II SA/Po 85/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jakub Zieliński po rozpoznaniu w dniu 21 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. D. z dnia [...] kwietnia 2017 r. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie przejęcia gospodarstwa rolnego postanawia odrzucić wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. /-/ Jakub Zieliński Bliżej opisana w rubrum niniejszego postanowienia decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej: Kolegium; organ II instancji) z dnia [...] marca 2016 r., wydana w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie przejęcia gospodarstwa rolnego, została doręczona stronom postępowania w dniach 22 i 23 marca 2016 r. Wśród adresatów decyzji nie było Z. D. i nie doręczono mu tej decyzji (k. 33-37 akt adm. II instancji). Z prawa do wniesienia skargi skorzystał J. D., którego skarga została postanowieniem tutejszego Sądu z dnia 7 lipca 2016 r. sygn. akt II SA/Po 326/16 odrzucona z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych w terminie. W dniu 4 stycznia 2017 r. (data nadania pocztowego – k. 18) Z. D., reprezentowany przez pełnomocnika procesowego (adwokata), złożył za pośrednictwem organu II instancji wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Kolegium z dnia 9 marca 2016 r. (k. 3-5). Jednocześnie została przez stronę wniesiona skarga na tę decyzję (k. 8-17). We wniosku o przywrócenie terminu pełnomocnik podniósł m.in., że ze stanowiska zajętego przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 2 grudnia 2016 r. [sygn. akt I OZ 1633/16] wynika, iż Z. D. zarówno w postępowaniu administracyjnym, jak i w postępowaniu sądowoadministracyjnym miał prawo działać jako uczestnik postępowania na prawach strony". Ponadto w uzasadnieniu wniosku podano, że pogląd wyrażony w przywołanym orzeczeniu NSA jest nowym stanowiskiem, prawnie wiążącym, rzutującym na prawa Z. D. tak w postępowaniu administracyjnym, jaki i sądowoadministracyjnym, wobec czego jest on upoważniony do wniesienia skargi w tej sprawie. Pełnomocnik skarżącego wyjaśnił, że postanowienie NSA zostało doręczone stronie w dniu 28 grudnia 2016 r. Następnie w piśmie procesowym z dnia 20 stycznia 2017 r. (k. 20) pełnomocnik skarżącego oświadczył, że cofa wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi z dnia 4 stycznia 2017 r. i wnosi o umorzenie postępowania wszczętego na skutek przedmiotowego wniosku oraz zwrot opłaty od skargi, uiszczonej w dniu 4 stycznia 2017 r. (k. 19). Prawomocnym postanowieniem z dnia 16 marca 2017 r. tutejszy Sąd odrzucił skargę Z. D., jako wniesioną z uchybieniem terminu, bowiem Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 7 lipca 2017 r. sygn. akt I OZ 1100/17 oddalił zażalenie strony w tym przedmiocie. Po doręczeniu pełnomocnikowi skarżącego Z. D. w dniu 27 marca 2017 r. (k. 43) postanowienia tutejszego Sądu z dnia 16 marca 2017 r. pełnomocnik, poza wniesieniem zażalenia na to postanowienie, złożył w dniu 3 kwietnia 2017 r. (data nadania pocztowego – k. 70-78) kolejny wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik stwierdził, że cofnięcie [wcześniejszego] wniosku o przywrócenie terminu dotyczyło sytuacji prawnej, w której Sąd odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi, odrzucając ją i przyjmując, że Z. D. był w sprawie niniejszej [...] osobą niebiorącą udziału w tych postępowaniach w sprawie". Pełnomocnik zaznaczył, że aktualny wniosek "dotyczy przywrócenia terminu do wniesienia skargi przez Z. D., jako uczestnika na prawach strony". W piśmie procesowym z dnia 4 maja 2017 r., uzupełniającym wniosek o przywrócenie terminu (k. 90), pełnomocnik skarżącego podał, że przeszkoda do wniesienia skargi przez Z. D. w tej sprawie ustała w dniu 28 grudnia 2016 r., bowiem to w tym dniu zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego postanowienie NSA z dnia 2 grudnia 2016 r., w którym NSA przesądził jego sytuację procesową w tej sprawie (uwzględniając treść art. 28 K.p.a. oraz art. 33 § 1 P.p.s.a.) w sytuacji, gdy zarówno organy administracji, jak i Sąd I instancji dotąd nie uznawały go za uczestnika postępowania administracyjnego lub sądowoadministracyjnego. Ponadto, analogicznie jak we wcześniejszym wniosku z dnia 4 stycznia 2017 r., pełnomocnik odwołał się do stanowiska wyrażonego w postanowieniu NSA z dnia 2 grudnia 2012 r., wskazującego na to, że Z. D. powinien występować i być traktowany przez organy administracyjne oraz Sąd I instancji w tej sprawie jako uczestnik postępowania, posiadający interes prawny w domaganiu się stwierdzenia nieważności decyzji PPRN w P. z dnia [...]1962 r. oraz że sytuacja procesowa Z. D. w tym postępowaniu ma charakter samodzielny, tj. niezależny od drugiego uczestnika J. D.". Zarazem pełnomocnik podniósł, że skarżący w dniu 4 stycznia 2017 r. złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, załączając do niego skargę z tej daty, a "wniosek ten został ponowiony wnioskiem z 3.04.2017 r.". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369, z późn. zm. – dalej: P.p.s.a.), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Natomiast zgodnie z art. 87 § 1 P.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2). Stosownie zaś do art. 88 P.p.s.a., spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. W ocenie Sądu wniosek pełnomocnika skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi – jako spóźniony, należało odrzucić bez jego merytorycznego rozpatrzenia. W pierwszym rzędzie wskazać należy, że Z. D. niewątpliwie uchybił terminu do wniesienia skargi biegnącego dla stron postępowania, którym doręczono przedmiotową decyzję z dnia 9 marca 2016 r. Fakt ten jednoznacznie wynika z wydanego w tej sprawie postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lipca 2017 r. sygn. akt I OZ 1100/17, w którym stwierdzono, że termin do wniesienia skargi upłynął w dniu 21 kwietnia 2016 r. Natomiast odrzucona postanowieniem tutejszego Sądu z dnia 16 marca 2017 r. skarga została wniesiona w dniu 4 stycznia 2017 r. Dodać należy, że termin do wniesienia skargi – co wynika z art. 53 § 1 P.p.s.a. – wynosi trzydzieści dni, przy czym liczy się go od dnia doręczenia decyzji stronie, która brała udział w postępowaniu. Termin ten wiąże również stronę, która bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu oraz stronę, której nie została doręczona (ogłoszona) decyzja, chociaż miały status strony tego postępowania. W powyższym terminie może zatem wnieść skargę osoba mająca uprawnienia strony w rozumieniu art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jak też taka strona, której organ nie doręczył i nie ogłosił decyzji, o której wydaniu strona dowiedziała się z innych źródeł (tak m.in. NSA w postanowieniach z dnia: 27 kwietnia 2006 r. sygn. akt II OZ 433/06, 23 maja 2012 r. sygn. akt I OZ 355/12 i 16 października 2012 r. o sygn. akt I OSK 2351/12 – orzeczenia dostępne w Internecie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W tym miejscu Sąd zaznacza, że pomimo rozbieżności w orzecznictwie, z korzyścią dla strony przyjął, że dochowała wymogu z art. 87 § 4 P.p.s.a., który stanowi, że równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Wynika to z założenia, że skoro już wcześniej została wniesiona, lecz następnie odrzucona, skarga w przedmiotowej sprawie, a strona później składa wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, to takie okoliczności oznaczają, że wniosek o przywrócenie terminu "zawiera" w sobie założenie, że strona podtrzymuje środek wcześniej złożony (por. postanowienia NSA z dnia 14 stycznia 2011 r. sygn. akt II OZ 1344/10 i 28 listopada 2008 r. sygn. akt II OZ 1260/08, a także z 25 stycznia 2008 r. sygn. akt II FZ 646/07 – dostępne jw. oraz stanowisko przeciwne, np. postanowienie NSA z dnia 11 kwietnia 2013 r. sygn. akt II GZ 172/13, dostępne jw. oraz uchwała składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 31 maja 2000 r. sygn. akt III ZP 1/00, LexPolonica nr 345238, OSNC 2001/1/1). Kwestia ta zresztą traci na doniosłości prawnej z uwagi na zachodzenie podstaw do odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu. Rozpatrywany wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi został złożony w przedmiotowej sprawie w dniu 3 kwietnia 2017 r. (data nadania pocztowego). Rozważeniu podlegało zatem to, czy został zachowany termin, o którym mowa art. 87 § 1 P.p.s.a. Wyjaśnić bowiem należy, że wniosek w przedmiocie przywrócenia uchybionego terminu jest spóźniony, jeżeli został wniesiony po upływie 7-dniowego terminu przewidzianego w przywołanym przepisie. Co istotne, termin ten liczy się od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, a nie od daty, w której strona dowiedziała się o uchybieniu terminu (tak NSA m.in. w postanowieniu z dnia 19 stycznia 2012 r. sygn. akt I GSK 1555/11, dostępnym jw.). W niniejszej sprawie żaden z dość niejasno sformułowanych argumentów pełnomocnika skarżącego nie mógł przełamać tego podstawowego wniosku wynikającego ze stanu faktycznego sprawy, że przeszkoda do wniesienia skargi przez Z. D. w przedmiotowej sprawie ustała najpóźniej w dniu, w którym doręczono skarżącemu odpis postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 grudnia 2016 r. sygn. akt I OZ 1633/16, co miało miejsce w dniu 28 grudnia 2016 r., a którą to datę potwierdził sam pełnomocnik skarżącego. Okoliczność tę pełnomocnik powołał w pierwszym wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, który został złożony w dniu 4 stycznia 2017 r. (data nadania pocztowego), a zatem z zachowaniem 7-dniowego terminu, o którym mowa w art. 87 § 3 P.p.s.a. To właśnie z orzeczenia NSA z dnia 2 grudnia 2016 r. skarżący miał się dowiedzieć, że "zarówno w postępowaniu administracyjnym, jak i w postępowaniu sądowoadministracyjnym miał prawo działać jako uczestnik postępowania na prawach strony". Status prawny Z. R. jako strony postępowania administracyjnego i sądowego w przedmiotowej sprawie został wyjaśniony najpóźniej w dniu doręczenia skarżącemu (występującemu ówcześnie jako uczestnik postępowania) postanowienia NSA z dnia 2 grudnia 2016 r. Termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2016 r. znak [...] upłynął zatem z dniem 4 stycznia 2017 r. Skoro zaś aktualnie rozpatrywany wniosek o przywrócenie terminu został w przedmiotowej sprawie złożony dopiero w dniu 3 kwietnia 2017 r., to w sposób oczywisty nastąpiło to po upływie terminu, o którym mowa w art. 87 § 1 P.p.s.a. Wniosek ten jest bezskuteczny (art. 85 P.p.s.a.), stąd też polega odrzuceniu na podstawie art. 88 P.p.s.a. bez jego merytorycznego rozpatrzenia. Sąd podkreśla, że wobec powyższego nie sposób uznać, iż przeszkoda do terminowego wniesienia skargi mogła ustać – zresztą wbrew stanowisku samego pełnomocnika skarżącego – dopiero w dniu doręczenia pełnomocnikowi postanowienia tutejszego Sądu z dnia 16 marca 2017 r. o odrzuceniu skargi, co miało miejsce w dniu 27 marca 2017 r. lub w jakimkolwiek innym, późniejszym terminie. Nie jest również rzeczą Sądu rozważać powody, dla których profesjonalny pełnomocnik Z. D. cofnął pierwszy wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi (wniosek z dnia 4 stycznia 2017 r.). Zasada dyspozycyjności upoważnia stronę postępowania sądowoadministracyjnego (i odpowiednio jej pełnomocnika) do cofnięcia każdej czynności procesowej, której podjęcie przez stronę jest fakultatywne (strona ze swojego uprawnienia może skorzystać lub nie), a ponadto przepis ustawy procesowej nie zawiera szczególnego unormowania uprawniającej sąd do oceny dopuszczalności cofnięcia podjętej wcześniej czynności wraz z określeniem jego warunków (tak NSA w postanowieniu z dnia 25 października 2016 r. sygn. akt II OZ 1136/16, dostępnym jw.). W przypadku wniosku o przywrócenie terminu do dokonania uchybionej czynności procesowej brak jest jakichkolwiek szczególnych obwarowań ustawowych stanowiących przeszkodę dla uznania niedopuszczalności cofnięcia takiego wniosku. Stąd też wniosek z dnia 4 stycznia 2017 r., jako następnie cofnięty w piśmie procesowym z dnia 20 stycznia 2017 r., nie wywołał żadnych skutków prawnych względem "ponowionego" wniosku z dnia 3 kwietnia 2017 r. W szczególności nie spowodował stanu, w którym dla oceny, czy wniesienie wniosku z dnia 3 kwietnia 2017 r. nastąpiło z zachowania terminu z art. 87 § 1 P.p.s.a., należałoby uwzględniać datę wniesienia pierwszego wniosku z dnia 4 stycznia 2017 r., skoro wniosek z dnia 4 stycznia 2017 r. został przez pełnomocnika skarżącego skutecznie cofnięty w toku postępowania – w piśmie procesowym z dnia 20 stycznia 2017 r. Nie ma przy tym żadnego znaczenia i to, że pełnomocnik skarżącego Z. D., próbował – zresztą w sposób całkowicie nieskuteczny – podważyć prawidłowość dokonanego względem skarżącego doręczenia odpisu tego postanowienia, Sąd II instancji oddalił bowiem zażalenie strony na postanowienie tutejszego Sądu z dnia 16 marca 2017 r. o odrzuceniu skargi. W tym, stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 88 w zw. z art. 87 § 1 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia. /-/ Jakub Zieliński