II SA/Po 468/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Asesor WSA Jan Szuma (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Edyta Rurarz - Kwietniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2018 r. sprawy ze skargi Z. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy oddala skargę Decyzją z dnia [...] lutego 2018 r., [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (zwane dalej "Kolegium"), po rozpoznaniu odwołania Z. K., utrzymało w mocy decyzję Starosty [...] (zwanego dalej "Starostą") z dnia [...] 2017 r., [...] w przedmiocie zatrzymania odwołującemu się prawa jazdy kategorii A, B, BE, C, CE i T z dnia [...] 2011 r., nr [...], [...] Wymienione decyzje wydano w następujących okolicznościach. Pismem z dnia 28 sierpnia 2017 r., [...] Komendant Wojewódzki Policji w P. zwrócił się do Starosty o dokonanie kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji do kierowania pojazdami w odniesieniu do kierowcy Z. K.. Wskazano, że otrzymał on łącznie 27 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Jako podstawę prawną wystąpienia Komendant przedstawił art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (na datę wniosku tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm., obecnie Dz. U. z 2018 r., poz. 1990, dalej "P.r.d.") oraz art. 49 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (na datę wniosku tekst jednolity Dz. U. z 2015 r., poz. 155 ze zm., obecnie Dz. U. z 2017 r., poz. 978 ze zm., dalej "u.k.p.") (k. 1 akt administracyjnych organu pierwszej instancji). W kolejnym piśmie z tej samej daty Komendant wystąpił także do Starosty z wnioskiem o skierowanie Z. K. na badania psychologiczne na podstawie art. 99 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 82 ust. 1 pkt 4 lit. b u.k.p. (k. 2 akt administracyjnych organu pierwszej instancji). Pismem z dnia 5 września 2017 r. Starosta, powołując się na art. 61 § 1 i 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm., dalej "K.p.a.") zawiadomił Z. K. o wszczęciu z urzędu postępowań: - w sprawie kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji kierowcy, - w sprawie skierowania na badania psychologiczne oraz - w sprawie zatrzymania dokumentu prawa jazdy w związku z art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustawa (Dz. U. poz. 541, dalej "u.zm.K.k.") (k. 3 akt administracyjnych organu pierwszej instancji). Decyzją z dnia [...] 2017 r., [...] Starosta, powołując się na art. 7 ust. 1 pkt 5 u.zm.K.k., orzekł o zatrzymaniu Z. K. prawa jazdy opisanego na wstępie niniejszego uzasadnienia. Organ wskazał, że otrzymał wniosek Komendanta o sprawdzenie kwalifikacji kierowcy, z którego wynika, że ten wielokrotnie naruszył przepisy ruchu drogowego. Dalej Starosta wyjaśnił, że zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 5 u.zm.K.k. jest on uprawniony do wydania decyzji administracyjnej o zatrzymaniu prawa jazdy w przypadku przekroczenia liczby 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 P.r.d. W odwołaniu Z. K., reprezentowany przez pełnomocnika, zarzucił naruszenie art. 7 i art. 77 K.p.a., poprzez nie ustalenie wszystkich okoliczności potrzebnych do wydania prawidłowego rozstrzygnięcia oraz poprzez wydanie decyzji naruszającej słuszny interes skarżącego. Zdaniem odwołującego się w szczególności nie uwzględniono, że złożył on do Sądu Rejonowego w G. wniosek o uchylenie mandatu karnego z dnia 21 sierpnia 2017 r. i nie zapadł jeszcze wyrok. Skarżący zaznaczył też, że wykroczenia, poza jednym, popełnione zostały samochodem osobowym, przy czym decyzja obejmuje wszystkie kategorie prawa jazdy, w tym niezbędną skarżącemu do wykonywania zawodu C+E. Nadto pominięto fakt odbycia przez skarżącego po dniu 21 sierpnia 2017 r. szkolenia, które spowodowało zmniejszenie liczby punktów za naruszenia przepisów ruchu drogowego. Wskazując na powyższe zarzuty Z. K. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Opisaną na wstępie niniejszego uzasadnienia decyzją z dnia [...] lutego 2018 r., [...] Kolegium, wskazując na art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymało rozstrzygnięcie Starosty w mocy. Wyjaśniło, że decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy z powodu przekroczenia przez kierowcę 24 punktów karnych ma charakter związany, co oznacza, że organ nie może kierować się tzw. uznaniem administracyjnym. W przypadku zaistnienia okoliczności, o których mowa w art. 7 ust. 1 pkt 5 u.zm.K.k., organ obowiązany jest zatrzymać kierowcy prawo jazdy. Dokumentem wystarczającym do wydania decyzji był wniosek Komendanta Wojewódzkiego Policji w P. z dnia 28 sierpnia 2017 r. [...] Organy administracji publicznej są związane wskazaną przez Policję w ewidencji liczbą punktów przypisanych za stwierdzone naruszenia przepisów ruchu drogowego. Mając na uwadze powyższe Kolegium stwierdziło, że Starosta prawidłowo ocenił stan faktyczny i prawny sprawy. Odnosząc się do kwestii szkolenia zmniejszającego liczbę punktów za naruszenia przepisów ruchu drogowego Kolegium wyjaśniło, że w myśl § 8 ust. 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. poz. 488) odbycie szkolenia nie powoduje zmniejszenia liczby punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego wobec osoby, która przed jego rozpoczęciem dopuściła się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i podlegających wpisowi tymczasowemu przekroczyła lub przekroczyłaby 24. Skargę na decyzję Kolegium wniósł Z. K.. Przedstawił w niej identyczne zarzuty jak w odwołaniu. Zarazem wystąpił o uchylenie decyzji obu instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji Kolegium oraz, na mocy art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej "P.p.s.a."), poprzedzającej ją decyzji Starosty w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy, Sąd nie dopatrzył się przy ich wydaniu naruszeń prawa, które w świetle art. 145 § 1 P.p.s.a. skutkowałyby koniecznością uchylenia albo stwierdzenia nieważności któregokolwiek z tych aktów, względnie stwierdzenia ich wydania z naruszeniem prawa. W szczególności, w ocenie Sądu, organy w dostatecznym stopniu zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy niezbędny do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i na tej podstawie dokonały prawidłowych ustaleń co do okoliczności faktycznych istotnych dla jej rozstrzygnięcia. Ustalenia te Sąd podziela i czyni integralną częścią swoich ustaleń oraz podstawą faktyczną dalszych rozważań. Jest to tym bardziej uprawnione, że jak pokazuje bliższa analiza stanowisk procesowych stron, okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy nie są sporne. W szczególności poza sporem pozostaje, że skarżący posiada prawo jazdy kategorii A, B, BE, C, CE, i T. W ewidencji prowadzonej przez Komendanta Wojewódzkiego Policji zebrane zostały dane o siedmiu naruszeniach przepisów ruchu drogowego, jakich dopuścić się miał Z. K. w okresie od listopada 2016 r. do sierpnia 2017 r. i za które otrzymał 27 tzw. punktów karnych. Dane te przekazano Staroście w treści wniosków o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy oraz o skierowanie na badania psychologiczne (k. 1 i 2 akt administracyjnych organu pierwszej instancji). Faktu formalnego otrzymania punktów Z. K. nie kwestionuje. Jedynie w odwołaniu sygnalizował, że podjął starania, aby przed Sądem Rejonowym w G. doprowadzić do uchylenia mandatu karnego z 21 sierpnia 2017 r. Do kwestii tej nie wrócił już jednak w skardze. Podstawę prawną kontrolowanych decyzji stanowiły przepisy u.zm.K.k. Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 5 tej ustawy (w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania zaskarżonej decyzji Kolegium) do dnia 3 czerwca 2018 r. starosta wydaje decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem w przypadku przekroczenia liczby 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 ustawy wymienionej w art. 4, to jest P.r.d. Jak wynika z art. 130 ust. 1 P.r.d. (w brzmieniu z daty decyzji Kolegium), Policja prowadzi ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Określonemu naruszeniu przypisuje się odpowiednią liczbę punktów w skali od 0 do 10 i wpisuje się do tej ewidencji. Ustawodawca wskazał zarazem w art. 130 ust. 2 P.r.d., że punkty za naruszenie przepisów ruchu drogowego wpisane do ewidencji usuwa się po upływie 1 roku od dnia naruszenia, chyba że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć przypisana liczba punktów przekroczyłaby 24 punkty lub w przypadku kierowców, o których mowa w art. 140 ust. 1 pkt 3 P.r.d. – 20 punktów. Powyższe uregulowanie zostało uszczegółowione w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (na które powołało się Kolegium w swej decyzji), wydanym na podstawie art. 130 ust. 4 P.r.d. Zgodnie z § 2 ust. 1 tego rozporządzenia do ewidencji wpisuje się kierowcę, który kierując pojazdem silnikowym lub motorowerem, dopuścił się naruszenia przepisów ruchu drogowego. Do ewidencji wpisuje się naruszenia wraz z odpowiadającą im liczbą punktów, zgodnie z wykazem określonym w załączniku nr 1 do rozporządzenia (§ 2 ust. 3 rozporządzenia). Wpisu ostatecznego do ewidencji dokonuje się, jeżeli naruszenie zostało stwierdzone prawomocnym: wyrokiem sądu, postanowieniem sądu o warunkowym umorzeniu postępowania, mandatem karnym albo orzeczeniem organu orzekającego w sprawie o naruszenie w postępowaniu dyscyplinarnym (§ 4 ust. 1 rozporządzenia). Na podstawie takich ostatecznych wpisów komendant wojewódzki Policji, właściwy ze względu na miejsce zamieszkania kierowcy wpisanego do ewidencji, występuje do organu właściwego w sprawach wydawania prawa jazdy z wnioskiem o kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy w zakresie wszystkich posiadanych przez niego kategorii praw jazdy – w razie przekroczenia przez kierowcę 24 punktów otrzymanych za naruszenia (zob. § 7 ust. 1 i 2 rozporządzenia). Z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy bezspornie wynika, że Komendant Wojewódzki Policji w P. zwrócił się do Starosty o dokonanie kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji do kierowania pojazdami w odniesieniu do kierowcy Z. K., a także o skierowanie go na badanie psychologiczne. Wskazano, że otrzymał on łącznie 27 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Należy w tym miejscu zaznaczyć, że liczba punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego, obliczona przez komendanta wojewódzkiego Policji jako organ prowadzący ewidencję w myśl art. 130 ust. 1 P.r.d. w zw. z § 3 ust. 1 rozporządzenia, jest wiążąca dla Starosty oraz dla Kolegium w ramach prowadzonego postępowania. Wymienione organy nie dysponują bowiem samodzielną kompetencją do ustalania liczby punktów lub ich weryfikacji (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 sierpnia 2013 r., I OSK 855/12; z dnia 12 lutego 2014 r., I OSK 1757/12; z dnia 20 maja 2014 r., I OSK 2664/12; z dnia 7 lutego 2017 r., I OSK 777/15; z dnia 9 czerwca 2017 r., I OSK 2358/15, orzeczenia.nsa.gov.pl). Skarżący nie twierdził w toku postępowania, że którekolwiek ze zdarzeń wymienionych we wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia 28 sierpnia 2017 r. nie miało miejsca (a jedynie, jak to już wyżej wskazano, sygnalizował, że podjął próbę podważenia jednego z mandatów). Materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy nie wskazuje jednak ostatecznie, aby skarżący skutecznie podważył którykolwiek z wpisów w ewidencji. Tym samym zarówno zdarzenia z udziałem skarżącego, które stanowiły podstawę do obliczenia liczby punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego, jak i samą liczbę naliczonych punktów – przekraczającą graniczną liczbę 24, określoną w art. 130 ust. 2 P.r.d. i art. 7 ust. 1 pkt 5 u.zm.K.k. – należy uznać za bezsporne. W świetle dotychczasowych uwag trzeba więc stwierdzić, że w ustalonych okolicznościach sprawy Starosta był zobligowany do wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy skarżącego. Trafnie w tej mierze zauważyło Kolegium, że tego rodzaju rozstrzygnięcie, wydawane na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 5 u.zm.K.k., ma charakter związany (nie uznaniowy). Oznacza to, że organy nie dysponują luzem decyzyjnym w zakresie orzekania o zatrzymaniu prawa jazdy na mocy wskazanego przepisu, w szczególności nie mogły odstąpić od zatrzymania prawa jazdy ze względu na słuszny nawet interes skarżącego – co zostało zasugerowane w skardze (zob. zarzut naruszenia art. 7 i art. 77 K.p.a. – k. 4 akt sądowych). Końcowo Sąd zaznacza, że szkolenie mające docelowo zmniejszać liczbę tzw. punktów karnych, na którego fakt odbycia powołał się skarżący w skardze, nie mogło spowodować oczekiwanych skutków. Jak trafnie wskazało Kolegium, zgodnie z § 8 ust. 6 rozporządzenia w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego "odbycie szkolenia nie powoduje zmniejszenia liczby punktów otrzymanych za naruszenia przepisów ruchu drogowego wobec osoby, która przed jego rozpoczęciem dopuściła się naruszeń, za które suma punktów ostatecznych i podlegających wpisowi tymczasowemu przekroczyła lub przekroczyłaby 24". Z. K. przyznał w skardze, że szkolenie odbyło się po 21 sierpnia 2017 r., a więc w sytuacji, gdy suma otrzymanych przez skarżącego punktów przekroczyła 24. Z uwagi na ziszczenie się w kontrolowanej sprawie przesłanek wymienionych w art. 7 ust. 1 pkt 5 u.zm.K.k., zaskarżone rozstrzygnięcia organów obu instancji należało uznać za prawidłowe, a zarzuty i wnioski skarżącego – za niezasługujące na uwzględnienie, z opisanych wyżej względów. W tej sytuacji skarga, jako niezasadna, podlegała oddaleniu w całości na podstawie art. 151 P.p.s.a.