IV SA/Po 1189/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Maciej Busz po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku [...] o dopuszczenie do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania w sprawie ze skargi [...] na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Poznaniu z dnia 20 września 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania decyzji postanawia odmówić dopuszczenia [...] do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania. Pismem z dnia 3 września 2018 r. [...] wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu o dopuszczenie do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika postępowania w sprawie ze skargi [...] na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Poznaniu z dnia 20 września 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania decyzji. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że jest użytkownikiem nieruchomości (działki) o numerze ewidencyjnym [...], obręb Starzyny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Powyższe przepisy umożliwiają udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym innym podmiotom (osobom fizycznym) niż skarżący lub organ administracji, w sytuacji gdy posiadają one interes prawny w tej sprawie. Zatem po złożeniu wniosku o dopuszczenie do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania, Sąd weryfikuje posiadanie przez zainteresowane osoby interesu prawnego, uzasadniającego ich udział w danym postępowaniu sądowoadministracyjnym. W ocenie Sądu brak jest podstaw do dopuszczenia [...] do udziału w przedmiotowym postępowaniu. Z akt sprawy wynika, że [...]jest użytkownikiem 1/2 udziału [...] we współwłasności nieruchomości o numerze ewidencyjnym [...], obręb 0015 [...]. Wnioskujący o dopuszczenie w niniejszej sprawie wskazał na przysługujące mu ograniczone prawo rzeczowe do nieruchomości (użytkowanie). Wskazał, że zalegające wody opadowe stagnują z uwagi na najniższe położenie na jego działce prywatnej przez co ponosi szkody zdrowotne i materialne. W orzecznictwie sądowym i piśmiennictwie utrwalony jest pogląd, że o tym, czy wnioskodawca ubiegający się o udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym ma interes prawny w danej sprawie, decyduje norma prawa materialnego, na której oparto zaskarżony akt administracyjny, a nie interes faktyczny (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 października 2011 r., sygn. akt II OZ 872/11, Lex nr 965254, z dnia 13 września 2011 r., sygn. akt II OZ 144/11, Lex nr 965232). Przez pojęcie interesu prawnego należy rozumieć interes zgodny z prawem i interes chroniony przez prawo. Istotą interesu prawnego jest jego związek z konkretną normą prawa materialnego - taką normą, którą można wskazać jako jego podstawę i z której podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje racje (z uzasadnienia postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 sierpnia 2009 r., sygn. akt II OZ 703/09, ogólnodostępne na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych prowadzonej przez NSA). Należy przy tym odróżnić interes faktyczny od interesu prawnego, gdzie interes prawny to taki interes strony, który znajduje ochronę w prawie, i przysługuje on niewątpliwie właścicielowi i użytkownikowi wieczystemu nieruchomości położonej w obszarze objętym uchwałą (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 lutego 2009 r., sygn. akt II OSK 919/08, ogólnodostępne na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych prowadzonej przez NSA). Na naruszenie interesu prawnego może powoływać się osoba, której do nieruchomości przysługuje prawo rzeczowe - prawo należące do kategorii praw bezwzględnych, które wywiera skutek względem wszystkich innych podmiotów. Takie prawo mogłyby świadczyć o ewentualnym naruszeniu interesu prawnego skarżącego przez zaskarżony akt, stanowiąc tym samym o legitymacji strony. W orzecznictwie sądowym podnosi się również, że źródłem interesu prawnego lub uprawnienia jest zawsze norma prawna ogólna i abstrakcyjna (akt normatywny) lub jednostkowa i konkretna (decyzja), mająca źródło w przepisach administracyjnego prawa materialnego (np. por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 1398/10, ogólnodostępny na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych prowadzonej przez NSA). Dlatego też, źródłem interesu prawnego nie może być co do zasady ograniczone prawo rzeczowe. Co prawda w orzecznictwie dopuszcza się możliwość skutecznego wywiedzenia interesu prawnego z ograniczonego prawa rzeczowego, jednakże musi on wynikać z konkretnego przepisu prawa materialnego, być uszczegółowiony wyraźnymi postanowieniami umowy o ustanowieniu ograniczonego prawa rzeczowego oraz mieć ścisły związek z konkretnym stosunkiem prawno-administracyjnym występującym w danej sprawie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 marca 2005 r., sygn. II OSK 694/04, Lex nr 175376). Natomiast w razie braku takich okoliczności przyjmuje się, że stroną jest wyłącznie właściciel (użytkownik wieczysty) nieruchomości, a nie podmiot, któremu służy do tej nieruchomości ograniczone prawo rzeczowe. Podmiot ograniczonego prawa rzeczowego ma interes prawny w każdym postępowaniu administracyjnym, które potencjalnie może wywrzeć bezpośredni wpływ na byt lub treść tego ograniczonego prawa rzeczowego, to jest bezpośrednio doprowadzić do jego zniesienia, ograniczenia lub rozszerzenia, o tyle nie ma takiego interesu w postępowaniu wywołującym bezpośrednie skutki wyłącznie na byt lub treść prawa hierarchicznie silniejszego, to jest prawa własności nieruchomości (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 października 2010 r., sygn. akt I OSK 1697/09, ogólnodostępny na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych prowadzonej przez NSA). W orzecznictwie przyjęto, że interesu prawnego nie można skutecznie wywodzić z ograniczonego prawa rzeczowego jakim jest użytkowanie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 kwietnia 2007 r., sygn. akt I OSK 798/06, ogólnodostępny na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych prowadzonej przez NSA). Stwierdzono, że użytkowanie nieruchomości nie uprawnia do występowania do organów administracji publicznej z jakimkolwiek żądaniem, co do statusu własnościowego użytkowanej przez siebie nieruchomości. Zauważyć należy, że przedmiot niniejszego postępowania (odmowa wydania decyzji nakładającej obowiązek odtworzenia zagłębienia wypełnionego wodą) nie prowadzi bezpośrednio do zniesienia, ograniczenia lub rozszerzenia ograniczonego prawa rzeczowego, a niewątpliwie może oddziaływać w sferze prawa silniejszego, czyli prawa własności. W związku z powyższym [...], któremu przysługuje jedynie ograniczone prawo rzeczowe użytkowania nieruchomości nie ma interesu prawnego w niniejszej sprawie. Brak jest więc podstaw by uznać jego udział w sprawie za zasadny. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu na podstawie art. 33 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł ja w sentencji postanowienia.