II SA/Po 672/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Edyta Podrazik po rozpoznaniu w dniu [...] września 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2021 r., nr [...] w przedmiocie opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości postanawia odmówić wstrzymać wykonania zaskarżonej decyzji. /-/ E. Podrazik Pismem z dnia [...] lipca 2021 r. S. G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na wskazaną w rubrum decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] maja 2021 r., nr [...], ustalającą opłatę planistyczną w wysokości [...] zł z tytułu sprzedaży przez skarżącego prawa własności nieruchomości położonej w K., dla której Sąd Rejonowy w K., [...] Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą o nr [...], przed upływem 5 lat od dnia wejścia w życie uchwały nr [...] Rady Miasta K. z dnia [...] października 2015 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta K. P. – J.. W dniu [...] września 2021 r. skarżący wniósł o wstrzymanie wykonania wskazanej decyzji Prezydenta Miasta K.. W uzasadnieniu podniósł, że pobranie przez Prezydenta Miasta P. naliczonej opłaty może doprowadzić do znacznej szkody w majątku skarżącego, albowiem doprowadzi do egzekucji poważnej kwoty. Wskazał, że kwota opłaty obliczona w decyzji jest bliska ceny transakcyjnej, a na zakup nieruchomości skarżący zaciągnął kredyt bankowy. Konieczność zapłaty naliczonej opłaty planistycznej, która może okazać się – w wyniku rozstrzygnięcia Sądu – nienależna, nie pozostanie obojętna dla finansów skarżącego. Dodatkowo, w przypadku nieposiadania tej kwoty, wszczęta zostanie egzekucja, która sama z siebie generować będzie dodatkowe koszty. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: W celu zajęcia merytorycznego stanowiska wobec żądania strony skarżącej koniecznym jest odwołanie się do treści art. 61 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którym wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże, w myśl § 3 tego przepisu, po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że w pierwszej kolejności wnioskiem strony winna być objęta decyzja zaskarżona, a dopiero potem dalsze decyzje, o ile zostały wydane "granicach tej samej sprawy" (por. postanowienie NSA z 15 grudnia 2020 r., sygn. akt II OZ 1088/20 – wszystkie powołane w niniejszym postanowieniu orzeczenia dostępne są na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Wstrzymanie wykonania decyzji organu pierwszej instancji możliwe jest pod warunkiem, że wywołuje ona skutki materialnoprawne. Skutków takich nie wywołuje decyzja nieostateczna, której nie nadano rygoru natychmiastowej wykonalności lub która nie podlega natychmiastowemu wykonaniu z mocy ustawy (por. postanowienie NSA z dnia 31 marca 2021 r., sygn. akt II OZ 172/21). Ponieważ w sprawie zapadła już decyzja ostateczna, Sąd rozpoznał przedmiotowy wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji organu pierwszej instancji, obejmując swą oceną zaskarżoną decyzję organu odwoławczego. Przechodząc do meritum wyjaśnienia wymaga, że zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie poglądem, przesłankę wyrządzenia znacznej szkody należy interpretować jako szkodę (majątkową, a także niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego (por. postanowienie WSA w Bydgoszczy z dnia 19 lutego 2018 r., sygn. akt I SA/Bd 32/18). Będzie to miało miejsce w takich wypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość pieniężna nie miałaby znaczenia dla skarżącego, lub gdyby zachodziło niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu (por. postanowienie NSA z dnia 6 marca 2014 r., sygn. akt I OZ 150/14). Z kolei trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienie NSA z dnia 10 marca 2010 r., sygn. akt I FSK 1841/09). Podkreślić także należy, że – co do zasady – nawet trudna sytuacja finansowa wnioskodawcy nie powoduje sama przez się ziszczenia przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. W orzecznictwie przyjmuje się bowiem, że wstrzymanie wykonania decyzji uzasadniać mogą tylko konkretne okoliczności, będące wynikiem wpływu wykonania zaskarżonej decyzji na aktualną sytuację majątkową strony, powodujące znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki. Innymi słowy strona musi wykazać, że w powiązaniu z jej sytuacją majątkową, wykonanie decyzji spowoduje znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki z powodu wystąpienia tych konkretnych okoliczności (por. postanowienie NSA z dnia 21 marca 2013 r. o sygn. akt I FZ 15/13). Ocena ta wymaga natomiast dla swej miarodajności dysponowania przez sąd konkretnymi i aktualnymi danymi dotyczącymi sytuacji finansowej wnioskodawcy (i poparcia ich przez stronę dowodami w postaci dokumentów źródłowych), dopiero bowiem ich konfrontacja z ewentualnymi wynikającymi z zaskarżonej decyzji konsekwencjami może prowadzić do stwierdzenia wystąpienia przesłanki zajścia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Sąd administracyjny w razie braku takich dokumentów, czy to w aktach sprawy, czy też z powodu niedołączenia ich do wniosku, nie jest uprawniony, aby wzywać do ich przedstawienia. W przypadku bowiem wniosku o wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności, P.p.s.a. nie przewiduje możliwości skorzystania z uzupełniającego postępowania dowodowego (por. postanowienie NSA w Warszawie z dnia 10 grudnia 2013 r., sygn. akt I FSK 2109/13). Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie strona skarżąca w żaden sposób nie uprawdopodobniła, że wykonanie zaskarżonej decyzji mogłoby wyrządzić jej znaczną szkodę lub spowodować trudne do odwrócenia skutki. W szczególności zaś skarżący nie przedstawił swojej aktualnej sytuacji finansowej i majątkowej, co pozwoliłoby dokonać oceny, czy nałożona zaskarżoną decyzją opłata planistyczna w wysokości [...] zł stwarza niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Choć z doświadczenia życiowego wynika, że kwota prawie [...]. zł dla przeciętnego obywatela jest znaczną sumą pieniężną, to wskazać należy, że ze znajdującego się w aktach sprawy aktu notarialnego sporządzonego w dniu [...] grudnia 2018 r., rep. [...] nr [...] wynika, że skarżący sprzedał nieruchomość, dla której Sąd Rejonowy w K., [...] Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą o nr [...] za łączną kwotę [...]zł. Na dzień sprzedaży kwota [...]zł została już zapłacona, natomiast kwotę [...]zł kupujący zobowiązali się zapłacić do dnia [...] grudnia 2018 r. Skarżący nie wskazał przy tym i z akt sprawy również to nie wynika, by nie dysponował już środkami uzyskanymi ze zbycia nieruchomości. Sąd uznaje przy tym, że co najmniej od momentu wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie ustalenia jednorazowej opłaty planistycznej, tj. od dnia [...] października 2019 r., skarżący powinien był liczyć się z ewentualną koniecznością uiszczenia opłaty planistycznej, tym bardziej że o treści art. 36 ust. 4 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1073 ze zm.) w zakresie skutków uchwalenia planu miejscowego skarżący został pouczony przy zawieraniu umowy sprzedaży nieruchomości (§ 9 umowy). W orzecznictwie przyjmuje się natomiast, że pieniądze uzyskane ze sprzedaży nieruchomości należy w pierwszej kolejności zabezpieczyć na poczet opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości, zatem skarżący winien podjąć czynności zmierzające do zabezpieczenia odpowiedniej kwoty na ewentualne uiszczenie tej opłaty (tak postanowienia NSA z dnia 14 grudnia 2016 r., sygn. akt II OZ 1392/16; z dnia 23 maja 2017 r., sygn. akt II OZ 524/17). Jednocześnie odnosząc się do argumentacji skarżącego, że nieruchomość została zakupiona za środki pozyskane z kredytu – co mogło sugerować, że skarżący ze środków uzyskanych ze sprzedaży spłacił zaciągnięte zobowiązanie kredytowe – wskazać należy, że jak wynika ze wskazanego aktu notarialnego, w dziale [...] księgi wieczystej wpisane były hipoteka umowna zwykła w kwocie [...]zł na zabezpieczenie kredytu preferencyjnego na zakup gruntów rolnych udzielonego w dniu [...] maja 2004 r. i hipoteka umowna kaucyjna do kwoty [...]zł na zabezpieczenie odsetek od kredytu preferencyjnego na zakup gruntów rolnych udzielonego w dniu [...] maja 2004 r. Skoro przy tym skarżący nabył tę nieruchomość w dniu [...] maja 2004 r. z dużym prawdopodobieństwem wpisane w księgę wieczystą hipoteki stanowiły zabezpieczenie kredytu na zakup tej nieruchomości. Z § 2 aktu notarialnego wynika jednak, że skarżący przedłożył podczas umowy zezwolenie na wykreślenie hipoteki wydane dnia [...] października 2018 r., z którego wynika, że w związku ze spłatą należności zabezpieczonej hipoteką, bank zezwala na wykreślenie z księgi wieczystej [...] hipoteki umownej zwykłej do kwoty [...]zł oraz hipoteki umownej kaucyjnej do kwoty [...]zł, ustanowionych na zabezpieczenie udzielonego przez bank kredytu z dnia [...] maja 2004 r. Z powyższego wynika, że skarżący spłacił zaciągnięty na zakup nieruchomości kredyt przed sprzedażą nieruchomości. Skoro przy tym skarżący nie opisał chociażby swojej sytuacji finansowej i majątkowej, to biorąc pod uwagę kwotę, jaką skarżący uzyskał z tytułu sprzedaży nieruchomości ([...] złotych), Sąd nie znalazł podstaw do przyjęcia, że nałożona zaskarżoną decyzją opłata planistyczna w wysokości [...] zł w istocie stwarza niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z ogólnodostępnych informacji wynika natomiast tylko tyle, że skarżący prowadzi usługi tartaczne S. G. S. pod nr [...] Skarżący nie wskazał, aby zapłata kwoty wskazanej w decyzji zagrażała działalności jego firmy, lub bytowi jego i jego rodziny. Nie wskazał również, że nie posiada wystarczających środków na zapłatę kwoty wynikającej z decyzji. Podniósł jedynie, że zapłata "nie pozostanie obojętna" dla jego finansów, a także, że "w przypadku nieposiadania tej kwoty" wszczęta zostanie egzekucja, co nie jest równoznaczne ze wskazaniem, że takiej kwoty nie posiada. Natomiast same obawy skarżącego dotyczące ewentualnej egzekucji oraz grożące niebezpieczeństwo utraty części posiadanych przez skarżącego środków finansowych nie mogą stanowić skutecznej przesłanki do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W sytuacji, gdy z okoliczności przedstawionych przez stronę skarżącą nie wynika, aby wykonanie decyzji miało zagrozić jej bytowi, nie sposób przyjąć, że wykonanie decyzji spowoduje powstanie trudnych do odwrócenia skutków. Należy przy tym zauważyć, że obowiązek o charakterze pieniężnym, a takiego dotyczy niniejsza sprawa (ustalenie opłaty planistycznej), ma z natury odwracalny charakter. Oznacza to, że w razie jego zrealizowania, a następnie uwzględnienia skargi, objęta zaskarżoną decyzją kwota pieniężna będzie podlegała zwrotowi (por. postanowienie NSA z 23 sierpnia 2011 r., II GSK 1562/11). Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 61 § 3 i 5 w zw. z art. 16 § 2 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji. /-/ E. Podrazik