II SA/Po 527/18

Dnia 14 września 2018 roku Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Robert Talaga po rozpoznaniu w dniu 14 września 2018 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku I. B.-N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi I. B.-N. na decyzję Wojewody W. z dnia [...] roku, nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę postanawia odmówić przyznania prawa pomocy /-/ R. Talaga I.B.-N. zawarła w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata z urzędu. Na wezwanie Sądu skarżąca przedłożyła wypełniony na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata Z informacji zawartych we wniosku wynika, że I. B.-N. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem. Ich wspólne miesięczne dochody obejmują świadczenie emerytalne wnioskodawczyni w wysokości [...] zł, dochód z najmu mieszkania w wysokości [...] zł oraz wynagrodzenie za pracę męża wnioskodawczyni w wysokości [...] zł. Wnioskodawczyni jest właścicielką domu o powierzchni [...] m², niezabudowanej działki rolnej o powierzchni [...] m² oraz samochodu osobowego marki [...] (rocznik [...]). Wnioskodawczy wraz mężem są również współwłaścicielami mieszkania o powierzchni [...] m². Natomiast mąż wnioskodawczyni jest właścicielem samochodu osobowego [...] (rocznik [...]). W ramach stałych wydatków i zobowiązań wnioskodawczyni wskazała: czynsz administracyjny mieszkania – [...] zł rocznie, ubezpieczenie mieszkania – [...] zł rocznie, ubezpieczenie domu – [...] zł rocznie, opłaty za media – [...] zł rocznie, koszty leczenia – [...] zł rocznie. W uzasadnieniu wniosku I. B.-N. wyjaśniła, że ubiega się o przyznanie prawa pomocy ze względu na niskie dochody oraz poniesione w poprzednich latach koszty obsługi prawnej w dochodzeniu jej praw w związku z nieprawidłowościami przy budowie Hotelu [...] i parkingu hotelowego. W ramach uzupełniania wniosku I.B.-N. wyjaśniła, że w ramach prowadzonych postępowań w sprawie zalewania jej nieruchomości przez wody opadowe Hotelu [...] (wcześniej Hotel [...]) poniosła wydatki w kwocie [...] zł, a dodatkowo w sprawie partycypowali jeszcze jej sąsiedzi. Jednocześnie oświadczyła, że nie posiada żadnych innych nieruchomości, ani papierów wartościowych i innych praw majątkowych (udziałów, polis inwestycyjnych, jednostek uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych) oraz żadnych wierzytelności. Natomiast jej mąż nie posiada udziałów w spółkach, ani nie pełni funkcji członka zarządu lub prokurenta w spółkach. Wnioskodawczyni przesłała zeznanie podatkowe za 2017 roku – złożone wspólne z mężem – z którego wynika, że przychód wnioskodawczyni wyniósł [...] zł, a przychód męża wnioskodawczyni wyniósł [...] zł. Ponadto przedłożyła kserokopię aktu notarialnego z 2013 roku, na mocy którego wnioskodawczyni przekazała swojej siostrze w formie umowy darowizny własność rodzinnego mieszkania o powierzchni [...] m² położonego w P. Wnioskodawczyni przedłożyła również wyciągi z konta posiadanego w banku [...], które jest puste. Jednocześnie zadeklarowała, że ma kłopoty z przedłożeniem wyciągów z banku [...], gdyż wspólny rachunek bankowy obsługuje mąż, który uznał wezwanie do przedłożenia wyciągów za zbyt daleko idącą ingerencję w jego prywatność. W tym względzie wnioskodawczyni oświadczyła, że na wspomnianym koncie znajdują się zgromadzone zasoby, które nie przekraczają poziomu ich wspólnych dwumiesięcznych dochodów – niezbędnych do terminowego regulowania płatności i zobowiązań takich jak wysokie rachunki za gaz w okresie zimowym, czy ubezpieczenie samochodów przypadające na miesiące listopad i grudzień, przez co ich zasoby spadają wówczas do poziomu jednomiesięcznych dochodów. Jednocześnie lokatorzy z wynajmowanego przez nich mieszkania wyprowadzili się pozostawiając jej "opłakanym stanie" przez co nie będzie ono generowało dochodu, a jedynie pochłonie oszczędności na remont i wyposażenie. W ocenie wnioskodawczyni jej oszczędności można zatem uważać za niebyłe. Wnioskodawczyni nie przedłożyła zestawienia kosztów miesięcznego utrzymania jej wspólnego z mężem gospodarstwa domowego z rozbiciem na poszczególne wydatki ograniczając się jedynie do stwierdzenia, że ich życie pochłania standardowe dochody. Prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy nie jest ona w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania w myśl art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. t.j. z 2018 roku, poz. 1302), dalej jako "P.p.s.a.". Z przepisów ustawy wynika, że strona wnioskująca o przyznanie prawa pomocy musi wykazać, iż zachodzą przesłanki do udzielenia jej prawa pomocy w żądanym zakresie. Ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na stronie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy. W tym względzie przesłanki przyznania prawa pomocy powinny zostać uznane za spełnione przez ich jednoznaczne odzwierciedlenie w rzeczywistej sytuacji rodzinnej i majątkowej strony ubiegającą się o pomoc ze strony Skarbu Państwa. W rozpoznawanej sprawie I. B.-N. pozostaje w dwuosobowym gospodarstwie domowym, które jest utrzymywane ze wspólnych dochodów miesięcznych w wysokości [...] zł. Jednocześnie wnioskodawczyni deklaruje, że posiada oszczędności o wysokości dwukrotnych miesięcznych wspólnych dochodów, które znajdują się na wspólnym koncie obsługiwanym przez jej męża, z którego wyciągów nie przesłano. Wnioskodawczyni pozostaje zatem wraz mężem w posiadaniu znacznych środków finansowych, którymi może dysponować samodzielnie decydując o ich przeznaczeniu. Wnioskodawczyni posiada również majątek o znacznej wartości (dom, mieszkanie, działkę rolną, samochód), który może podlegać obciążeniu choćby w niewielkim zakresie, aby uzyskać środki na pokrycie kosztów prowadzonego postępowania sądowo-administracyjnego. W rezultacie nie można stwierdzić, że wnioskodawczyni nie jest w stanie bez dodatkowego wsparcia ze strony Skarby Państwa poprowadzić swoich spraw przed sądem. Prawo pomocy nie może być natomiast przyznawane stronie postępowania, która posiada stałe dochody i zgromadzone oszczędności pieniężne. Osobne zagadnienie stanowią natomiast wydatki wnioskodawczyni i jej męża. W tym względzie I. B.-N. nie określiła szczegółowo kosztów miesięcznego utrzymania jej wspólnego z mężem gospodarstwa domowego ograniczając się jedynie do stwierdzenia, że ich życie pochłania ich standardowe dochody. Wnioskodawczyni uniemożliwiła tym samym pełną i jednoznaczną ocenę ponoszonych przez nią i męża wydatków na pokrycie niezbędnych kosztów bieżącego utrzymania. W tym względzie nie można przyjąć żadnych argumentów uzasadniających twierdzenie, że strona wnioskująca posiada wydatki o charakterze cywilnoprawnym, którym należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami o charakterze publicznoprawnym, do których zalicza się należności związane z udziałem w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (por. postanowienie NSA z dnia 15 czerwca 2012 roku, sygn. akt I FZ 189/12). Reasumując należy stwierdzić, że w rozpoznawanej sprawie wnioskodawczyni nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, co stanowi przesłankę przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Na obecnym etapie prowadzonego postępowania należy wręcz przyjąć, że posiadane przez wnioskodawczynię i jej męża zasoby (stałe dochody oraz majątek ruchomy i nieruchomy), które przekraczają wielokrotnie wysokość kosztów prowadzonego postępowania sądowoadministracyjnego stanowią wystarczające źródło ich pokrycia. W tym względzie niezmiennie aktualność zachował pogląd funkcjonujący w orzecznictwie, zgodnie z którym pomoc państwa ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem jedynie osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą trudną sytuację materialną nie są w stanie bez dodatkowego wsparcia poprowadzić swoich spraw przed sądem – tzn. nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym (por. postanowienie NSA z dnia 18.03.2011 r., sygn. akt I OZ 162/11, LEX nr 786724; postanowienie NSA z dnia 06.07.2011 roku, sygn. akt I OZ 468/11, postanowienie NSA z dnia 06.07.2011 roku, sygn. akt I OZ 466/11, postanowienie NSA z dnia 28.06.2011 roku, sygn. akt II OZ 504/11; por. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W rozpoznawanej sprawie wnioskodawczyni nie można zaliczyć do grona takich osób. W konsekwencji niezasadny pozostaje jej wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Wobec powyższego na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7, art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia. /-/ R. Talaga