IV SA/Po 1083/18

WyrokWSA w Poznaniu2019-07-04

Skład orzekający: Maciej Busz, Tomasz Grossmann, Maria Grzymisławska - Cybulska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo rozpoznało merytorycznie odwołanie wniesione po terminie, bez wniosku o przywrócenie terminu?
Ratio decidendi
Samorządowe Kolegium Odwoławcze dopuściło się rażącego naruszenia prawa, rozpoznając merytorycznie odwołanie wniesione po terminie, bez wniosku o przywrócenie terminu. Zgodnie z art. 134 k.p.a., organ odwoławczy powinien był stwierdzić niedopuszczalność odwołania i uchybienie terminu. Rozpoznanie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, bez przywrócenia go, skutkuje stwierdzeniem nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Stan faktyczny
Prezydent Miasta nałożył na T. R. karę pieniężną za usunięcie drzewa bez zgłoszenia. Następnie, na wniosek T. R. i za zgodą stron, zmienił decyzję, ustalając niższą karę ze względu na trudną sytuację materialną i zdrowotną strony. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zmienioną decyzję, uznając, że organ pierwszej instancji prawidłowo zastosował przepis o umorzeniu 50% kary. T. R. wniósł skargę do WSA, kwestionując decyzję SKO. WSA stwierdził, że odwołanie zostało wniesione po terminie, a SKO wadliwie rozpoznało je merytorycznie.
Rozstrzygnięcie
Stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Busz (spr.) Sędzia WSA Tomasz Grossmann Asesor sądowy WSA Maria Grzymisławska - Cybulska Protokolant st. sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 04 lipca 2019 r. sprawy ze skargi T. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie zmiany za zgodą stron decyzji stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji IV SA/Po 1083/18 Uzasadnienie Prezydent K. decyzją z 06.02.2018r. nr [...] wydaną na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz.U. z 2017 r., poz. 1257, dalej jako k.p.a.), oraz art. 83f ust. 3 lit. c), art. 88 ust. 1 pkt 6, ust. 2 i 3, art. 89 ust. 1 i 8 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 roku o ochronie przyrody (Dz. U. z 2017r. poz. 2134 ze zm., dalej u.o.p.) oraz rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 6 lipca 2017 r. w sprawie wysokości stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów (Dz. U. z 2017 r. poz. 1330): 1. umorzył postępowanie administracyjne w sprawie wycięcia modrzewia europejskiego bez dokonania zgłoszenia z terenu przy ul. [...] w K., którego obwód pnia na wysokości 5 cm wynosi 49,7 cm zgodnie z art. 83f ust. 3 lit. c) u.o.p., 2. ustalił karę za usunięcie jednego modrzewia europejskiego bez dokonania zgłoszenia rosnącego na terenie nieruchomości przy ul. [...] w K. w wysokości [...] zł dla T. R. (dalej skarżący). W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w dniu 10 stycznia 2018 roku do Prezydenta Miasta K. wpłynęło podanie K. M. dotyczące samowolnej budowy budynku mieszkalnego na terenie działki nr [...], obręb 002 C. przy ul. [...] w K. oraz usunięcia bez zezwolenia drzew rosnących na przedmiotowym terenie. W dniu 01 lutego 2018 roku pracownicy Wydziału Gospodarki Komunalnej i Ochrony Środowiska Urzędu Miejskiego w K. z udziałem skarżącego przeprowadzili oględziny posesji przy ul. [...] w K.. Skarżący oświadczył, że we wrześniu 2017 r. zlecił wycięcie przedmiotowych drzew, gdyż zaczął obawiać się o swoje bezpieczeństwo oraz bezpieczeństwo stojącego w pobliżu budynku mieszkalnego. W dniu oględzin na działce widoczne były pniaki po ściętych dwóch modrzewiach. W obecności strony zmierzono obwody pni na wysokości 5 cm, które wynosiły 49,7 cm oraz 87 cm. Skarżący oświadczył, że pozostałe pnie drzew były tak cienkie, że zostały wyrwane z korzeniami. Zgodnie z art. 83f ust. 3 lit. c) u.o.p. zamiar wycięcia drzew, których obwód pnia na wysokości 5 cm nie przekracza 50 cm (w przypadku modrzewia europejskiego) nie wymaga zgłoszenia przez osobę fizyczną i dlatego postępowanie administracyjne w części dotyczącej wycięcia modrzewia europejskiego o obwodzie pnia wynoszącym 49,7 cm zostało umorzone jako bezprzedmiotowe. Zgodnie z art. 89 ust. 1 u.o.p. administracyjną karę pieniężną, o której mowa w art. 88 ust. 1 pkt 1-3, 5 i 6, ustala się w wysokości dwukrotnej opłaty za usunięcia drzewa lub krzewu, o której mowa w art. 84 ust. 1, a w przypadku, w którym usunięcie drzewa lub krzewu jest zwolnione z obowiązku uiszczenia opłaty, administracyjną karę pieniężną ustala się w wysokości takiej opłaty, która byłaby ponoszona, gdyby takiego zwolnienia nie było. Ponieważ skarżący nie przedstawił żadnych dokumentów ani świadków, którzy potwierdziliby konieczność wycięcia ww. drzewa z uwagi na realne zagrożenie dla bezpieczeństwa ludzi lub mienia w istniejących obiektach budowlanych, administracyjną karę pieniężną ustalono w wysokości dwukrotnej opłaty za usunięcia drzewa. Skarżący pismem z dnia 5.03.2018r. w związku z trudną sytuacją materialną wniósł o "umorzenie, lub zamianę kary np. na zasadzenie sadzonek nowych drzew". Rozpoznając powyższy wniosek Prezydent K. decyzją z 20.02.2018r. nr [...] wydaną na podstawie art. 155 k.p.a. w związku z art. 88 ust. 1 pkt 6, ust. 2 i 3, art. 89 ust. 1, 8 i 11 u.o.p. oraz rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 6 lipca 2017 r. w sprawie wysokości stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów (Dz. U. z 2017 r. poz. 1330) za zgodą stron zmienił w/w decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia 06.02.2018r. znak: [...] w sprawie nałożenia kary za usunięcia jednego modrzewia europejskiego bez dokonania zgłoszenia z terenu przy ul. [...] w K., w ten sposób, że punkt 2 decyzji otrzymał brzmienie: "2. ustalić karę za usunięcie jednego modrzewia europejskiego bez dokonania zgłoszenia rosnącego na terenie nieruchomości przy ul. [...] w K. w wysokości [...] zł (słownie: dwatysiącestosiedemdziesiątpięć złotych) dla T. R., zam. w K. przy ul. [...] w K..". P. zapisy decyzji z dnia 06.02.2018r. pozostały bez zmian. W uzasadnieniu decyzji zmieniającej wskazano, że powodem umorzenia naliczonej kary lub zamienienia jej na zastępcze nasadzenia nowych drzew są trudne warunki materialne oraz zły stan zdrowia T. R.. Skarżący podniósł, że wspólnik prowadzonej wspólnie firmy doprowadził ją do bankructwa i obecnie toczą się w związku z tym sprawy w sądach. Przedstawił [...] zeznania o wysokości osiągniętych dochodów (poniesionych strat) w roku podatkowym 2017 swojej rodziny, tj. swój, żony i córki. Odwołanie od powyższej decyzji po upływie ustawowego terminu (10 dni po ustawowym terminie wniósł T. R. wnosząc o całkowite umorzenie kary w wysokości [...] zł, gdyż jest osobą o bardzo niskich dochodach, w trakcie procesu upadłościowego, od kilku lat poważnie choruje m.in. na zakrzepicę zatoki esowatej mózgu, zespół wazowagalny, trombofilię oraz przewlekłą depresję. Znaczną część zasiłku rehabilitacyjnego przeznacza na leki oraz dojazdy do specjalisty - hematologa w P.. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 26.09.2019r. nr SKO – [...] utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu wyjaśniono, że powodem umorzenia naliczonej kary są trudne warunki materialne oraz zły stan zdrowia skarżącego. Dochód w jego rodzinie wynosi, [...] zł na osobę. Mając na uwadze powyższe, iż jego dochód nie przekracza 50% minimalnego wynagrodzenia za prace w 2017 r., organ przychylił się do zmiany decyzji i umorzył 50% wymierzonej kary w decyzji z dnia 06.02.2018 r. Zgodnie z art. 155 k.p.a. decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony; przepis art. 154 § 2 stosuje się odpowiednio W myśl art. 89 ust. 11 u.o.p. organ może umorzyć 50% wymierzonej kary, osobom fizycznym, które na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej usunęły lub zniszczyły drzewo lub krzew albo uszkodziły drzewo, w przypadku gdy osoby te nie są w stanie uiścić kary w pełnej wysokości bez znacznego uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, jeżeli dochód miesięczny na jednego członka gospodarstwa domowego nie przekracza 50% minimalnego wynagrodzenia za pracę w danym roku. Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy wskazano, iż w aktach sprawy znajduje się dokumentacja obrazująca stan zdrowia skarżącego oraz dokumentacja potwierdzająca osiągnięte przez niego w 2017 r. dochody, jak również dochody jego członków rodziny (żony, córki). Przedłożone dokumenty wskazują, iż w 2017 roku dochód rodziny Różańskich wyniósł [...] zł, co w przeliczeniu na jednego członka rodziny na miesiąc wynosi [...] zł. Zgodnie z art. 2 ust. 5 § 1 ustawy o minimalnym wynagrodzeniu za pracę od dnia 01 stycznia 2017 r. ustala się minimalne wynagrodzenie za pracę w wysokości [...] zł. Słusznie więc organ I instancji ustalił, iż dochód w rodzinie wnioskodawcy w przeliczeniu na jednego członka nie przekracza 50 % minimalnego wynagrodzenia za prace w roku 2017. Zasadnie wobec powyższego organ zastosował art. 89 ust. 11 u.o.p. i umorzył skarżącemu 50 % wymierzonej kary w decyzji z dnia 06.02.2018 r. Obliczenia organu w tym zakresie są prawidłowe bowiem decyzją z dnia 06.02.2018 r. wymierzono stronie karę w wysokości [...] zł. Wobec powyższego [...] zł x 50 %= [...] zł. Zasadnie więc organ umorzył stronie kwotę [...]zł. Odnosząc się do zarzutu odwołania zauważono, iż zgodnie z powołanym art. 89 ust. 11 u.o.p. organ może jedynie umorzyć 50 % wymierzonej kary. Przepisy ustawy o ochronie przyrody nie przewidują możliwości całkowitego umorzenia kary administracyjnej. Organy administracyjne nie mają więc możliwości umorzenia pozostałej części pieniężnej kary administracyjnej. Przepisy ustawy o ochronie przyrody są przepisami szczególnym w stosunku do norm wynikających z kodeksu postępowania administracyjnego, i należy w niniejszej sprawie stosować właśnie je. Skargę na powyższą decyzje wniósł w ustawowym terminie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu T. R. wnosząc o umorzenie kary. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując swą dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz.U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. - dalej p.p.s.a.), wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sad dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 26.09.2019r. nr SKO – [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta K. z 20.06.2018r. nr [...] 0001.2018 wydaną na podstawie art. 155 k.p.a. i zmieniającą decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia 06.02.2018r. znak:WGOŚ.6131.0001.2018 w sprawie nałożenia kary za usunięcia jednego modrzewia europejskiego bez dokonania zgłoszenia z terenu przy ul. [...] w K., w ten sposób, że punkt 2 decyzji otrzymał brzmienie: "2. ustalić karę za usunięcie jednego modrzewia europejskiego bez dokonania zgłoszenia rosnącego na terenie nieruchomości przy ul. [...] w K. w wysokości [...] zł (słownie: dwatysiącestosiedemdziesiątpięć złotych) dla T. R., zam. w K. przy ul. [...] w K..". P. zapisy decyzji z dnia 06.02.2018r. pozostały bez zmian. Z art. 134 k.p.a. wynika, że organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania, a postanowienie to jest ostateczne. W zakresie odnoszącym się do drugiej, spośród wymienionych w art. 134 k.p.a. przesłanek wydania postanowienia, o którym w nim mowa, a mianowicie "uchybienia terminu do wniesienia odwołania" należy uznać, że uchybienie wskazanego terminu ma miejsce wówczas, gdy przy uwzględnieniu zasad określonych w Rozdziale 10 Działu II k.p.a. zostanie ono złożone po upływie przewidzianego w art. 129 § 2 k.p.a. terminu 14 dni. W związku z tym każde, nawet nieznaczne przekroczenie tego terminu już stanowi jego uchybienie. W sytuacji więc, gdy uchybienie terminowi nastąpiło, to przy braku istnienia prośby (wniosku) o przywrócenie terminu - organ odwoławczy nie ma innej możliwości, niż wydanie na podstawie art. 134 k.p.a. postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 marca 1997 r., sygn. akt SA/Łd 2990/95). Fakt stwierdzenia (zaistnienia) tej okoliczności wiąże organ administracji, co jednoznacznie wynika z treści bezwzględnie obowiązującego przepisu art. 134 k.p.a., czyniąc niemożliwym i niedopuszczalnym zarazem operowanie w odniesieniu do tejże okoliczności jakimkolwiek marginesem swobody. Każde więc uchybienie terminowi do wniesienia odwołania powoduje, że organ odwoławczy ma obowiązek wydać postanowienie, o którym mowa w art. 134 k.p.a., tj. postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania, chyba że strona domaga się przywrócenia terminu stosownie do art. 58 § 1 i § 2 k.p.a., a wniosek ten zostanie uwzględniony. Należy wskazać, że termin do wniesienia odwołania liczony jest od dnia doręczenia stronie decyzji organu I instancji. Zgodnie z art. 42 §1 k.p.a. pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. W niniejszej sprawie skarżący odebrał decyzję organu I instancji w dniu 02 lipca 2018 r. (potwierdzenie odbioru na k.14v akt admin.). Za datę doręczenia decyzji organu I instancji należało więc uznać 02 lipca 2018 r. Tym samym termin do skutecznego wniesienia odwołania upływał z dniem 16 lipca 2018 r. Tymczasem odwołanie sporządzono dopiero 27.07.2018r., a więc 11 dni po terminie (k.15 akt admin.). Wysłano je do organu dopiero w dniu 01.08.2018r. Fakt ten umknął uwadze organu odwoławczego, który wadliwie przyjął, że odwołanie wniesiono w ustawowym terminie, gdy tymczasem wniesiono je ze znacznym uchybieniem tego terminu. Z akt sprawy administracyjnej nie wynika też, aby skarżący składając odwołanie występował z żądaniem (prośbą) o przywrócenie terminu. Należy podkreślić, że z treści art. 58 § 1 i § 2 k.p.a. jednoznacznie wynika, że istotę rozstrzygania w sprawie przywrócenia terminu wiązać należy z inicjatywą samego zainteresowanego, albowiem to na jego wniosek (prośbę), złożony w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi - a nie z urzędu, co należy stanowczo podkreślić - organ administracji orzeka w tej sprawie. Należy również podnieść, że organ administracji publicznej nie ma obowiązku wszczynania tego rodzaju postępowania z urzędu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 czerwca 2008 r., sygn. akt I OSK 1285/07, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2008 r., sygn. akt II OSK 1822/06 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lipca 2013 r., sygn. akt II GSK 593/12). Skoro więc instytucja przywrócenia terminu oparta jest na zasadzie wnioskowości to jej konsekwencją jest to, że wnoszący podanie musi w sposób nie budzący żadnych wątpliwości domagać się przywrócenia uchybionego terminu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 lutego 2012 r., sygn. akt II OSK 2287/10 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lipca 2013 r., sygn. akt II GSK 593/12). Należy również zwrócić uwagę na to, że okoliczności, które mogłyby uzasadniać przywrócenie terminu do złożenia odwołania znane są tylko stronie i muszą wynikać z braku jej winy. Organ nie może domniemywać braku winy strony w uchybieniu terminu w sytuacji, gdy strona brała udział w postępowaniu i prawidłowo została pouczona o terminie i sposobie odwołania oraz o skutkach zaniedbania w tym zakresie. W świetle wszystkich przedstawionych argumentów, nie ma więc żadnych usprawiedliwionych podstaw, aby uznać odwołanie T. R. za skutecznie wniesione, gdyż złożono je po terminie i nie wniesiono o przywrócenie terminu do wniesienia tego odwołania. Powyższe umknęło jednak uwadze organu odwoławczego, który bezkrytycznie i wadliwie przyjął, że odwołanie zostało wniesione w ustawowym terminie i błędnie rozpoznał je merytorycznie pomimo tego, że skarżący nie wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Artykuł 16 k.p.a. stanowi, że decyzje od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji, są ostateczne. Ostateczność decyzji związana jest z upływem terminu do wniesienia odwołania dla stron którym organ doręczył decyzję i którym nie doręczył i to bez względu na powód dla którego tak postąpił, czy z powodu pomyłki, czy z powodu nie uznania danej osoby za stronę postępowania. Dla pierwszych, termin ten biegnie od doręczenia im decyzji, dla drugich od doręczenia decyzji ostatniej ze stron, której organ ją doręczył. Z upływem tego terminu decyzja staje się ostateczna i od tego momentu jej uchylenie, zmiana, stwierdzenie nieważności możliwe jest tylko w trybach nadzwyczajnych. Kolegium utrzymało decyzję w mocy, a więc rozpoznało merytorycznie odwołanie mimo jego wniesienia po terminie. Tymczasem Kolegium powinno było na podstawie art. 134 k.p.a. stwierdzić w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania, czego wadliwie nie uczynił. Terminy wnoszenia odwołania są terminami ustawowymi, a więc nie mogą być przedłużane ani skracane przez organ administracji publicznej, terminami procesowymi obliczanymi według przepisów Kodeksu oraz terminami zawitymi, których upływ organ odwoławczy uwzględnia z urzędu (por. W. S., Postępowanie cywilne, 1972, s. 417–418). Wniesienie odwołania po terminie może spowodować dwojakiego rodzaju skutki procesowe: a) jeżeli wnoszący odwołanie nie zwrócił się równocześnie o przywrócenie terminu wniesienia odwołania (art. 58 § 2), wówczas organ odwoławczy jest obowiązany wydać postanowienie o uchybieniu terminowi wniesienia odwołania; b) jeżeli "w aktach organu drugiej instancji znajduje się odwołanie wniesione po terminie (nadesłane wraz z aktami sprawy przez organ pierwszej instancji) oraz odwołanie dołączone do wniosku o przywrócenie terminu (art. 58 § 2), wówczas organ drugiej instancji musi najpierw wydać postanowienie w sprawie przywrócenia terminu (przy czym na postanowienie odmawiające przywrócenia terminu służy zażalenie – art. 59 § 1) i dopiero kiedy zapadnie ostateczne postanowienie o odmowie przywrócenia terminu – organ może postanowić o uznaniu odwołania za wniesione z naruszeniem obowiązującego terminu" (W. Dawidowicz, Zarys procesu, 1989, s. 153); por. wyrok NSA z 29.09.2010 r., I OSK 478/10, LEX nr 745245: "Postanowienie o odmowie przywrócenia terminu zawiera samo w sobie stwierdzenie, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu. Natomiast w razie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania, organ powinien wydać postanowienie, o którym mowa w art. 134 k.p.a., w dalszej zaś kolejności, w razie ewentualnego wniesienia przez stronę wniosku o przywrócenie terminu wniesienia odwołania, organ powinien rozpoznać ten wniosek według przepisów art. 58 i 59 § 2 k.p.a. Nie ma natomiast mowy o bezprzedmiotowości wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, gdy w obrocie prawnym funkcjonuje ostateczne postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania". W orzecznictwie utrwalił się pogląd, że uchybienie terminowi jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminowi przewidzianego w art. 134 (wyrok NSA w Łodzi z 21.03.1997 r., SA/Łd 2990/95, LEX nr 29079). W związku z tym stwierdzenie uchybienia terminowi wniesienia odwołania nie zależy od uznania organu odwoławczego (wyrok NSA w Gdańsku z 29.01.1997 r., I SA/Gd 1482/96, LEX nr 29004, w którym stwierdzono, że: "Skarżący wniósł odwołanie z uchybieniem 14-dniowego terminu (art. 129 § 2 k.p.a.). W takiej sytuacji organ nie ma innej możliwości, jak tylko stwierdzić uchybienie terminu do wniesienia odwołania, co wynika z przepisu art. 134 k.p.a. Nie jest to zależne od swobodnego uznania organu, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej"; zob. wyrok NSA w Katowicach z 15.11.1995 r., SA/Ka 2111/94, LEX nr 27060, w którym przyjęto, że: "Gdy organ II instancji stwierdzi, że środek odwoławczy został wniesiony z uchybieniem terminu, nie może przystąpić do jego merytorycznego rozpoznania, a ma obowiązek zastosować się do dyspozycji art. 134 k.p.a." i nawet nieznaczne przekroczenie terminu wniesienia odwołania zobowiązuje organ do stwierdzenia uchybienia temu terminowi – wyrok NSA w Łodzi z 27.11.1996 r., SA/Łd 2665/95, Biul. Skarb. 1997/5, poz. 32). Jak trafnie wyjaśniono w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 czerwca 2018 r. o sygn. III SA/Kr 44/18 (publ. CBOSA) prowadzenie postępowania odwoławczego w wyniku odwołania wniesionego z uchybieniem terminu określonego w art. 129 § 2 k.p.a., bez przywrócenia terminu wniesienia odwołania, skutkuje rażącym naruszeniem art. 16 § 1 k.p.a., ponieważ jest to orzekanie w postępowaniu odwoławczym w sprawie zakończonej już decyzją ostateczną i jest to rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Ponieważ organ II instancji mimo wniesienia odwołania po terminie merytorycznie rozpoznał sprawę, doszło do rażącego naruszenia prawa przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Zgodnie bowiem z powszechnie przyjmowanym stanowiskiem w orzecznictwie sądów administracyjnych prowadzenie postępowania odwoławczego w wyniku odwołania wniesionego z uchybieniem terminu określonego w art. 129 § 2 k.p.a., bez przywrócenia terminu wniesienia odwołania, skutkuje rażącym naruszeniem art. 16 § 1 k.p.a., gdyż jest to orzekanie w postępowaniu odwoławczym w sprawie zakończonej już decyzją ostateczną i stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (vide Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 1 lipca 2009 r. sygn. akt VIII SA/Wa 85/09, opub. w LEX nr 553640; Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w wyroku z dnia 29 marca 2011 r. sygn. akt II SA/Ol 118/11, opub. w LEX nr 784758; Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w wyroku z dnia 28 września 2010 r., sygn. akt II SA/Bk 450/10, opub. w LEX nr 752315; Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w wyroku z dnia 25 września 2008 r. sygn. akt II SA/Ke 375/08, opub. w LEX nr 471558). Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 145 § 2 ust.2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło