II SA/Po 378/16
WyrokWSA w Poznaniu2016-07-27
Skład orzekający: Wiesława Batorowicz, Izabela Paluszyńska, Tomasz Świstak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zarzuty wniesione w postępowaniu egzekucyjnym, dotyczące przedawnienia obowiązku niepieniężnego, błędnego określenia miejscowości lub osoby zobowiązanego, mogą stanowić podstawę do umorzenia postępowania egzekucyjnego, a brak instytucji przedawnienia obowiązku niepieniężnego narusza zasady Konstytucji RP?Ratio decidendi
Sąd uznał, że obowiązek rozbiórki obiektu budowlanego, jako obowiązek niepieniężny, nie podlega przedawnieniu na gruncie przepisów Prawa budowlanego i ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zarzuty dotyczące błędnego określenia miejscowości i osoby zobowiązanego zostały uznane za bezzasadne, ponieważ dane zawarte w tytule wykonawczym, mimo drobnych omyłek, pozwalały na jednoznaczną identyfikację zobowiązanych i przedmiotu egzekucji. Sąd nie znalazł podstaw do zwrócenia się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym, uznając, że brak przedawnienia obowiązku niepieniężnego nie narusza zasad Konstytucji RP.Stan faktyczny
Skarżący wnieśli skargę na postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego utrzymujące w mocy postanowienie PINB o odrzuceniu zarzutów do postępowania egzekucyjnego dotyczącego obowiązku rozbiórki budynku letniskowego. Skarżący podnosili zarzuty przedawnienia obowiązku, braku podstaw do wydania ponownego tytułu wykonawczego, błędnego określenia miejscowości i gminy. Organy egzekucyjne uznały zarzuty za bezzasadne, wskazując m.in. na nieprzedawnialność obowiązku rozbiórki oraz prawidłowość danych w tytule wykonawczym.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 27 lipca 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędziowie Sędzia WSA Izabela Paluszyńska (spr.) Sędzia WSA Tomasz Świstak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 27 lipca 2016 roku sprawy ze skargi A. K. i J. K. na postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2016 roku Nr [...] w przedmiocie odrzucenia zarzutów do prowadzonego postępowania egzekucyjnego oddala skargę
Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2016r. znak: [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej powoływany jako: "organ II instancji", "[...]WINB") na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2016r., poz. 23, dalej powoływany jako "kpa") oraz art. 18 ustawy z dnia 17.06.1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2012r., poz. 1015 ze zm, powoływanej jako "upea" ) utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. (dalej zwanego: "organ II instancji", " PINB") z dnia [...] 2016r., Nr [...], znak: [...] o odrzuceniu zarzutów do prowadzonego postępowania egzekucyjnego zgłoszone przez małżonków A. i J. K. (dalej zwanych "Skarżącymi"), dotyczące tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...]2016r.
Powyższe postanowienia zostały wydane w następujących okolicznościach: Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w W. w dniu [...] 2016r. wystawił na małżonków A. i J. K. tytuł wykonawczy nr [...] – w związku z nie wykonaniem decyzji [...] nakazującej rozbiórkę budynku letniskowego na działce [...] w miejscowości [...]. Poprzedzone to było wystawieniem [...]2014r. upomnienia wzywającego Skarżących do wykonania rozbiórki budynku letniskowego na działce nr [...] w miejscowości [...] i wystawieniem tytułu wykonawczego [...], od którego Skarżący wnieśli zarzuty odrzucone przez PINB postanowieniem z dnia [...]2015r. uchylonym przez [...]WINB postanowieniem z dnia [...]11.2015r. W następstwie czego PINB postanowieniem z dnia [...]2016r. umorzył postępowanie egzekucyjne wszczęte na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z uwagi na wystawienie go na nieaktualnym druku i wydał tytuł wykonawczy nr [...]. wszczynając postępowanie na jego podstawie.
Kopia tytułu wykonawczego nr [...] została przez inwestorów odebrana w dniu 9 lutego 2016r. Skarżący w dniu 18 lutego 2016r. wnieśli następujące zarzuty do w/w tytułu wykonawczego:
1. przedawnienie obowiązku stwierdzonego decyzją administracyjną,
2. brak podstaw do wydania ponownego tytułu wykonawczego,
3. błędne określenie miejscowości, w której znajduje się działka, na której prowadzone jest w/w postępowanie,
4. błędne podanie nazwy gminy, w której zamieszkują inwestorzy.
Organ I instancji odrzucając zarzuty postanowieniem z dnia [...].2016r., odnośnie każdego z zarzutów podał, że:
Ad1 – przedawnienie obowiązku stwierdzonego decyzją administracyjną nie występuje, gdyż decyzja administracyjna nie ulega przedawnieniu, a to ona jest podstawą wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Nadto obowiązek rozbiórki w niej wskazany a dotąd nie wykonany nie podlega przedawnieniu, jest wymagalny i może być egzekwowany,
Ad 2 - organ I instancji wydał tytuł wykonawczy na podstawie nieaktualnego wzoru, co zakwestionował [...] i postanowieniem [...] PINB umorzył postępowanie w związku z błędnie wydanym tytułem wykonawczym. Postanowienie to inwestor odebrał 13.01.2016r. Umorzenie, zdaniem organu, nie wyklucza możliwości wszczęcia ponownego postępowania egzekucyjnego na poprawnie wystawionym tytule wykonawczym,
Ad 3 – miejscowość, w której znajduje się działka, na której prowadzone jest postępowanie ustalone zostało w oparciu o dane zawarte w bazie danych ewidencji gruntów i budynków. Działka [...] (województwo wielkopolskie, Powiat [...], jednostka ewidencyjna: [...] [...], obręb ewidencyjny: [...], [...], miejscowość P. . Właściciele udział wspólny: [...], małżeństwo J. K. i A. K. zamieszkali [...], ul. [...].,
Ad 4 – organ podał, że w nazwa gminy w której zamieszkują inwestorzy została błędnie wpisana na skutek omyłki pisarskiej, zamiast gmina [...], wpisano gmina [...].
Na to postanowienie Skarżący wnieśli – w terminie – zażalenie wskazując na, ich zdaniem, zasadność zarzutów. Podnosząc zarzut przedawnienia podali, że decyzja o rozbiórce domku letniskowego została wydana [...] 2006r. a zatem blisko 9 lat przed wydaniem tytułu wykonawczego. W ocenie Skarżących brak przedawnienia obowiązku rozbiórki godzi w podstawową zasadę porządku publicznego i powoduje, że obywatel nigdy nie zyskuje pewności co do swojej sytuacji prawnej, co jest nie do pogodzenia z zasadą pogłębiania zaufania do organów Państwa. Podali, że błędne określenie obowiązku rozbiórki polegało na nieprawidłowym wskazaniu miejscowości, w której znajduje się działka. W decyzji rozbiórkowej wskazano "działka nr [...] – obręb [...]", a w tytule wykonawczym " działka nr [...] w [...]". Skarżący podali, że ich działka nie leży w [...] tylko w [...], działka wskazana w tytule nie dotyczy więc nieruchomości należącej do nich, a jeżeli dotyczy działki nr [...] położonej w [...] nie dotyczy ich. Wskazali również, że do tej samej działki wydane zostały dwa tytuły wykonawcze, tj. nr [...], w stosunku do którego doszło do umorzenia postępowania ale który nie został unieważniony ani uchylony i nr [...]. Sytuacja taka jest niedopuszczalna, gdyż ten sam obowiązek nie może być egzekwowany niezależnie na podstawie dwóch tytułów wykonawczych. Skarżący podali, że są w sposób krzywdzący i nierówno traktowani. Postępowania wobec właścicieli działek o numerach [...], [...] oraz [...] zostały bowiem umorzone a na nich znajdują się zabudowy bądź budowle analogiczne do ich, które – jak sądzą – zostały zalegalizowane.
W piśmie z dnia 11 kwietnia 2016r. (data wpływu do [...] podali, że chcieliby budowę domku letniskowego zalegalizować i czują się nękani przez organy.
Uzasadniając zaskarżone postanowienie z dnia [...]04.2016r. [...] podał, że tytuł wykonawczy nr [...] zawierał pouczenie o prawie do zgłoszenia zarzutów (art. 29 § 1 pkt 9 upea) i Skarżący zarzuty w terminie wnieśli wskazując na art. 33 § 1 pkt 1, pkt 3 i pkt 4 upea. Podnosząc zarzut przedawnienia (art. 33 § 1 pkt 1 upea) Skarżący winni przedstawić dowody potwierdzające, że obowiązek nie istnieje, ponieważ nigdy nie powstał albo wprawdzie powstał ale wygasł z powodu wykonania (okoliczność faktyczna) lub z innych przyczyn wynikających wprost z przepisów prawa (przedawnienie) lub czynności prawnych (uchylenie lub stwierdzenie nieważności decyzji o nałożeniu obowiązku). [...] podał, że ostateczna decyzja PINB w W. z [...]2006r. Nr [...] dotycząca rozbiórki domku letniskowego na działce nr [...] w miejscowości [...] jest w obrocie prawnym, podlega wykonaniu a zobowiązali nie wskazali, że rozebrali obiekt. Postępowanie egzekucyjne wszczęte tytułem wykonawczym nr [...] zostało ostatecznie umorzone, bowiem tytuł wykonawczy [...] był wadliwy, a co za tym idzie nie mógł wywołać skutków prawnych i niedopuszczalnym było prowadzenie postępowania egzekucyjnego wszczętego w/w tytułem. Nadto, obowiązki o charakterze niepieniężnym wynikające z ustawy prawo budowlane nie ulegają przedawnieniu,
Odnośnie zarzutu z art. 33 § 1 pkt 3 upea, tj określenia egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia [...] podał, że jest on niezasadny. PINB w W. egzekwuje wykonanie decyzji z [...]2006r. Nr [...] tj. rozbiórki budynku letniskowego na działce nr [...] w miejscowości [...] i tak też zostało sformułowane rozstrzygnięcie z przywołaniem miejscowości [...]. Ze znajdujących się w aktach sprawy kopii informacji z rejestru gruntów wynika, że działka nr [...], na której jest domek letniskowy, a której właścicielami są zobowiązani znajduje się w jednostce ewidencyjnej [...], obręb [...]. Również księga wieczysta nieruchomości w dziale I wskazuje na działkę istniejącą w miejscowości [...].
Odnosząc się do zarzutu z art. 33 § 1 pkt 4 upea, tj błąd co do osoby zobowiązanego, organ podał, że nie miało to miejsca. W tytule wykonawczym wpisano jako zobowiązanych A. i J. K., jednak błędnie wpisano nazwę gminy, w której zamieszkują: [...], zamiast [...]. Niemniej jednak poprawnie wpisana została nazwa miejscowości: [...], i nazwa powiatu: [...].
Odnosząc się do treści pisma Skarżących wskazujących na ich nękanie oraz brak równego traktowania z innymi osobami, [...] podał, że organ wykonuje swoje obowiązki ustawowe, których nękaniem określać nie można. Przedmiotowe postępowanie dotyczy zaś tylko niewykonania ostatecznej decyzji PINB w W. z dnia [...].2006r. i poza jego przedmiotem pozostają inne obiekty w gminie [...].
Postanowienie to Skarżącym zostało doręczone 18 kwietnia 2016r. 18 maja 2016r. (data nadania na poczcie) Skarżący, reprezentowani przez fachowego pełnomocnika wnieśli skargę na w/w postanowienie domagając się:
1. zmiany zaskarżonej decyzji poprzez uwzględnienie zarzutów w sprawie prowadzenia w/w postępowania egzekucyjnego, wniesionych pismem z dnia 15 lutego 2016r. i umorzenie postępowania egzekucyjnego
ewentualnie
2. uchylenia obu decyzji organów administracji w zakreślonym zakresie oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania
w każdym zaś wypadku
3. zasądzenia od Skarbu Państwa na rzecz Skarżącego kosztów postępowania przed organami administracji oraz sądem w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych
4. zwrócenie się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym: czy brak wprowadzenia do porządku prawnego instytucji przedawnienia obowiązku niepieniężnego pozostaje w zgodzie z normą wyrażoną w art. 2 i art. 32 Konstytucji RP
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucili:
1. obrazę prawa materialnego w postaci art. 138 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 144 kpa oraz w zw. z art. 18 i art. 32 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez jego niezastosowanie i utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji, podczas gdy zarzuty zgłoszone przez zobowiązanego na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 , pkt 3 i pkt 4 upea jako uzasadnione winny być uwzględnione i powodować umorzenie postępowania egzekucyjnego,
2. naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 6, art. 7 i art. 8 kpa przez przeprowadzenie postępowania w sposób naruszający zasadę praworządności oraz godzący w zasadę pogłębiania zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej i nieuwzględnienie zgłoszonych zarzutów do postępowania egzekucyjnego, tj. niespełnienia przez tytuł wykonawczy wymogów, o których mowa w art. 27 § 1 pkt 3 i 4 upea, podczas gdy zarzut wadliwości tytułu wykonawczego, jest oczywisty i nie wymaga dokonywania oceny w tym zakresie, a także brak uwzględnienia zarzutu istnienia dwóch tytułów wykonawczych co do tego samego obowiązku niepieniężnego,
3. obrazę art. 23 § 1 upea poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i utrzymanie w mocy wadliwego postanowienia organu egzekucyjnego, podczas gdy prawidłowe wykonanie nadzoru nad egzekucją administracyjną wobec braku delegacji prawnej do konwalidowania tytułu wykonawczego przez organ nadzoru, winno prowadzić do uwzględnienia zarzutu zobowiązanego i umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 34 § 4 w zw. z art. 33 § 1 pkt 10 upea.
4. naruszenie zasady praworządności określonej w art. 2 Konstytucji RP przez przyjęcie braku przedawnienia obowiązku o charakterze niepieniężnym – art. 33 § pkt 1 upea w sytuacji, gdy obowiązujące normy konstytucyjne stawiają wymóg pewności prawa, w szczególności w zakresie norm regulujących obowiązki obywateli.
W uzasadnieniu Skarżący rozwijając zarzuty skargi wskazali, m.in., że brak przedawnienia obowiązków niepieniężnych prowadzi do braku stabilizacji stosunków prawnych oraz porządku w obrocie prawnym i może naruszać zasadę z art. 2 Konstytucji mówiącą, że Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej oraz zasadę z art. 32 Konstytucji, albowiem różnicuje, w sposób niedopuszczalny podmioty obowiązane, dyskryminując podmioty, na które nałożony został obowiązek o charakterze niemajątkowym wobec tych, którzy korzystają z dobrodziejstwa przedawnienia odnośnie wykonalności nałożonych na nich obowiązków. Skarżący podali, że zarzut z art. 33 § 1 pkt 3 upea jest uzasadniony, gdyż nieruchomość Skarżących jest położona w [...] a nie w [...]. I już z tej przyczyny zachodzi przesłanka do umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 3 upea. Postępowanie winno być również umorzone na podstawie art. 59 § 1 pkt 4 upea z uwagi na zasadność zarzutu z art. 33 § 1 pkt 4 upea, Skarżący zamieszkują bowiem w miejscowości [...] a nie [...], jak podano w tytule wykonawczym a adres zobowiązanego należy do istotnych elementów tytułu wykonawczego. Skarżący podnieśli, że tytuł wykonawczy nr [...] nie może być podstawą prowadzenia egzekucji, skoro dotyczy już obowiązku, co do którego w chwili jego wydania istniał tytuł [...]. Samo umorzenie postępowania egzekucyjnego nie powoduje utraty mocy przez tytuł wykonawczy i nie wyklucza ponownego wszczęcia tego postępowania na podstawie tego samego tytułu w przyszłości.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Sprawa została na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. 2016.718, powoływanej dalej jako: p.p.s.a.) rozpoznana w trybie uproszczonym w składzie trzech sędziów na posiedzeniu niejawnym, wyrok został wydany na posiedzeniu niejawnym (art. 133 § 1 zd. 2 p.p.s.a.)
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje:
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi w art. 1 §1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) oraz w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 718.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie, zgodnie z art. 134 § 1 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia (art. 3 § 2 pkt 3 ppsa) także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.
Przedmiotem zaskarżonej decyzji jest prawidłowość rozstrzygnięcia Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2016r. (znak: [...]), który utrzymując w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. z dnia [...]2016r. Nr [...] postanowił uznać za nieuzasadnione zarzuty wniesione przez [...] i J. K. w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...]2016r. Nr [...] dotyczącego egzekucji obowiązku rozbiórki obiektu budowlanego – domku letniskowego wybudowanego bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę położonego na działce nr ewidencyjny [...] – obręb [...]
Podstawy wnoszenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym ustawodawca wskazał w art. 33 § 1 pkt 1-10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. 2016.599, dalej upea). Zarzuty te stanowią swoisty środek zaskarżenia służący zobowiązanemu. Rola zarzutów sprowadza się przede wszystkim do jednego ze sposobów weryfikacji czynności organów egzekucyjnych mających służyć ochronie adresata czynności, który to zarzut może być wykorzystany wyłącznie na etapie wszczęcia postępowania egzekucyjnego, tj. w terminie 7 dni od doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego - o czym poucza się zobowiązanego w treści tytułu wykonawczego (art. 27 § 1 pkt 9 upea). Oznacza to, że nie mogą być one składane lub uzupełniane w terminie późniejszym, np. w zażaleniu na postanowienie organu egzekucyjnego lub w skardze do sądu, bowiem to organ egzekucyjny musi je rozpoznać (po ewentualnym uzyskaniu stanowiska wierzyciela - jeżeli organ egzekucyjny nie jest równocześnie wierzycielem).
Podkreślić należy raz jeszcze, że zarzuty są szczególnym środkiem zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, które po ich wniesieniu nie podlegają modyfikacji. Do elementów koniecznych, jakie muszą spełniać zarzuty, należy zaliczyć wymogi formalne co do ich treści oraz co do czasu, w których wniesienie tego środka jest przewidziane przez ustawę. Za słuszną należy uznać tezę Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wyrażoną w wyroku z dnia 19 września 2007 r., III SA/Wa 1151/07, Baza NSA, zgodnie z którą, wyłączne prawo zobowiązanego do wniesienia zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej przesądza o tym, że organ nie ma obowiązku z urzędu badać, czy w sprawie wystąpiły podstawy do sformułowania innych zarzutów niż zarzuty zgłoszone przez zobowiązanego
Zobowiązany, kwestionując prowadzenie obecnego postępowania, może jedynie wnieść zarzuty z przyczyn wyczerpująco wymienionych w art. 33 ustawy. Zgodnie zaś z dyspozycją powołanego przepisu podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:
1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;
2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;
3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;
4) błąd co do osoby zobowiązanego;
5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;
6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;
7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;
8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;
9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;
10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy.
Wskazany katalog przesłanek mogących być podstawą zarzutu, który przysługuje osobie zobowiązanej ma charakter zamknięty. Oznacza to, że "żadna inna przyczyna niż wymieniona w ww. przepisie nie może stanowić podstawy do uruchomienia postępowania w sprawie rozpatrzenia zarzutu i wydania rozstrzygnięcia w tym przedmiocie, zaś ewentualne postępowanie sądowej kontroli, musi odnosić się do oceny wystąpienia w tak wszczętej sprawie sądowoadministracyjnej okoliczności wymienionych w tym przepisie" (tak: wyrok NSA z dnia 2 lutego 2012 r., sygn.. akt II FSK 1469/10, lex 1113607). Wniesienie zarzutów z innych przyczyn nie upoważnia organu egzekucyjnego do ich rozpatrzenia (zob. R. Hauser, Z. Leoński, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2004, str. 110).
Odnosząc powyższe do rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy za organem egzekucyjnym, że obowiązek rozbiórki budowy domku letniskowego wynikający z ostatecznej decyzji PINB w W. z dnia [...] 2006r. Nr [...] istnieje i jest wykonalny.
Obowiązek rozbiórki obiektu budowlanego orzeczony na podstawie art. 48 ust. 1 ustawy - Prawo budowlane podlega wykonaniu niezwłocznie po tym, jak orzeczenie w tym zakresie stało się ostateczne. Oznacza to, że zobowiązany na tej podstawie ma obowiązek niezwłocznie wykonać nałożony na niego obowiązek, bowiem w przeciwnym razie naraża się na wszczęcie postępowania egzekucyjnego w celu jego przymusowego wykonania. Jeżeli zobowiązany nie wykona obowiązku dobrowolnie, wierzyciel musi podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych. Wierzyciel nie może kierować się własnym uznaniem, czy wszczynać egzekucję, ale ciąży na nim taki obowiązek. Wszczęcie postępowania egzekucyjnego nie zależy od jego woli (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 2 kwietnia 2015 r., sygn. akt II SA/Gd 812/14, CBOSA, http://orzeczenia.gov.pl).
Powyższy obowiązek jest obowiązkiem o charakterze niepieniężnym a zatem nie może ulec przedawnieniu.
Bezzasadny był więc zarzut dotyczący przedawnienia się obowiązku wykonania egzekucji - art.33 § 1 pkt 1 upea, gdyż Prawo budowlane, będące materialnym prawem dla postępowania przed organami nadzoru budowlanego, instytucji przedawnienia nie przewiduje. Reguły postępowania administracyjnego nie przewidują przedawnienia wykonania decyzji administracyjnych a w przepisach upea również takiej sytuacji nie przewidziano. Przepisy kodeksu cywilnego w tym art. 125 kc nie mają zastosowania na gruncie stosunków cywilnoprawnych. Wyjaśnić trzeba, że przewidziane w postępowaniu egzekucyjnym przedawnienie obowiązku, stanowiące podstawę zgłoszenia zarzutu, nie może dotyczyć obowiązku nałożonego na podstawie ustawy nie przewidującej w ogóle takiej instytucji, tak jak ma to miejsce w rozpatrywanej sprawie. (por. wyrok WSA w Poznaniu z 6.06.2007r., II SA/Po 168/07, baza internetowa orzeczeń sądów administracyjnych)
Sąd za niezasadny uznał wniosek Skarżących o zwrócenie się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym, czy brak wprowadzenia do porządku prawnego przedawnienia obowiązku niepieniężnego pozostaje w zgodzie z normą wyrażoną w art. 2 i 32 Konstytucji. Zgodnie z art. 193 Konstytucji Sąd w razie wątpliwości co do zgodności aktu normatywnego z Konstytucją może uznać za zasadne przedstawienie Trybunałowi pytania prawnego, od odpowiedzi na które zależy rozstrzygnięcie sprawy. Podkreślić należy, że chodzi tu o uzasadnione wątpliwości sądu, a nie skarżącego. Skarżący nie ma uprawnienia do skutecznego domagania się przedłożenia przez sąd pytania prawnego Trybunałowi Konstytucyjnemu. (por. wyrok NSA z 21.12.2004r., OSK 971./04 Legalis). W ocenie Sądu w zakresie braku przedawnienia obowiązku rozbiórki, która stanowi środek przeciwdziałania samowoli budowlanej nie zachodzą uzasadnione wątpliwości, nie pojawiły się one również w orzecznictwie sądów czy w doktrynie. Nie ma podstaw do uznania, by wskazane przez Skarżących zasady wynikające z art. 2 i art. 32 Konstytucji zostały brakiem przedawnienia naruszone. Zgodnie z ustalonym orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego dotyczącym zasady ochrony zaufania jednostki do państwa i stanowionego przez nie prawa, istota tej zasady sprowadza się do nakazu takiego stanowienia i stosowania prawa, by obywatel mógł układać swoje sprawy w zaufaniu, że nie naraża się na skutki prawne, których nie mógł przewidzieć w momencie podejmowania decyzji (zob. np. orzeczenie TK z 24 maja 1994 r., sygn. K. 1/94, OTK w 1994 r., cz. I, poz. 10, s. 78; wyrok z 2 czerwca 1999 r., sygn. K. 34/98, OTK ZU nr 5/1999, poz. 94, s. 482). W ocenie Sądu w przypadku orzeczonego nakazu rozbiórki z uwagi na dopuszczenie się samowoli budowlanej skarżący nie mieli podstaw, by układać swoje sprawy w zaufaniu, że nie zostanie wykonany nakaz wynikający z orzeczonego decyzją ostateczną nakazu rozbiórki, do którego wykonania byli zobowiązani. Wykonanie obowiązku wynikającego z ostatecznej decyzji nie było skutkiem prawnym, którego nie byli w stanie przewidzieć.
Zgodnie zaś z ustalonym orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego z zasady równości, wyrażonej w art. 32 ust. 1 Konstytucji, wynika nakaz jednakowego traktowania podmiotów prawa w obrębie określonej klasy (kategorii). Wszystkie podmioty prawa charakteryzujące się w równym stopniu daną cechą istotną (relewantną) powinny być traktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez zróżnicowań zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących. Trudno, by było uznać, że wszyscy zobowiązani bez względu na rodzaj obowiązku, podstawy i trybu jego nałożenia charakteryzują się w równym stopniu daną cechą istotną. Brak egzekwowania nakazu rozbiórki przez organ przez wiele lat, jakkolwiek z uwagi na obowiązki nałożone w tym zakresie na organy nie może być oceniony pozytywnie, to jednak nie kreuje po stronie właściciela takiego obiektu żadnych praw podmiotowych, nie powoduje nabycia ex lege prawa do legalizacji takiej samowoli czy możliwości umorzenia postępowania z uwagi na nie przewidziane prawem w takiej sytuacji przedawnienie.
W tym miejscu należy wskazać, że środki ochrony prawnej, przysługujące uczestnikom postępowania egzekucyjnego po jego wszczęciu - w tym zarzuty, mają na celu ochronę uczestników postępowania egzekucyjnego w zakresie prawidłowości samego postępowania egzekucyjnego, co w konsekwencji oznacza, że nie służą one weryfikacji ostatecznych decyzji, czy postanowień, stanowiących podstawę tytułu wykonawczego. Zasadę tę wyraża art. 29 § 1 Ustawy stanowiący, że organ egzekucyjny bada z urzędu wyłącznie dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Badanie dopuszczalności egzekucji obejmuje sprawdzenie prawidłowości wszczęcia egzekucji, tj. istnienie wniosku wierzyciela, o ile wierzyciel nie jest jednocześnie organem egzekucyjnym oraz poprzedzenie wszczęcia egzekucji wcześniejszym upomnieniem zgodnie z art. 15 § 1 upea. Jest również oczywistym, że egzekucję można wszcząć dopiero po upewnieniu się, iż nie doszło do wykonania obowiązku wynikającego z decyzji, a sam obowiązek podlega egzekucji administracyjnej. W przedmiotowej sprawie, co wynikało z oględzin przeprowadzonych 13.10.2014r. i co podnoszą także sami Skarżący domagając się nie realizowania nałożonego obowiązku rozbiórki – obowiązku tego nie wykonali.
Zgodnie z art. 15 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego.
W niniejszej sprawie przed wszczęciem postępowania upomnienie z dnia 5 grudnia 2014 r. zostało doręczone prawidłowo skarżącym w dniu 9 grudnia 2014 r. Spełnione zostały zatem warunki formalne do wszczęcia postępowania egzekucyjnego.
Zgłoszone przez Skarżących zarzuty okazały się bezzasadne. Zarzut przedawnienia z art. 33 § 1 pkt 1 upea nie był zasadny, jak wskazano wyżej.
Bezzasadny był również zarzut z art. 33 § 1 pkt 3 upea, tj. określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią orzeczenia, o którym mowa w art 3 i 4, tj w decyzji rozbiórkowej. W decyzji z [...].2006r. Nr [...] nakazującej rozbiórkę budynku letniskowego na działce nr [...] – obręb [...] wskazano w uzasadnieniu "w miejscowości [...]". Nie pojawiło się określenie " w [...]". W aktach sprawy znajdują się kopie informacji z rejestru gruntów, z których wynika, że działka nr [...], na której jest domek letniskowy, a której właścicielami są Skarżący znajduje się w jednostce ewidencyjnej [...], obręb [...], miejscowość [...] (k.27, 48 akt administracyjnych). Również księga wieczysta nieruchomości w dziale I wskazuje na działkę istniejącą w miejscowości [...] (k. 14 akt administracyjnych). Sami Skarżący w piśmie z dnia 23.09.2014r. (k. 30 akt administracyjnych) podali, że "na działce nr [...] w miejscowości [...] rozebraliśmy ogrodzenie działki oraz ustęp suchy". Poza wnioskiem do Wójta z 1.10.2015r., w którym sami podali, że działka leży w miejscowości [...] (k. 21 akt administracyjnych) nie podważyli danych ustalonych na podstawie dokumentów urzędowych, aktualnych i pozyskanych przez organy a tym samym nie wykazali zasadności zgłoszonego zarzutu.
Zarzut z art. 33 § 1 pkt 4 upea , tj błąd co do osoby zobowiązanego również nie zasługiwał na uwzględnienie.
Należy mieć na względzie, że organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru (art. 26 § 1 upea.). Jeżeli wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym, przystępuje z urzędu do egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego przez siebie wystawionego (art. 26 § 4 upea). Zgodnie z art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a. wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego, który powinien zawierać elementy enumeratywnie określone w art. 27 § 1 u.p.e.a. Jednym z takich elementów jest wskazanie imienia i nazwiska zobowiązanego i jego adresu, (art. 27 § 1 pkt 2 u.p.e.a.).
Dodać należy, że przepis art. 27 § 1 pkt 2 u.p.e.a. został znowelizowany mocą art. 39 pkt 8 ustawy z dnia 10 lipca 2015 r. o administracji podatkowej (Dz.U. z 2015 r., poz. 1269) i z dniem 1 stycznia 2016 r. otrzymał następujące brzmienie: "wskazanie imienia i nazwiska lub firmy zobowiązanego i jego adresu, a także numeru identyfikacji podatkowej (NIP) lub numeru Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludności (PESEL), jeżeli zobowiązany taki numer posiada". Zmiana ta, co wynika z treści uzasadnienia do projektu ustawy (druk nr 3320 zamieszczony na stronach internetowych Sejmu i Senatu pod adresami http://www.sejm.gov.pl i http://www.senat.gov.pl) podyktowana była koniecznością uniknięcia pomyłki co do osoby zobowiązanego. Według ustawodawcy imię i nazwisko nie dają bowiem gwarancji jednoznacznej identyfikacji zobowiązanego.
W ocenie sądu poprawność przedmiotowego tytułu wykonawczego nr [...], który uruchamia postępowanie egzekucyjne nie powinna budzić żadnych wątpliwości co do osoby zobowiązanych. Wskazane w nim zostały imiona, nazwiska Skarżących i ich numery PESEL, czego nie kwestionowali, co jako prawidłowe i nie budzące wątpliwości pozwala na ich identyfikację. Wskazany został również prawidłowo adres Skarżących (miejscowość, kod pocztowy, poczta, ulica, numer domu i mieszkania. Błąd w określeniu gminy ([...] zamiast [...]) jako oczywista omyłka pisarska, przy prawidłowości wszystkich innych danych nie stanowi błędu co do osoby zobowiązanego w rozumieniu art. 33 § 1 pkt 4 upea.
W literaturze przedmiotu podkreśla się, że błąd co do osoby zobowiązanego dotyczy zarówno w sytuacji, w której organ egzekucyjny lub egzekutor podjęli czynności egzekucyjne wobec osoby, którą błędnie uznali za zobowiązanego i której doręczyli tytuł wykonawczy wraz z pouczeniem o prawie wniesienia zarzutów, jak i sytuacji, gdzie w tytule wykonawczym wskazano osobę, na której nie ciąży obowiązek. Sytuacja druga może być wynikiem błędnego określenia zobowiązanego w tytule wykonawczym przez wierzyciela lub przejścia obowiązku na inny podmiot przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego (vide: Komentarz do art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – Lex). W judykaturze wskazuje się, że jeśli pomiędzy treścią tytułu wykonawczego a treścią orzeczenia będącego podstawą jego wystawienia (mandatu karnego) istnieje rozbieżność co do imienia i nazwiska osoby zobowiązanej, to taka sytuacja wypełnia przesłanki uznania, że w sprawie wystąpił błąd co do osoby zobowiązanej, o którym mowa w art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a. (vide: wyrok WSA w Warszawie z dnia 10 listopada 2006 r. sygn. akt III SA/Wa 930/06 – Lex nr 295065). W przedmiotowej sprawie żadna z takich sytuacji nie występuje.
Pozostałe sformułowane przez skarżącego zarzuty dotyczące nierównego traktowania w porównaniu z innymi właścicielami działek, nękania ich przez organy, czy braku celowości rozbiórki domku letniskowego zgłoszone zostały w innych niż zgłoszenie zarzutów pismach, a więc nie mogły być rozpoznane przez organ, nadto wykraczają poza granice przepisu art. 33 upea i nie mogą mieć znaczenia dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Niewątpliwie, zasady współżycia społecznego, nie mogą być podstawą zarzutu. Można w tym miejscu przywołać podgląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wskazał, że o konieczności rozbiórki decydują konkretne przepisy prawa, a nie uznanie organu nadzoru budowlanego. Racje społeczne czy też celowościowe nie mogą być brane pod uwagę w toku postępowania administracyjnego, nie znającego odpowiednika art. 5 K.c. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 maja 2000, sygn. akt IV SA 418/98, baza orzeczeń lex 77639).
Na zakończenie odnosząc, się do zarzutu funkcjonowania w obrocie dwóch tytułów wykonawczych należy wyjaśnić, że sytuacja taka nie miała miejsca w przedmiotowej sprawie.
Tytuł wykonawczy Nr [...] został wystawiony na nieobowiązującym wzorze, niezgodnie z rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 16 maja 2014r. w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej (Dz.U. 2014, poz. 650), który obowiązywał w okresie od 21 maja 2014r. do 6 września 2016r. co zostało wskazane w postanowieniu [...] [...]11.2015r. (znak: [...] Zgodnie z art. 26 § 1 upea organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na ( ...) podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Tytułem egzekucyjnym jest tylko oryginał. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ani rozporządzenia wykonawcze nie wskazują wprost trybu i zasad postępowania w takiej sytuacji. Zdaniem Sądu organy zasadnie uznały, że w takiej sytuacji postępowanie wszczęte na podstawie wadliwie wystawionego tytułu należało umorzyć. Z uwagi na powyższe PINB w W. uznając, że prowadzenie postępowania w oparciu o wadliwy tytuł wykonawczy jest niedopuszczalne umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone w oparciu o ten przepis na podstawie art. 59 § 1 pkt 7 upea w dniu [...] 2016r. (znak: [...]). Postanowienie to zostało doręczone Skarżącym w dniu 13 stycznia 2016r. i nie zostało od niego wniesione zażalenie. Umorzenie postępowania administracyjnego dotyczy całego postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie danego tytułu wykonawczego, czyli postępowania wszczętego po najwcześniej 7 dniach od doręczenia upomnienia (art. 15 § 1 upea). Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 maja 2014 r. sygn. akt II FSK 1607/12 "Wraz z umorzeniem postępowania egzekucyjnego jednocześnie zostaje umorzona egzekucja administracyjna prowadzona w ramach tego postępowania. Po prawomocnym umorzeniu postępowania organ wydał tytuł wykonawczy nr [...] w dniu [...].2016r. dotyczący tego samego obowiązku rozbiórki, co w tytule [...], jednak na obowiązującym wzorze, zgodnym z obowiązującymi przepisami, czyli nie tożsamym z tytułem nr [...]. .Drugi tytuł wykonawczy na prawidłowym wzorze został więc wydany po prawomocnym zakończeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o nieprawidłowo wystawiony tytuł wykonawczy [...]. Nie zachodzi więc sytuacja wszczęcia postępowania w sprawie tożsamej pod względem podmiotowym, przedmiotowym, dotyczącej tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym. Podstawą postępowania przedmiotowego stanowi bowiem tytuł wykonawczy nr [...] a nie nr [...]. I wbrew temu co podnoszą Skarżący nie jest możliwe prowadzenie postępowania w oparciu o tytuł wykonawczy [...]. Wszczęcie postępowania na podstawie tytułu wykonawczego [...] z uwagi na prawomocne umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na jego podstawie w każdym wypadku ulegnie jako bezprzedmiotowe umorzeniu. (por. wyrok NSA z dnia 26 kwietnia 2013 r. sygn. akt II OSK 2653/11 wyrok NSA z dnia 22 maja 2014 r. sygn. akt II FSK 1526/12, wyrok NSA z 14.12.2011, II OSK 1888/10). Jak wskazał NSA w cytowanym wyżej wyroku z 14.12.2011r. "ustawa o egzekucji w administracji nie reguluje zagadnienia związanego z funkcjonowaniem w obiegu prawnym dwóch tytułów wykonawczych, wydanych na podstawie tego samego orzeczenia. Dlatego uprawnionym będzie w takiej sytuacji sięgnięcie do rozwiązań zawartych w kodeksie postępowania administracyjnego i w sytuacji gdyby organ wystawił drugi tytuł wykonawczy podczas prowadzenie egzekucji z p[pierwszego tytułu wówczas to drugie postępowanie należałoby na podstawie art. 105 § 1 kpa umorzyć". W niniejszej sprawie umorzone zostało postępowanie w sprawie tytułu [...], w odniesieniu do niego nie ma podstaw do wszczynania postępowania. Wszczęcie postępowania na podstawie prawidłowo wystawionego tytułu wykonawczego nr [...] było zgodne z prawem.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za niezasadną, ponieważ wydając zaskarżone postanowienie organ odwoławczy nie naruszył powołanych powyżej przepisów a Skarżący nie wykazali, aby zachodziła jakakolwiek z przesłanek wynikających z art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ją oddalił
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło