II SA/Po 1102/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jakub Zieliński po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 marca 2013 r. wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi przez "A" Spółka z o.o. spółka komandytowo-akcyjna w M. na uchwałę Rady Miejskiej w M. z dnia [...]2011 r., nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia taryf za dostawę wody oraz odprowadzanie ścieków na terenie miasta i gminy M. postanawia odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi. /-/ J. Zieliński W dniu 20 listopada 2012 r. "A" Spółka z o.o. spółka komandytowo-akcyjna w M. (dalej: Spółka) wniosła skargę na uchwałę Rady Miejskiej w M. z dnia [...] 2011 r., nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia taryf za dostawę wody oraz odprowadzanie ścieków na terenie miasta i gminy M.t. Postanowieniem z dnia 24 stycznia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę jako wniesioną z uchybieniem terminu. Sąd wskazał, iż w świetle treści art. 53 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.) i uchwały siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 kwietnia 2007 r. o sygn. akt II OPS 2/07 , skargę, o której mowa w art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, należy wnieść za pośrednictwem organu gminy do sądu administracyjnego w terminie trzydziestu dni od dnia, otrzymania odpowiedzi tego organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Sąd wskazał, iż w rozpoznawanej sprawie organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie strony do usunięcia naruszenia prawa, a tym samym termin do wniesienia skargi upłynął z końcem sześćdziesięciodniowego terminu liczonego od dnia wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Strona nie dochowała tego terminu i tym samym jej skarga podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. W dniu 12 lutego 2013 r. Spółka wniosła za pośrednictwem organu wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na wyżej opisaną uchwałę Rady Miejskiej w M. z dnia [...] 2011 r., nr [...]. W uzasadnieniu wniosku strona wskazała, iż uchybienie terminu do wniesienia przedmiotowej skargi stanowiło skutek istniejącej w orzecznictwie i doktrynie rozbieżności co do sposobu wniesienia do sądu administracyjnego skargi, o której mowa w art. 101 ust 1 ustawy o samorządzie gminnym. Spółka kierowała się bowiem orzecznictwem sądów administracyjnych (m.in. uchwała siedmiu sędziów NSA z dnia 4 maj 1998 r. FPS 1/98) oraz stanowiskiem autorów komentarza – "Ustawa o samorządzie gminnym. Komentarz" (Andrzej Szewc, Gabriela Jyż ,Zbigniewa Pławeckiego 3 wydanie zmienione i zaktualizowane Wyd. Wolters Kluwer Polska Sp. z o.o. Warszawa 2010.) zgodnie z którym w przypadku braku reakcji organu gminy na wezwanie, dopuszczalne jest złożenie skargi, za pośrednictwem organu, do sądu administracyjnego w terminie 30 dni od dnia, w którym upłynął maksymalny 2-miesieczny termin przewidziany w art. 35 § 3 k.p.a. dla załatwienia sprawy w postępowaniu administracyjnym. Natomiast w razie odmówienia przez organ gminy uwzględnienia wezwania skargę należy wnieść za pośrednictwem tego organu, do sądu administracyjnego w terminie 30 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o stanowisku organu. Tym samym zdaniem strony jej pogląd o zachowaniu terminu do wniesienia skargi miał uzasadnienie zarówno w orzecznictwie jak i w powołanym komentarzu. Zdaniem strony brak jednolitości w orzecznictwie i doktrynie w zakresie stosowania art. 53 § 2 p.p.s.a. w przypadku wniesienia skargi na podstawie art. 101 ust 1 ustawy o samorządzie gminnym nie mogą przekreślać prawa strony do skutecznego wniesienia skargi i powodować dla skarżącego negatywnych skutków prawnych. Tym bardziej, że skarżący dołożył szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej, polegającej na złożeniu skargi. W uzasadnieniu wniosku Spółka zwarła również argumentację przemawiającą na rzecz uznania, że jej skarga była jednak złożona w terminie bowiem brak reakcji Rady Gminy M. na posiedzeniu Rady w dniu 25 października 2012 r. na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa świadczy o negatywnym stanowisku dotyczącym wezwania. Ponadto podkreślono, iż uchwała abstrakcyjna siedmiu sędziów NSA z dnia 2 kwietnia 2007 r. o sygn. akt II OSK 2/07 nie ma mocy wiążącej w konkretnej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Zgodnie z treścią art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 dalej: p.p.s.a.) sąd może na wniosek strony przywrócić termin do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, któremu strona uchybiła bez swojej winy. W art. 86 i 87 p.p.s.a. zostały wskazane przesłanki, których łączne zaistnienie jest warunkiem uwzględnienia takiego wniosku. Należy do nich uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu, spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony, dochowanie terminu do wniesienia wniosku oraz dopełnienie uchybionej czynności. Ponadto wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności winien zostać złożony w terminie 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu. W ocenie Sądu strona skarżąca zachowała termin do wniesienia wniosku, który należy liczyć od dnia, w którym Spółka dowiedziała się, iż jej skarga została wniesiona po terminie, a zatem od dnia doręczenia postanowienia Sądu z dnia 24 stycznia 2013 r. o odrzuceniu skargi co nastąpiło w dniu 5 lutego 2013 r. Ponadto wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi został złożony w trybie określonym w art. 87 § 3 p.p.s.a., a strona dokonała jednocześnie czynności której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.) Po zapoznaniu się z uzasadnieniem przedmiotowego wniosku Sąd uznał, iż Spółka nie uprawdopodobniła braku swojej winy w uchybieniu do wniesienia skargi. W doktrynie dominuje pogląd, że przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku uprawdopodobnienia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego zalicza się np. przerwy w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2004, str. 329). Innymi słowy musiała zaistnieć jakaś obiektywna przeszkoda która uniemożliwia skarżącemu dochowanie tego terminu. Również w orzecznictwie sądów administracyjnych powszechny jest pogląd, iż brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, przy zastosowaniu obiektywnego miernika staranności, jaki można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (por. m.in. postanowienia NSA z dnia 22 lutego 2012 r. o sygn. akt I FZ 522/11, z dnia 24 lutego 2012 r. o sygn. II GZ 27/12, oraz 8 listopada 2011 r. o sygn. akt II GZ 490/11 – wszystkie dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl ). Zdaniem Sądu podniesione przez Spółkę argumenty świadczące jakoby o braku winy w uchybieniu terminu do wniesienie skargi nie zasługują na uwzględnienie. Okolicznością świadczącą o braku winy nie może być oparcie się strony skarżącej na istniejącym w doktrynie stanowisku, które nie znajduje odzwierciedlenia w aktualnym stanie prawnym oraz w aktualnym orzecznictwie sądów administracyjnych. Istnienie takiego poglądu nie zwalania strony dbającej o swoje interesy i zmierzającej do wniesienia skargi do sądu administracyjnego od podjęcia działań zmierzających zapoznania się z brzmieniem obowiązujących przepisów regulujących kwestie postępowania przed sądami administracyjnymi oraz z aktualnym orzecznictwem sądów administracyjnych. W razie jakichkolwiek wątpliwości co do zastosowania obowiązujących przepisów strona mogła również zasięgnąć stosownej opinii prawnej. Tymczasem skarżąca nie uprawdopodobniła w żaden sposób, iż podjecie takich działań było z jej strony niemożliwe. Zaznaczyć należy, iż od prawie 6 lat, tj od dnia wydania przez Naczelny Sąd Administracyjny uchwały z dnia 2 kwietnia 2007 r. o sygn. akt II OSK 2/07 kwestia obliczenia terminu do wniesienia do sądu administracyjnego skargi, o której mowa w art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym została wyjaśniona, a stanowisko wyrażone w ww. uchwale abstrakcyjnej z dnia 2 kwietnia 2007 r. wiąże pośrednio wszystkie sądu administracyjne sądy administracyjne do czasu gdy nie ulegnie zmiana tego stanowiska. Wynika to z treści art. 269 p.p.s.a. Należy także zauważyć, iż skoro wykładnia zawarta w uchwałach NSA ma moc wiążącą w stosunku do sądów administracyjnych, to formalnie nie wiąże ona organów administracji publicznej, stron i uczestników postępowania. Nie może jednak budzić wątpliwości, że czynność procesowa strony, np. wniesienie skargi do sądu administracyjnego, zmierzająca do wydania orzeczenia sprzecznego z tą wykładnią pozostanie z reguły bezskuteczna. Powyższy stan powoduje, że strony oraz inni uczestnicy postępowania są pośrednio związani mocą prawną uchwał, która polega na tym, iż podmioty te nie są w stanie swoją interpretacją przełamać wykładni przyjętej w uchwale (patrz. Komentarz do art. 269 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi autorstwa A. Kabata i innych opubl. w Serwisie Informacji Prawnej LEX, 2011 ). Reasumując stwierdzić należy, iż powołanie się na pewne stanowisko doktryny oraz na orzecznictwo sądowe zapadłe w oparciu o nieaktualny stan prawny ( np. uchwała siedmiu sędziów NSA z dnia 4 maj 1998 r. FPS 1/98) nie może świadczyć o tym, iż strona dochowała należytej staranności w ustaleniu biegu terminu do wniesienia skargi, a przez to uchybienie terminu było przez nią niezawinione. W tej sytuacji Sąd odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi o czym orzeczono w sentencji postanowienia na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. /-/ J. Zieliński