II SA/Po 502/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wiesława Batorowicz po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. K. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 26 września 2012 r. sygn. akt II SA/Po 502/12 w sprawie ze skargi K. K. na decyzję Wielkopolskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] kwietnia 2012 r. Nr [...] w przedmiocie powierzenia pełnienia obowiązków służbowych postanawia odrzucić wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. /-/ W. Batorowicz Skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika (adwokata), w dniu 1 lutego 2013 r. wniósł (bezpośrednio w Biurze Podawczym WSA w Poznaniu) skargę kasacyjną od wyroku tutejszego Sądu z dnia 26 września 2012 r. sygn. akt II SA/Po 502/12. Wraz z skargą kasacyjną został złożony wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu wniosku stwierdzono, że odpis przedmiotowego wyroku doręczono skarżącemu w dniu 12 listopada 2012 r. i chcąc zaskarżyć to orzeczenie strona, z uwagi na tzw. przymus adwokacki, złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika celem sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej. Dalej wyjaśniono, że w dniu 15 grudnia stronie doręczono postanowienie o odmowie przyznania prawa pomocy, a w tym czasie skarżący przebywał na zwolnieniu lekarskim z powodu przewlekłej choroby [...], która uniemożliwiała poruszanie się, który to stan utrzymywał się do dnia 31 stycznia 2013 r. co dokumentują załączone do niniejszej skargi zwolnienia lekarskie. Przedstawiono też okoliczności udzielenia pełnomocnictwa adwokatowi z wyboru, wskazując, że strona korzystając z pomocy Sekretarza i Rzecznika Prasowego Niezależnego Samorządnego Zawodowego Związku Zawodowego Pracowników Pożarnictwa w [...] przekazała niezbędne dokumenty dotyczące niniejszej sprawy do kancelarii pełnomocnika. We wniosku stwierdzono, że strona z uwagi na stan zdrowia nie miała możliwości złożyć skargę kasacyjną, wobec czego uchybiła terminowi bez swojej winy. Ponadto podniesiono, że z uwagi na złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy po otrzymaniu odpisu wyroku z dnia 26 września 2012 r. w chwili doręczenia postanowienia w tym przedmiocie upłynął już termin do wniesienia skargi kasacyjnej, a strona nie wiedziała i nie mogła wiedzieć wcześniej, że taka pomoc nie zostanie jej udzielona. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 177 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), nazywanej dalej: "p.p.s.a.", skargę kasacyjną wnosi się w terminie 30 dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Natomiast zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie do postanowień art. 87 p.p.s.a. pismo wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (§ 1). Ponadto na stronie ciąży obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2). Wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4). Kumulatywne zaistnienie przesłanek określonych w treści art. 86 i 87 p.p.s.a. będzie stanowiło podstawę faktyczną i prawną do wydania przez sąd administracyjny postanowienia o przywrócenia wnioskodawcy terminu do dokonania pewnej czynności procesowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym (por. komentarz do art. 87 [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. prof. dr hab. Romana Hausera i prof. zw. dr hab. Marka Wierzbowskiegp, C.H. Beck 2011, Wydanie 1.). Z kolei spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym (art. 88 p.p.s.a.). Wobec tego zanim sąd administracyjny przystąpi do badania okoliczności uprawdopodobniających brak winy w uchybieniu terminu, zobowiązany jest uwzględnić treść przepisu art. 88 p.p.s.a. Wniosek jest spóźniony, jeżeli został wniesiony po upływie siedmiodniowego terminu przewidzianego w art. 87 § 1 p.p.s.a. (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 listopada 2011 r. sygn. akt II OZ 1090/11, Lex nr 1070480). Powyższe oznacza to, że strona musi wykazać (uprawdopodobnić), iż w czasie biegu terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym zaistniała obiektywna przeszkoda uniemożliwiająca jej dokonanie czynności, a powstanie tej przeszkody nie było spowodowane jej działaniem i było od niej całkowicie niezależne, a ponadto wykazać, że zachowała termin do złożenia przedmiotowego wniosku, w konsekwencji zatem wykazać czas ustania przyczyny uchybienia terminu. Termin 7 dni do wniesienia pisma liczy się od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, a nie od czasu dowiedzenia się o tym przez stronę. Wyjaśnić również należy, że przesłanka, o której mowa w art. 86 § 1 p.p.s.a polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia wszelkiej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych. Zarówno w orzecznictwie, jak i nauce prawa panuje zgodność, że sąd, oceniając te przesłanki, powinien przyjąć obiektywne mierniki staranności, których można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy (J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. II, Warszawa 2006). Przykładowo w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 listopada 1998 r. sygn. akt III SA 1243/97 (niepubl.) stwierdzono, że zwolnienie lekarskie nie jest potwierdzeniem braku winy strony w uchybieniu terminu. Niekoniecznie bowiem musi wykluczać ono możliwość dokonania czynności procesowych przez stronę (np. sporządzenie odwołania) i nadanie pisma przez domownika na poczcie. W postanowieniu z dnia 11 kwietnia 2008 r. sygn. akt I OZ 246/08 (LEX nr 479292) Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wówczas, gdy strona w sposób przekonujący uprawdopodobni brak swojej winy. Z brakiem winy mamy natomiast do czynienia tylko w przypadku zaistnienia niezależnych od strony, która uchybiła terminowi i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, z powodu których doszło do przekroczenia wyznaczonego przepisami prawa terminu (orzecznictwo przywołane w postanowieniu NSA z dnia 15 września 2011 r. sygn. akt II GZ 352/11 dostępnym w Internecie pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Stąd też stwierdzić należy, że o braku winy można mówić w sytuacji, gdy dana przeszkoda w dokonaniu czynności (jak np. choroba) skonfrontowana z obiektywnymi miernikami staranności prowadzi do wniosku, iż zobowiązany do dokonania określonej czynności postępowania nie mógł przezwyciężyć przeszkody w zachowaniu terminu do jej dokonania, nawet przy użyciu największego możliwego w danych warunkach wysiłku. Innymi słowy, jeżeli przy dochowaniu należytej staranności możliwe było dokonanie czynności w wyznaczonym terminie, to zaniechanie stosownych działań, dzięki którym termin mógłby być zachowany, świadczy o niemożności stwierdzenia braku winy w uchybieniu terminu. Sam fakt choroby, nawet poświadczony zaświadczeniem lekarskim, nie jest wystarczający dla uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. Przedstawienie zaświadczenia lekarskiego wskazuje, że istniała przeszkoda do dokonania czynności w postępowaniu (choroba), jednak dla uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu konieczne jest uwiarygodnienie przez stronę jej niemożności działania mimo dołożenia staranności w przezwyciężaniu takiej przeszkody. W przypadku choroby trzeba zatem wskazać, że rodzaj choroby uniemożliwiał dokonanie czynności oraz że nie istniała możliwość skorzystania z pomocy innych osób w jej dokonaniu (tak NSA w wyroku z dnia 17 czerwca 2010 r. sygn. akt I FSK 356/09, dostępnym w jw.). Ocena, czy uprawdopodobniony został brak winy w uchybieniu terminu nie ogranicza się zatem do ustalenia, czy twierdzenie wnioskodawcy o chorobie jest wiarygodne (tj. np. potwierdzone zaświadczeniem lekarskim), ale musi również uwzględniać na przykład to, czy wskazana przyczyna uchybienia terminu stanowi przeszkodę niemożliwą do przezwyciężenia i czy zainteresowany wykazał należytą staranność w podjęciu działań mogących zapobiec uchybieniu terminu, przykładowo poprzez wyręczenie się inną osobą dokonaniu (tak NSA w wyroku z dnia 25 stycznia 2011 r. sygn. akt I FSK 2000/09, dostępnym w jw.). W niniejszej sprawie kasacyjna została wniesiona w dniu 1 lutego 2013 r. (k. 89), a zatem niewątpliwie z przekroczeniem terminu do wniesienia skargi, o którym mowa w art. 177 § 1 p.p.s.a., bowiem odpis wyroku tutejszego Sądu z dnia 26 września 2012 r. wraz z uzasadnieniem został doręczony stronie w dniu 12 listopada 2012 r. (k. 67, k. 90 – okoliczność przyznana przez stronę). Wobec tego termin do wniesienia skargi, wynikający z przywołanego przepisu, upłynął w dniu 12 grudnia 2012 r. (poniedziałek – art. 83 § 2 p.p.s.a.). Przed upływem terminu, w dniu 19 listopada 2012 r., strona złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata, który uzupełniła w dniu 6 grudnia 2012 r. (k. 68, 75). W dniu 19 grudnia 2012 r., a zatem już po upływie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, został doręczony stronie odpis postanowienia referendarza sądowego tutejszego Sądu z dnia 12 grudnia 2012 r. o odmowie przyznania prawa pomocy (k. 79, 83). Strona, pomimo prawidłowego pouczenia, nie wniosła sprzeciwu od powyższego rozstrzygnięcia, wobec czego postanowienie to wywołuje skutki prawomocnego orzeczenia sądu (art. 259 § 1 i 3 p.p.s.a.). Zdaniem Sądu podstawową dla oceny prawnej niniejszej sprawy okolicznością jest ustalenie, co może być uznane za (usprawiedliwioną) przyczynę uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku tutejszego Sądu z dnia 26 września 2012 r. i określenie daty, od której ta przyczyna ustała. A to z tego względu, że od takiej daty należy liczyć siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie uchybionego terminu, co jest podstawowym warunkiem formalnym skutecznego wniesienia przedmiotowego pisma procesowego. Zdaniem Sądu – z uwagi na okoliczności niniejszej sprawy, w tym i te podnoszone przez skarżącego – doniosły dla rozstrzygnięcia powyższej kwestii jest nie upływ terminu zwolnienia lekarskiego od pracy, na który powołała się strona we wniosku (31 stycznia 2013 r.), lecz termin doręczenia stronie odpisu postanowienia z dnia 12 grudnia 2012 r. w przedmiocie prawa pomocy, co miało miejsce w dniu 19 grudnia 2012 r., i data uprawomocnienia się tego orzeczenia, co nastąpiło z dniem 27 grudnia 2012 r. (poświąteczny czwartek – art. 83 §2 p.p.s.a.), bowiem strona nie wniosła sprzeciwu od postanowienia w przedmiocie prawa pomocy. Przyjąć należy, że to najpóźniej z tym ostatnim dniem, a faktycznie już z dniem 19 grudnia 2012 r., ustała przyczyna, ze względu na którą strona nie mogła wnieść skargi kasacyjnej, oczekując na rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy i przy założeniu, że w razie pozytywnego rozpatrzenia wniosku wyznaczony dla strony adwokat z urzędu mógłby wnieść skargę kasacyjną wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Niewątpliwie też najpóźniej z dniem 27 grudnia 2012 r. strona w sposób pewny dowiedziała się, że nie został dla niej prawomocnie ustanowiony z urzędu profesjonalny pełnomocnik procesowy (adwokat) w celu sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej. W tej też sytuacji, skoro strona nie zakwestionowała rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy poprzez wniesienie sprzeciwu, powinna była złożyć wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w terminie 7 dni liczonym – z korzyścią dla strony – od dnia 27 grudnia 2012 r. Wobec tego termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej upłynął najpóźniej z dniem 3 stycznia 2013 r. Stan zdrowia skarżącego w okresie, o którym wyżej mowa, nie stanowił w przekonaniu Sądu należytego uzasadnienia dla przyjęcia, że złożenie przedmiotowego wniosku w dniu 1 lutego 2013 r. nastąpiło z zachowaniem terminu, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a. Faktem jest, że skarżący w okresie od [...] listopada 2012 r. do [...] stycznia 2013 r. przebywał na zwolnieniu lekarskim (od pracy) wystawionym przez lekarza ortopedę – traumatologa (kserokopie zwolnień lekarskich ZUS ZLA – k. 104-105). W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu strona podała, że zwolnienie to miało związek z przewlekłą chorobą [...], która uniemożliwiała poruszanie się (k. 91), niemniej jednak na przedmiotowych zwolnieniach w rubryce 15 "Wskazania lekarskie" została wpisana cyfra 2, co zgodnie z wyjaśnieniem umieszczonym na drukach oznacza, że "chory może chodzić"; gdyby zaleceniem lekarskim była konieczność leżenia, w przedmiotowej rubryce wpisana zostałaby cyfra 1 ("chory powinien leżeć"). Zdaniem Sądu ewentualne ryzyko pomyłki co do oznaczenia wskazań lekarskich jest w tych okolicznościach znikome, skoro wskazanie to zostało określone dwukrotnie w taki sam sposób. Co więcej, przy ocenie uprawdopodobnienia okoliczności dotyczących stanu zdrowia skarżącego w zakresie możliwości poruszania się należy dać wiarę dokumentowi w postaci zwolnienia lekarskiego, bowiem wypełnił je specjalista w dziedzinie leczenia urazów i schorzeń układu kostno-stawowego (ortopeda – traumatolog). Wobec tego twierdzenie skarżącego, że przewlekła choroba [...] uniemożliwiała mu poruszanie się nie wytrzymuje konfrontacji z dokumentacją wskazującą na stan zdrowia strony w okresie miarodajnym dla oceny przyczyn uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej i zachowania terminu do złożenia wniosku o przywrócenie uchybionego terminu. Nawet gdyby jednak przyjąć, co nie znajduje uzasadnienia w okolicznościach sprawy, że faktycznie stan zdrowia skarżącego uniemożliwiał mu poruszanie się, to okoliczność ta nie mogłaby stanowić usprawiedliwienia dla uchybienia terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Problemy z poruszaniem się nie mogą być bowiem wprost utożsamiane z niezdolnością do podjęcia czynności procesowych w postępowaniu sądowym. Stanowisko skarżącego w tym zakresie Sąd odniósł do wniosków wynikających z dotychczasowego przebiegu postępowania. Otóż, jak niezbicie wynika z akt niniejszej sprawy, skarżący w okresie objętym zwolnieniem lekarskim, a zatem w czasie, w którym, jak twierdzi, choroba [...] uniemożliwiała mu poruszanie się, a w konsekwencji – jak to w sposób dorozumiany wynika z wniosku o przywrócenie terminu – i dokonywanie czynności procesowych, skutecznie dokonał jednej z takich czynności poprzez uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Otóż w dniu 6 grudnia 2012 r. w tutejszym Sądzie, bezpośrednio w Biurze Podawczym, zostało złożone podpisane przez skarżącego pismo (uzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy) wraz z załącznikami stanowiącymi dokumentację stanu majątkowego i finansowego (zaświadczeniami urzędowymi, fakturami VAT i wyciągami z rachunku bankowego – k. 76). Przygotowanie takiej dokumentacji niewątpliwie wymagało określonego wysiłku organizacyjnego i nakładu pracy, mimo to skarżący był w stanie sprostać wymogom formalnym postępowania w przedmiocie prawa pomocy. Wobec tego uprawniony jest wniosek, że pomimo przewlekłego schorzenia, na które powołuje się skarżący, był on w stanie skutecznie (terminowo i należycie) uzupełnić braki wniosku o prawo pomocy. Zdaniem Sądu w ustalonych okolicznościach sprawy nie ma żadnego racjonalnego powodu dla uznania, że skarżący nie mógł – przeciwnie niż w sytuacji związanej z postępowaniem o przyznanie prawa pomocy – należycie zadbać o swoje sprawy i niezwłocznie po prawomocnym negatywnym rozstrzygnięciu w przedmiocie prawa pomocy złożyć wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Przeciwnie, skoro skarżący – czy to sam, czy za pomocą osób trzecich – w okresie objętym zwolnieniem lekarskim mógł skutecznie uzupełnić wniosek o przyznanie prawa pomocy, to mógł również w ten sam sposób złożyć wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, jak i pozyskać pomoc profesjonalnego pełnomocnika procesowego w celu sporządzenia skargi kasacyjnej. Przy doręczeniu odpisu wyroku z uzasadnieniem skarżący został pouczony o terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia od tego orzeczenia (w tym o wymogu sporządzenia skargi kasacyjnej przez zawodowego pełnomocnika procesowego) oraz możliwości uzyskania prawa pomocy, w tym że złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wstrzymuje biegu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Pouczenie to skarżący zrozumiał należycie, skoro wystąpił o ustanowienie pełnomocnika z urzędu i w terminie skutecznie uzupełnił wniosek w tym przedmiocie. Warto przy tym mieć na uwadze, że skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika z wyboru, we wniosku o przywrócenie terminu nie przedstawił żadnych szczególnych okoliczności, które wskazywałyby na tego rodzaju pogorszenie stanu zdrowia w następnych dniach, w stosunku do okresu, w którym toczyło się postępowanie o przyznanie prawa pomocy, że niemożliwe było skorzystanie przez niego z usług pełnomocnika z wyboru i dostarczenie mu dokumentacji niezbędnej do sporządzenia skargi kasacyjnej w okresie od 19 grudnia 2012 r. (data doręczenia rozstrzygnięcia o odmowie przyznania prawa pomocy) do dnia [...] stycznia 2013 r. (ostatni dzień zwolnienia lekarskiego – niezdolności do pracy). Utożsamienie upływu wskazanego w zwolnieniu lekarskim okresu niezdolności do pracy z ustaniem przyczyn uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej jest zatem w niniejszej sprawie całkowicie bezpodstawne. Na marginesie też zauważyć należy, że strona winna mieć świadomość dużego prawdopodobieństwa odmówienia jej przyznania prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata z urzędu, skoro dysponowała wymiernymi nadwyżkami finansowymi w okresie uwzględnionym przy rozpatrywaniu wniosku o prawo pomocy (około [...] tys. zł, jak wynika z uzasadnienia postanowienia z dnia 12 grudnia 2012 r.), w którym to czasie biegł termin do wniesienia skargi kasacyjnej. To zaś tym bardziej stanowiło podstawę do szczególnej dbałości o zabezpieczenie swoich interesów, co powinno przejawiać się gotowością do niezwłocznego pozyskania pomocy pełnomocnika z wyboru w celu sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej w razie negatywnego rozstrzygnięcia co do żądania ustanowienia adwokata z urzędu, jak i dołożeniem wszelkich starań w celu terminowego złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Trzeba także wspomnieć, że dla złożenia samego wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej nie jest przewidziany tzw. przymus adwokacki i mogła to uczynić strona samodzielnie, a zatem bez pośrednictwa zawodowego pełnomocnika procesowego, zaś ewentualny brak formalny tego wniosku w postaci niedokonania czynności procesowej (wniesienia skargi kasacyjnej sporządzonej przez profesjonalnego pełnomocnika) podlegał uzupełnieniu w trybie art. 49 p.p.s.a. (por. komentarz do art. 87, op. cit. oraz J. P. Tarno [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydanie 2, Warszawa 2006, teza 5., str. 225-226 i powołane tam orzecznictwo). Ponadto sam termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do dokonania uchybionej czynności procesowej jest terminem przywracalnym (por. komentarz B. Dautera do art. 87 p.p.s.a., [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydanie II, Zakamycze 2006 teza 4., str. 208), jednakże strona reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika procesowego takiego wniosku nie złożyła, uznając, że nie miało miejsce uchybienie przedmiotowego terminu. Trudno zresztą o uzasadnienie tego rodzaju wniosku w okolicznościach niniejszej sprawy. Nie stanowiłyby go dotychczas przedstawione przez stronę okoliczności na usprawiedliwienie uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Na koniec Sąd również zauważa, że do oceny terminowości złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej przez stronę reprezentowaną przez pełnomocnika z wyboru ustanowionego po negatywnym rozstrzygnięciu wniosku strony o przyznanie pełnomocnika z urzędu, nie można odnosić poglądów orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczących podstaw przywrócenia uchybionego terminu do wniesienia skargi kasacyjnej przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu. W orzecznictwie tym przyjmuje się generalnie, że przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej przez pełnomocnika ustanowionego stronie przez sąd ustaje w czasie, w którym ma on realną możliwość jej wniesienia, co wiązane jest z datą zapoznania się z aktami sprawy (por. m.in. postanowienia NSA z dnia: 1 marca 2008 r. sygn. akt II FZ 105/08; 16 grudnia 2010 r. sygn. akt II FZ 610/10; 14 września 2011 r. sygn. akt I OZ 666/11 – orzeczenia przywołane w postanowieniu NSA z dnia 14 grudnia 2012 r. sygn. akt I OZ 926/12 oraz orzeczenia przywołane w postanowieniu NSA z dnia 12 lutego 2013 r. sygn. akt II OZ 74/13 – dostępne w Internecie pod adresem jw.). Sam pełnomocnik skarżącego nie powołał się zresztą na inne okoliczności uchybienia terminu przez stronę, niż związane z jej stanem zdrowia i oczekiwaniem na rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy. Okoliczności te – jak już wyżej to Sąd wyjaśnił – nie stanowiły usprawiedliwienia dla złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej z uchybieniem siedmiodniowego terminu do jego wniesienia. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 88 p.p.s.a. wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej odrzucił. /-/ Wiesława Batorowicz