III SA/Po 183/26
WyrokWSA w Poznaniu2026-02-04
Skład orzekający: Maciej Busz, Józef Maleszewski, Sebastian Michalski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa stwierdzenia nieważności decyzji środowiskowej, wydanej z rzekomym rażącym naruszeniem przepisów proceduralnych dotyczących zawiadomienia stron i udziału społeczeństwa, jest zgodna z prawem?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organy administracji prawidłowo oceniły, iż nie zaszły przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji środowiskowej. Choć mogły wystąpić uchybienia proceduralne w zakresie informowania społeczeństwa i stron, nie miały one charakteru rażącego naruszenia prawa, które uzasadniałoby stwierdzenie nieważności decyzji w trybie nadzwyczajnym. Zastosowane formy zawiadomienia, choć nie wyczerpywały wszystkich możliwych, zapewniały społeczeństwu realną możliwość udziału w postępowaniu, a skarżący nie wykazał, aby te uchybienia miały istotny wpływ na wynik sprawy.Stan faktyczny
Skarżący A. T. wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji środowiskowej Wójta Gminy, zarzucając liczne naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.) i ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku (u.i.o.ś.), w szczególności dotyczące braku prawidłowego ustalenia stron i udziału społeczeństwa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji, uznając, że zarzucane uchybienia nie miały charakteru rażącego naruszenia prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny (WSA) rozpoznał skargę na decyzję SKO, która utrzymała w mocy poprzednią decyzję SKO.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Busz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Józef Maleszewski Sędzia WSA Sebastian Michalski Protokolant: starszy sekretarz sądowy Iwona Maciak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lutego 2026 r. sprawy ze skargi A. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 7 marca 2025 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę w całości.
III SA/Po 183/26
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 13 listopada 2024 r. nr [...] odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy [...] nr [...] z dnia 16 lutego 2023 r. ustalającej środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na "Budowie farmy fotowoltaicznej [...] w miejscowości W. , na terenie działki ewidencyjnej nr [...]" wydanej na wniosek C. sp. z o.o. z siedzibą w T.
W uzasadnieniu decyzji wyjaśniono, że wnioskiem z dnia 11 marca 2024 r. A. T. (dalej jako skarżący) wniósł o stwierdzenie nieważności w/w decyzji zarzucając naruszenie :
- art. 28 k.p.a. poprzez całkowite nieustalenie stron postępowania o wydanie decyzji środowiskowej, co stanowi rażące naruszenie prawa;
- art. 107 § 1 ust. 3 k.p.a. poprzez nieoznaczenie stron postępowania w treści decyzji środowiskowej, podczas gdy organ zobowiązany był wskazać w treści decyzji środowiskowej nie tylko dane inwestora - wnioskodawcy, ale również dane wszystkich stron postępowania o wydanie decyzji środowiskowej określonych w art. 28 k.p.a. w zw. z art. 74 ust. 3a u.i.o.ś., co stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 107 § 1 ust. 3 k.p.a. z uwagi na fakt, że oznaczenie stron decyzji administracyjnej jest immanentnym elementem tego aktu;
- art. 107 § 1 ust. 1), 4), 8) k.p.a. poprzez : 1) brak wskazania pełnej nazwy organu, brak adresu siedziby organu w decyzji administracyjnej, 2) brak doprecyzowania podstawy prawnej decyzji środowiskowej oraz stanu prawnego w oparciu, o który została wydana decyzja środowiskowa: 3) brak doprecyzowania stanowiska osoby podpisującej decyzję środowiskową;
- art. 49 § 2 k.p.a. w zw. z art. 74 ust. 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r .o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (dalej u.i.o.ś.) poprzez niedochowanie terminu publikacji zawiadomienia stron o zebraniu wystarczających dokumentów do wydania decyzji środowiskowej, gdyż:
a) wadliwe zawiadomienie wywieszone zostało na tablicy ogłoszeń organu na okres 13 dni a nie jak wskazano w art. 49 § 2 k.p.a. 14 dni w konsekwencji czego nie ziścił się materialnoprawny skutek doręczenia stronom i społeczeństwu zawiadomienia w przyjętym przez organ trybie obwieszczenia, co stanowi rażące naruszenie przepisów prawa mające wpływ na treść decyzji środowiskowej ponieważ nie zostały zgłoszone uwagi do Raportu w przedmiocie występowania na terenie inwestycji gatunku zagrożonego wyginięciem;
b) nie dokonano obwieszczenia z 16.02.2023 r. o wydaniu decyzji środowiskowej, z 2.02.2023 r. o zebraniu wystarczających dokumentów do wydania decyzji środowiskowej; z 1.09.2022 r. w miejscowości W. wskutek czego postępowanie toczyło się bez udziału społeczeństwa, co stanów rażące naruszenie przepisów prawa mających wpływ na wynik postępowania i treść decyzji środowiskowej
- art. 7 i 77 k.p.a. poprzez uniemożliwienie społeczeństwu oraz stronom zgłoszenia nieprawidłowości przedłożonego przez Inwestora raportu o oddziaływaniu inwestycji na środowisko ("Raport"), w którym brak jest szczegółowej informacji jaką jest fakt zajmowania terenu Inwestycji przez zagrożony wyginięciem gatunkiem - żurawia:
- art. 7 k.p.a. z zw. z art. 77 S 1 w zw. z art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. poprzez brak wskazania w uzasadnieniu decyzji środowiskowej dlaczego organ, mając na uwadze powyższe okoliczności, nie odnotował zaniechania przez inwestora ujawnienia w Raporcie występowania gatunków zagrożonych na terenie inwestycji a także nie wskazał w uzasadnieniu zasięgu oddziaływania inwestycji oraz sposobu ustalenia ilości stron postępowania,
- art. 66 ust. 1 pkt 5, 6, 6a, 7, 8, 11 w zw. z art. 81 ust. 1 u.i.o.ś. z uwagi na brak spełnienia przez Raport ustawowych wymogów, gdyż przedłożony do akt Raport: 1) nie zawiera realnego wariantu alternatywnego, 2) nie zawiera porównania wariantów w sposób wskazany w ustawie, 3) nie zawiera określenia przewidywanego oddziaływania wariantów na środowisko, a w przypadku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej i katastrofy naturalnej i budowlanej na klimat, w tym emisje gazów cieplarnianych i oddziaływania istotne z punktu widzenia dostosowania do zmian klimatu, 4) nie zawiera porównania oddziaływania analizowanych wariantów na wszystkie płaszczyzny wymienione w pkt 6a); 5) w uzasadnieniu wariantu wybranego przez inwestora brak jest uwzględnienia informacji, o których mowa w pkt 6 i 6a; 6) nie opisuje metod prognozowania zgodnie z wymogami z pkt 8, a także nie zawiera porównania proponowanej technologii z technologii spełniającą wymagania o których mowa w art. 143 ustawy prawo ochrony środowiska (pkt 11); w konsekwencji naruszenie art. 66 ust. 1 w związku z art. 71 ust. 2 pkt 1, art 81, art. 82 u.i.o.ś. poprzez niewłaściwe ich zastosowanie polegające na wydaniu skarżonej decyzji w oparciu o wadliwy Raport;
- art. 82 ust. 1 pkt. 1) tir. b) u.i.o.ś.. poprzez brak zrealizowania celów decyzji środowiskowej, z uwagi na powielenie oczywistych norm prawnych w jej osnowie w pkt 1.2.1. - 1.2.3. nie określając szczegółowych uwarunkowań technicznych realizacji zamierzonego przedsięwzięcia, warunki wskazane w decyzji środowiskowej są zbyt ogólne, nie wskazują konkretnych działań i koniecznych do zastosowania rozwiązań technicznych, technologicznych i organizacyjnych mających na celu ograniczenie oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko;
- art. 33 ust, 1 u.i.o.ś.. poprzez zaniechanie obowiązku organu prowadzącego postępowanie powiadomienia podjęciu każdej wskazanej w tym przepisie czynności, co stanowi rażące naruszenie prawa, które mogło mieć istotny wpływ na treść decyzji środowiskowej z uwagi na fakt, że w postępowaniu nie brało udziału społeczeństwo, mogące skorzystać ze swoich uprawnień i zgłosić zastrzeżenia do złożonego Raportu;
- art. 49 § 1 w zw. z art. 7, 77 i art. 80 k.p.a. poprzez wielokrotny brak obwieszczenia zawiadamiania stron o kluczowych dla sprawy czynnościach, co stanowi rażące naruszenie przepisów prawa mające bezpośredni wpływ na treść decyzji środowiskowej, gdyż uniemożliwiło organowi zebranie obiektywnego wszechstronnego materiału dowodowego w sprawie;
- art. 66 ust. pkt 15 w zw. art. 80 ust. 1 pkt 2 u.i.o.ś. - organ posiadając wiedzę o umownym przeznaczeniu terenu Inwestycji, który jest sprzeczny z realizowaną Inwestycją, nie podjął działań rzetelnej weryfikacji możliwych konfliktów społecznych, które mogą wystąpić w związku z niedotrzymaniem obietnicy przez P. sp. z o.o., co do sposobu przeznaczenia gruntów inwestycji, w konsekwencji organ w sposób rażący naruszył art. 66 ust. 1 pkt 15 w zw. z art. 80 ust. 1 pkt u.i.o.ś., gdyż w żaden sposób nie zbadał przedmiotowej sytuacji i nie odniósł się do niej w uzasadnieniu decyzji środowiskowej. Jednocześnie organ nie podważył części Raportu, która w sposób intencjonalny powyższą sytuację pomija.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło, że A. T. jest właścicielem działek nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] obręb W. . Działki te położone są w bezpośrednim sąsiedztwie do działki inwestycyjnej, a zatem A. T. posiada status strony w niniejszym postępowaniu, i mógł wystąpić wnioskiem o stwierdzenie nieważność decyzji.
Przepis art. 156 §1 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej k.p.a.) reguluje przesłanki, które stanowią podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji. Jest to instytucja o charakterze nadzwyczajnym, służąca do weryfikacji i wycofania z obrotu prawnego decyzji administracyjnych dotkniętych najcięższymi wadami. Co do zasady decyzjom ostatecznym służy domniemanie legalności, jednakże w takim przypadku, z powodu ciężaru gatunkowego wad należy orzec, iż były one nieważne od chwili wydania. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności jest jednym z rodzajów nadzwyczajnego postępowania administracyjnego.
Zgodnie z art. 156 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która: 1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości; 2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa; 3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco; 4) została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie; 5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały; 6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą; 7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.
Wobec powyższego należało zbadać czy wydana decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach z dnia 16.02.2023 r. była dotknięta jedną z wad nieważności z art. 156 k.p.a.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, iż w sprawie nie zachodzi przesłanka nieważności z pkt 1 bowiem Wójt Gminy [...] był organem właściwym do wydania decyzji o warunkach zabudowy - zgodnie z przepisem art. 75 ust. 1 pk 4 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziałania na środowisko.
Sprawa nie była także poprzednio rozstrzygnięta inną decyzją ostateczną, a więc nie zachodzi przesłanka z pkt 3. Decyzja nie została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie, a więc nie zaistniała przesłanka z pkt 4. Badana decyzja środowiskowa jest wykonalna, jednocześnie jej wykonanie nie wywołałoby czynu zagrożonego karą, w konsekwencji nie można mówić o przesłankach powodujących jej nieważność z pkt 5 oraz 6, nie jest ona także obarczona wadą z pkt 7) - powodującą jej nieważność z mocy prawa.
Wobec powyższego należało zbadać czy nie zachodzi przesłanka określona w pkt 2. Jak wynika z przepisu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.
Kolegium nie podzieliło zarzutów stawianych decyzji przez wnioskodawcę. Kolegium nie dopatrzyło się w niniejszej sprawie naruszenia art. 28 k.p.a. w stopniu rażącym.
Zgodnie z art. 74 u.i.o.ś. :
ust. 1 a : Jeżeli liczba stron postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przekracza 10, nie wymaga się dołączenia dokumentu, o którym mowa w ust. 1 pkt 6. W razie wątpliwości organ może wezwać podmiot planujący podjęcie realizacji przedsięwzięcia do dołączenia dokumentu, o którym mowa w ust. 1 pkt 6 (wypis z rejestru gruntów lub inny dokument, w postaci papierowej lub elektronicznej, wydane przez organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków, pozwalający na ustalenie stron postępowania, zawierający co najmniej numer działki ewidencyjnej oraz, o ile zostały ujawnione: numer jej księgi wieczystej, imię i nazwisko albo nazwę oraz adres podmiotu ewidencyjnego) w zakresie niezbędnym do wykazania, że liczba stron postępowania przekracza 10.
ust.3 : Jeżeli liczba stron postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach lub innego postępowania dotyczącego tej decyzji przekracza 10, do zawiadomienia stron innych niż podmiot planujący podjęcie realizacji przedsięwzięcia stosuje się przepisy art. 49 Kodeksu postępowania administracyjnego, z tym że zawiadomienie to następuje w formie publicznego obwieszczenia w siedzibie organu właściwego w sprawie oraz przez udostępnienie pisma w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej tego organu.
ust. 3a : Stroną postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wnioskodawca oraz podmiot, któremu przysługuje prawo rzeczowe do nieruchomości znajdującej się w obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie iv wariancie zaproponowanym przez wnioskodawcę, z zastrzeżeniem art. 81 ust. 1. Przez obszar ten rozumie się:
1) " przewidywany teren, na którym będzie realizowane przedsięwzięcie, oraz obszar znajdujący się w odległości 100 m od granic tego terenu;
2) działki, na których w wyniku realizacji, eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia zostałyby przekroczone standardy jakości środowiska, lub
3) działki znajdujące się w zasięgu znaczącego oddziaływania przedsięwzięcia, które może wprowadzić ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości, zgodnie z jej aktualnym przeznaczeniem.
W ocenie Kolegium nie ulega wątpliwości, iż liczba stron w niniejszym postępowaniu przekracza 10. Do wniosku o wydanie decyzji środowiskowej załączono mapę z oznaczeniem obszaru, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie. Obszar ten obejmuje ponad 10 działek.
Tym samym Kolegium nie podzieliło zarzutu naruszenia w stopniu rażącym art. 107 § 1 ust. 3 k.p.a. poprzez nieoznaczenie stron postępowania w treści decyzji.
Zgodnie z art. 107 § 1 k.p.a. decyzja zawiera:
1) oznaczenie organu administracji publicznej;
2) datę wydania;
3) oznaczenie strony lub stron;
4) powołanie podstawy prawnej;
5) rozstrzygnięcie;
6) uzasadnienie faktyczne i prawne;
7) pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie oraz o prawie do zrzeczenia się odwołania i skutkach zrzeczenia się odwołania;
8) podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego pracownika organu upoważnionego do wydania decyzji.
Kolegium nie podzieliło zarzutu naruszenia art. 107 § 1 ust. 1), 4), 8) k.p.a. poprzez: 1) brak wskazania pełnej nazwy organu brak adresu siedziby organu w decyzji administracyjnej; 2) brak doprecyzowania podstawy prawnej decyzji środowiskowej oraz stanu prawnego w oparciu, o który została wydana decyzja środowiskowa; 3) brak doprecyzowania stanowiska osoby podpisującej decyzję środowiskową.
W ocenie Kolegium wydana decyzja wskazuje, iż wydał ją Wójt Gminy [...], wskazuje na podstawę prawną jej rozstrzygnięcia (ustawę o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, ze wskazaniem jej konkretnych przepisów) oraz posiada podpis działającego z upoważnienia Wójta - Zastępcy Wójta.
Kolegium wskazało, iż zgodnie z art. 49 k.p.a.:
§ 1. Jeżeli przepis szczególny tak stanowi, zawiadomienie stron o decyzjach i innych czynnościach organu administracji publicznej może nastąpić w formie publicznego obwieszczenia, w innej formie publicznego ogłoszenia zwyczajowo przyjętej w danej miejscowości lub przez udostępnienie pisma w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej właściwego organu administracji publicznej.
§ 2. Dzień, w którym nastąpiło publiczne obwieszczenie, inne publiczne ogłoszenie lub udostępnienie pisma w Biuletynie Informacji Publicznej wskazuje się w treści tego obwieszczenia, ogłoszenia lub w Biuletynie Informacji Publicznej. Zawiadomienie uważa się za dokonane po upływie czternastu dni od dnia, w którym nastąpiło publiczne obwieszczenie, inne publiczne ogłoszenie lub udostępnienie pisma w Biuletynie Informacji Publicznej.
Kolegium zauważyło, iż organ I instancji w dniu 04.02.2022 r. obwieścił o wszczęciu postępowania w sprawie (BIP, tablica ogłoszeń urzędu). Organ I instancji obwieścił o wydaniu postanowienia z dnia 12.04.2022 r. stwierdzającego obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia (BIP, tablica ogłoszeń urzędu, organ wysłał również prośbę o obwieszczenie do sołtysa wsi W. ).
Organ w dniu 01.09.2022 r. obwieścił o wszczęciu postępowania z udziałem społeczeństwa. Obwieszczenie wywieszono na tablicy ogłoszeń urzędu, oraz na stronie BIP urzędu, organ wysłał również prośbę o obwieszczenie do sołtysa wsi W. . Kolegium zauważyło również, iż postanowienia organów uzgadniających zostały podane do wiadomości poprzez obwieszczenie na stronie BIP urzędu. Organ zawiadomił strony o zgromadzeniu całości materiału dowodowego i możliwością zapoznania się z aktami sprawy (art. 10 k.p.a.) pismem z dnia 02.02.2023 r., które zostało podane do wiadomości stronom postępowanie poprzez obwieszczenie na tablicy ogłoszeń urzędu, na stronie BIP urzędu, organ wysłał również prośbę o obwieszczenie do sołtysa wsi W. . W ten sam sposób organ obwieścił o wydaniu decyzji kończącej postępowanie z dnia 16.02.2023r.
W ocenie Kolegium w niniejszym postępowaniu nie został pominięty udział społeczeństwa w postępowaniu albowiem organ I instancji o swoich czynnościach informował poprzez obwieszczenia.
W odniesieniu do wszystkich zarzutów dotyczących wadliwego dokonywania obwieszczeń/wadliwego informowania społeczeństwa o podejmowanych czynnościach w sprawie Kolegium wskazało, iż przesłanką do stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej nie jest wystąpienie jakiegokolwiek uchybienia przy jej wydawaniu (nawet gdyby uchybienie to niosło by za sobą istotne konsekwencje), ale wyłącznie uchybienia o charakterze kwalifikowanym. O ile zatem uchybienia o charakterze niekwalifikowanym obciążające decyzję administracyjną wydaną w postępowaniu zwyczajnym (w niniejszej sprawie decyzją taką jest decyzja Wójta Gminy [...] mogłyby być podstawą do uchylenia lub zmiany takiej decyzji w szczególności na skutek: (w odniesieniu do nieostatecznej decyzji organu I instancji) rozpatrzenia przez organ odwoławczy odwołania od decyzji organu I instancji, o tyle nie mogłyby być one podstawą do stwierdzenia nieważności takiej decyzji.
Kolegium nie podzieliło zarzutów dotyczących wadliwości sporządzonego raportu. Kolegium wskazało, iż raport ten był poddany uzgodnieniu przez wyspecjalizowane organy współdziałające RDOŚ w [...], Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie Zarząd Zlewni w [...], Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...], które nie kwestionowały jego prawidłowości.
Kolegium nie podzieliło także zarzutu nieprawidłowego sporządzenia uzasadnienia decyzji środowiskowej.
W odniesieniu do powyższych zarzutów zaznaczono, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności nie zmierza do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, która była już rozstrzygnięta decyzją ostateczną, lecz do wyeliminowania z obrotu prawnego aktów dotkniętych kwalifikowana wadliwością. Wyjaśniono, że rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. zachodzi wówczas, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może zostać zaakceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Rażące naruszenie prawa zachodzi w przypadku naruszenia przepisu niepozostawiającego wątpliwości co do jego bezpośredniego rozumienia. Nie chodzi tu o błędy w wykładni prawa, ale o niedopuszczalne przekroczenie prawa, dodatkowo w sposób jasny i niedwuznaczny. Oczywistość naruszenia prawa ma miejsce w szczególności wówczas, gdy decyzja została wydana wbrew zakazom lub nakazom ustawionym w przepisie, jak również wówczas gdy, wbrew przesłankom przepisu nadano prawa lub nałożono obowiązki lub też odmówiono ich nadania. Rozstrzygające dla oceny, czy zachodzą przesłanki stwierdzenia nieważności z powodu rażącego naruszenia jest stan prawny z dnia wydania decyzji. Na taką ocenę nie może mieć wpływu ani późniejsza zmiana prawa, ani zmiana interpretacji prawa (vide: wyrok NSA z dnia 12 września 2012 r. w sprawie I OSK 1107/11; wyrok NSA z dnia 17 kwietnia 2012 r. w sprawie II OSK 146/11; wyrok NSA z dnia 27 marca 2012 r. w sprawie II OSK 2449/10; wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2008 r. w sprawie II OSK 972/07; wyrok WSA w Białymstoku z dnia 27 kwietnia 2010 r. w sprawie II SA/Bk 58/10, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Podsumowując wskazano, iż fundamentalną zasadą postępowania administracyjnego jest trwałość ostatecznych decyzji administracyjnych (art. 16 § 1 k.p.a.), która ma podstawowe znaczenie dla stabilizacji opartych na tej decyzji skutków prawnych. W orzecznictwie wskazuje się, iż o rażącym naruszeniu prawa decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze skutki, które wywołuje decyzja.
Podnoszone przez stronę zarzuty mogłyby stanowić ewentualnie podstawę do rozpoznania przez organ odwoławczy odwołania od decyzji organu I instancji, jednakże nie mogą być one podstawą do stwierdzenia nieważności takiej decyzji.
Wobec powyższych okoliczności Kolegium uznało, iż w niniejszej sprawie brak jest przesłanek do tego aby wyeliminować zaskarżoną decyzję z obrotu prawnego.
Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w ustawowym terminie wniósł A. T..
Zaskarżonej decyzji zarzucono w szczególności naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 28 k.p.a., art. 107 § 1 ust. 1, 3, 4, 8 k.p.a., art. 49 § 2 k.p.a. w zw. z art. 74 ust. 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. 2024, poz.1112 z dnia 25 lipca 2024 r.) ("u.i.o.ś."), art. 7 i 77 k.p.a., art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a., art. 66 ust. 1 pkt 5, 6, 6a, 7, 8, 11 w zw. z art. 81 ust. 1 u.i.o.ś., art. 66 ust. 1 w związku z art. 71 ust. 2 pkt 1, art. 81, art. 82 u.i.o.ś., art. 82 ust. 1 pkt 1) tir. b) u.i.o.ś., art. 33 ust. 1 u.i.o.ś., art. 49 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., art. 66 ust. 1 pkt 15 w zw. z art. 80 ust. 1 pkt 2 u.i.o.ś. poprzez odmowę stwierdzenia nieważności decyzji środowiskowej, pomimo wydania jej z rażącym naruszeniem prawa.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 13 listopada 2024 r. (znak: [...]) i stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy [...] nr [...] z dnia 16 lutego 2023 r. ustalającej środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na "Budowie farmy fotowoltaicznej [...] w miejscowości W. , na terenie działki ewidencyjnej nr [...]" wydanej na wniosek C. sp. z o.o. z siedzibą w T. .
W uzasadnieniu wniosku wskazano, że skarżący w pełni podtrzymuje wszystkie zarzuty i całą argumentację zawartą we wniosku z dnia 11 marca 2024 r. o stwierdzenie nieważności decyzji środowiskowej.
Zdaniem skarżącego wydanie zaskarżonej decyzji w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji środowiskowej narusza art. 156 § 2 pkt 2 k.p.a., w szczególności poprzez nieuwzględnienie, że decyzja środowiskowa wydana została z rażącym naruszeniem art. 28 k.p.a., art. 107 § 1 ust. 1, 3, 4, 8 k.p.a., art. 49 § 2 k.p.a. w zw. z art. 74 ust. 3 u.i.o.ś., art. 7 i 77 k.p.a., art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a., art. 66 ust. 1 pkt 5, 6, 6a, 7, 8, 11 w zw. z art. 81 ust. 1 u.i.o.ś., art. 66 ust. 1 w związku z art. 71 ust. 2 pkt 1, art. 81, art. 82 u.i.o.ś., art. 82 ust. 1 pkt 1) tir. b) u.i.o.ś., art. 33 ust. 1 u.i.o.ś., art. 49 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., art. 66 ust. 1 pkt 15 w zw. z art. 80 ust. 1 pkt 2 u.i.o.ś.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 07 marca 2025 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 13 listopada 2024 r., znak: [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy [...], nr [...] z dnia 16 lutego 2023 r. ustalającej środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na "Budowie farmy fotowoltaicznej [...] w miejscowości W. , na terenie działki ewidencyjnej nr [...]" wydanej na wniosek C. sp. z o.o. z siedzibą w T. .
W uzasadnieniu swej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji stanowi wyjątek od wyrażonej w art. 16 § 1 k.p.a. zasady trwałości decyzji administracyjnych. Wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji jest możliwe tylko w przypadkach wyraźnie wskazanych w ustawie, a więc w razie wystąpienia jednej z przesłanek z art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a., którego treść przytoczono.
Postępowanie nadzwyczajne, jakim jest postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji polega na zbadaniu, czy dana decyzja jest dotknięta jedną z wad określonych w w/wym. przepisie. W postępowaniu tym nie można dokonywać całkowitej merytorycznej oceny decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym.
Przechodząc do kontroli kwestionowanej decyzji pod kątem przesłanek z art. 156 k.p.a. stwierdzono, że właściwym organem do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla wnioskowanego przedsięwzięcia był Wójt Gminy [...]. A zatem nie zachodzi przesłanka z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a.
W niniejszej sprawie nie zachodzą również pozostałe przesłanki z art. 156 § 1 pkt 3-7 k.p.a., mianowicie niniejsza sprawa nie była przedmiotem rozstrzygnięcia innej decyzji, decyzja została skierowana do osób mających przymiot strony, w dniu jej wydania była wykonalna, jej wykonanie nie spowoduje czynu zagrożonego karą oraz decyzja ta nie zawiera wady powodującej jej nieważność z mocy prawa.
Ze względów powyższych należało zbadać czy nie zachodzi przesłanka określona w pkt 2 k.p.a. Jak wynika z przepisu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.
Materialnoprawną podstawę decyzji kontrolowanej w postępowaniu nadzwyczajnym stanowiły przepisy ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania decyzji.
Kolegium przytoczyło treść art. 74 u.i.o.ś.
Organ odwoławczy podzielił ustalenia Kolegium w składzie orzekającym wniosek o stwierdzenie nieważności w zakresie liczby stron postępowania. Z mapy załączonej do wniosku o wydanie decyzji środowiskowej wynika, że obszar na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie obejmuje ponad 10 działek. W związku z tym, w ocenie Kolegium, kwestionowana decyzja nie narusza art. 28 k.p.a. Zdaniem Kolegium brak danych z wypisu z ewidencji gruntów czy z ksiąg wieczystych nie stanowi kwalifikowanej wady będącej podstawą stwierdzenia nieważności decyzji.
Zasadniczo powtarzając argumentację organu I instancji organ odwoławczy nie podzielił zarzutu naruszenia art. 107 § 1 ust. 1), 3), 4), 8) k.p.a. poprzez: 1) brak wskazania pełnej nazwy organu, brak adresu siedziby organu w decyzji administracyjnej; 2) brak oznaczenia stron postępowania; 3) brak doprecyzowania podstawy prawnej decyzji środowiskowej oraz stanu prawnego w oparciu, o który została ona wydana; 4) brak doprecyzowania stanowiska osoby podpisującej decyzję środowiskową;
W ocenie Kolegium wydana decyzja wskazuje, iż wydał ją Wójt Gminy [...], wskazuje podstawę prawną jej rozstrzygnięcia, tj. ustawę o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, ze wskazaniem jej konkretnych przepisów oraz posiada podpis działającego z upoważnienia Wójta - Zastępcy Wójta.
Następnie Kolegium przytoczyło treść art. 49 k.p.a. i zauważyło, iż organ I instancji w dniu 04.02.2022 r. obwieścił o wszczęciu postępowania w sprawie (BIP, tablica ogłoszeń urzędu). Organ I instancji obwieścił o wydaniu postanowienia z dnia 12.04.2022 r. stwierdzającego obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia (BIP, tablica ogłoszeń urzędu, organ wysłał również prośbę o obwieszczenie do sołtysa wsi W. ).
Organ w dniu 01.09.2022 r. obwieścił o wszczęciu postępowania z udziałem społeczeństwa. Obwieszczenie wywieszono na tablicy ogłoszeń urzędu, oraz na stronie BIP urzędu, organ wysłał również prośbę o obwieszczenie do sołtysa wsi W. . Kolegium wskazało, że postanowienia organów uzgadniających zostały podane do wiadomości poprzez obwieszczenie na stronie BIP urzędu. Organ zawiadomił strony o zgromadzeniu całości materiału dowodowego z możliwością zapoznania się z aktami sprawy (art. 10 k.p.a.) pismem z dnia 02.02.2023 r., które zostało podane do wiadomości stronom postępowanie poprzez obwieszenie na tablicy ogłoszeń urzędu, na stronie BIP urzędu, organ wysłał również prośbę o obwieszczenie do sołtysa wsi W. . W ten sam sposób organ obwieścił o wydaniu decyzji kończącej postępowanie z dnia 16.02.2023r.
W ocenie Kolegium w niniejszym postępowaniu nie został pominięty udział społeczeństwa w postępowaniu albowiem organ I instancji o swoich czynnościach informował poprzez obwieszczenia.
W ocenie Kolegium Wójt Gminy [...] nie naruszył przepisów prawa materialnego w stopniu rażącym, gdyż przed wydaniem decyzji zasięgnął opinii właściwych organów, które nie kwestionowały jego prawidłowości. Nadto wydana przez Wójta decyzja zawiera wszystkie właściwe elementy oraz załącznik w postaci raportu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko oraz raportu uzupełniającego. Wójt zawarł w decyzji wszystkie wymagane warunki i zabezpieczenia celem zminimalizowania uciążliwości dla środowiska.
Kolegium nie podzieliło również zarzutu nieprawidłowego sporządzenia uzasadnienia w sprawie, ponieważ zawiera stan faktyczny i prawny.
Podkreślono, że podstawą stwierdzenia nieważności może być poważne naruszenie norm materialnoprawnych, jak również procesowych, jeżeli ich naruszenie miało charakter rażący i pozostaje w związku z ostatecznym rozstrzygnięciem sprawy.
W przedmiotowej sprawie należy uznać, że wadą nie są uchybienia w zakresie braku określenia ewentualnego oddziaływania analizowanych wariantów na środowisko w przypadku wystąpienia awarii przemysłowej czy katastrofy naturalnej i budowlanej, czy braku opisu gatunków objętych ochroną gatunkową i zatajenie informacji że na terenie inwestycji znajduje się obszar lęgowy żurawia. W ocenie Kolegium w raporcie i w raporcie uzupełniającym są opisane wszystkie zagrożenia jakie może wywołać przedsięwzięcie. Załącznik 4 do raportu przedstawia stanowiska lęgowe ptaków zarówno w miejscu realizacji inwestycji, jak również w obszarze jej oddziaływania. Nadto przedmiotowe przedsięwzięcie zostało uzgodnione przez wyspecjalizowane instytucje m.in. przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, który wniósł uwagi do raportu, które następnie zostało uwzględnione przez inwestora w raporcie uzupełniającym.
Kolegium podkreśliło, że wprawdzie w zwykłym postępowaniu tego typu naruszenie może być podstawą zakwestionowania prawidłowości decyzji, lecz w przypadku postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji konieczne jest wystąpienie rażącego naruszenia prawa. Podnoszone przez stronę zarzuty mogłyby stanowić ewentualnie podstawę do rozpoznania przez organ odwoławczy odwołania od decyzji organu I instancji, jednakże nie mogą być podstawą do stwierdzenia nieważności takiej decyzji.
Skargę na powyższą decyzję w ustawowym terminie wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu A. T. decyzji zarzucając naruszenie:
1. art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że wydanie przez Wójta Gminy [...] decyzji ustalającej środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na "Budowie farmy fotowoltaicznej [...] w miejscowości W. , na terenie działki ewidencyjnej nr [...]" wydanej na wniosek C. sp. zo o. z siedzibą w T. , nie stanowiło rażącego naruszenia prawa, podczas gdy wydanie przedmiotowej decyzji ustalającej środowiskowe uwarunkowania nie zostało poprzedzone dokonaniem przez Wójta Gminy [...] prawidłowych obwieszczeń, co doprowadziło do:
(i) uniemożliwienia ustalenia stron postępowania i zagwarantowania ich udziału w postępowaniu, co stanowi rażące naruszenie art. 28 k.p.a., art. 49 § 1 k.p.a. w zw. z art. 74 ust. 3 ("u.i.o.ś.") w brzmieniu obowiązującym w dniu wszczęcia postępowania przez organ I instancji;
(i) zaniechania obowiązków informacyjnych i braku udziału społeczeństwa w postępowaniu o ustalenie środowiskowych uwarunkowań, co stanowi rażące naruszenie art. 33 ust. 1 pkt 2) u.i.o.ś., art. 33a ust. 1 pkt 1) u.i.o.ś. wzw. z art. 3 ust. 1 pkt 11) u.i.o.ś.;
(i) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji organu II instancji w sytuacji, gdy istniały przesłanki do jej uchylenia i stwierdzenia nieważności decyzji organu I instancji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.;
Skarżący wniósł o
1. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a) i c) p.p.s.a.;
2. zasądzenie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.
W uzasadnieniu skargi uszczegółowiono powyższe zarzuty podkreślając, że w postępowaniu w przedmiocie wydania ww. decyzji, Wójt Gminy [...] m. in. nie przeprowadził niezbędnych czynności w celu ustalenia stron postępowania oraz zaniechał dokonania w prawidłowy sposób obwieszczeń, co skutkowało uniemożliwieniem stronom oraz społeczeństwu wzięcia udziału w postępowaniu. W opinii skarżącego powyższe błędy organu stanowiły rażące naruszenie prawa.
W ocenie skarżącego sposób zawiadamiania w trybie art. 49 k.p.a. w niewielkim stopniu chroni interesy stron postępowania. Jednak działania organu I instancji, który dodatkowo zmniejsza możliwość zapoznania się z publicznymi ogłoszeniami, w szczególności informacjami o wszczęciu postępowania w tzw. sprawach środowiskowych, prowadzi nie tylko do dalszego uszczuplenia uprawnień procesowych stron postępowania ale w zasadzie do całkowitego pozbawienia potencjalnych stron możliwości udziału w postępowaniu i kontrolowania podejmowanych czynności.
W sprawie doszło bowiem do sytuacji, w której co prawda informacja o wszczęciu postępowania została opublikowana w Biuletynie Informacji Publicznej oraz w Urzędzie Gminy, nie została jednak opublikowana w formie publicznego ogłoszenia zwyczajowo przyjętego we wsi W. . Mieszkańcy wsi W. nie mieli, więc możliwości zasięgnięcia wiedzy co do samego wszczęcia postępowania, a tym bardziej do aktywnego udziału w nim i wpływania w jakikolwiek sposób na podejmowane czynności.
Z uwagi na specyfikę sprawy nie było wystarczające poprzestanie jedynie na dokonaniu ogłoszenia na tablicy ogłoszeń Urzędu Gminy [...] (położonego około 5 kilometrów od wsi W. , w której zaplanowano inwestycję) oraz w Biuletynie Informacji Publicznej.
Wójt Gminy [...] podjął działania w wykonaniu art. 49 § 1 k.p.a., kierując w tym przedmiocie prośbę do sołtysa wsi. Organ I instancji dostrzegał więc, że udostępnienie informacji na stronie internetowej w Biuletynie Informacji Publicznej oraz obwieszczenie w Urzędzie Gminy nie wyczerpują wymogów dotyczących informowania stron o podejmowanych czynnościach w trybie art. 49 § 1 k.p.a. Jak wskazano wcześniej, organ I instancji w piśmie z dnia 4 lutego 2022 r. zwrócił się do sołtysa Wsi W. o wywieszenie na tablicach ogłoszeń oraz miejscach ogólnie dostępnych dla mieszkańców wsi na okres 14 dni informacji o wszczęciu postępowania oraz poprosił o zwrot zawiadomienia z określeniem terminu wywieszenia. Organ I instancji zaniechał jednak dalszych czynności potwierdzających, czy i w jaki sposób wypełniono powyższy obowiązek.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie dostrzegło powyższych okoliczności i w związku z tym uznało, że w sprawie prawidłowo poinformowano strony o wszczęciu postępowania za pomocą obwieszczeń. Mając na uwadze wyżej uzasadnioną wadliwość ogłoszeń dokonanych przez organ I instancji nie może budzić wątpliwości, że wyjątkowy tryb opisany w art. 49 k.p.a. został naruszony przez organ I instancji, co powinno skutkować uznaniem przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, że decyzja ustalająca środowiskowe uwarunkowania została wydana z rażącym naruszeniem prawa, uzasadniającym stwierdzenie jej nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Z analogicznych względów Samorządowe Kolegium Odwoławcze nieprawidłowo uznało, że został zapewniony udział społeczeństwa w postępowaniu przez organem I instancji. Jak wynika z art. 33 ust. 1 u.i.o.ś., przed wydaniem i zmianą decyzji wymagających udziału społeczeństwa organ właściwy do wydania decyzji, bez zbędnej zwłoki, podaje do publicznej wiadomości informacje m. in. o wszczęciu postępowania. Zgodnie z definicją zawartą w art. 3 pkt 11) u.i.o.ś., poprzez "podanie do publicznej wiadomości" rozumie się: (i) udostępnienie informacji na stronie Biuletynu Informacji Publicznej, organu właściwego w sprawie, (ii) ogłoszenie informacji, w sposób zwyczajowo przyjęty, w siedzibie organu właściwego w sprawie, (iii) ogłoszenie informacji przez obwieszczenie w sposób zwyczajowo przyjęty w miejscu planowanego przedsięwzięcia.
Miejscem planowanego przedsięwzięcia w sprawie jest W. , a nie O. , gdzie organ I instancji poinformował o wszczęciu postępowania. Obwieszczenie poprzez wywieszenie zawiadomienia w Urzędzie Gminy [...] oraz publikację w Biuletynie Informacji Publicznej nie może więc zostać uznane za wypełniające dyspozycję art. 33 ust. 1 u.i.o.ś. Gdyby było wystarczające, ustawodawca w art. 3 pkt 11) u.i.o.ś. nie sprecyzowałby kilku niezależnych od siebie sposobów podania informacji do wiadomości publicznej. Tylko więc łączne poinformowanie społeczeństwa w Biuletynie Informacji Publicznej, w siedzibie organu oraz w miejscu planowanego przedsięwzięcia może zostać uznane za prawidłowe i zapewniające społeczeństwu udział w sprawie.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze błędnie uznało, że społeczeństwo zostało prawidłowo poinformowane o wszczęciu postępowania, ponieważ obwieszczenie w tym przedmiocie opublikowano w Biuletynie Informacji Publicznej oraz na tablicy ogłoszeń Urzędu Gminy [...]. Organ II instancji doszedł do takiego przekonania pomimo, że tak jak w przypadku omawianego wcześniej ustalenia kręgu i udziału stron, organ I instancji wysłał prośbę o obwieszczenie do sołtysa wsi W. , jednak nie podjął żadnych działań w celu ustalenia, czy doszło do realizacji tego obowiązku.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie dostrzegło powyższych uchybień organu I instancji w dokonywaniu obwieszczeń, co skutkowało nieprawidłowym przyjęciem, że decyzja ustalająca środowiskowe uwarunkowania nie została obarczona wadą uzasadniającą stwierdzenie jej nieważności. Tym samym organ II instancji naruszył art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoją dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.
W świetle art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie.
Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.
Skargę należało oddalić, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa w sposób upoważniający Sąd do jej wyeliminowania z obrotu prawnego. Sąd nie stwierdził bowiem w tym postanowieniu, ani w postępowaniu je poprzedzającym naruszeń, które mogłyby stanowić podstawę do uchylenia zaskarżonego postanowienia. Zasadniczo Sąd orzekający w niniejszej sprawie podzielił stanowisko i argumentację SKO w [...].
Przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 07 marca 2025 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 13 listopada 2024 r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy [...] nr [...] z dnia 16 lutego 2023 r. ustalającej środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na "Budowie farmy fotowoltaicznej [...] w miejscowości W. , na terenie działki ewidencyjnej nr [...]" wydanej na wniosek C. sp. z o.o. z siedzibą w T. .
W myśl art. 156 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która:
1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości;
2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa;
3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco;
4) została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie;
5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały;
6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą;
7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.
Według art.156 § 2 k.p.a. nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne.
Podstawę prawną skargi stanowił art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 z późn. zm. - dalej: k.p.a.) stanowiący, że organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.
Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu orzekającego w niniejszej sprawie było – co istotne – postępowanie nieważnościowe.
Należy podkreślić, że przedmiotem kontroli jest w niniejszym postępowaniu sądowym decyzja zapadła w postępowaniu administracyjnym zainicjowanym wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej, czyli sprawa rozpoznawana w tzw. trybie nadzwyczajnym (nieważnościowym), odrębnym od "zwykłego" postępowania administracyjnego. Tego rodzaju postępowanie jest postępowaniem samodzielnym, podlegającym takim samym regułom procesowym, jak postępowanie zwykłe, jednakże odmienny jest przedmiot obu postępowań. Omawiany tryb nadzwyczajny (dalej: "postępowanie nieważnościowe") stwarza bowiem prawną możliwość weryfikacji oraz eliminacji z porządku prawnego decyzji (także ostatecznych) dotkniętych wadami wyliczonymi enumeratywnie w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a. W konsekwencji postępowanie nieważnościowe, z uwagi na jego nadzwyczajny charakter, może obejmować tylko ustalenia, czy decyzja, której wniosek o stwierdzenie nieważności dotyczy, obarczona jest, czy też nie, wadami wskazanymi w art. 156 § 1 k.p.a., powodującymi nieprawidłowe ukształtowanie stosunku materialnoprawnego pod względem podmiotowym lub przedmiotowym. Taki zakres omawianego postępowania ma związek z art. 16 § 1 k.p.a., wyrażającym ogólną zasadę trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych. Z tego względu w doktrynie podkreśla się, że przesłanki wyliczone wyczerpująco w art. 156 § 1 k.p.a. nie mogą podlegać wykładni rozszerzającej, lecz powinny być interpretowane dosłownie (a wręcz nawet ścieśniająco), natomiast ustalenie, że decyzja jest dotknięta wadą nieważności, musi być bezsporne. Wady decyzji muszą tkwić w samej decyzji i godzić w podmiotowe elementy stosunku prawnego, w jego przedmiot lub też w podstawę prawną, w wyniku czego albo dochodzi do nieprawidłowych skutków prawnych, albo do prawnej bezskuteczności decyzji administracyjnej. Ich źródłem może być przede wszystkim naruszenie prawa materialnego, ale ponadto również naruszenia szczególnie istotnych przepisów procesowych, takich jak dotyczących toku instancji administracyjnych, stosunku wzajemnego środków weryfikacji decyzji w trybie zwykłym, a w trybach nadzwyczajnych – dopuszczalności dysponowania postępowaniem i prawami przez strony postępowania (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2017, Nb 28 i 6–7).
W kontrolowanej sprawie, zarzuty skargi skoncentrowały się na analizie decyzji Wójta z punktu widzenia przesłanek nieważnościowych określonych w art.156 § 1 pkt 2 k.p.a., a szczególnie na rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu tego przepisu wynikającym głównie z dokonania przez Wójta wadliwych obwieszczeń.
SKO trafnie stwierdziło, że nie znalazło innych wad, wyliczonych w art. 156 § 1 pkt 1 i 3–6 k.p.a. oraz ustanowionych w przepisach odrębnych (których dotyczy art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a.), które uzasadniałyby konieczność stwierdzenia nieważności kwestionowanej części decyzji o warunkach zabudowy, a skarżący tego nie zakwestionował.
Określona w art.156 § 1 pkt 2 k.p.a. przesłanka "rażącego naruszenia prawa" nie została przez ustawodawcę zdefiniowana ani bliżej określona. Jednakże zagadnienie tej postaci kwalifikowanej wadliwości aktu administracyjnego było wielokrotnie przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz doktryny. Ostatecznie upowszechnił się pogląd, w myśl którego o rażącym naruszeniu prawa decydują trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony, oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze, czyli skutki, jakie wywołuje dany akt. Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. W sposób rażący może zostać naruszony wyłącznie przepis, który może być stosowany "w bezpośrednim rozumieniu", to znaczy taki, który nie wymaga stosowania (skomplikowanych metod) wykładni prawa. Natomiast skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności – skutki gospodarcze lub społeczne naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa. (por. m.in.: wyroki NSA: z 09.02.2005 r., OSK 1134/04; z 13.07.2017 r., I OSK 2721/15; z 24.01.2018 r., II OSK 1931/17 – dostępne CBOSA; W. Chróścielewski [w:] W. Chróścielewski, J.P. Tarno, Postępowanie administracyjne i postępowanie przed sądami administracyjnymi, Warszawa 2013, s. 190; E. Śladkowska, Wydanie decyzji administracyjnej bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa w ogólnym postępowaniu administracyjnym, Warszawa 2013, s. 200). Konieczne jest przy tym, aby stwierdzone naruszenie miało znacznie większą wagę, aniżeli stabilność decyzji ostatecznej, o której stanowi art. 16 k.p.a.
Rażące naruszenie może dotyczyć zarówno przepisów prawa materialnego, jak i przepisów ustrojowych (kompetencyjnych), a nawet procesowych, o ile takie naruszenie procedury pozostaje w związku z ostatecznym rozstrzygnięciem sprawy (por. wyrok NSA z 13.09.2007 r., II OSK 1212/06, CBOSA; por. też M. Jaśkowska [w:] A. Wróbel, M. Jaśkowska, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2018, uw. III.C.2 do art. 156), czyli przekłada się bezpośrednio na treść decyzji (zob. E. Śladkowska, Wydanie decyzji administracyjnej bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa w ogólnym postępowaniu administracyjnym, s. 231).
Przy rażącym naruszeniu prawa nie chodzi zatem o każde wadliwie zastosowanie prawa lub błędną jego wykładnię, ale o naruszenie prawa w stopniu najwyższym, którego ciężar gatunkowy jest tak duży, że wyklucza możliwość dalszego funkcjonowania decyzji w obrocie prawnym. Bezspornym jest też, że prowadząc postępowanie w trybie nieważnościowym, organ ogranicza się jedynie do poszukiwania kwalifikowanych uchybień lub wadliwości, opierając się zasadniczo na dowodach zgromadzonych w postępowaniu administracyjnym poprzedzającym wydanie weryfikowanej decyzji, zaś przy orzekaniu uwzględnia stan faktyczny i prawny obowiązujący w dacie wydania tej decyzji.
W rozpoznawanej sprawie skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla inwestycji dotyczącej budowy farmy fotowoltaicznej, zarzucając, że organ nie dokonał prawidłowych obwieszczeń, co skutkowało uniemożliwieniem stronom oraz społeczeństwu wzięcia udziału w postępowaniu. W ocenie skarżącego organ poinformował o przedsięwzięciu w formie publicznego obwieszczenia w Urzędzie Gminy [...] oraz w BIP, jednak zaniechał prawidłowego poinformowania o wszczęciu postępowania w formie publicznego ogłoszenia zwyczajowo przyjętej we wsi W. , w której zaplanowano inwestycję. Wójt Gminy skierował do sołtysa wsi W. prośbę o wywieszenie informacji na tablicy ogłoszeń i w miejscach ogólnie dostępnych dla mieszkańców, jednak brak jest jakichkolwiek informacji, co do wykonania tego obowiązku.
Według skarżącego zestawienie art. 33 ust. 1 u.i.o.ś. i art. 3 ust. 1 pkt 11 u.i.o.ś. w zakresie definicji pojęcia "podania do publicznej wiadomości" prowadzić powinno do wniosku, że podanie do publicznej wiadomości jest prawidłowe tylko wówczas jeśli jest wykonane w łącznej formie, tj. jest opublikowane w BIP, w siedzibie organu oraz w miejscu planowanego przedsięwzięcia. W ocenie Sądu taka teza jest nieprawidłowa. Nie sposób bowiem wywodzić istnienie takiego obowiązku z przepisu, który definiuje pojęcia pojawiające się w przedmiotowej ustawie.
Zgodnie z art. 33 ust. 1 u.i.o.ś. przed wydaniem i zmianą decyzji wymagających udziału społeczeństwa organ właściwy do wydania decyzji, bez zbędnej zwłoki, podaje do publicznej wiadomości informacje o:
1) przystąpieniu do przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko;
2) wszczęciu postępowania;
3) przedmiocie decyzji, która ma być wydana w sprawie;
4) organie właściwym do wydania decyzji oraz organach właściwych do wydania opinii i dokonania uzgodnień;
5) możliwościach zapoznania się z niezbędną dokumentacją sprawy oraz o miejscu, w którym jest ona wyłożona do wglądu;
6) możliwości składania uwag i wniosków;
7) sposobie i miejscu składania uwag i wniosków, wskazując jednocześnie 30-dniowy termin ich składania;
8) organie właściwym do rozpatrzenia uwag i wniosków;
9) terminie i miejscu rozprawy administracyjnej otwartej dla społeczeństwa, o której mowa w art. 36, jeżeli ma być ona przeprowadzona;
10) postępowaniu w sprawie transgranicznego oddziaływania na środowisko, jeżeli jest prowadzone.
Według art. 3 ust. 1 pkt 11 u.i.o.ś przez podanie informacji do publicznej wiadomości rozumie się :
a) udostępnienie informacji na stronie Biuletynu Informacji Publicznej, organu właściwego w sprawie,
b) ogłoszenie informacji, w sposób zwyczajowo przyjęty, w siedzibie organu właściwego w sprawie,
c) ogłoszenie informacji przez obwieszczenie w sposób zwyczajowo przyjęty w miejscu planowanego przedsięwzięcia, a w przypadku projektu dokumentu wymagającego udziału społeczeństwa - w prasie o odpowiednim do rodzaju dokumentu zasięgu,
d) w przypadku gdy siedziba organu właściwego w sprawie mieści się na terenie innej gminy niż gmina właściwa miejscowo ze względu na przedmiot postępowania - także przez ogłoszenie w prasie lub w sposób zwyczajowo przyjęty w miejscowości lub miejscowościach właściwych ze względu na przedmiot postępowania;
W ocenie Sądu z treści powyższego przepisu wprost nie wynika, by w/w formy udostępnienia i ogłoszenia informacji musiały wystąpić łącznie.
Trafną wykładnię w/w przepisu zaprezentował NSA w wyroku z dnia 06.10.2020 r., o sygn. II OSK 1379/18 (publ. LEX nr 3074563) na kanwie stanu faktycznego, gdzie w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji dotyczącej środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia Burmistrz podał do publicznej wiadomości informacje, o których mowa w art. 33 ust. 1 u.i.o.ś. Jednakże spośród sposobów dotyczących podania informacji do wiadomości publicznej, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 11 u.i.o.ś., organ wykorzystał jedynie jeden, to jest dokonano publikacji informacji poprzez jej udostępnienie na stronie Biuletynu Informacji Publicznej Miasta i Gminy.
Jak słusznie wskazał NSA zaniechanie podania wymaganych informacji do publicznej wiadomości w drodze ogłoszenia informacji w sposób zwyczajowo przyjęty w siedzibie organu właściwego w sprawie oraz w drodze ogłoszenia informacji przez obwieszczenie w sposób zwyczajowo przyjęty w miejscu planowanego przedsięwzięcia stanowi o naruszeniu art. 3 ust. 1 pkt 11 u.i.o.ś.
Zasadnie jednak NSA podkreślił, że przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego jest decyzja wydana w trybie nadzwyczajnym, konkretnie w trybie stwierdzenia nieważności decyzji. Kwestia ta jest o tyle istotna, że w postępowaniu administracyjnym prowadzonym w tym trybie, ocenie właściwych organów podlega to, czy badana decyzja, w rozpoznawanym przypadku dotycząca ustalenia środowiskowych uwarunkowań, jest obarczona wadą kwalifikowaną wymienioną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Jak trafnie podkreśla się w orzecznictwie o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja (por. wyrok NSA z 27 października 2015 r. II OSK 397/14, LEX nr 1987244). Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - skutki gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organ praworządnego państwa. Nie chodzi więc o spór o wykładnię prawa, gdyż odmienność wykładni budzących wątpliwości przepisów prawa nie może być podstawą żądania stwierdzenia nieważności decyzji, lecz o działanie wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w prawie. Innymi słowy, o rażącym naruszeniu prawa można mówić wyłącznie w sytuacji, gdy proste zestawienie treści decyzji z treścią przepisu prowadzi do wniosku, że pozostają one ze sobą w jawnej sprzeczności (por. wyroki NSA: z 9 sierpnia 2016 r. II OSK 2868/14, LEX nr 2119359; z 2 marca 2011 r. II OSK 2226/10, LEX nr 824448; z 11 maja 1994 r. III SA 1705/93, opubl. Wspólnota 1994, nr 42, poz. 16; z 4 listopada 1994 r. IV SA 1176/94, opubl. ONSA-OZ 1997, nr 2, poz. 9; z 6 lutego 1995 r. II SA 1531/94, opubl. ONSA 1996, nr 1, poz. 37).
Rozważenia więc wymaga, czy naruszeniu art. 3 ust. 1 pkt 11 u.i.o.ś. można przypisać charakter rażącego naruszenia prawa. Instrumentem umożliwiającym udział społeczeństwa w postępowaniu, w tym postępowaniach środowiskowych, w których udział ten jest wymagany, jest między innymi podanie informacji, o których mowa w art. 33 ust. 1 u.i.o.ś. do publicznej wiadomości. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, jeżeli w sprawie, w której udział społeczeństwa w toku postępowania jest niezbędny, organy administracji publicznej zastosowały pozostałe formy podania informacji związanych z przebiegiem tego postępowania do publicznej wiadomości, nawet zaniechanie realizacji sposobu informowania społeczeństwa przewidzianego w art. 3 ust. 1 pkt 11 lit. b i c u.i.o.ś. nie oznacza, że nie został spełniony obowiązek zapewnienia udziału społeczeństwa w tym postępowaniu. Ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz oceny oddziaływania na środowisko nie zawiera normy prawnej, która wskazywałaby, że każde naruszenie zasad dotyczących udziału społeczeństwa w postępowaniu powinno skutkować bezwzględną eliminacją z obrotu prawnego wydanych rozstrzygnięć. Oznacza to, że ewentualne naruszenie zasad postępowania musi podlegać ocenie, pod kątem ustalenia, czy owe naruszenia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy (por. wyrok NSA z 2 kwietnia 2015 r., sygn. akt II OSK 2123/13), tzn. czy w konkretnej sprawie możliwość zapewnienia społeczeństwu udziału w postępowaniu rzeczywiście nie została zapewniona. Realizacji prawa do składania uwag i wniosków w postępowaniu wymagającym udziału społeczeństwa, o którym stanowi art. 29 u.i.o.ś. nie służy bezwzględne podawanie informacji do publicznej wiadomości w każdej formie określonej art. 3 pkt ust. 1 pkt 11 lit. a-d u.i.o.ś., ale takie wypełnienie dyspozycji tej normy, które zapewni społeczeństwu realną możliwość uczestniczenia w postępowaniu.
Informacje te zostały zawarte Biuletynie Informacji Publicznej Miasta i Gminy, co umożliwiło podjęcie stosownych działań przez osoby, które wyrażały wolę zgłoszenia jakichkolwiek zastrzeżeń bądź uwag do procedowanej decyzji (por. wyrok NSA z 18 listopada 2014 r., II OSK 1060/13). Udział społeczeństwa została więc zapewniony, a fakt niezgłoszenia uwag i wniosków nie świadczy o naruszeniu art. 80 ust. 1 pkt 3 u.i.o.ś. zgodnie, z którym organ wydający decyzje o środowiskowych uwarunkowaniach zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę wyników postępowania z udziałem społeczeństwa.
W związku z powyższym nie można mówić o rażącym naruszeniu art. 3 ust. 1 pkt 11, 33 § 1 i art. 80 ust. 3 u.i.o.ś.
Wracając na grunt kontrolowanej sprawy Sąd wskazuje, że w tym przypadku Wójt informował społeczeństwo w sposób przewidziany w art. 3 ust. 1 pkt 11 lit. a i b u.i.o.ś., a także wysłał obwieszczenie zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 11 lit. c u.i.o.ś., choć nie zostało potwierdzone, czy zostało ono prawidłowo wywieszone. Należy wskazać, że nie można wykluczyć tego, iż obwieszczenie to zostało zrealizowane przez sołtysa W.. Wójt informował więc społeczeństwo w sposób zdecydowanie szerszy niż w stanie faktycznym opisywanym w przytoczonym wyroku NSA. Tym bardziej więc w niniejszej sprawie nie można mówić o rażącym naruszeniu art. 3 ust. 1 pkt 11, 33 § 1 i art. 80 ust. 3 u.i.o.ś.
Mimo, że art. 3 ust. 1 pkt 11 lit. c u.i.o.ś. przewiduje jako sposób podania informacji do publicznej wiadomości w odniesieniu do projektu dokumentu wymagającego ogłoszenia informacji w prasie o odpowiednim do rodzaju dokumentu zasięgu, to nie można uznać, że jest to wymóg bezwzględny, którego niespełnienie w każdym wypadku musi automatycznie skutkować uznaniem, że społeczeństwo nie zostało należycie poinformowane o toku postępowania wymagającego jego udziału. Jeżeli w sprawie, w której udział społeczeństwa w toku postępowania jest niezbędny, organy administracji publicznej zastosowały pozostałe formy podania informacji związanych z przebiegiem tego postępowania do publicznej wiadomości, nawet zaniechanie realizacji sposobu informowania społeczeństwa przewidzianego w art. 3 ust. 1 pkt 11 lit. c powyższej ustawy nie oznacza, że nie został spełniony obowiązek zapewnienia udziału społeczeństwa w tym postępowaniu. (wyrok NSA z dnia 12 grudnia 2017 r. o sygn. II OSK974/16, pub;. Lex nr 2457743).
Obwieszczenia ogłaszane na tablicach oraz na stronie internetowej z pominięciem prasy lokalnej w sposób zwyczajowo przyjęty w rozumieniu art. 3 pkt 11 lit. c ustawy środowiskowej jest uchybieniem, lecz nie w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy (wyrok NSA z dnia 8 października 2013 r., o sygn. II OSK 2003/13, publ. LEX nr 1461889 ).
W świetle powyższego brak poinformowania społeczeństwa łącznie w sposób przewidziany w art. 3 ust. 1 pkt 11 lit. a - d u.i.o.ś. nie stanowi automatycznie o wystąpieniu przesłanki rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art.156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Należy podkreślić, że skarżący nie wykazał w żaden sposób (ani nawet nie podjął takiej próby), że brak łącznego wypełnienia wszystkich sposobów informowania społeczeństwa mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd orzekający z urzędu także nie dostrzega takiej zależności.
Skarżący zarzucił także naruszenie art. 28 k.p.a. i art. 49 § 1 k.p.a. w zw. z art. 74 ust. 3 u.i.o.ś. poprzez uniemożliwienie ustalenia stron postępowania i zagwarantowania im udziału w postępowaniu.
W ocenie Sądu kluczowa w tym zakresie jest treść art. 74 ust. 3 u.i.o.ś. w zw. z art. 49 k.p.a.
Według art.74 ust.3 u.i.o.ś. jeżeli liczba stron postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach lub innego postępowania dotyczącego tej decyzji przekracza 10, do zawiadomienia stron innych niż podmiot planujący podjęcie realizacji przedsięwzięcia stosuje się przepisy art. 49 Kodeksu postępowania administracyjnego, z tym że zawiadomienie to następuje w formie publicznego obwieszczenia w siedzibie organu właściwego w sprawie oraz przez udostępnienie pisma w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej tego organu.
Według ust. 3a. stroną postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wnioskodawca oraz podmiot, któremu przysługuje prawo rzeczowe do nieruchomości znajdującej się w obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie w wariancie zaproponowanym przez wnioskodawcę, z zastrzeżeniem art. 81 ust. 1. Przez obszar ten rozumie się:
1) przewidywany teren, na którym będzie realizowane przedsięwzięcie, oraz obszar znajdujący się w odległości 100 m od granic tego terenu;
2) działki, na których w wyniku realizacji, eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia zostałyby przekroczone standardy jakości środowiska, lub
3) działki znajdujące się w zasięgu znaczącego oddziaływania przedsięwzięcia, które może wprowadzić ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości, zgodnie z jej aktualnym przeznaczeniem.
3aa. (ten przepis wszedł w życie po 16.10.2023r.)
W przypadku, o którym mowa w ust. 3, organ prowadzący postępowanie powiadamia równocześnie wójta, burmistrza lub prezydenta miasta gminy właściwej ze względu na obszar, o którym mowa w ust. 3a, o decyzjach i innych czynnościach wydanych lub podjętych przez ten organ w danym postępowaniu. Wójt, burmistrz lub prezydent miasta udostępnia powiadomienie w Biuletynie Informacji Publicznej lub dokonuje publicznego ogłoszenia w sposób zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości.
Jak już wspomniano, zgodnie z art. 74 ust. 3 u.i.o.ś.: "Jeżeli liczba stron postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach lub innego postępowania dotyczącego tej decyzji przekracza 10, stosuje się art. 49 Kodeksu postępowania administracyjnego."
W myśl art. 49 § 1 k.p.a: "Jeżeli przepis szczególny tak stanowi, zawiadomienie stron o decyzjach i innych czynnościach organu administracji publicznej może nastąpić w formie publicznego obwieszczenia, w innej formie publicznego ogłoszenia zwyczajowo przyjętej w danej miejscowości lub przez udostępnienie pisma w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej właściwego organu administracji publicznej."
Analiza treści art. 49 § 1 k.p.a. w ocenie Sądu jest uzupełnieniem wyżej opisanej wykładni NSA w zakresie informowania stron. Mianowicie kluczowe jest zawarte w art. 49 § 1 sformułowanie: "[...] zawiadomienie [...] może nastąpić [...]". Oznacza to wskazanie przez ustawodawcę fakultatywnych opcji sposobu informowania.
W tym miejscu należy wskazać na wyrok NSA z dnia 9 kwietnia 2025 r., o sygn. III OSK 7120/21 (publ. LEX nr 3853495), gdzie wskazano, że: "Jeżeli przepis szczególny nie stanowi, że organ administracji publicznej jest obowiązany do zawiadomienia o decyzji lub innych czynnościach w określonej formie (to jest w formie wskazanej wprost), organ ten ma swobodę doboru formy zawiadomienia, kierując się przy tym potrzebą wybrania takiej formy, która w największym stopniu zapewnia efektywne i prawidłowe zapoznanie się z treścią zawiadomienia przez zainteresowanych w możliwie najkrótszym czasie. Przewidziana w art. 49 § 1 k.p.a. forma "doręczenia" decyzji jest bowiem rozwiązaniem nadzwyczajnym, służącym zapewnieniu szybkiego skutku doręczenia wobec wszystkich podmiotów, które są adresatami aktu administracyjnego, jeżeli przepisy szczególne przewidują możliwość posłużenia się taką szczególną formą doręczenia, jaką jest publiczne ogłoszenie. Co jednak istotne, stosując tryb z art. 49 § 1 k.p.a. organ nie jest zobowiązany do zawiadamiania stron o zamiarze jego stosowania. Nie ma przy tym przeszkód, aby organ administracji publicznej zastosował więcej niż jedną formę spośród wymienionych w art. 49 k.p.a."
NSA w tym wyroku wyjaśnił, iż zasadną jest konstatacja, że jeżeli na danym terenie funkcjonuje kilka zwyczajowo przyjętych sposobów publicznego ogłoszenia, to do zachowania wymogów z art. 74 ust. 3 pkt 1 u.i.o.ś. w związku z art. 49 § 1 k.p.a. wystarczy zastosowanie jednego z nich. Ustawodawca nie przewidział tu żadnych szczególnych wymogów.
Konkludując, nie ma więc konieczności stosowania wszystkich form informowania łącznie.
W aktach sprawy znajdują się :
- Obwieszczenie w BIP o wszczęciu postępowania w sprawie wydania decyzji środowiskowej – data to 1.09.2022 r. (k.351 akt adm.).
- Obwieszczenie na tablicy ogłoszeń w Urzędzie Gminy [...] od 5.09 do 6.10.2022 r. – k. 352 akt adm.
- Potwierdzenie przesłania obwieszczenia i prośby o wywieszenie na tablicy ogłoszeń i w miejscach ogólnie dostępnych dla mieszkańców – odebrane przez R. D. – sołtysa wsi W. – k. 356 akt adm.
- Obwieszczenie w BIP o wydaniu decyzji środowiskowej – 20.02.2023 r. – k. 564 akt adm.
- Zawiadomienie na tablicy ogłoszeń w Urzędzie Gminy [...] o wydaniu decyzji środowiskowej – wywieszono od 20.02 do 10.03.2023 r. – k.568 akt adm.
- Potwierdzenie przesłania informacji o decyzji środowiskowej i prośby o wywieszenie na tablicy ogłoszeń i w miejscach ogólnie dostępnych dla mieszkańców – odebrane przez R. D. – sołtysa wsi W. – k. 567 akt adm.
Podsumowując nawet gdyby przyjąć, że brak obwieszczenia (o wszczęciu postępowania i o decyzji) na tablicy ogłoszeń we wsi W. jest uchybieniem (co do czego nie ma pewności), to w ocenie Sądu uchybienie to mogłoby być (powinno być) oceniane na etapie postępowania zwykłego, a nie w postępowaniu nadzwyczajnym jako rażące naruszenie prawa. Gdyby organ w żaden sposób nie poinformował społeczeństwa o postępowaniu i o decyzji, to można byłoby przyjąć, że miało miejsce rażące naruszenie prawa. Jednak w niniejszej sprawie nie doszło do takiej sytuacji, a społeczeństwo zostało poinformowane poprzez obwieszczenie w BIP i na tablicy ogłoszeń Urzędu Gminy [...]. Ponadto skarżący, oprócz ogólnikowo sformułowanego zarzutu, nie wykazał w sposób konkretny, by uchybienie to miało istotny wpływ na wynik postępowania środowiskowego.
Uchybienie to mogłoby być ewentualnie również kwestią rozważań np. na etapie oceny wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania przez stronę postępowania lub na etapie rozpoznania wniosku o wznowienie postępowania z uwagi na brak udziału strony (art.145 § 1 pkt 4 k.p.a.). Jednak nie może ono stanowić o rażącym naruszeniu prawa. Tym bardziej, że strona skarżąca nie wykazała jakiegokolwiek wpływu tego uchybienia na wynik sprawy, a przepis art. 49 § 1 k.p.a. wskazuje, że organ ma swobodę doboru formy zawiadomienia. Orzecznictwo NSA również potwierdza taką wykładnię.
Wobec powyższego nie doszło do zarzucanego w skardze naruszenia przez SKO przepisu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Skarżący zarzucił również naruszenie art. 33a ust. 1 pkt 1 u.i.o.ś., jednak należy zauważyć, że ten przepis nie obowiązywał w momencie wydania decyzji środowiskowej. Artykuł 33a został bowiem dodany przez art. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 lipca 2023 r. (Dz.U.2023.1890) zmieniającej nin. ustawę z dniem 16 października 2023 r., a więc już po wydaniu kwestionowanej decyzji środowiskowej.
Mając wszystko to na uwadze Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę w całości oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło