II SA/Po 393/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA Jan Szuma po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym skargi Stowarzyszenia S. na postanowienie Wojewody z dnia [...] lutego 2017 r., nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności odwołania postanawia: 1. odrzucić skargę 2. zwrócić skarżącemu kwotę 50 (słownie: pięćdziesiąt) złotych tytułem wpisu uiszczonego od skargi /-/ J. Szuma Pismem z dnia [...] r. Stowarzyszenie S. (dalej "Stowarzyszenie") wniosło skargę na postanowienie Wojewody z dnia [...] lutego 2017 r., nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności odwołania (k. 4 akt sądowych). Od skargi nie uiszczono wpisu sądowego. W tym miejscu nadmienić należy, że zarządzeniem z dnia 25 kwietnia 2017 r. Przewodniczący Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu (dalej zwany "Przewodniczącym Wydziału") wezwał Stowarzyszenie do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 zł (k. 9 akt sądowych). Na skutek zażalenia skarżącego (k. 14 akt sądowych) zarządzenie to zostało jednak uchylone w trybie autokontroli, gdyż ustalono, że w skardze znajdował się wniosek o zwolnienie z wpisu od skargi (zob. postanowienie Przewodniczącego Wydziału z dnia 5 czerwca 2017 r., k. 16 akt sądowych). Zarządzeniem z dnia 5 czerwca 2017 r. Przewodniczący Wydziału polecił wezwać Stowarzyszenie do złożenia wniosku na urzędowym formularzu (k. 18, 20 i 21 akt sądowych). Formularz złożono dnia 6 lipca 2017 r. (k. 23 akt sądowych). Zarządzeniem z dnia 12 lipca 2017 r. ponownie polecono wezwać Stowarzyszenie do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPPr – po rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Wyjaśniono, że wcześniej omyłkowo wysłano do skarżącego formularz PPF (k. 29, 30 i 31 akt sądowych). Zarządzeniem z dnia 29 sierpnia 2017 r. referendarz sądowy pozostawił wniosek Stowarzyszenia o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania wobec nie przedstawienia urzędowego formularza PPPr (k. 34 akt sądowych). Od zarządzenia tego wniesiono sprzeciw (zatytułowany "zażaleniem" i datowany na 2 października 2017 r. – zob. k. 40 akt sądowych), a postanowieniem z dnia 30 października 2017 r. sąd utrzymał zaskarżone zarządzenie w mocy (k. 43-47 akt sądowych). We wskazanym piśmie Stowarzyszenia datowanym na 2 października 2017 r. (k. 40 akt sądowych), będącym sprzeciwem, zawarto kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy. Mając to na uwadze referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 7 listopada 2017 r. polecił wezwać Stowarzyszenie do złożenia wniosku na formularzu PPPr (k. 53-55 akt sądowych). Dnia 7 grudnia 2017 r. wpłynął do akt sądowych formularz PPPr zawierający żądanie zwolnienia z kosztów sądowych oraz przyznania adwokata (k. 57-58 akt sądowych, zob. s. 2 formularza). Zarządzeniem z dnia 12 grudnia 2017 r. referendarz sądowy polecił wezwać Stowarzyszenie do uzupełnienia wniosku (k. 61-63 akt sądowych). Pismem z dnia 8 stycznia 2018 r. Stowarzyszenie odpowiedziało na wniosek (k. 64 akt sądowych). Postanowieniem z dnia 15 stycznia 2018 r. (k. 69-74 akt sądowych) referendarz sądowy odmówił przyznania Stowarzyszeniu prawa pomocy. Od powyższego postanowienia wniesiono datowany na 13 lutego 2018 r. sprzeciw (k. 79 akt sądowych). Postanowieniem z dnia 27 lutego 2018 r. Sąd utrzymał mocy postanowienie referendarza z dnia 15 stycznia 2018 r. (k. 90-96 akt sądowych). Doszło tym samym do prawomocnej odmowy przyznania Stowarzyszeniu prawa pomocy. Zarządzeniem z dnia 28 lutego 2018 r. Przewodniczący Wydziału, działając na podstawie art. 220 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej "P.p.s.a.") w zw. z § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2013 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.), wezwał Stowarzyszenie do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 100 zł – w terminie 7 do od daty doręczenia odpisu wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi (k. 99 akt sądowych). Odpis doręczono do rąk przedstawiciela Stowarzyszenia 19 marca 2018 r. (k. 101 i 102 akt sądowych). Zarządzenie Przewodniczącego Wydziału zostało zaskarżone przez Stowarzyszenie zażaleniem (k. 105 akt sądowych). Równolegle, to jest tego samego dnia, wpłynęło do akt sądowych również zażalenie na prawomocne postanowienie Sądu z dnia 27 lutego 2018 r. w sprawie prawa pomocy (k. 103 akt sądowych). W obu wyżej wymienionych zażaleniach zawarto kolejne żądanie przyznania prawa pomocy. Zażalenia na k. 105 i 103 akt sądowych spowodowały, że toczyły się równolegle dwa postępowania z tych środków odwoławczych. Zażalenie na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z dnia 28 lutego 2018 r. zostało oddalone przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 16 maja 2018 r., II OZ 462/18 (k. 120-121 akt sądowych). Z kolei zażalenie na postanowienie Sądu z dnia 27 lutego 2018 r. (dotyczące odmowy przyznania prawa pomocy) zostało odrzucone jako niedopuszczalne postanowieniem Sądu z dnia 30 marca 2018 r. (k. 112-114 akt sądowych). To ostatnie objęte zostało kolejnym zażaleniem datowanym na 24 kwietnia 2018 r. (k. 131 akt sądowych), które Naczelny Sąd Administracyjny oddalił postanowieniem z dnia 29 grudnia 2018 r., II OZ 1242/18 (k. 157-160 akt sądowych). Zarządzeniem z dnia 31 października 2018 r. Przewodniczący Wydziału polecił wezwać Stowarzyszenie do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego z dnia 28 lutego 2018 r., to jest dotyczącego uiszczenia wpisu od skargi w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania – pod rygorem odrzucenia skargi (k. 152 akt sądowych). Wezwanie dotyczące obowiązku uiszczenia wpisu wysłano w piśmie datowanym na 2 listopada 2018 r. i doręczono je bezpośrednio przedstawicielowi Stowarzyszenia 19 listopada 2018 r. (k. 164 i 166 verte akt sądowych). Pismem z dnia 26 listopada 2018 r. Stowarzyszenie wyjaśniło, cyt.: "wpłaciliśmy w dniu 26 listopada 2018 r. 50 zł. W związku z trudną sytuacją finansową naszego Stowarzyszenia drugą część wpłacimy w późniejszym terminie. Wysoki Sąd prosimy o zaakceptowanie naszej decyzji" (k. 166 akt sądowych). Dnia 27 listopada 2018 r. Oddział Finansowo-Budżetowy Sądu potwierdził wpływ 50 złotych tytułem "1 rata wpłaty wpisu od skargi II SA/Po 393/17" (k. 167 akt sądowych). Dnia 7 grudnia 2018 r. dokonano ponownego sprawdzenia stanu rachunku Sądu. Oddział Finansowo-Budżetowy Sądu potwierdził, że wpis od skargi w sprawie II SA/Po 393/17 nie został uiszczony (k. 171 akt sądowych). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 220 § 3 P.p.s.a. skarga, od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd. W myśl art. 58 § 3 P.p.s.a sąd odrzuca skargę postanowieniem, a odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 28 lutego 2018 r. Stowarzyszenie zostało wezwane do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi w kwocie 100 zł w terminie 7 dni po rygorem jej odrzucenia (k. 99 akt sądowych). O prawidłowości powyższego zarządzenia przesądził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 16 maja 2018 r., II OZ 464/18 (k. 120 akt sądowych). W tej sytuacji, skoro sąd drugiej instancji oddalił zażalenie strony skarżącej, to zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z dnia 28 lutego 2018 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego, stało się prawomocne. Przewodniczący Wydziału zarządzeniem z dnia 31 października 2018 r. polecił więc ponownie wezwać stronę skarżącą do uiszczenia należnego wpisu w terminie 7 dni od doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi (k. 152 akt sądowych). Wpis od skargi został uiszczony częściowo (w wysokości 50 zł – k. 167 akt sądowych), a Stowarzyszenie nadesłało wyjaśnienie, że "drugą część wpłaci w późniejszym terminie" i "prosi o zaakceptowanie [tej] decyzji". W tym miejscu wskazać należy, że częściowe uiszczenie wpisu jest równoważne w skutkach z nieuiszczeniem należnej opłaty od skargi. Jak trafnie wskazuje się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob.: postanowienie z dnia 18 stycznia 2017 r., I FSK 648/06, jak również podobne postanowienie z dnia 12 marca 2013 r., II OZ 157/13, orzeczenia.nsa.gov.pl) uiszczenia przez stronę wpisu sądowego tylko w części nie można traktować jako wpłacenie "opłaty należnej" (wpisu sądowego), o której mowa w art. 220 § 1 P.p.s.a. Podkreślenia wymaga (w odniesieniu do wniosku Stowarzyszenia o udzielenie możliwości uiszczenia wpisu w późniejszym terminie – zob. k. 166 akt sądowych), że w opisanych wyżej okolicznościach Sąd nie ma obowiązku wzywać skarżącego do uzupełnienia częściowo opłaconego wpisu sądowego. Byłoby to nie do pogodzenia z treścią art. 220 § 1 P.p.s.a. Uzupełnienie braków formalnych pisma procesowego przez uiszczenie należnej od niego opłaty jest bowiem obwarowane siedmiodniowym terminem, który ma charakter terminu ustawowego, co oznacza, że nie może być skracany ani przedłużany. W sytuacji, gdy strona nie uzupełni w tym terminie braków fiskalnych skargi – to niezależnie od tego czy wpłata nie nastąpiła w całości czy tylko w części – Sąd zobowiązany jest do odrzucenia nieopłaconej skargi na podstawie art. 220 § 3 P.p.s.a. Przyczyny, dla których strona nie mogła wypełnić sądowego wezwania nie mają przy tym wpływu na wykonanie nałożonego rygoru. Nie ma więc znaczenia, czy strona w sposób zawiniony, czy też bez swojej winy nie mogła zastosować się do wezwania. Jak zostało już wyżej wyjaśnione, wpis od skargi Stowarzyszenia w kwocie przewyższającej wpłacone 50 zł ostatecznie nie wpłynął na rachunek Sądu, co potwierdził Oddział Finansowo-Budżetowy Sądu (k. 171 akt sądowych). Skoro wpis od skargi Stowarzyszenia nie został wpłacony w wymaganym terminie, to wypełnione zostały przesłanki do odrzucenia skargi na podstawie cytowanych na wstępie art. 220 § 3 i art. 58 § 3 P.p.s.a. Na marginesie Sąd zaznacza, że nie przerywa biegu terminu do uiszczenia opłaty sądowej wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych złożony po prawomocnym oddaleniu uprzednio złożonego wniosku w tym przedmiocie, jeżeli nie zachodzą nowe okoliczności uzasadniające odmienną ocenę możliwości poniesienia kosztów sądowych przez stronę (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 kwietnia 2014 r., II OSK 810/14, orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie Stowarzyszeniu prawomocnie odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych (zob. postanowienia na k. 69 i 89 akt sądowych). Żądania przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie z kosztów sądowych składane później, zawierane zresztą notorycznie w treści niemalże wszystkich pism jakie składało Stowarzyszenie (w tym także np. w niedopuszczalnym zażaleniu na prawomocne postanowienie o odmowie przyznania prawa pomocy - k. 103 akt sądowych) – jako nie poparte żadnymi nowymi okolicznościami mogącymi wpłynąć na ocenę sytuacji finansowej skarżącego – nie przerwały więc skutecznie terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Sąd nadmienia, że oczywiście nie odmawia formalnej skuteczności wystąpieniom Stowarzyszenia dotyczącym przyznania prawa pomocy, czemu dał wyraz w wezwaniu skarżącego do nadesłania formularza PPPr (zob. zarządzenie z dnia 28 marca 2018 r. – k. 108). Formularz taki zresztą wpłynął do akt 27 kwietnia 2017 r. (k. 127 akt sądowych). W rubryce 5 tego formularza, poza ogólnym opisem aktywności Stowarzyszenia, nie sformułowano żadnych nowych okoliczności uzasadniających odmienną ocenę jego sytuacji materialnej (por. wskazaną rubrykę 5 formularza na k. 128 verte z wyjaśnieniami zawartymi na k. 57 verte i 64 akt sądowych, które były podstawą oceny pierwszego wniosku Stowarzyszenia o przyznanie prawa pomocy). To utwierdza tylko w przekonaniu, że kolejne żądanie przyznania prawa pomocy, konsekwentnie powtarzane w niemalże wszystkich pismach, nie powinno przerywać biegu czynności postępowania sądowoadministracyjnego związanych z wyegzekwowaniem obowiązku opłacenia skargi (wezwanie do uiszczenia wpisu) i realizacją przez Sąd skutków jego niedopełnienia (odrzucenie skargi). Sąd orzekł o zwrocie uiszczonej części wpisu w wysokości 50 zł (potwierdzenie wpływu – zob. k. 167 akt sądowych) na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem Sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od odrzuconego pisma. Zwrot nastąpi na rachunek Stowarzyszenia po uprawomocnieniu się niniejszego postanowienia. /-/ J. Szuma