II SA/Po 570/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący asesor WSA Arkadiusz Skomra po rozpoznaniu w dniu [...] kwietnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym zażalenia T. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. z dnia [...] października 2021 r., sygn. akt II SA/Po [...] odrzucające zażalenie w sprawie ze skargi T. K. na czynność Komendanta Komisariatu Policji [...] w P. z dnia [...] marca 2021 r., nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia akt sprawy postanawia 1. odrzucić zażalenie, 2. oddalić wniosek Skarżącego o zmianę postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia [...] listopada 2021 r., sygn. akt II SPP/Po [...]. Pismem z dnia [...] czerwca 2021 r. T. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na czynność Komendanta Komisariatu Policji [...] z dnia [...] marca 2021 r., nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia akt sprawy. Postanowieniem dnia [...] sierpnia 2021 r., sygn. akt II SA/Po [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę T. K. jako niedopuszczalną. Pismem z dnia [...] września 2021 r. T. K. wniósł skargę kasacyjną od powyższego postanowienia. Postanowieniem z dnia [...] września 2021 r., sygn. akt II SA/Po [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę kasacyjna T. K.. Wraz z uzasadnieniem powyższego postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej doręczono skutecznie skarżącemu pouczenie (pkt 6 pouczenia znajdującego w piśmie przewodnim), w którym wskazano, że od postanowienia z dnia [...] września 2021 r. skarżącemu przysługuje zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w terminie 7 dni od daty doręczenia postanowienia za pośrednictwem tutejszego Sądu. W pouczeniu wskazano także, że zażalenie, którego przedmiotem jest odrzucenie skargi kasacyjnej, powinno być sporządzone przez adwokata lub radcę prawnego W dniu [...] października 2021 r., za pośrednictwem e-maila, T. K. wniósł zażalenie na ww. postanowienie z dnia [...] września 2021 r. Postanowieniem z dnia [...] października 2021 r., II SA/Po [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił zażalenie na postanowienie z dnia [...] września 2021 r. Skarżący złożył zażalenie na powyższe postanowienie składając jednocześnie wniosek o przyznanie prawa pomocy. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia [...] lutego 2022 r., sygn. akt II SPP/Po [...] oddalił wniosek Skarżącego o zmianę postanowienia z dnia [...] listopada 2021 r., sygn. akt II SPP/Po [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia [...] marca 2022 r., sygn. akt II SPP/Po [...], utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego z dnia [...] lutego 2022 r. Pismem z dnia [...] marca 2022 r. Skarżący został wezwany do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia [...] stycznia 2022 r. poprzez uiszczenie w terminie 7 dni wpisu sądowego od zażalenia. W terminie do uiszczenia wpisu Skarżący, z pośrednictwem poczty elektronicznej, w dniu [...] kwietnia 2022 r. złożył kolejny wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 230 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.), od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały (§ 1). Pismami, o których mowa w § 1, są skarga, sprzeciw od decyzji, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania (§ 2). Natomiast w myśl art. 220 § 1 p.p.s.a. sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku, z zastrzeżeniem § 2 i 3, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. W razie bezskutecznego upływu tego terminu przewodniczący wydaje zarządzenie o pozostawieniu pisma bez rozpoznania. Jednakże skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd (art. 220 § 3 p.p.s.a.). Zgodnie natomiast z art. 178 p.p.s.a., wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Powyższy przepis, na mocy art. 197 § 2 p.p.s.a., znajduje odpowiednie zastosowanie do postępowania toczącego się na skutek zażalenia. W rozpoznawanej sprawie skarżący, nie wykonał wezwania Sądu i nie uzupełnił w wyznaczonym terminie braku fiskalnego zażalenia, o który został wezwany, tym samym uniemożliwiając nadanie zażaleniu dalszego biegu. Wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia zostało doręczone skarżącemu w dniu [...] marca 2022 r., a zatem siedmiodniowy termin do uiszczenia wpisu upływał z dniem [...] kwietnia 2022 r. Z informacji uzyskanej z Oddziału Finansowo-Budżetowej tutejszego Sądu wynika, że do dnia [...] kwietnia 2022 r. wpis od zażalenia nie został uiszczony. W tym miejscu warto wskazać, iż złożenie przez Skarżącego kolejnego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, w odpowiedzi na wezwanie do pokrycia opłaty sądowej, nie mogło mieć wpływu na bieg terminu do uiszczenia wpisu od skargi i nie uchylało skutków prawomocności wydanego uprzednio rozstrzygnięcia w zakresie prawa pomocy, (zob. np. postanowienia NSA: z 19 marca 2019 r., sygn. akt II FZ 145/19 i z 20 listopada 2019 r., sygn. akt II FZ 794/19, CBOSA). W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 220 § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 178 w zw. art. 197 § 2 i orzekł jak w pkt. 1 w sentencji. Odnosząc się natomiast do złożonego wniosku o prawo pomocy wskazać należy, wniosek ten jest już kolejnym wnioskiem Skarżącego o przyznanie prawa pomocy złożonym w sprawie II SA/Po [...]. Z tego też względu należało rozpoznać go w trybie art. 165 P.p.s.a. Zgodnie ze wskazanym przepisem, postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Na mocy art. 167a § 1 P.p.s.a., do kategorii postanowień niekończących postępowania w sprawie, objętych zakresem przytoczonej regulacji, należą między innymi postanowienia wydane w przedmiocie prawa pomocy. Powyższy przepis uzależnia możliwość uchylenia bądź zmiany postanowień niekończących postępowania w sprawie od zmiany okoliczności sprawy, przez co należy rozumieć zarówno zmianę okoliczności faktycznych, jakie przyjęto za przesłankę rozstrzygnięcia, jak i zmianę okoliczności prawych, które uzasadniałyby wydanie postanowienia odmiennej treści niż to, które zostało wcześniej wydane (zob. B. Dauter w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 382-383). Złożenie przez stronę kolejnego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych (lub ewentualnie o przyznanie profesjonalnego pełnomocnika z urzędu) nie obliguje więc sądu do dokonywania ponownej oceny sytuacji materialnej wnioskującego w kontekście przesłanek z art. 246 P.p.s.a. Rolą sądu jest bowiem w takim przypadku zbadanie, czy strona powołała nowe (zmienione) okoliczności, które mogłyby wpłynąć na zmianę dotychczasowego stanowiska sądu (por. postanowienie NSA z 22 lipca 2014 r., sygn. akt II FZ 957/14, dostępny pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjęte jest, że przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" w rozumieniu ww. przepisu należy rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie. Podkreśla się także, że wniosek o zmianę postanowienia musi wprowadzać element nowości do sprawy, tj. wskazywać na nowe okoliczności faktyczne i prawne, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. Co więcej, nie chodzi przy tym o jakiekolwiek zmiany w sytuacji majątkowej i finansowej wnioskodawcy, ale o wskazanie okoliczności o istotnym znaczeniu dla rozpatrywanej kwestii (por. postanowienia NSA: z 20 stycznia 2017r. sygn. akt I GZ 595/16, z 4 sierpnia 2017r. sygn. akt I OZ 1180/17, z 9 listopada 2017r. sygn. akt II OZ 1348/17, z 20 listopada 2018r. sygn. akt II OZ 1127/18). Zmiana wcześniejszego rozstrzygnięcia o odmowie przyznania prawa pomocy jest więc dopuszczalna tylko w przypadku zmiany polegającej na znaczącym pogorszeniu się sytuacji materialnej strony, co wnioskodawca musi wykazać zgodnie z regułami, jakimi rządzi się postępowanie w przedmiocie prawa pomocy. Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy wskazać należy, iż Skarżący poza lakonicznym stwierdzeniem, iż nie posiada środków nie wskazał żadnych nowych okoliczności uzasadniających zmianę wcześniejszego postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy. W tym miejscu wskazać należy, iż mając na uwadze ekonomikę postępowania, Sąd nie wzywał Skarżącego po raz kolejny do złożenia wniosku o prawo pomocy na urzędowym formularzu oraz do przedłożenia dokumentów obrazujących jego sytuację materialną, ponieważ powyższe niezasadnie przedłużałoby postępowanie, a postawa Skarżącego w toku poprzednich postępowań wpadkowych wskazuje, iż nie ma on zamiaru przedkładać dokumentów wskazujących na jego sytuacje materialną. W ocenie Sądu Skarżący mając na uwadze zapadłe w sprawie postanowienia w przedmiocie prawa pomocy winien - składając trzeci wniosek w tym przedmiocie – wykazać swoją sytuację materialną, a nie ograniczać się do lakonicznego stwierdzenia o braku środków. Mając powyższe na uwadze Sąd na postawie art. 165 P.p.s.a. orzekł jak w pkt. 2 sentencji postanowienia. Końcowo Sąd wyjaśnia, że rozstrzygając równocześnie o bezzasadności wniosku o zmianę postanowienia o przyznaniu prawa pomocy jak i o odrzuceniu skargi miał na uwadze względy ekonomiki procesowej. W ocenie Sądu postawa Skarżącego uniemożliwiająca merytoryczne rozpoznanie jego wniosków o przyznanie prawa pomocy ostatecznie skutkowałaby negatywnym dla Skarżącego rozstrzygnięciem.