I SA/Po 863/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska-Tylewicz po rozpoznaniu w dniu 14 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku skarżącego o wstrzymanie wykonania decyzji w sprawie ze skargi W. M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] marca 2016 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry; postanawia odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Pismem z dnia [...] kwietnia 2016 r., skarżący wniósł skargę na wymienioną w rubrum niniejszego orzeczenia decyzję Dyrektora Izby Celnej, którą utrzymano w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w L. z dnia [...] lipca 2015 r., nr [...] wymierzającą skarżącemu karę pieniężną w kwocie [...]zł z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry. W skardze wniesiono o wydanie przez Sąd postanowienia o wstrzymaniu wykonania w całości decyzji organu I instancji z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, w sytuacji gdy zaskarżona decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Do skargi dołączony został sporządzony na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Po wezwaniu skarżącego przez referendarza sądowego do uzupełnienia wniosku w tym zakresie – postanowieniem z dnia 01 lipca 2016 r., sygn. akt I SA/Po 863/16 referendarz sądowy tutejszego Sądu oddalił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy we wskazanym powyżej zakresie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: W myśl zasady wyrażonej w art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – dalej w skrócie: "p.p.s.a."), wniesienie skargi do sądu administracyjnego nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Wyjątkiem od tej reguły ogólnej jest przyznanie sądowi w ściśle określonych przypadkach, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., możliwości udzielenia stronie ochrony tymczasowej poprzez wstrzymanie wykonania aktu lub czynności w całości lub w części, chyba że ustawa szczególna wyłącza tę możliwość. Z uwagi na treść normatywną powyższych przepisów należy stwierdzić, iż wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu może nastąpić wyłącznie w wyniku złożonego przez skarżącego wniosku oraz w granicach luzu decyzyjnego przyznanego Sądowi przez ustawodawcę, wyznaczonego zakresem znaczeniowym przesłanek sformułowanych w art. 61 § 3 p.p.s.a., tj. zaistnieniem niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zaznaczyć należy, że chodzi tu o taką szkodę (majątkową lub niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Żądając wstrzymania wykonania decyzji, skarżący ma zatem obowiązek wykazać istnienie konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie aktu lub czynności jest zasadne z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 listopada 2006 r., sygn. akt II FZ 585/06, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). W celu uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji należy zatem przedstawić dokumenty, które uprawdopodobnią opisywaną sytuację, tj. niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Potwierdza to orzecznictwo sądowoadministracyjne, np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 grudnia 2013 r., sygn. akt I FSK 2109/13, w którym Sąd wyraźnie wskazał, że "wniosek (o wstrzymanie wykonania decyzji) poparty zostać powinien stosownymi dokumentami potwierdzającymi okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Przy czym sąd administracyjny w razie braku takich dokumentów, czy to w aktach sprawy, czy też z powodu niedołączenia ich do wniosku nie jest uprawniony, przed rozpoznaniem wniosku o wstrzymanie do wzywania strony o ich przedstawienie. W przypadku bowiem wniosku o wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje – jak choćby w ramach instytucji prawa pomocy – możliwości skorzystania z uzupełniającego postępowania dowodowego". Co więcej w orzecznictwie wskazuje się również, że ogólnikowe twierdzenia wyrażane przez stronę skarżącą, pozbawione szerszego uzasadnienia i stosownych wyliczeń, nie mogą stanowić podstawy do orzeczenia przez sąd o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu [tak: postanowienie NSA z dnia 12 września 2014 r. sygn. akt I FZ 332/14, dostępne pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl]. Sąd rozpatrując wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji powinien jednak uwzględnić nie tylko treść samego wniosku, ale także mieć na uwadze całe akta sprawy w rozumieniu art. 133 p.p.s.a. [por.: postanowienie NSA z dnia 31 sierpnia 2011 r. sygn. akt I FZ 211/11, oraz postanowienie NSA z dnia 22 października 2014 r. sygn. akt II FZ 1378/14, dostępne pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl]. Rozpoznając wniosek skarżącego należy w pierwszej kolejności wyjaśnić, że w skardze wniesiono o wstrzymanie wykonania decyzji organu I instancji. Zaznaczyć, w tym miejscu należy, że stosownie do postanowień art. 239a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r. poz. 612 ze zm. – dalej w skrócie "O.p") – decyzja nieostateczna, nakładająca na stronę obowiązek podlegający wykonaniu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nie podlega wykonaniu, chyba że decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Stosownie do poglądów doktryny wstrzymanie wykonania aktu administracyjnego lub czynności może dotyczyć tylko takich z nich, które nadają się do wykonania i wymagają tego wykonania a tym samym takich, które wywołują skutki prawne. Wykonanie aktu administracyjnego oznacza spowodowanie, sprowadzenie, w sposób dobrowolny lub w trybie przymusowym, takiego stanu rzeczywistości społecznej, który jest zgodny z treścią aktu (patrz: T. Woś "Postępowanie sądowoadministracyjne" Wyd. Prawn. Warszawa 2000 r. str. 154). Jak wskazuje się ponadto w orzecznictwie – problem wykonania aktu administracyjnego dotyczy aktów zobowiązujących, ustalających dla ich adresatów nakazy powinnego zachowania lub zakazy określonego zachowania, aktów, na podstawie których określony podmiot uzyskuje równocześnie uprawnienie i mocą którego zostają na niego nałożone określone obowiązki, oraz aktów, na postawie których jeden podmiot jest do czegoś zobowiązany, a drugi wyłącznie uprawniony [tak: postanowienie NSA z dnia 10 maja 2012 r. sygn. akt II FZ 358/12, dostępne pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl]. Poprzez pojęcie wykonania aktu administracyjnego należy natomiast rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie egzekucji do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w danym akcie (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, Warszawa 2004, str. 122). Odnosząc powyższe do realiów niniejszej sprawy należy stwierdzić, że decyzja organu I instancji, tj. objęta wnioskiem skarżącego decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w L. z dnia [...] lipca 2015 r., nr [...] nie nosi z mocy postanowień art. 239a O.p. znamion wykonalności i tym samym nie jest możliwe wstrzymanie jej wykonania w oparciu o regulacje art. 61 § 3 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze Sąd potraktował wniosek skarżącego jak wniosek o wstrzymanie wykonania objętej skargą decyzji wskazanej w rubrum niniejszego postanowienia. Przechodząc do merytorycznego rozpoznania wniosku należy stwierdzić, że skarżący w skardze nie wskazał okoliczności, w świetle których należałoby orzec, że wykonanie zaskarżonej decyzji łączyć się będzie dla niego z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Uzasadniając wniosek o udzielenie ochrony tymczasowej strona skarżąca powołała się jedynie ogólnikowo na to, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, w sytuacji gdy zaskarżona decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Wyjaśnić w tym miejscu należy, że przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie można utożsamiać z oceną legalności wydanego aktu. Celem instytucji wstrzymania wykonania aktu jest jedynie tymczasowe ukształtowanie stosunków do czasu merytorycznego rozpoznania sprawy przez sąd. Z powyższego wynika, że sąd wyłącznie bada zaistnienie przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a., przede wszystkim w oparciu o okoliczności wskazane we wniosku [tak: postanowienie NSA z dnia 13 listopada 2012 r., o sygn. akt II OSK 590/12, publ. orzeczenia.nsa.gov.pl]. Zauważyć również należy, że Sąd rozstrzygając kwestię wpadkową wywołaną wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu, nie bada trafności zarzutów zgłoszonych w skardze, odnośnie niezgodności zaskarżonego aktu z prawem, a jedynie dokonuje oceny wystąpienia ustawowych przesłanek uzasadniających wstrzymanie jego wykonania. Ustosunkowanie się do zarzutów skargi jest zatem na etapie rozpoznawania przedmiotowego wniosku niedopuszczalne [por. postanowienie NSA z dnia 3 lipca 2014 r., o sygn. akt II OZ 661/14, publ. orzeczenia.nsa.gov.pl]. Oparcie wniosku o ochronę tymczasową na argumencie o niezgodności zaskarżonego aktu z prawem, a zwłaszcza rozstrzygnięcie Sądu w tym zakresie niweczy kontrolę sądową legalności zaskarżonego aktu [por. postanowienie NSA z dnia 26 lutego 2014 r., o sygn. akt II FSK 2195/13, publ. orzeczenia.nsa.gov.pl]. Odnosząc się z kolei do lakonicznego stwierdzenia, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, należy wskazać, że samo powołanie się na skutki wymienione w art. 61 § 3 p.p.s.a., nie stanowi uprawdopodobnienia ich wystąpienia [tak: postanowienie NSA z dnia 26 października 2011 r. sygn. akt I OZ 803/11, dostępne pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl]. W razie braku przekonującego uzasadnienia wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej obowiązkiem Sądu rozpoznającego ten wniosek jest dokonanie samodzielnej oceny, czy w świetle całokształtu okoliczności wynikających z akt sprawy w istocie wykonanie zaskarżonego aktu wiąże się dla skarżącego z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Jak wskazuje się bowiem w orzecznictwie odpowiednie odczytanie przepisu art. 133 § 1 p.p.s.a. dla postępowania wpadkowego, które kończy się postanowieniem dotyczącym wniosku strony o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu administracyjnego, polega na tym, że jako podstawę oceny sądu należy przyjąć akta sprawy, które dokumentują wszystkie ustalenia faktyczne poczynione w danym postępowaniu. Rozpoznając taki wniosek, wojewódzki sąd administracyjny nie może pomijać w swoim rozumowaniu informacji zawartych w aktach sprawy. Ich pełna analiza jest warunkiem prawidłowej oceny stanu faktycznego, która znajduje swoje odzwierciedlenie w postanowieniu sądu [tak: postanowienie NSA z dnia 12 lipca 2011 r. sygn. akt II FZ 330/11, dostępne pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl]. Dokonując zatem oceny zasadności wniosku skarżącego nie można tracić z pola widzenia złożonego przez niego wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz postanowienia referendarza sądowego rozstrzygającego ten wniosek. Ze złożonego przez skarżącego oświadczenia wynika, że prowadzi on jednoosobowe gospodarstwo domowe oraz uzyskuje miesięczny dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w kwocie [...]zł brutto. Co więcej, mimo wezwania wystosowanego przez referendarza sądowego w toku postępowania w przedmiocie rozpoznania wniosku o prawo pomocy skarżący uchylił się od odpowiedzi na pytania ukierunkowane na precyzyjne ustalenie jego sytuacji majątkowej i finansowej. W ocenie Sądu wydanie rozstrzygnięcia w przedmiocie wstrzymania wykonalności poddanego sądowej kontroli aktu administracyjnego musi zostać poprzedzone porównaniem wielkości nałożonego tym aktem obowiązku z sytuacją majątkową strony co wymaga wiedzy o jej kondycji finansowej w tym wielkości majątku. W tym kontekście stwierdzić należy, że przedstawione przez skarżącego oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy nie pozwala na precyzyjne ustalenie jego sytuacji majątkowej i finansowej. Do skargi nie dołączono również ewidencji środków trwałych, która umożliwiłaby ustalenie wartości majątku przedsiębiorstwa skarżącego, jak również innego rodzaju dokumentów w postaci chociażby wyciągów z rachunków bankowych w oparciu, o które możliwe byłoby precyzyjne ustalenie stanu środków pieniężnych. Braki w powyższym zakresie nie pozwalają na ustalenie wartości środków pieniężnych jakimi dysponuje skarżący, co implikuje również brak możliwości dokonania oceny czy wykonanie objętej skargą decyzji – nakładającej obowiązek zapłaty kary w kwocie [...]zł – skutkować będzie takim uszczerbkiem w środkach obrotowych, który spowoduje zachwianie płynności w regulowaniu wymagalnych zobowiązań pieniężnych, narażając na szwank prowadzą przez skarżącego działalność gospodarczą. W kontekście powyższych mankamentów wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji należy wskazać, że wywieranie skutków finansowych dla strony jest normalną konsekwencją egzekucji administracyjnej. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których nie naprawiłoby ewentualne wygranie sporu sądowego [tak: postanowienie NSA z dnia 24 stycznia 2012 r., sygn. akt II FSK 37/12, dostępne pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl]. Podkreślić również należy, że każda decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności jest dolegliwością finansową, wpływającą w określony sposób na funkcjonowanie zobowiązanego do zapłaty kary, jednak co do zasady nie oznacza to wyrządzenia szkody, poza tym ma niewątpliwie charakter odwracalny. W tej sytuacji obowiązkiem wnioskodawcy jest wykazanie, że na skutek zapłaty spornej kwoty grozi mu szkoda, której rozmiary przekraczają zwykłe następstwa zapłaty, bądź też, że do odwrócenia skutku wykonania zaskarżonej decyzji nie wystarczy zwrot zapłaconej dobrowolnie bądź wyegzekwowanej należności wraz z odsetkami [tak: postanowienie NSA z dnia 20 maja 2014 r., sygn. akt II GSK 1020/14, dostępne pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl]. W niniejszej sprawie w ocenie Sądu skarżący nie wykazał okoliczności, w świetle których należałoby uznać, że wykonanie zaskarżonej decyzji łączyć się będzie dla niego ze znaczną szkodą bądź też, że do odwrócenia skutków wykonania zaskarżonej decyzji nie wystarczy zwrot zapłaconej kwoty kary pieniężnej. W tym stanie rzeczy, Sąd, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 w zw. z art. 16 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.