II SA/Po 118/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak Protokolant St. sekretarz sąd. Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 marca 2016 r. sprawy ze skargi H. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] grudnia 2015r. Nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego uchyla zaskarżoną decyzję Dnia [...] września 2015 r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. wpłynął wniosek H. A. o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego na dziecko A. A. oraz jednorazowego dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego i z tytułu podjęcia nauki w szkole poza miejscem zamieszkania. Burmistrz G. decyzją z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] znak: [...], wydaną na podstawie art. 2 pkt 1, art. 3 pkt 1-2, 2a, 4, 10-12 i 16, art. 4, art. 5 ust. 1, 3, 8-9, art. 6, art. 14, art. 20, art. 23 ust.1-4, art. 24 i art. 26 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1456 ze zm., obecnie Dz. U. z 2015 r. poz. 114, dalej jako u.ś.r.), § 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 3 stycznia 2013 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2013 r. poz.3), rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 sierpnia 2012 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2012 r. poz. 959), art. 77 § 1, art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm., dalej kpa), odmówił przyznania wnioskodawczyni prawa do zasiłku rodzinnego na okres zasiłkowy od 1 listopada 2015 r. do 31 października 2016 r. na dziecko A. A., jednorazowego dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na dziecko A. A. oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu podjęcia nauki w szkole poza miejscem zamieszkania na okres od 1 listopada 2015 r. do 30 czerwca 2016 r. i na okres od 1 września 2016 r. do 31 października 2016 r. na dziecko A. A. Uzasadniając stwierdził, że wnioskodawczyni tworzy rodzinę wraz mężem i córką. Zasiłek rodzinny zgodnie z art. 4 u.ś.r. ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka. Warunkiem uzyskania prawa do zasiłku rodzinnego a tym samym prawa do dodatków do zasiłku jest spełnienie ustalonego przez ustawodawcę kryterium dochodowego, określonego w art. 5 u.ś.r. W myśl tego unormowania od dnia 1 listopada 2015 r. do dnia 31 października 2016 r. zasiłek rodzinny wraz z dodatkami przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie, albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 674 zł. Organ wskazał, że powodem odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia jest przekroczenie ustawowego kryterium dochodowego. Obliczając dochód rodziny w roku poprzedzającym okres zasiłkowy organ uwzględnił kwotę [...] zł (wykazaną w PIT-39) stanowiącą dochód wnioskodawczyni i jej męża z tytułu zbycia nieruchomości, podlegający zwolnieniu podatkowemu na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r. poz. 361 ze zm.), dalej: updof. Z informacji przekazanej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. wynika, że zaświadczenie o dochodzie członków rodziny zostało wystawione zgodnie z art. 3 pkt 1 lit. "a" u.ś.r. i zawiera również dochody z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych, które podatnicy zadeklarowali jako kwoty dochodu zwolnionego od podatku na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 131 updof. Zdaniem Burmistrza w tych okolicznościach brak było podstaw do nieuwzględnienia w dochodzie rodziny wnioskodawczyni kwoty uzyskanej z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości. Do dochodu tego zaliczono ponadto kwotę [...] zł netto, stanowiącą dochód męża skarżącej w 2014 r. i kwotę uzyskaną ze sprzedaży nieruchomości oraz dochód w wys. [...] zł z tytułu posiadanego przez wnioskodawczynię gospodarstwa rolnego o pow. [...] ha przeliczeniowych, w roku 2014 poprzedzający okres zasiłkowy. Burmistrz wskazał, że tak wyliczony miesięczny dochód przypadający na członka rodziny strony wyniósł [...] zł, co przekracza próg dochodowy (674 zł), uprawniający do świadczeń. W odwołaniu od opisanej decyzji wnioskodawczyni zarzuciła organowi I instancji naruszenie art. 3 pkt 1 lit. a) u.ś.r. w związku z art. 21 ust. 1 pkt 131 i art. 30e updof, polegające na błędnym uznaniu, że kwota, jaką uzyskała ze sprzedaży nieruchomości, a następnie przeznaczona na zaspokojenie własnych potrzeb mieszkaniowych, jako zwolniona z podatku dochodowego od osób fizycznych, podlega zaliczeniu do dochodu rodziny obliczanego na potrzeby ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych. Podała, że dochód wykazany w PIT 39, zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 131 updof, jest zwolniony od podatku dochodowego, gdyż dochód ten w całości wydatkowany został na cele mieszkaniowe. Oceniła, że wskazany dochód nie jest przychodem w rozumieniu art. 3 pkt 1 lit. a u.ś.r., a więc takim, który podlega opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 30e updof, pomniejszonym o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Przy ustalaniu prawa do świadczeń rodzinnych, na mocy art. 3 pkt 1 lit. "c" u.ś.r. do dochodu rodziny zalicza się niektóre dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych. Wśród tych dochodów nie zostały jednak wymienione dochody uzyskane z odpłatnego zbycia nieruchomości, w przypadku przeznaczenia przychodu z tego tytułu na cele mieszkaniowe. W tych okolicznościach, uwzględnienie tego dochodu przy ustalaniu prawa do świadczeń rodzinnych stanowiłoby nieuprawnione rozszerzenie katalogu dochodów wymienionych w legalnej definicji tego pojęcia zawartej w art. 3 pkt 1 u.ś.r. Takie postępowanie wskazywałoby na brak racjonalności ustawodawcy, który z jednej strony premiuje, poprzez zwolnienia podatkowe, pewne zachowanie zmierzające do zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych rodziny, a z drugiej eliminuje tę rodzinę z kręgu podmiotów uprawnionych do świadczeń rodzinnych. Decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając SKO podzieliło pogląd organu I instancji, że dochód z odpłatnego zbycia nieruchomości jest dochodem podlegającym opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 30e updof. Może on być zwolniony z podatku po spełnieniu warunków określonych w art 21 ust. 1 pkt 131 updof. Zdaniem Kolegium w sprawie nie doszło do naruszenia art 3 pkt 1 lit. a u.ś.r. przez błędne uznanie, iż kwota uzyskana ze sprzedaży nieruchomości, podlega zaliczeniu na potrzeby ustalania prawa do świadczeń rodzinnych. Wskazano, że dane dotyczące dochodu rodziny wykazane w zaświadczeniu naczelnika urzędu skarbowego są wiążące dla organów obu instancji. Organy nie mogą kwestionować składników dochodów rodziny stron uzyskanych w roku kalendarzowym, zaliczonym do dochodu rodziny przez organ podatkowy. SKO podkreśliło, że przepisy dotyczące zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego nie pozostawiają organom administracji swobody w ich przyznawaniu. H. A. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na powyższą decyzję Kolegium. Skarżąca powtórzyła argumenty zawarte w odwołaniu. W odpowiedzi SKO w K. wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga okazała się zasadna. Przedmiotem sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z [...] grudnia 2015 r. utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza G. z [...] listopada 2014r. odmawiającą przyznania skarżącej prawa do zasiłku rodzinnego na okres zasiłkowy od 1 listopada 2015 r. do 31 października 2016 r. na dziecko A. A., jednorazowego dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na dziecko A. A. oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu podjęcia nauki w szkole poza miejscem zamieszkania na okres od 1 listopada 2015 r. do 30 czerwca 2016 r. i na okres od 1 września 2016 r. do 31 października 2016 r. na dziecko A. A. Decyzja odmowna wydana została z uwagi na przekroczenie przez rodzinę wnioskodawczyni kryterium dochodowego, do którego doszło po wliczeniu do dochodu rodziny kwoty [...] zł uzyskanej ze sprzedaży nieruchomości i przeznaczonej na zaspokojenie potrzeb rodziny. Sporna kwestia dotyczyła ustalenia czy w/w kwota uzyskana ze sprzedaży nieruchomości winna być wliczana do dochodu rodziny przy ustalaniu kryterium dochodowego, jak uznały organy, czy też nie, jak twierdziła skarżąca. W przedmiotowej sprawie wniosek o przyznanie zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego na małoletnią córkę skarżąca złożyła w dniu [...] września 2015 r. w oparciu o treść art. 4 ust. 2 pkt 1 i art. 6 ust. 1 pkt 1 u.ś.r. Zgodnie z tymi przepisami rodzicom dziecka do ukończenia przez dziecko 18 roku życia przysługują zasiłek rodzinny i dodatki do zasiłku rodzinnego. Zgodnie z art. 5 ust.1 u.ś.r. zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę lub dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 674 zł. Dla ustalenia uprawnień rodziny do świadczeń rodzinnych bierze się pod uwagę dochód rodziny w roku, który poprzedza okres zasiłkowy. W okresie zasiłkowym trwającym tak jak w niniejszej sprawie od 1 listopada 2015r. do 31 października 2016 r. bierze się pod uwagę dochód rodziny w 2014 r. Organ obliczając dochód rodziny skarżącej w 2014 r. wliczył: - kwotę [...] zł (tj. [...] - dochód M. A.- męża skarżącej i [...] - dochód z tytułu sprzedaży w dniu [...] grudnia 2014 r. nieruchomości – lokalu mieszkalnego), - kwotę [...] zł (dochód z tytułu posiadanego przez skarżącą i jej męża gospodarstwa rolnego), Tak obliczony dochód podzielony przez 12 miesięcy na 3 osoby w rodzinie wynosił w przeliczeniu na jedną osobę w rodzinie [...] zł. Kwota ta przekraczała kryterium dochodowe i była dla organów podstawą odmowy przyznania wnioskowanych świadczeń. Składając zeznanie podatkowe za 2014r. mąż skarżącej M. A. w PIT – 39 wskazał, że dochód w wysokości [...] zł jest zwolniony od podatku na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 131 updof. Zgodnie z tym przepisem wolne od podatku dochodowego są dochody z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych, o których mowa w art. 30e, w wysokości, która odpowiada iloczynowi tego dochodu i udziału wydatków poniesionych na własne cele mieszkaniowe w przychodzie z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych, jeżeli począwszy od dnia odpłatnego zbycia, nie później niż w okresie dwóch lat od końca roku podatkowego, w którym nastąpiło odpłatne zbycie, przychód uzyskany ze zbycia tej nieruchomości lub tego prawa majątkowego został wydatkowany na własne cele mieszkaniowe; udokumentowane wydatki poniesione na te cele uwzględnia się do wysokości przychodu z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych. Oznacza to, że dochód ten jeżeli zostanie wydatkowany na własne cele mieszkaniowe w okresie dwóch lat od końca roku podatkowe, w którym nastąpiło odpłatne zbycie, tj. w niniejszej sprawie od końca 2013r. nie jest opodatkowany. Stwierdzić należy, iż wskazane w tym przepisie dwa lata nie minęły. W ocenie Sądu dopóki więc dochód ten nie zostanie opodatkowany nie podlega wliczeniu do dochodu mającego wpływ na przyznanie świadczeń rodzinnych. Jeżeli w ciągu dwóch lat wskazanych wyżej nie zostanie przeznaczony na cele mieszkaniowe, podlega po upływie tego okresu wliczeniu do dochodu przy ustalaniu kryterium dochodowego. Jeżeli na takie cele zostanie przeznaczony, w ogóle nie będzie wliczany do kryterium dochodowego. Zgodnie z art. 30 e ust. 1 updof od dochodu z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw określonych w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a-c podatek dochodowy wynosi 19% podstawy obliczenia podatku. Podstawą obliczenia podatku, o której mowa w ust. 1, jest dochód stanowiący różnicę pomiędzy przychodem z odpłatnego zbycia nieruchomości lub praw określonym zgodnie z art. 19, a kosztami ustalonymi zgodnie z art. 22 ust. 6c i 6d, powiększoną o sumę odpisów amortyzacyjnych, o których mowa w art. 22h ust. 1 pkt 1, dokonanych od zbywanych nieruchomości lub praw (ust. 2). Zgodnie z art. 30e ust. 3 updof w przypadku odpłatnego zbycia w drodze zamiany nieruchomości lub praw określonych w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a-c dochód ustala się u każdej ze stron umowy na zasadach, o których mowa w ust. 2. Po zakończeniu roku podatkowego podatnik jest obowiązany w zeznaniu podatkowym, o którym mowa w art. 45 ust. 1a pkt 3, wykazać: 1) dochody uzyskane w roku podatkowym z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych określonych w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a-c i obliczyć należny podatek dochodowy od dochodu, do którego nie ma zastosowania art. 21 ust. 1 pkt 131, lub 2) dochody, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 131 (ust. 4) Z powołanych przepisów wynika, że w zeznaniu podatkowym podatnik musi wykazać dochody z odpłatnego zbycia nieruchomości i obliczyć należny podatek, o ile nie ma do niego zastosowanie wskazany wyżej art. 21 ust. 1 pkt 131. Zobowiązany jest również wykazać dochody, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 131 czyli wolne od podatku dochodowego z uwagi na wydatkowanie na cele mieszkaniowe w okresie 2 lat od zakończenia roku, w którym nastąpiło odpłatne zbycie nieruchomości. Na tej podstawie Naczelnik Urzędu Skarbowego wydaje "zaświadczenie o dochodzie członka rodziny podlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach określonych w art. m.in. 30e ustawy o podatku dochodowym". Z treści, a nie z samego faktu wydania tego zaświadczenia wynika, czy dochód z odpłatnego zbycia nieruchomości jest opodatkowany czy też nie. Jak wynika bowiem w cytowanego wyżej art. 30e pkt 4 updof podatnik w zeznaniu podatkowym wskazuje zarówno dochody z odpłatnego zbycia nieruchomości opodatkowane (z podaniem wysokości należnego podatku), jak i wolne od podatku na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 131 updof. Z treści zaświadczenia wynika, czy jest to dochód opodatkowany czy wolny od podatku. W przedmiotowej sprawie z treści zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z [...] września 2015 r. wynika, że dochód w wysokości [...] zł był wolny od podatku, a podatek wyniósł 0 zł. Zgodnie z art. 23 ust. 4 u.ś.r do wniosku o przyznanie świadczeń rodzinnych należy dołączyć odpowiednio: 1) zaświadczenia o dochodzie podlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, na zasadach określonych w art. 27, 30b, 30c i 30e updof, każdego członka rodziny, wydane przez naczelnika właściwego urzędu skarbowego, zawierające informacje o wysokości: a) dochodu, b) składek na ubezpieczenia społeczne odliczonych od dochodu, c) należnego podatku; Zaświadczenie takie zostało przez skarżącą złożone i z jego treści wynikało, że dochód z odpłatnego zbycia przez nią nieruchomości w 2014 r. nie był opodatkowany. Ustalenie tej okoliczności nie było kwestionowaniem składników dochodów rodziny zaliczonym do dochodu rodziny przez organ podatkowy, jak twierdził organ w niniejszej sprawie. Ustalenie, że dochód w wysokości [...] zł był wolny od podatku dochodowego wynikało wprost z przedłożonego zaświadczenia organu podatkowego, w którym podano, że podatek należny wyniósł 0 zł. Na to, jaki dochód jest uwzględniany przy ustalaniu kryterium dochodowego uprawniającego do przyznania świadczeń rodzinnych wskazuje treść art. 3 u.ś.r. W art. 3 ust. 1 lit. a) i b) u.ś.r. wskazano przychody (dochody) opodatkowane podlegające wliczeniu do tego dochodu, a w art. 3 ust. 1 lit. c) u.ś.r. wskazano na dochody nieopodatkowane wliczane do dochodu dla potrzeb przyznania świadczeń rodzinnych. W art. 3 ust. 1 lit. c) u.ś.r. wskazano niektóre z wolnych od podatku dochodów z art. 21 ust. 1 updof. Nie wskazano w nich dochodów z art. 21 ust. 1 pkt 131, czyli zwolnionych dochodów z odpłatnego zbycia nieruchomości przeznaczonego na cele mieszkaniowe. Oznacza to wprost, że dochody te nie są wliczane są do dochodu uwzględnianego przy przyznawaniu świadczeń rodzinnych. Brak wskazania dochodów z art. 21 ust. 1 pkt 131 updof w art. 3 ust. 1 lit c) u.ś.r. mógłby uzasadniać wliczenie tego dochodu do dochodu, od którego zależne jest przyznanie świadczeń rodzinnych tylko wówczas, gdy byłby zaliczony do dochodów wskazanych w art. 3 ust. 1 lit a i b u.ś.r. Dochód ten nie jest deklarowanym w oświadczeniu dochodem z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, pomniejszonym o należny zryczałtowany podatek dochodowy i składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne (art. 3 ust. 1 lit. b u.ś.r.). Nie jest również przychodem podlegającym opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, 30b, 30c i 30e updof, pomniejszonym o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne (art. 3 ust. 1 lit a u.ś.r.). Nie podlegał bowiem opodatkowaniu na podstawie art. 30 e updof, był wolny od podatku na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 131 updof. A tylko przychód opodatkowany i to odliczeniu należnego podatku podlega wliczeniu do dochody w rozumieniu art. 3 ust. 1 lit a) u.ś.r. Stanowisko to jest ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 20 maja 2015 r., IV SA/Po 219/15, wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 11 czerwca 2014 r., II SA/Go 355/14, wyrok WSA w Lublinie z dnia 4 grudnia 2014 r., II SA/Lu 11/14, wyrok WSA w Krakowie z dnia 9 października 2012 r., III SA/Kr 165/12, wyrok WSA w Olsztynie z 1 lipca 2014r., II SA/Ol 617/14, wyrok WSA w Gdańsku z 26 września 2013r., III SA/Gd 520/13 dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W przedmiotowej sprawie organ odwoławczy pomimo trafnych zarzutów strony uznał, że należy do dochodu rodziny skarżącej wliczyć nieopodatkowany dochód w kwocie [...] zł i nadto w pełnej wysokości, co stanowiło nieprawidłową interpretację art. 3 ust. 1 lit a u.ś.r. i art. 30 e updof i niewłaściwe odczytanie treści zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z [...] września 2015 r. Spowodowało to niezasadne doliczenie do dochodu rodziny skarżącej za 2014r. kwoty [...] zł uzyskanej ze sprzedaży nieruchomości. Z uwagi na powyższe Sąd na podstawie art. 145 1 lit a i c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. Przy rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy – kierując się normą zawartą w art. 153 p.p.s.a. - uwzględni ocenę prawną wyrażoną w niniejszym wyroku i weźmie pod uwagę, iż stan faktyczny sprawy został w sprawie należycie wyjaśniony.