III SA/Po 680/21
WyrokWSA w Poznaniu2021-11-17
Skład orzekający: Szymon Widłak, Mirella Ławniczak, Izabela Paluszyńska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może odmówić prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne, opierając się wyłącznie na danych zawartych w rejestrze CEIDG dotyczących przeważającego kodu PKD, pomimo przedstawienia przez stronę dowodów wskazujących na faktycznie prowadzoną inną przeważającą działalność gospodarczą?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej nie może automatycznie przyjmować danych statystycznych z rejestru CEIDG jako jedynego dowodu w sprawie ustalenia przeważającej działalności gospodarczej przedsiębiorcy. W przypadku rozbieżności między wpisem w CEIDG a faktycznie wykonywaną działalnością, pierwszeństwo należy przyznać tej ostatniej. Ponadto, organ naruszył zasady postępowania administracyjnego, nie umożliwiając stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz nie wyjaśniając przesłanek, które mogłyby skutkować odmową przyznania świadczenia.Stan faktyczny
Skarżący T. S. złożył wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania składek za grudzień 2020 r. na podstawie przepisów Tarczy COVID-19. Organ odmówił prawa do zwolnienia, wskazując, że przeważający kod PKD w rejestrze CEIDG na dzień 30 listopada 2020 r. nie uprawniał do świadczenia. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją organu II instancji. Skarżący podniósł, że od 2011 r. faktycznie prowadzi działalność solarium (kod 9604Z), która generuje większość przychodów, a wpis błędnego kodu PKD nastąpił w 2012 r. i nie był świadomy błędu do momentu ponownego zamknięcia firmy.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...].Pełny tekst orzeczenia
Dnia 17 listopada 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Szymon Widłak Sędziowie WSA Mirella Ławniczak (spr.) WSA Izabela Paluszyńska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 listopada 2021 roku sprawy ze skargi T. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek za okres od [...] grudnia do [...] grudnia 2020 r. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] z dnia [...] lutego 2021 r., nr [...]
Pismem z dnia [...] lutego 2021 roku T. S. wniósł o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek za grudzień 2020 roku dla płatników prowadzących [...] listopada 2020 roku działalność w określonych branżach.
Decyzją z dnia [...] lutego 2021 roku, sygn. [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...], na podstawie art. 31zq ust. 7 ustawy z dnia 2 marca 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842, ze zm.) w związku z art. 31zy ust.1 ustawy o COVID 19 i § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 roku w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz. U. poz. 371) oraz w związku z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 266, ze zm.) odmówił T. S. [...] prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od dnia [...] grudnia 2020 roku do dnia [...] grudnia 2020 roku.
W ocenie organu z przepisu § 10 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz. U. poz. 371) jednoznacznie wynika, że kod działalności oznaczonej według Polskiej Klasyfikacji Działalności 2007 jako rodzaj przeważającej działalności ustala się na dzień [...] listopada 2020 roku. W przypadku T. S. na ten dzień prowadzona przez niego przeważająca działalność oznaczona była kodem [...], który nie znajdował się w wykazie uprawniającym do zwolnienia. Dopiero [...] grudnia 2020 roku czyli po terminie przewidzianym w rozporządzeniu, zmienił on kod przeważającej działalności na [...], na podstawie którego mógłby otrzymać zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek. W związku z powyższym, nie przysługiwało wnioskodawcy prawo do zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od dnia [...] grudnia 2020 roku do dnia [...] grudnia 2020 roku.
Wnioskiem z dnia [...] lutego 2021 roku T. S. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy o zwolnienie z opłacania należności z tytułu składek pismem zatytułowanym "odwołanie’. T. S. wskazał, że od dnia [...] grudnia 2011 roku przeważającym kodem PKD prowadzonej przez niego działalności był numer [...] Dnia [...] listopada 2012 roku z niewiadomych dla niego przyczyn został dokonany wpis w pozycji przeważające PKD w zakresie jego działalności o numer [...] mimo, że od 2011 roku przodującą działalnością jego firmy jest solarium, które jest powiązane z kodem [...] Na potwierdzenie tego stanu rzeczy dołączył kserokopie podsumowania ewidencji przychodów z roku 2019 i 2020, z których wynikało, że dochód uzyskany w ramach [...] był zdecydowanie wyższy niż w przypadku dochodu z działalności w ramach [...] Od 2011 roczny dochód uzyskany w ramach działalności wynikającej z kodu 4719Z stanowił około 3,5 do 4,5% całości dochodu firmy i nie mógł być traktowany jako działalność przeważająca.
Decyzją z dnia [...] marca 2021 roku, znak: [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] Inspektorat w [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256, ze zm.) oraz art. 31zq ust. 8 ustawy z dnia 2 marca 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842 ze zm.) w związku z art. 31zy ust. 1 ustawy o COVID 19 i § 10 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 roku w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz. U. poz. 371), utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] lutego 2021 roku, znak [...]/44806/2021 odmawiającą prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek należnych za okres: za okres od dnia [...] grudnia 2020 roku do dnia [...] grudnia 2020 roku.
W uzasadnieniu decyzji organ powtórzył, że zgodnie z rejestrem CEIDG na dzień [...] listopada 2020 roku T. S. prowadził działalność gospodarczą z przeważającym kodem [...], który nie mieścił się w katalogu PKD określonym w Tarczy 8.0. W rezultacie nie przysługiwało wnioskodawcy zwolnienie z obowiązku opłacania składek od [...] grudnia 2020 roku do [...] grudnia 2020 roku, ponieważ na dzień [...] listopada 2020 roku jako przeważająca działalność [...] nie była objęta pomocą.
T. S. skorzystał z prawa skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Skarżący ponownie oświadczył, że zgodnie z danymi Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej od dnia [...] grudnia 2011 roku przeważającym kodem PKD prowadzonej przez skarżącego działalności był numer [...] Dnia [...] listopada 2012 roku został dokonany wpis w zakresie jego działalności o PKD numer [...], który z niewiadomych przyczyn zastąpił numer [...] w pozycji przeważające PKD. Skarżący oświadczył, że do momentu drugiego zamknięcia jego firmy z powodu pandemii nie był świadomy błędu. Dopiero analizując dokumenty przy drugim zamknięciu firmy dnia [...] grudnia 2020 roku złożył wniosek w celu wprowadzenia prawidłowego kodu w kwestii przeważającego PKD.Od 2011 roku przodującą działalnością jego firmy jest solarium, które jest powiązane z kodem [...] Na potwierdzenie tego stanu rzeczy dołączył kserokopie podsumowania ewidencji przychodów z roku 2019 i 2020. Jak zaznaczył skarżący działalność pod numerem [...] (sprzedaż detaliczna kosmetyków do opalania) jest objęta podatkiem w wysokości 3%, a działalność pod numerem 9604Z (usługi - solarium) jest objęta podatkiem w wysokości 8,5%. Analizując dochody firmy z roku 2019 i 2020 można zaobserwować, że dochód uzyskany w ramach 9604Z jest zdecydowanie dużo wyższy niż w przypadku dochodu z działalności w ramach [...] Od 2011 roczny dochód uzyskany w ramach działalności wynikającej z kodu [...] stanowił około 3,5 do 4,5% całości dochodu firmy i nie mógł być traktowany jako działalność przeważająca.
w odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowa argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 roku, poz. 137) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2019 roku, poz. 2325 ze zm.), dalej jako P.p.s.a., Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Decyzja administracyjna podlega uchyleniu, jeśli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.) lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia jej nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodnoszone w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych.
Możliwość skorzystania przez płatnika ze zwolnienia z obowiązku opłacania składek wynika z przepisów ustawy z dnia 2 marca 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 roku, poz. 1842 ze zm.), dalej jako ustawa o COVID-19, która w art. 31zo ust. 10 określa, że na wniosek płatnika składek prowadzącego, na dzień [...] września 2020 r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodami [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia [...] lipca 2005 roku o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], zwalnia się z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od dnia [...] listopada 2020 roku do dnia [...] listopada 2020 roku wykazanych w deklaracji rozliczeniowej złożonej za ten miesiąc, jeżeli był zgłoszony jako płatnik składek do dnia [...] czerwca 2020 roku i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w listopadzie 2020 roku był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w listopadzie 2019 roku. Z kolei w przepisie art. 31zy ust. 1 ustawy o COVID-19 ustawodawca zawarł delegację umożliwiającą Radzie Ministrów, w celu przeciwdziałania COVID-19, w drodze rozporządzenia, określenie innych okresów zwolnienia z tytułu nieopłaconych składek, niż określone w art. 31zo ust. 1-3, dla wszystkich albo niektórych płatników składek, którzy byli uprawnieni do zwolnienia z tytułu nieopłaconych składek na podstawie art. 31zo ust. 1-3, lub objąć tym zwolnieniem innych płatników składek, mając na względzie okres obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, skutki nimi wywołane, ograniczenia w prowadzeniu działalności gospodarczej wynikające z tych stanów oraz obszary życia gospodarczego i społecznego w szczególny sposób dotknięte konsekwencjami COVID-19. W niniejszej sprawie zastosowanie ma rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 roku w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz.U. poz. 371).
W przedmiotowej sprawie we wniosku z [...] lutego 2021 roku o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek [...] za miesiąc grudzień 2020 roku skarżący T. S. wskazał, że na dzień [...] listopada 2020 roku prowadził przeważającą działalność oznaczoną kodem PKD [...] - Działalność usługowa związana z poprawą kondycji fizycznej (Podklasa PKD [...] obejmuje: działalność usługowa łaźni tureckich, saun i łaźni parowych, solariów, salonów odchudzających, salonów masażu itp. mająca na celu poprawę samopoczucia).
Organ w oparciu o dane zawarte w rejestrze REGON przyjął, że prowadzona przez skarżącego na dzień [...] listopada 2020 roku działalność gospodarcza ujawniona w rejestrze Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej nie spełniała wymogu określonego kodu PKD. Dopiero w dniu [...] grudnia 2020 roku została zgłoszona przez niego w organie ewidencyjnym zmiana przeważającej działalności z kodu PKD [...] na [...]
W ocenie Sądu należało zwrócić uwagę, że do postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją z mocy art. 123 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2020 roku, poz. 266 ze zm.) oraz z mocy art. 180 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 roku, poz. 256 ze zm.), dalej jako k.p.a., miały zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. W myśl art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. decyzja musi zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne, na które składają się w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a także wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie decyzji powinno być skonstruowane w sposób umożliwiający realizację zasady przekonywania, o której mowa w art. 11 k.p.a. Jednocześnie uzasadnienie powinno umożliwić sądowi administracyjnemu sprawdzenie prawidłowości toku rozumowania organu wydającego decyzję oraz motywów rozstrzygnięcia. Zasada przekonywania nie jest zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia lub nie odniesie się do faktów istotnych dla danej sprawy. Wszelkie okoliczności i zarzuty strony, a zwłaszcza te, które mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, muszą być rzetelnie omówione i wnikliwie przeanalizowane przez organ rozpatrujący sprawę. Z istoty samego uzasadnienia wynika, że powinno ono wskazywać przesłanki, którymi kierował się organ wydając dane orzeczenie, a więc powinno w sposób wyczerpujący wyjaśniać podstawę rozstrzygnięcia i okoliczności, które za takim a nie innym rozstrzygnięciem przemawiają. Celem uzasadnienia jest bowiem przedstawienie procesów myślowych, które doprowadziły organ do wydania danego aktu, wskazanie motywów będących podstawą podjętego przez niego rozstrzygnięcia i wreszcie wskazanie argumentów tłumaczących dlaczego takie, a nie inne stanowisko było prawidłowe w określonym stanie faktycznym. Argumentacja zawarta w uzasadnieniu powinna pozwolić - zarówno podmiotowi, którego rozstrzygnięcie bezpośrednio dotyczy, jak i ewentualnie sądowi kontrolującemu następnie tę decyzję - odczytać kierunek rozważań oraz tok rozumowania organu. Uzasadnienie aktu administracyjnego, stanowiąc jego integralną część, wpływa bowiem na jego treść. Sporządzenie uzasadnienia jest więc nie tylko wymogiem formalnym - wynikającym wprost z brzmienia art. 107 § 1 i 3 k.p.a. - ale także ma istotne znaczenie merytoryczne. Poprawne pod względem merytorycznym uzasadnienie ma kluczowe znaczenie dla realizacji zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ administracji jest zobowiązany do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania decyzji bez stosowania środków przymusu. Istotą tej zasady jest to, by każdy uczestnik postępowania był przekonany, że bierze udział w rzetelnie prowadzonym procesie, i że jeżeli zapadło negatywne rozstrzygnięcie, to przyczyną tego są istotne powody (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lutego 1994 r., sygn. akt III ARN 2/94, OSNAPiUS 1994, nr 1, poz. 2 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lutego 1997 r., sygn. akt III RN 94/96, OSNAPiUS 1997, nr 19, poz. 366).
W zaskarżonej decyzji opisanych wyżej elementów zabrakło. Jak wynika z akt sprawy, zaskarżona decyzja z dnia [...] marca 2021 roku zawiera prawidłowo zredagowaną sentencję po której następuje uzasadnienie, w którym sformułowano kluczowe dla sprawy stwierdzenie: "zgodnie z rejestrem CEIDG na dzień [...] listopada 2020 roku T. S. prowadził działalność gospodarczą z przeważającym kodem PKD [...], który nie mieścił się w katalogu PKD określonym w Tarczy 8.0. W rezultacie nie przysługiwało wnioskodawcy zwolnienie z obowiązku opłacania składek od [...] lutego 2021 roku do [...] lutego 2021 roku, ponieważ na dzień [...] listopada 2020 roku jako przeważająca działalność PKD [...] nie była wskazana w ustawie". Dalej następuje tylko pouczenie o przysługujących środkach zaskarżenia. Taki sposób uzasadnienia nie spełniał wyżej opisanych kryteriów, co uniemożliwiało Sądowi ocenę prawidłowości i legalności działań organu.
Zdaniem Sądu, organ nie może automatycznie przyjmować danych statystycznych zawartych w rejestrze REGON, co do uwidocznionego w ewidencji rodzaju przeważającej działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącego na dzień [...] listopada 2020 roku. Istotne jest bowiem ustalenie, jaką przeważającą działalność gospodarczą (według PKD) przedsiębiorca faktycznie prowadził w tym dniu, a nie jaki rodzaj przeważającej działalności figurował w rejestrze i w ewidencji CEIDG. W sytuacji rozbieżności pomiędzy wpisem w CEIDG, a faktycznie wykonywaną działalnością, pierwszeństwo należy przyznać rzeczywiście wykonywanej działalności. Stanowisko to podzieliły m.in.: WSA w Szczecinie w wyroku z 18 lutego 2021 r., sygn. akt I SA/Sz 955/20, WSA w Rzeszowie w wyrokach: z 27 kwietnia 2021 r., sygn. akt I SA/Rz 255/21 i I SA/Rz 214/21, WSA w Białymstoku w wyrokach: z 28 kwietnia 2021 r., sygn. akt I SA/Bk 140/21, z 5 maja 2021 r., sygn. akt I SA/Bk 171/21, WSA w Lublinie z 13 maja 2021 r., sygn. akt III SA/Lu 162/21, WSA w Gorzowie Wlkp. w wyroku z 19 maja 2021 r., sygn. akt II SA/Go 210/21, WSA w Warszawie w wyrokach: z 14 maja 2021 r., sygn. akt VIII SA/Wa 385/21, z 25 maja 2021 r., sygn. akt V SA/Wa 1178/21, WSA w Bydgoszczy w wyrokach z 25 maja 2021 r., sygn. akt I SA/Bd 194/21 i I SA/Bd 195/21, WSA w Olsztynie w wyroku z 26 maja 2021 r., sygn. akt I SA/Ol 259/21, WSA w Opolu w wyroku z 27 maja 2021 r., sygn. akt I SA/Op 96/21. Inne rozumienie mogłoby spowodować, że przedmiotową pomoc w postaci zwolnienia z obowiązku uiszczenia składek otrzymałby przedsiębiorca, który posiada w CEIDG kod wymieniony w przepisach prawa, mimo że faktycznie nie prowadzi takiej działalności gospodarczej, tj. pomoc publiczną otrzymałaby osoba nieuprawniona, lecz spełniająca formalnie przesłanki do jej uzyskania. Należy pamiętać, że rejestr podmiotów REGON prowadzony jest dla potrzeb statystyki publicznej, której celem jest zapewnienie rzetelnego, obiektywnego i systematycznego informowania społeczeństwa, organów państwa i administracji publicznej oraz podmiotów gospodarki narodowej o sytuacji ekonomicznej, demograficznej, społecznej oraz środowiska naturalnego (art. 3 ustawy z dnia 29 czerwca 1995 roku o statystyce publicznej - Dz.U. z 2020 roku, poz. 443). Podanie do rejestru danych niezgodnych z rzeczywistością albo ich niezaktualizowanie nie pociąga za sobą zakazu prowadzenia działalności innej niż objętej kodami PKD wpisanymi w rejestrze podmiotów REGON. Rejestr ma charakter formalny i bazuje na oświadczeniach wiedzy podmiotów obowiązanych do przekazywania danych, które nie podlegają merytorycznej weryfikacji. W świetle powyższego należy uznać, że pomoc nie powinna trafiać do podmiotów, które nie prowadzą działalności, określonych w tych przepisach jako przeważająca. Nie można jej przyznawać z pominięciem podmiotów, które pomimo braku zgłoszenia organowi statystyki publicznej jako przeważającego rodzaju działalności tej wymienionej w przepisach przywołanego rozporządzenia, rzeczywiście taki rodzaj działalności w analizowanym czasie prowadziły. Takie formalne ograniczenie wynikające z wpisu w rejestrze podmiotów REGON nie spełniłoby konstytucyjnego wymogu proporcjonalności odnośnie celu, jaki zamierzano osiągnąć omawianą regulacją ulgową. Poprzestanie na formalnej treści wpisu w rejestrze podmiotów REGON mogłoby nie pozwolić przyznać pomocy tym, do których została ona skierowana. Nie można też tracić z pola widzenia także tego, że przepisy ustawy COVID- 19 mają na celu, m.in. łagodzenie społeczno-gospodarczych skutków związanych z występowaniem epidemii COVID-19 przez udzielanie różnego rodzaju wsparcia materialnego wielu podmiotom, w tym przedsiębiorcom.
W ocenie Sądu, rozwiązania prawnego określonego w § 10 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 roku w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19 (Dz.U. poz. 371) nie można traktować jako wyłącznego środka dowodowego służącego wykazaniu rodzaju prowadzonej działalności, a wnioskujący podmiot gospodarczy może te okoliczności wykazać także innymi środkami dowodowymi i podważyć formalne i statystyczne znaczenie wpisu w rejestrze podmiotów REGON. Wskazany przepis zawiera rozwiązanie proceduralne mające na celu usprawnienie procesu przyznawania wsparcia przedsiębiorcom faktycznie prowadzącym określony rodzaj działalności, ale nie stanowi on istotnej modyfikacji procesu dowodowego obowiązującego w postępowaniu administracyjnym. Zatem organ powinien był realizować w sprawie, uregulowaną w art. 10 k.p.a., zasadę czynnego udziału strony w toku prowadzonego postępowania w sprawie. W świetle powyższego w ocenie Sądu nie budzi wątpliwości że w przedmiotowej sprawie doszło także do istotnego naruszenia obowiązku wynikającego z art. 79a § 1 k.p.a., zgodnie z którym w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania dokumentacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Przepis ten stanowi konkretyzację i uzupełnienie obowiązków wynikających z art. 10 § 1 k.p.a., a jego celem jest zapobieganie sytuacjom, w których strona dysponuje dodatkowymi dowodami na okoliczności istotne dla wykazania zasadności jej żądania albo może je łatwo uzyskać, a z powodu braku odpowiedniej wiedzy o potrzebnych dowodach bądź o sposobie oceny wcześniej przedstawionych dowodów - nie korzysta z takiej możliwości. Chodzi przy tym o to, aby strona nie została zaskoczona negatywnym rozstrzygnięciem sprawy oraz zmuszona do zaskarżenia decyzji i przedstawiania tych dodatkowych dowodów dopiero na etapie postępowania odwoławczego (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 23 maja 2019 r., sygn. akt II SA/Sz 239/19).
Z akt badanej sprawy nie wynika, aby przed wydaniem pierwszej decyzji odmownej z dnia [...] lutego 2021 roku organ umożliwił stronie wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; nie wyjaśnił również stronie przesłanek, które nie zostały spełnione lub wykazane, co mogło skutkować – i w tym wypadku skutkowało - wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem skarżącej. Zauważyć przy tym należy, że jeśli organ odstępuje od zasad określonych w art. 10 § 1 i wytycznych płynących z art. 79a § 1 k.p.a. (co może nastąpić w sytuacji przewidzianej w art. 10 § 2 k.p.a.), to w myśl art. 10 § 3 k.p.a. jest zobowiązany utrwalić w aktach sprawy, w drodze adnotacji, przyczyny takiego odstąpienia. Tymczasem takiej adnotacji w aktach brak.
W tym miejscu należy też dostrzec, że przepisy ustawy COVID-19 nie wyłączyły stosowania normy zawartej w art. 76 § 3 k.p.a., co nie zostało przez organ dostrzeżone. Oznacza to, że przedsiębiorca prowadzący rzeczywistą działalność gospodarczą odpowiadającą treści kodów PKD wymienionych w przedmiotowej ustawie, może przeprowadzić dowód przeciwko treści dokumentu urzędowego. Obalenie domniemania podlegać będzie na wykazaniu, że rzeczywisty stan faktyczny jest inny, niż wynikający z danych pozyskanych przez organ z rejestru podmiotów REGON. Ocena, czy działalność gospodarcza określonego rodzaju jest rzeczywiście wykonywana i w jakich rozmiarach, należy do sfery ustaleń faktycznych. Nie zależy ona od wpisu do rejestru, choć wpis taki potraktowany został przez ustawodawcę jako domniemanie prawne mające na celu uproszczenie postępowania ulgowego. Inicjatywa dowodowa w tej kwestii należy do strony, która złożyła wniosek, inicjującej postępowanie administracyjne, zaś organ przed wydaniem niekorzystnej dla strony decyzji nie może pominąć dyspozycji art. 79a § 1 k.p.a. Powinien zatem przed wydaniem takiej decyzji powiadomić ją o konieczności wskazania przesłanek, które nie zostały spełnione lub wykazane, czyniąc zadość zasadzie informowania (art. 9 k.p.a.). Jeżeli zaś strona składa wnioski dowodowe mające podważyć dane z rejestru podmiotów REGON, powinny one być rozpoznane przez organ prowadzący postępowanie przy uwzględnieniu przepisów art. 7 i art. 78 § 1 k.p.a. W rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy nie odniósł się natomiast do stanowiska zaprezentowanego przez skarżącego przedsiębiorcę.
W świetle powyższych wywodów aby rozstrzygnąć sprawę Sąd musiałby najpierw ustalić jej stan faktyczny, a następnie dokonać jego subsumpcji pod mający zastosowanie w sprawie przepis § 10 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19, którego treść nie jest oczywista i jednoznaczna. Przyjęty na tle wykładni tego przepisu pogląd musiałby też zostać połączony ze stosowną argumentacją. To jednak nie jest rolą sądu administracyjnego.
Z podanych względów Sąd ocenił kontrolowaną decyzję za wadliwą z naruszeniem przepisów prawa materialnego (błędna wykładnia przepisów § 10 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 lutego 2021 r. w sprawie wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVlD-19) oraz przepisów postępowania wymienionych powyżej, których naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło