II SAB/Po 295/25

Dnia 18 marca 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Skomra Sędziowie Sędzia WSA Izabela Paluszyńska (sprawozdawca) Asesor WSA Jacek Rejman po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 marca 2026 roku sprawy ze skargi N. H. na przewlekłość Wojewody w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy 1. stwierdza, że Wojewoda dopuścił się przewlekłości; 2. stwierdza, że przewlekłość nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. umarza postępowanie w przedmiocie zobowiązania Wojewody do załatwienia wniosku skarżącego; 4. oddala skargę w pozostałym zakresie; 5. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego kwotę 597zł;(pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z 23.10.2025r. N. H. (dalej: skarżący), zastępowany przez profesjonalnego pełnomocnika złożył skargę na przewlekłe prowadzenie sprawy w sprawie wydania zezwolenia na pobyt czasowy przez Wojewodę zarzucając naruszenie art. 35 § 3 k.p.a. w zw. z art. 12 § 1 k.p.a. oraz w zw. z art. 61 § 1 k.p.a. i art. 64 § 2 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania dłużej niż jest to niezbędne do prowadzenia sprawy. W skardze wnosił: 1. na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a. o rozpatrzenie sprawy w postępowaniu uproszczonym, 2. na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. o stwierdzenie, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, 3. na podstawie art. 149 § 1 a p.p.s.a. o stwierdzenie, że przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 4. na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. o zobowiązanie organu do załatwienia sprawy w terminie 14 dni od daty otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, 5. na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. o przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości 4000 zł, 6. zasądzenie od organu kosztów postępowania na rzecz skarżącego, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Skarżący wniósł o zwrócenie się przez Sąd: 1. na podstawie art. 193 Konstytucji RP do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym co do zgodności z Konstytucją art. 100c i art. 100d ustawy z dnia 12 marca 2022r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa w zakresie w jakim wyłącza on prawo do sądu wszystkim cudzoziemcom, tj. wszystkim osobom, które nie mają obywatelstwa polskiego, 2. na podstawie art. 267 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z wnioskiem o rozstrzygnięcie wstępne dotyczące dokonania wykładni art. 100c i art. 100 d ustawy z dnia 12 marca 2022r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa w zw. z art. 47 akapit pierwszy Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej w zakresie w jakim pierwsze z wyżej powołanych przepisów wyłączają prawo do sądu wszystkim cudzoziemcom, tj. wszystkim osobom, które nie mają obywatelstwa polskiego. W uzasadnieniu podał, że skarżący złożył wniosek o udzielenie mu zezwolenia na pobyt czasowy dnia 7 czerwca 2024r. i do dnia wniesienia skargi nie otrzymał decyzji kończącej postępowanie. Wskazując na treść art. 112 a, art. 105 ust. 1 i 2, art. 106 ust. 1, 2 i 4 ustawy o cudzoziemcach oraz art. 63 § 2 k.p.a. skarżący podał, że pomimo obowiązków ciążących na stronie postępowania dotyczących spełnienia wszystkich wymogów formalnych, również dotyczących podania (wniosku) wszczęcie postępowania administracyjnego następuje z dniem doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Braki formalne podania mają istotny wpływ na dalsze prowadzenie postępowania jednakże niepełny wniosek nie może nie powodować wszczęcia postępowania w sprawie przed organem. Powołując treść wyroków NSA z 13 czerwca 2025r. (sygn. II OSK 2939/24 i II OSK 2940/24) skarżący podał, że przedłużenie obowiązywania art. 100d na okres po 30 czerwca 2024r. nie miało uzasadnienia w konstytucyjnej, traktatowej oraz konwencyjnej przesłance konieczności ograniczenia prawa do sądu w sprawie bezczynności lub przewlekłości postępowania. Tym samym oceny bezczynności albo przewlekłości w sprawach, o których mowa w art. 100d ust. 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, należy dokonywać z uwzględnieniem zdarzeń zaistniałych od 1 lipca 2024r. W ocenie skarżącego przepisy art. 100c i art. 100d ustawy z dnia 12 marca 2022r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa mają zastosowanie tylko do obywateli Ukrainy, którzy przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa. Skarżący nie jest taką osobą. Za taką koncepcją przemawia: a/ obowiązek ścisłej wykładni wyjątków z art. 100c i art. 100d w/w ustawy, b/ naruszenie przepisów Konstytucji i Karty Praw Podstawowych UE, c/ naruszenie art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, d/ przyczyny wprowadzenia regulacji art. 100 c i art. 100d w/w ustawy – prośba zalegalizowania opieszałości wojewodów utrzymującej się od kilku lat, e/ brak podstaw do zawieszenia terminów w sprawach pobytowych, f/ brak podstaw aksjologicznych do zawieszenia terminów, g/ kwestia grzywny i przyznawanych sum pieniężnych. Uzasadniając przyznanie sumy pieniężnej skarżący podał, że ma na to wpływ rażąco przewlekłe prowadzenie postępowania. Organ nie wydał decyzji ani nie wyznaczył nowego terminu załatwienia sprawy. Miało to wpływ na uciążliwość dla cudzoziemca związaną z niepewnością co do miejsca stałego pobytu na okres najbliższych kilku lat. Przyznanie na jego rzecz kwoty 4000 zł tytułem rekompensaty za tak rażące naruszenia przepisów i liczne uciążliwości skarżący uznał za całkowicie uzasadnione. Suma ta, zdaniem skarżącego pozwoli zdyscyplinować organ i zapobiec podobnym sytuacjom w przyszłości. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Podał, że wniesienie skargi do sądu przez skarżącego zostało poprzedzone ponagleniem na przewlekłość postępowania w sprawie o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy w dniu 30 maja 2025r. Ponaglenie zostało pozostawione bez rozpoznania, gdyż strona wniosła je przed upływem terminu do załatwienia sprawy. W dniu 13.11.2025r. Wojewoda wezwał cudzoziemca do uzupełnienia aktualnych dokumentów niezbędnych do udzielenia zezwolenia. Zdaniem organu skarga podlega w całości oddaleniu. Żądania skarżącego nie zasługują na uwzględnienie ze względu na obowiązujący stan prawny. Do oceny zarzutów przewlekłości zastosowanie mają art. 100d ust. 1 pkt 1 lit a, art. 100d ust. 3 pkt 1, art. 100d ust. 3 pkt 2 i art. 100d ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2022r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa. Bieg terminów na załatwienie sprawy dotyczącej udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy nie rozpoczyna się a rozpoczęty ulega zawieszeniu do 4.03.2026r. Skoro zdarzenie prawne w postaci zarzucanego stanu przewlekłości zaistniało po dniu 15 kwietnia 2022r., co ma miejsce w przedmiotowej sprawie, to do oceny jego skutków znajdują zastosowanie art. 100 d specustawy ukraińskiej. Organ nie zgodził się ze stanowiskiem skarżącego, że przepisy specustawy ukraińskiej mają zastosowanie tylko do cudzoziemców, którzy są obywatelami Ukrainy, opuszczającymi terytorium tego państwa w związku z wojną. Zdaniem organu zawieszenie biegu przedawnienia dotyczących spraw z zakresu legalizacji pobytu cudzoziemców na terytorium Polski dotyczy spraw wszystkich cudzoziemców. Wydłużenie czasu rozpoznawania tych spraw było i nadal jest uzasadnione z uwagi na trwającą wojnę na terenie Ukrainy i bardzo dużą ilość wniosków dotyczących legalizacji pobytu. Skutki konfliktu nakładają się na trudną sytuację w obszarze obsługi wszystkich cudzoziemców. Wojna na Ukrainie znacząco zmieniła i zmienia obraz migracji w Polsce. Rośnie skala napływu cudzoziemców z państw podwyższonego ryzyka migracyjnego, różnego rodzaju nadużyć związanych ze sprowadzaniem cudzoziemców z państw trzecich i wykorzystywania polskiego systemu legalizacji pobytu cudzoziemców tylko i wyłącznie do pozyskiwania dokumentów uprawniających do przemieszczania się w strefie Schengen, itd. To skutkuje wzrostem liczby spraw niestandardowych, o większym stopniu skomplikowania, wymagających czasochłonnych postępowań dowodowych. Organ podał, że w sprawie nie doszło do przewlekłego prowadzenia postępowania co w konsekwencji czyni bezprzedmiotową ocenę, czy opóźnienie miało charakter rażący. Z ostrożności organ wskazał, że nie można zarzucić rażącego naruszenia prawa w sytuacji respektowania przez organ przepisów prawa powszechnie obowiązujących. Odnosząc się do wniosku o przyznanie sumy pieniężnej organ powołał treść art. 100d ust. 3 pkt 2 specustawy ukraińskiej nie zasądza się sum pieniężnych w okresie zawieszenia biegu terminów spraw dotyczących zezwoleń na pobyt w okresie od 22.04.2022r. do 4.03.2026r. Nadto w skardze brak jakiejkolwiek argumentacji przemawiającej za przyznaniem skarżącemu rekompensaty finansowej a tym bardziej rekompensaty we wskazanej kwocie. Pismem z dnia 18.12.2025r. organ podał, że decyzją z dnia 15.12.2025r. udzielił cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy. Do pisma dołączono skan decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje: Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądamiadministracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143, dalej: "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Ze względu na wyżej wskazany przedmiot skargi, sprawa została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a.). Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy Wojewoda dopuścił się przewlekłości w postępowaniu w przedmiocie wydania zezwolenia na pobyt czasowy cudzoziemca w celu wykonywania pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, wszczętym na wniosek Skarżącego. W pierwszej kolejności oceniając dopuszczalność wniesionej skargi wskazać należy, że stosownie do art. 52 § 1 p.p.s.a. skargę – w tym także skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania – można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Na mocy art. 37 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego środkiem zaskarżenia w rozumieniu art. 52 § 1 p.p.s.a. w przypadku przewlekłości jest instytucja ponaglenia. W kontrolowanej sprawie skarga została poprzedzona ponagleniem, wobec czego spełniony został warunek formalny wynikający z art. 53 § 2b p.p.s.a. Sąd w tym zakresie uznał, że przepisy przywołanej przez Wojewodę ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy – o czym będzie jeszcze mowa w dalszej części uzasadnienia – nie mogły stanowić skutecznej przeszkody do wywodzenia środków prawnych w przedmiotowej sprawie. Przechodząc do merytorycznych zagadnień związanych z rozpoznaniem skargi należy zauważyć, że w niniejszym postępowaniu kluczowym zadaniem Sądu było zbadanie, czy zarzucana w skardze przewlekłość Wojewody w załatwieniu sprawy rzeczywiście istniała w dacie wniesienia skargi, jak i w dacie wyrokowania - a jeśli tak, to jaki miała ona charakter. W kontekście powyższego wyjaśnienia wymaga, że z dniem 15 kwietnia 2022 r. weszła w życie regulacja ingerująca w bieg terminów załatwiania spraw dotyczących legalizowania pobytu cudzoziemców na terytorium RP, wprowadzona ustawą z 08 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r. poz. 830), mocą której w art. 1 pkt 44 dodano do ustawy z 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa przepis art. 100c w brzmieniu: "1. W okresie do 31 grudnia 2022 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących: 1) udzielenia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, 2) zmiany: a) zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, b) zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji, 3) cofnięcia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej - w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. 2. Czynności dokonane w okresie, o którym mowa w ust. 1, w postępowaniach w sprawach, o których mowa w ust. 1, są skuteczne. 3. W okresie, o którym mowa w ust. 1: 1) przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się; 2) organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa. 4. Zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, lub ich dokonywanie z opóźnieniem, w okresie, o którym mowa w ust. 1, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki." Następnie cytowana treść art. 100c ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy została "prolongowana" na kolejny okres w dodanym w dniu 28 stycznia 2023 r., z mocą wsteczną od 01 stycznia 2023 r., przepisem art. 100d (zob. art. 1 pkt 32 ustawy z 13 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw, Dz. U. z 2023 r. poz. 185). Kolejne nowelizacje wskazanego wyżej art. 100d przedłużały okres zawieszenia biegu terminów. Obecnie termin obowiązywania omawianych przepisów był przedłużony do 04 marca 2026 r. (zob. art. 10 pkt 1 ustawy z 12 września 2025 r. o zmianie niektórych ustaw w celu weryfikacji prawa do świadczeń na rzecz rodziny dla cudzoziemców oraz o warunkach pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. z 2025 r., poz. 1301). Sąd podziela przy tym stanowisko, że przepisy art. 100c i art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy znajdują zastosowanie nie tylko do wymienionych w nim spraw toczących się z udziałem obywateli Ukrainy, którzy opuścili Ukrainę w związku z konfliktem zbrojnym, ale i do spraw z udziałem pozostałych cudzoziemców, bez względu na ich obywatelstwo oraz na datę przybycia na terytorium Polski. Stanowisko to jest już ugruntowane w orzecznictwie NSA (zob. np. wyroki z: 05.06.2023 r., sygn. akt II OSK 2059/22; 04.07.2023 r., sygn. akt II OSK 2421/22; 25.07.2024 r., sygn. akt II OSK 206/24; 10.08.2023 r., sygn. akt II OSK 2521/22; 11.10.2024 r., sygn. akt II OSK 1074/24; 23.10.2024 r., sygn. akt II OSK 1301/24; 10.01.2025 r., sygn. akt II OSK 1341/24; 29.01.2025 r., sygn. akt II OSK 1890/24; 20.02.2025 r. sygn. akt II OSK 2146/24 i II OSK 2212/24, 27.02.2025 r. sygn. akt II OSK 2515/24; 04.03.2025 r., sygn. akt II OSK 2344/24; 12.03.2025 r., sygn. akt II OSK 2299/24; 13.03.2025 r., sygn. akt II OSK 1710/24; 02.04.2025 r., sygn. akt II OSK 2316/24). W tym kontekście należy przypomnieć, że w analizowanych przepisach art. 100c i art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy mówi się o "cudzoziemcu", bez wskazania jego narodowości lub przynależności państwowej, a nie np. "obywatelu Ukrainy". Skoro ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy nie wprowadza odrębnej – na potrzeby tej ustawy – definicji legalnej pojęcia "cudzoziemiec", należy uznać, że jest to pojęcie tożsame z cudzoziemcem, o którym mowa w art. 3 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach, czyli osobą, która nie posiada obywatelstwa polskiego. Podzielając w/w wykładnię Sąd nie znalazł podstaw by zwracać się do Trybunału Konstytucyjnego czy TSUE, jak wnioskował skarżący w skardze. W dalszej części wyjaśnienia wymaga dlaczego skarga została przyjęta do merytorycznego rozpoznania. Otóż, nie kwestionując orzecznictwa, na które powołał się Wojewoda w odpowiedzi na skargę, należy podkreślić, że w najnowszym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego zostały przedstawione inne, zmodyfikowane poglądy dotyczące stosowania przepisów art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy – po dniu 30 czerwca 2024 r. Wcześniej, w utrwalonym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmowano, że przepisy art. 100c i 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy nie naruszają Konstytucji oraz prawa unijnego, w tym Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej (Dz.U.UE.C.z 2007 r. Nr 303, poz. 1; dalej też: "KPP""), jak również art. 6 i art. 13 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmienionej następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełnionej Protokołem nr 2 (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284; dalej: "EKPC") (zob. np. wyroki NSA z: 23 października 2024 r., sygn. akt II OSK 801/24, II OSK 867/24, II OSK 925/24 i II OSK 1301/24; 24 października 2024 r., sygn. akt II OSK 1182/24 i II OSK 1183/24; 30 października 2024 r., sygn. akt II OSK 1303/24; 13 listopada 2024 r., sygn. akt II OSK 821/24; 18 listopada 2024 r., sygn. akt II OSK 926/24; 17 grudnia 2024 r., sygn. akt II OSK 1355/24; 21 stycznia 2025 r., sygn. akt II OSK 1123/24; 18 lutego 2025 r., sygn. akt II OSK 2057/24; 20 lutego 2025 r., sygn. akt II OSK 1961/24; 26 lutego 2025 r., sygn. akt II OSK 1287/24; 27 lutego 2025 r., sygn. akt II OSK 2470/24). Natomiast aktualnie, m.in. w wyrokach z 19 maja 2025 r., sygn. akt II OSK 2921/24, II OSK 2498/24, II OSK 2737/24 i 2926/24, w wyroku z 28 maja 2025 r., sygn. akt II OSK 2945/24, w wyroku z 12 czerwca 2025 r., sygn. akt II OSK 3096/24, a także w wyrokach z 26 czerwca 2025 r., sygn. akt II OSK 2234/24 i II OSK 2243/24, NSA zaprezentował swoje zmodyfikowane stanowisko, dokonując rozproszonej kontroli konstytucyjności ustaw. Zdaniem NSA, należało odmówić zastosowania art. 1 pkt 3 ustawy z 15 maja 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2024 r. poz. 854; dalej: "ustawa zmieniająca") - w zakresie, w jakim przedłużono do 30 września 2025 r. obowiązywanie zawieszenia terminu do załatwienia spraw wymienionych w art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy - jako niezgodnego z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji. Z jednej strony NSA podkreślał, że w utrwalonym i jednolitym orzecznictwie NSA przyjmuje się, że przedstawiona powyżej wykładnia art. 100c i art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy nie narusza zasady proporcjonalności i efektywności ze względu na jedynie epizodyczny (czasowy) charakter tych regulacji, których wprowadzenie do ustawy spowodowane było kryzysem migracyjnym, związanym z rozpoczęciem przez Rosję działań zbrojnych na terytorium Ukrainy, a zatem sytuacją nadzwyczajną. Sąd argumentował, że czasowe ograniczenie prawa do sądu (i to tylko w wąskim zakresie, tj. dotyczącym skarg na bezczynność oraz przewlekłość w sprawach zezwoleń na pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej - zob. art. 100c ust. 4 i art. 100d ust. 4) trafnie uznawane jest za uzasadnione sytuacją kryzysową związaną z masowym napływem wysiedleńców z Ukrainy w związku z wojną rozpoczętą w dniu 24 lutego 2022 r. Zarazem z drugiej wskazywał na to, że jednak każdorazowo należy dokonywać wykładni powyższych przepisów właśnie przez pryzmat tych wyjątkowych okoliczności, o ile miały one miejsce w dacie rozstrzygnięcia przez sąd pierwszej instancji. NSA zastrzegał bowiem, że konieczne jest, aby sformułowane wyżej oceny dotyczące dopuszczalnego, proporcjonalnego ograniczenia prawa do sądu, zostały poczynione z uwzględnieniem nadzwyczajnych okoliczności aktualnych na dzień oceny bezczynności lub przewlekłości. Sygnalizowano zatem wprost, że ewentualna istotna zmiana tych okoliczności może doprowadzić do odmiennej oceny spełnienia przesłanki niezbędności wprowadzenia ograniczeń przewidzianych w art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy. Rozwiązania legislacyjne uwarunkowane nadzwyczajnymi okolicznościami mogą bowiem być uznane za proporcjonalne tylko wówczas, gdy trwają te okoliczności. Wymóg niezbędności ograniczeń stanowi, obok przesłanek przydatności i proporcjonalności sensu stricto, nieodzowny element testu proporcjonalności (zob. np. wyrok TK z 22 września 2005 r., sygn. akt Kp 1/05, OTK-A 2005/8/93). Konkluzja ta koresponduje również z ogólną zasadą prawa cessante ratione legis, cessat lex ipsa (gdy ustaje przyczyna, dla której wydano ustawę, traci moc sama ustawa). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego miała miejsce istotna zmiana okoliczności, gdyż ponad dwuletni okres - od 15 kwietnia 2022 r. do 30 czerwca 2024 r. - należało uznać za wystarczający do zapewnienia przez państwo (administrację rządową) rozwiązań pozwalających na terminową obsługę wniosków pobytowych. Problem bezczynności lub przewlekłości prowadzenia postępowań w określonej kategorii spraw mający swoje źródło w liczbie tych spraw powinien być rozwiązywany przez dostosowanie organizacyjne i kadrowe organów do bieżących potrzeb. Rozwiązanie tej kwestii nie powinno natomiast polegać na wielokrotnym prolongowaniu obowiązywania regulacji ograniczającej przysługujące cudzoziemcom uprawnienia i środki prawne (art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy). Tym bardziej, że chodzi w tym przypadku o regulację szczególną, która w swoim założeniu miała mieć jedynie epizodyczny charakter. Wielokrotne przedłużanie obowiązywania przepisów epizodycznych może bowiem prowadzić do sytuacji, w której w dłuższej perspektywie stanowią one nie tylko "szczególne" - dopuszczalne ze względu na wyjątkowe okoliczności, lecz stałe ograniczenie praw, w tym również prawa do sądu. Takie rozwiązanie należy zaś ocenić krytycznie nie tylko przez pryzmat art. 45 ust. 1 Konstytucji, lecz również z punktu widzenia konstytucyjnej zasady pewności prawa wywodzonej z art. 2 Konstytucji. W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że nadzwyczajne okoliczności, o których mowa powyżej, nie mogły stanowić podstawy do kolejnego - czwartego z rzędu - przedłużenia obowiązywania art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy po dniu 30 czerwca 2024 r. W związku z tym w ramach tzw. rozproszonej kontroli konstytucyjności ustaw odmówił zastosowania art. 1 pkt 3 ustawy zmieniającej, w zakresie, w jakim przedłużono do 30 września 2025 r. obowiązywanie zawieszenia terminu do załatwienia spraw wymienionych w art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, jako niezgodnego z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wystąpiła sytuacja oczywistej sprzeczności przepisu ustawy z przepisem rangi konstytucyjnej w odniesieniu do art. 100d ust. 1-4 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą w zestawieniu z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji. Rozwiązanie ustawowe zawarte w art. 100d ust. 1-4 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą, w świetle którego cudzoziemiec nie może skorzystać z prawa domagania się (realnej) ochrony sądowej w sytuacji istniejącej opieszałości-bezczynności bądź przewlekłego działania organu jest nie do pogodzenia z konstytucyjną zasadą prawa do sądu. Trzeba mieć zatem na uwadze, że Naczelny Sądy Administracyjny stwierdził, iż niezgodność art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy z konstytucyjną zasadą prawa do sądu zaktualizowała się po dniu 30 czerwca 2024 r. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela zaprezentowany pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, bowiem pozwala on na urzeczywistnienie zasad konstytucyjnych w ramach wymiaru sprawiedliwości, w tym prawa do sądu. W świetle powyższych uwag kluczowe znaczenie dla oceny, czy Wojewoda dopuścił się zarzucanej mu bezczynności w prowadzeniu postępowania ma ustalenie, w jakim terminie powinien wydać wnioskowane zezwolenie oraz czy termin ten został przez niego dochowany. Przyjąć przy tym należy, że pojęcie bezczynność odnosi się do obiektywnie sprawdzalnego stanu rzeczy, związanego tylko z upływem terminu określonego w ustawie albo terminu wyznaczonego przez organ na podstawie art. 36 § 1 K.p.a. Zatem bezczynność jest związana z naruszeniem terminów załatwienia sprawy. Należy przy tym zwrócić uwagę, że stany faktyczne poddawane ocenie sądowej mogą kwalifikować się zarówno do bezczynności, jak i przewlekłości postępowania, bowiem niewydanie decyzji w terminie wynikającym z przepisów prawa jest zwykle następstwem przewlekłości, a więc stanu, w którym postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.). Dalej należy wskazać, że zgodnie z art. 112a ustawy o cudzoziemcach decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wydaje się w terminie 60 dni (ust. 1). Termin, o którym mowa w ust. 1, biegnie od dnia, w którym nastąpiło ostatnie z następujących zdarzeń: 1) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy osobiście lub nastąpiło jego osobiste stawiennictwo w urzędzie wojewódzkim po złożeniu tego wniosku, chyba że wobec cudzoziemca nie stosuje się wymogu osobistego stawiennictwa, lub 2) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, który nie zawiera braków formalnych lub zostały one uzupełnione, lub 3) cudzoziemiec przedłożył dokumenty, o których mowa w art. 106 ust. 2 pkt 2, lub wyznaczony przez wojewodę termin, o którym mowa w art. 106 ust. 2a, upłynął bezskutecznie (ust. 2). W rozpoznawanej sprawie wniosek wpłynął do Wojewody [...] 7 czerwca 2024r. Został przekazany zgodnie z właściwością Wojewodzie 24.10.2024r. Pismem z dnia 8.01.2025r. Wojewoda zawiadomił skarżącego o wszczęciu postępowania administracyjnego dotyczącego udzielenia zezwolenia na pobyt informując o nie rozpoczęciu biegu terminów do załatwienia sprawy do 30 września 2025r. Wezwanie do uzupełnienia braków organ skierował do skarżącego dopiero po upływie ponad roku od przekazania mu wniosku, tj. 13 listopada 2025r. po wniesieniu niniejszej skargi. Wezwanie zawierało informację, że przewidywanym terminem załatwienia sprawy jest 3.02.2026r. Podkreślenia wymaga, że skarżący złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy, o którym mowa w art. 114 ustawy o cudzoziemcach. Termin na wydanie decyzji w tym przedmiocie określa zaś art. 112a ustawy o cudzoziemcach, stanowiący przepis ogólny w sprawach wydawania zezwoleń na pobyt czasowy. Po rozpoczęciu biegu terminu w dniu 24 października 2024 r. organ miał więc zgodnie z art. 112a ustawy o cudzoziemcach 60 dni na rozpoznanie wniosku. W tym czasie organ nie podjął w sprawie żadnych czynności. Po upływie terminu organ zawiadomił o wszczęciu postępowania i wezwał do uzupełnienia braków, co zajęło mu ponad rok od przekazania wniosku przez Wojewodę [...]. Do czasu wniesienia ponaglenia, a tym bardziej w dacie wniesienia skargi upłynął już okres 60 dni, w jakim organ zobowiązany był do wydania decyzji w niniejszej sprawie. Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a. uznał, że Wojewoda dopuścił się przewlekłości, o czym orzekł w punkcie 1 sentencji wyroku. Z uwagi na rozpoznanie wniosku skarżącego i wydanie decyzji udzielającej mu zezwolenia na pobyt w dniu 15.12.2025r., tj. przed wydaniem wyroku Sąd umorzył postępowanie w przedmiocie zobowiązania Wojewody do rozpoznania wniosku skarżącego na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a., o czym orzeczono w punkcie 3 sentencji wyroku. Sąd uznał zarazem, że stwierdzony stan przewlekłości nie miał miejsca z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzekł w punkcie 2 sentencji wyroku na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a. Kwalifikacja naruszenia prawa jako rażącego musi bowiem posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Za rażące naruszenie prawa zostanie bowiem uznane naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niezasługujące na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy (por. np. wyrok NSA z dnia 27 czerwca 2019 r. sygn. akt II OSK 197/19, CBOSA). Postawę Wojewody musiałaby cechować długotrwała i niezrozumiała bierność. Tymczasem Wojewoda pozostawał w przekonaniu, że treść przepisów polskiego prawa wprowadzała spoczywanie terminów do załatwienia spraw cudzoziemców. Wojewoda jest przy tym organem administracji publicznej i w myśl art. 6 K.p.a. zobowiązany jest do działania na podstawie i w granicach prawa. Organ respektował więc przywołane przepisy ustawy szczególnej (u.p.o.U.), co wprawdzie nie uwalniało go od zarzutu pozostawania w przewlekłości, jednakże powodowało, że nie można w tym zakresie przypisywać mu lekceważenia prawa w stosunku do strony skarżącej, czy też działania na jej szkodę. Z tych samych względów Sąd uznał, że brak było przesłanek do zasądzenia sumy pieniężnej, czy też ukarania Wojewody grzywną. Skarżący poza ogólnikowym stwierdzeniem o niedogodnościach i braku pewności co do miejsca zamieszkania (jako cytat z wyroku NSA) nie wskazał żadnych okoliczności uzasadniających przyznanie sumy pieniężnej. (pkt 4 sentencji wyroku). O kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt 5 sentencji na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 15 ust. 2 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. 2015 poz 1800, z późn. zm.) zasądzając kwotę: 480;- zł – tytułem wynagrodzenia pełnomocnika będącego adwokatem (zgodnie z ww. rozporządzeniem), 100;- zł tytułem zwrotu wpisu oraz 17 zł,- – tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa