czy ma z tego tytułu zaległości, natomiast w piśmie wzywającym do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy zaznaczono, że jeżeli kredyty nie są spłacane skarżący ma przedłożyć wezwania do zapłaty lub zaświadczenia z banków. W tej sytuacji przyjąć należy, że kredyty i pożyczki są spłacane. W tym miejscu zauważyć należy, że zaciągnięcie przez skarżącego i jego żonę kredytów i pożyczek świadczy o tym, że musieli oni posiadać zdolność kredytową, gdyż inaczej banki kredytów i pożyczek by im nie udzieliły. Ponadto godzi się zauważyć, że obowiązek spłaty kredytów i pożyczek nie stanowi przesłanki, która przesądza o przyznaniu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Spłata kredytów nie uzasadnia twierdzenia, że jest to wydatek, którego ponoszeniu należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym. W orzecznictwie sądowym ukształtowało się stanowisko, że zobowiązania cywilnoprawne, w tym raty kredytów i pożyczek, nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowoadministracyjnego (por. postanowienia NSA z dnia 7 lutego 2006r., sygn. akt I OZ 83/06, z dnia 15 czerwca 2012r., sygn. akt I FZ 189/12, publikowane na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Skarżący podał, że nie posiada i nie użytkuje pojazdów mechanicznych podlegających obowiązkowi rejestracji, nie wyjaśnił natomiast czy osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym posiadają lub użytkują pojazdy mechaniczne podlegające obowiązkowi rejestracji, jeżeli tak to jakie, jakiej marki, jaki jest ich rok produkcji i wartość rynkowa. Skarżący podał, że na nieruchomościach rolnych w T, w C i w Z uprawia zboże, wnioskodawca nie podał czy z tego tytułu uzyskuje dochody i czy otrzymuje dopłaty do nieruchomości rolnych. W ocenie rozpoznającego wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżący jest w stanie ponieść koszty zastępstwa procesowego w niniejszej sprawie. Skarżący prowadzi działalność gospodarczą znacznych rozmiarów, z zeznań rocznych podatkowych wynika, że w [...] uzyskał przychód w wysokości [...], poniósł koszty uzyskania przychodów w wysokości [...] i uzyskał dochód w wysokości [...], w [...] skarżący uzyskał przychód w wysokości [...], poniósł koszty uzyskania przychodów w wysokości [...] i uzyskał dochód w wysokości [...], w okresie [...] uzyskał przychód w kwocie [...], poniósł koszty uzyskania przychodów w wysokości [...], a zatem uzyskał dochód w wysokości [...]. Skarżący z uzyskiwanych z tej działalności dochodów jest w stanie ponieść w.w koszty. Ponadto skarżący posiada majątek (nieruchomości), natomiast okoliczność, że na części nieruchomości ustanowione zostały hipoteki nie oznacza, że skarżący z ich posiadania nie może uzyskiwać przychodów np. z tytułu uprawy zbóż, czy dzierżawy. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i p 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.