II SPP/Po 114/19

Dnia 2 lipca 2019 roku Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Robert Talaga po rozpoznaniu w dniu 2 lipca 2019 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku T. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi T. K. w przedmiocie wznowienia postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 21 lutego 2006 roku, sygn. akt II SA/Po 102/05 postanawia 1. umorzyć postępowanie o ustanowienie radcy prawnego, 2. odmówić zwolnienia od kosztów sądowych. /-/ R. Talaga Postanowieniem z dnia 17 listopada 2015 roku, sygn. akt II SA/Po 102/05 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu oddalił wniosek uczestnika postępowania T. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Postanowieniem z dnia 19 lutego 2015 roku, sygn. akt II SA/Po 102/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu przyznał uczestnikowi T.K. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie radcy prawnego z urzędu, a w pozostałej części wniosek o prawo pomocy oddalił. Pismem z dnia 27 kwietnia 2015 roku Dziekan Okręgowej Izby Radców Prawnych w P. wyznaczył dla T. K. pełnomocnika z urzędu w osobie radcy prawnego P. S. Ustanowiony z urzędu radca prawny P. S. – w imieniu uczestnika postepowania T. K. – wniósł skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 21 lutego 2006 roku, sygn. akt II SA/Po 102/05. Postanowieniem z dnia 20 sierpnia 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Postanowieniem z dnia 29 października 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjnego w Poznaniu odrzucił skargę kasacyjną T. K. i zwrócił skarżącemu kasacyjnie wpis w kwocie [...] zł. Pismem z dnia 22 lutego 2019 roku T. K. złożył skargę o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem wyroku Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 21 lutego 2006 roku, sygn. akt II SA/Po 102/05, w której zawarty został wniosek o przyznanie prawa pomocy. Pismem z dnia 4 czerwca 2019 roku radca prawny P. S. wniósł o zwolnienie z pełnienia obowiązków pełnomocnika z urzędu dla T. K. Pismem z dnia 21 czerwca 2019 roku T. K. przedłożył wypełniony na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Z informacji zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z zoną. Wnioskodawca uzyskuje dochody z tytułu najmu w wysokości [...] zł, a żona wnioskodawcy z tytułu pracy na etacie uzyskuje wynagrodzenie w wysokości [...] zł. Wnioskodawca posiada dom o powierzchni [...] m² (wartość szacunkowa [...] złotych) oraz budynek gospodarczy o powierzchni [...] m² (wartość szacunkowa [...] zł), a także samochód osobowy KIA (wartość szacunkowa [...] zł). Wnioskodawca zastrzegł, że jest zadłużony na około [...] zł, a dodatkowo na skutek stresu związanego z toczącymi się sprawami "załamało się jego zdrowie". W ramach zobowiązań i stałych wydatków wnioskodawca zadeklarował opłaty za wodę, gaz i prąd w wysokości [...] zł, podatek w wysokości [...] zł, oraz raty kredytów w wysokości [...] zł. Zgodnie z art. 249a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 roku, poz. 1302 ze zm.), dalej jako "P.p.s.a." jeżeli rozpoznanie wniosku stało zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Przepis ten należy interpretować w sposób rozszerzający tzn. obejmujący również takie sytuacje, w których zbędność rozpoznania wniosku zachodziła już w momencie jego złożenia (por. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2015, s. 990). Jeżeli żądanie przyznania prawa pomocy o treści wskazanej w kolejnym formularzu wniosku o prawo pomocy zostało już prawomocnie rozstrzygnięte, rozpoznanie kolejnego wniosku o tożsamej treści staje się zbędne (postanowienie z dnia 9 czerwca 2016 roku, sygn. akt II GZ 569/16). W przypadku złożonego przez T. K. wniosku o ustanowienie radcy prawnego należy uznać, że postępowanie w tym zakresie zostało już prawomocnie zakończone. Postanowieniem z dnia 19 lutego 2015 roku, sygn. akt II SA/Po 102/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu przyznał uczestnikowi T. K. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Przyznane prawo pomocy obejmuje również postępowanie ze skargi o wznowienie postępowanie w tejże sprawie (por. uchwała NSA z dnia 2 grudnia 2010 roku, sygn. akt II GPS 2/10). Taka sytuacja oznacza, że pełnomocnik wyznaczony przez Okręgową Izbę Radców Prawnych w P. w ramach prawa pomocy dla T. K. pozostaje umocowany do reprezentowania jego interesów również w postępowaniu wznowieniowym. Jednocześnie tylko Okręgowa Izba Radców Prawnych w P. jest uprawniona do wyznaczenia osoby innego radcy prawnego w ramach przyznanego prawa pomocy. W tej sytuacji prowadzenie postępowania w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu jest zbędne i podlega ono umorzeniu. T. K. złożył także wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, który należało rozpoznać merytorycznie w oparciu o jego sytuację majątkową, rodzinną i finansową. Zgodnie z dyspozycją art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznych kosztach bieżącego swojego utrzymania. Instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym (por. postanowienie NSA z 06 lipca 2011 roku, sygn. akt I OZ 468/11, postanowienie NSA z dnia 06 lipca 2011 roku, sygn. akt I OZ 466/11, postanowienie NSA z dnia 28 czerwca 2011 roku, sygn. akt II OZ 504/11). Z przepisów ustawy wynika, że strona wnioskująca o przyznanie prawa pomocy musi wykazać, iż zachodzą przesłanki do udzielenia jej prawa pomocy w żądanym zakresie. Zatem ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na stronie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy. W rozpoznawanej sprawie wnioskodawca wraz z żoną posiadają stale źródła miesięcznych dochodów w wysokości ok. [...] zł netto, którymi mogą swobodnie dysponować decydując o ich przeznaczeniu. Jednocześnie pozostają oni właścicielami nieruchomości o znacznej wartości szacunkowej ok. [...] zł. Posiadane przez wnioskodawcę i jego żonę zasoby należy zatem uznać za stanowiące wystarczające źródło pokrycia kosztów prowadzonego postępowania. W takiej sytuacji należy przyjąć, że prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie może być przyznane. Osobne zagadnienie stanowi obsługa zadeklarowanych przez wnioskodawcę zobowiązań cywilnoprawnych z tytułu zaciągniętych kredytów, które niewątpliwie wymagają przeznaczenia na ten cel dodatkowych środków finansowych. Samo zadeklarowanie zobowiązań finansowych nie uzasadnia jednak twierdzenia, że są to wydatki, uzasadniające przyznanie prawa pomocy. Szczególnie wobec braku w niniejszej sprawie argumentów do stwierdzenia, że strona wnioskująca posiada wydatki o charakterze cywilnoprawnym, którym należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami o charakterze publicznoprawnym. Zobowiązania cywilnoprawne, co do zasady nie mają bowiem pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowoadministracyjnego, które powinny być ponoszone w pierwszej kolejności (por. postanowienie NSA z dnia 7 lutego 2006 roku, sygn. akt I OZ 83/06; postanowienie NSA z dnia 15 czerwca 2012 roku, sygn. akt I FZ 189/12, por. www.orzeczenia.nsa.gov.p). Z tytułu zadeklarowanych zobowiązań finansowych wnioskodawca nie może zatem zostać uznany za osobę, która nie jest w stanie bez dodatkowego wsparcia poprowadzić swoich spraw. Reasumując powyższe należy stwierdzić, że wnioskodawca nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznych kosztach bieżącego swojego utrzymania. Szczególnie w sytuacji, w której deklarowane przez wnioskodawcę zobowiązania znajdują pokrycie w posiadanym przez niego majątku o znacznej wartości i o nie ma powodów aby ich ponoszeniu przyznać pierwszeństwo przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym. W konsekwencji należy uznać, że niezasadny pozostaje wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7, art. 239 § 1 pkt 4, art. 249a, art. 245 § 1 i 3, art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia. /-/ R. Talaga