II SA/Po 794/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Drzazga Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak Protokolant Starszy sekretarz sądowy Monika Pancewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2010 r. sprawy ze skargi K. F. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia 21 sierpnia 2009r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania oddala skargę. /-/ . Rzyminiak - Owczarczak /-/ B. Drzazga /-/ E. Podrazik Pismem z dnia 26 lutego 2009 roku B. K. zwróciła się do Burmistrza Miasta i Gminy S. o wymeldowanie K. F. z nieruchomości przy ul. [...] w S . We wniosku wskazano, że K. F. mieszka aktualnie u sąsiada, nie płaci rachunków za wywóz śmieci, dostarczanie wody i gazu, ponadto stan techniczny budynku jest zły i nie nadaje się on do zamieszkania. Decyzją z dnia [...] czerwca 2009 roku Burmistrz Miasta i Gminy S., na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. Nr 14 poz. 85), odmówił wymeldowania K. F. W uzasadnieniu podniesiono, iż okoliczność czasowego przebywania u sąsiada nie może samodzielnie przesądzać o opuszczeniu posesji, tzn. zmianie miejsca koncentracji interesów życiowych. Organ wskazał, iż z ustalonego stanu faktycznego wynika, że K.F. posiada do spornego mieszkania klucze, zajmuje je od 40 lat, przebywa w nim regularnie, czasami nocuje, gospodarstwa domowego nie prowadzi na terenie nieruchomości ze względu na brak dostępu do mediów, nie ponosi także opłat eksploatacyjnych, których zresztą B. K. nie domagała się od niej. B. K. wniosła odwołanie na powyższą decyzję do Wojewody Wielkopolskiego, ponownie powołując się na okoliczność zamieszkiwania przez K. F. na posesji sąsiada, brak podstawowych sprzętów domowych, dewastację budynku oraz nieuiszczanie opłat związanych z użytkowaniem lokalu. Sformułowano także zarzut wadliwe zebranie materiału dowodowego. Decyzją z dnia 21 sierpnia 2009 roku Wojewoda Wielkopolski, na podstawie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, uchylił decyzję organu I instancji w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy stwierdził, iż rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego prowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części. Pomimo sprzeczności zeznań poszczególnych świadków, organ I instancji nie wskazał, którym z nich dał wiarę, a którym jej odmówił. Protokół z wizji lokalnej nie zawiera wniosków, a z jego treści zdaje się raczej wynikać, że na spornym terenie nie mieszka nikt, kto byłby pozbawiony dostępu do wody. Z kolei niski rachunek za energię elektryczną w okresie zimowym można by uznać za dowód nieprzebywania w lokalu. Brak analizy zebranego materiału dowodowego i jego weryfikacji rodzi w konsekwencji wątpliwości co do trafności rozstrzygnięcia i jego uzasadnienia. K. F. zaskarżyła powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Podniosła, że B.K. i jej córka U. D. robią wszystko, aby utrudnić jej przebywanie w dotychczasowym miejscu zamieszkania, szykanują ją, kierują pod jej adresem uszczypliwe docinki. Wszystko to spowodowało u niej silną nerwicę. Skarżąca podała, że oczekuje na mieszkanie komunalne, jest schorowana, a przedmiotowy lokal stanowi jej jedyną stabilizację. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Wielkopolski wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje wcześniejsze stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się bezzasadna. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrole działalności organów administracji publicznej. Jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem – art. 1 § 2 powyższej ustawy. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do ustalonego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Zgodnie z art. 15 ust. 2 tejże ustawy organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego, trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Kwestią istotną dla stosowania powyższej normy jest ziszczenie się przesłanki "opuszczenia" lokalu. Należy zarazem zauważyć, iż w świetle utrwalonego w orzecznictwie poglądu, zwrot ten należy rozumieć nie tylko jako fizyczną zmianę miejsca pobytu, lecz także zamiar stałego związania się z nowym miejscem, urządzenia w nim swojego centrum życiowego (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 października 2008 roku, sygn. akt II OSK 1189/07, LEX nr 516748). Nie ma przy tym znaczenia ani posiadanie, bądź utrata tytułu prawnego do mieszkania (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 lipca 2008 roku, sygn. akt II OSK 739/07, LEX nr 498355), ani okoliczność czasowego, choćby i regularnego, przebywania poza miejscem stałego pobytu (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 2008 roku, sygn. akt II OSK 627/07, LEX nr 496234). Celem postępowanie w sprawie o wymeldowanie jest usunięcie potencjalnej niezgodności pomiędzy stanem faktycznym a treścią zapisów w ewidencji ludności. Wynika z tego, że w następstwie wydania powyższej decyzji prawa do lokalu ani nie powstają, ani nie są naruszone. Osiągnięcie wspomnianego uzgodnienia wymaga jednakże szczegółowego postępowania dowodowego, obejmującego m.in. ocenę obiektywnej możliwości zamieszkiwania w lokalu (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 10 września 2008 roku, sygn. akt II SA/Sz 480/08, LEX nr 523944), czy potwierdzenie złożonych oświadczeń w ustalonych okolicznościach faktycznych. Z kolei według art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzją w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Jak trafnie zauważa Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 lutego 2008 roku, sygn. akt II OSK 860/07, LEX nr 469766, kompetencja do wydania decyzji kasacyjnej jest ustawowo ograniczona, a korzystający z niej organ powinien w uzasadnieniu nie tylko wykazać zaistnienie przesłanek zawartych w powołanym przepisie, lecz ponadto wskazać przyczyny, dla których nie zastosował art. 136 kpa. Norma wysłowiona w tym przepisie dopuszcza bowiem przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego przed organem II instancji, co nie może jednak prowadzić do ustalania całokształtu istotnych w sprawie okoliczności dopiero na etapie postępowania odwoławczego. Takie podejście oznaczałoby bowiem naruszenie, wyrażonej w art. 15 kpa, zasady dwuinstancyjności postępowania (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 stycznia 2009 roku, sygn. akt I OSK 678/08, LEX nr 484872). Odnosząc powyższe rozważania do ustalonego w niniejszej sprawie przez organ I instancji stanu faktycznego, zwrócić należy uwagę na jego wewnętrzną niespójność, przekładającą się z kolei na brak możliwości jednoznacznego określenia czy rzeczywiście doszło do ziszczenia się podstawowej przesłanki, tj. do opuszczenia lokalu. Dokonując oceny zebranego materiału dowodowego organ nie może wszakże nie zauważać zachodzących w nim rozbieżności, lecz winien dążyć do ich rozwiania. W przeciwnym razie podjęte rozstrzygnięcie będzie nosiło znamiona arbitralności. Należy przy tym odnotować, że nawet ustalenia faktyczne znajdujące oparcie w zebranym materiale dowodowym, lecz nierozpatrzone w pełni, narażone są na zarzut dowolności. Dopiero bowiem rozważenie całokształtu zebranych dowodów i relacji w jakiej występują względem siebie prowadzi do prawidłowego zrekonstruowania stanu faktycznego. Tymczasem w przedmiotowej sprawie Burmistrz Miasta i Gminy S. nie tylko nie skonfrontował oświadczeń stron, lecz także nie wyjaśnił, którym zeznaniom świadków dał wiarę, opierając na nich swe rozstrzygnięcie, a którym spośród nich tej wiary odmówił. W rezultacie, nie usunięto sprzeczności, jakie zachodzą pomiędzy relacjami poszczególnych świadków i to tym bardziej, że dotyczą one sedna sprawy. Brak natomiast niezbędnej refleksji nad przeprowadzoną wizją lokalną nie pozwala z kolei przesądzić, jakie fakty zostały w jej rezultacie stwierdzone. Wadliwości te wyczerpują zatem art. 138 § 2 kpa, gdyż fakty, które zostały nimi dotknięte, są konieczne dla wydania przedmiotowej decyzji, a przy tym nie ustalono ich w sposób wyczerpujący. Zgodnie zarazem z cytowanym uprzednio poglądem, rolą organu odwoławczego jest prowadzenie postępowania dowodowego jedynie w wymiarze uzupełniającym, co prowadzi do wniosku, iż konieczne w niniejszej sprawie postępowanie wyjaśniające w znacznej części zaliczyć trzeba do zakresu czynności organu I instancji. Rozstrzygając zatem w granicach niniejszej sprawy, Sąd wbrew twierdzeniom zawartym w skardze, nie znalazł podstaw do wzruszenia zaskarżonej decyzji, bowiem odpowiada ona prawu. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270) skargę należało oddalić. /-/ E. Podrazik /-/ B. Drzazga /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak