IV SA/Po 262/15

WyrokWSA w Poznaniu2015-10-15

Skład orzekający: Ewa Kręcichwost-Durchowska, Donata Starosta, Anna Jarosz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego może zobowiązać inwestora do uzyskania uzgodnienia z konserwatorem zabytków w ramach postępowania legalizacyjnego dotyczącego robót budowlanych wykonanych z istotnym odstępstwem od zgłoszenia, w sytuacji gdy budynek znajduje się na obszarze wpisanym do rejestru zabytków?
Ratio decidendi
Tak, organ nadzoru budowlanego może zobowiązać inwestora do uzyskania uzgodnienia z konserwatorem zabytków w ramach postępowania legalizacyjnego (art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego), jeśli wykonane roboty budowlane, polegające na przebudowie obiektu, wykraczają poza zakres zgłoszenia i dotyczą obiektu znajdującego się na obszarze wpisanym do rejestru zabytków. Taki obowiązek mieści się w pojęciu "czynności mających na celu doprowadzenie wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem".
Stan faktyczny
Inwestorzy wykonali roboty budowlane polegające na przebudowie elewacji budynku mieszkalno-usługowego, w tym zmianie lokalizacji i kształtu otworów okiennych i drzwiowych, co stanowiło istotne odstępstwo od dokonanego zgłoszenia remontu. Budynek znajduje się na obszarze wpisanym do rejestru zabytków. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nałożył obowiązek uzyskania uzgodnienia z Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił decyzję w części dotyczącej terminu wykonania obowiązku, wyznaczając nowy termin. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę inwestorów, uznając działania organów za prawidłowe.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska Sędziowie WSA Donata Starosta (spr.) WSA Anna Jarosz Protokolant st.sekr.sąd. Justyna Hołyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 października 2015 r. sprawy ze skargi M.S., E.S. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie obowiązku wykonania określonych czynności oddala skargę Decyzją z dnia [...] grudnia 2014 nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2, art. 81 ust.1 pkt 2, art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. Z 2013r. poz. 1409 ze zm. zwanej dalej jako "Prawo budowlane") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U z 2013 r. poz. 267 zwanej dalej jako "K.p.a.") nałożył na inwestorów E. i M. S. (zwanych dalej również jako "Skarżący" lub "Inwestorzy") obowiązek uzyskania i przedłożenia w terminie do dnia [...] marca 2015 r. uzgodnienia z [...] Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków wykonanych robót obejmujących przebudowę elewacji budynku mieszkalno-usługowego obejmujących zmianę lokalizacji i kształtu istniejących otworów okiennych i drzwiowych oraz montażu w tych otworach stolarki okiennej i drzwiowej oraz rozkuciu (zamurowanego) otworu drzwiowego i montażu w nim drzwi zewnętrznych w miejscowości K., ul. K. [...] dz. Nr [...]). Przedstawiając stan faktyczny sprawy organ I instancji wyjaśnił, że na podstawie poczynionych czynności kontrolnych ustalił, iż Inwestorzy zamontowali w budynku mieszkalno-usługowym dwa okna plastikowe, okleina drewnopodobna. Okna zamontowane są od środka na wysokości od posadzki betonowej do parapetu ceglanego niewykończonego [...] cm, szerokość ościeżu otwór [...]cm i wysokość otworu nadproża [...]cm. Okno szerokości [...]cm. Pomiary dokonane od zewnątrz - szerokość otworu [...] cm, wysokość [...] cm. Parapet ceglany wykończony na wysokości [...] cm od chodnika. Jak wskazał PINB obecny w trakcie kontroli E.S. przedłożył zgłoszenie dokonane w Starostwie Powiatowym w K. obejmujące remont budynku mieszkalnego, wymianę 4 sztuk okien na parterze budynku, w tych samych otworach, 3 sztuk drzwi na parterze budynku w tych samych otworach na terenie działki nr [...] w m. K. przy ul. K. [...]. PINB wyjaśnił, że w toku kolejnej kontroli ustalił, iż stan techniczny przedmiotowego budynku jest dostateczny. Montaż okien nie wpłynął negatywnie na jego stan techniczny. Budynek nie zagraża katastrofą budowlaną. PINB wyjaśnił też, że od 2009 r. prowadzi postępowanie dotyczące prawidłowości prowadzonych robót budowlanych przy nadbudowie i przebudowie budynku mieszkalnego z częścią usługowo-handlową o lokal mieszkalny i sklep spożywczy w przedmiotowym budynku. Na podstawie porównania dokumentacji fotograficznej sporządzonej [...] lipca 2012r. oraz [...] lipca 2014r. ustalił, że Inwestorzy dokonali rozbiórki istniejących nadproży okiennych ceglanych, zmiany lokalizacji i kształtu otworów okiennych (otwory okienne zostały podniesione o ok. [...]cm). Ponadto ww. otworach zostały zamontowane okna o innym kształcie niż pierwotnie. Na podstawie powyższych ustaleń PINB uznał, że Inwestorzy realizując ww. roboty budowlane naruszyli w istotny sposób warunki dokonanego zgłoszenia. PINB wyjaśnił również, że Wojewódzki Konserwator Zabytków pismem z dnia [...] września 2014 r. stwierdził, że przedmiotowe roboty budowlane zostały wykonane niezgodnie z zaleceniami konserwatorskimi (opinia z dnia [...] listopada 2004r.) oraz niezgodnie z projektem budowlanym zaopiniowanym pismem z dnia [...] września 2006r. Dalej PINB wyjaśnił, że w dniu [...] września 2014 r. przeprowadził kolejną kontrolę przedmiotowego obiektu, w wyniku której ustalono, iż dokonano rozbiórki ścianki w otworze drzwiowym z cegły a w to miejsce zamontowano drzwi o wymiarach ca [...]m w otworze o wymiarach w ościeżu wewnętrznym [...]m, montażu (obsadzeniu) drzwi w otworze drzwiowym od strony podwórza o wym. [...]m. Inwestorzy rozebrali nadproża okienne i drzwiowe od strony podwórza zwiększając tym otwory okienne i drzwiowe (podnosząc je o [...]cm). Ponadto zamontowano okno od strony podwórza o wym. otworu szer. [...] m, (wymiar okna z [...]m z roletą nadstawną). Od strony zewnętrznej budynku mieszkalnego w otworze drzwiowym zamontowano tymczasowe drzwi w ramach zabezpieczenia obiektu o wym. [...]m. PINB uznał, że Inwestorzy przedmiotowe roboty wykonali w 2014r., w dniu kontroli legitymowali się skutecznie złożonym zgłoszeniem robót budowlanych, jednak wykonywane roboty budowlane wykraczają poza zakres objęty tym zgłoszeniem. W ocenie organu prace budowlane obejmujące rozbiórkę istniejących nadproży okiennych i drzwiowych ceglanych, zmiany lokalizacji i kształt otworów okiennych drzwiowych wypełnia definicję przebudowy obiektu budowlanego zawartą art. 3 pkt 7a Prawa budowlanego. PINB zaznaczył, że zgodnie z art. 29 ust. 2 pkt 1 Prawa budowlanego, pozwolenia na budowę nie wymaga wykonywanie robót budowlanych polegających na remoncie istniejących obiektów budowlanych i urządzeń budowlanych, z wyjątkiem obiektów wpisanych do rejestru zabytków. Organ I instancji zaznaczył, że postanowieniem nr [...] z dnia [...] października 2014r. wstrzymał prowadzone roboty przy przebudowie elewacji budynku mieszkalno - usługowego i nałożył na inwestorów obowiązek m.in przedstawienia, w terminie 30 dni od dnia otrzymania niniejszego postanowienia oceny technicznej przedmiotowych robót budowlanych. Jak wyjaśnił PINB, [...] Urząd Ochrony Zabytków w P. pismem z dnia [...] grudnia 2014r. przekazał decyzję nr [...] z dnia [...] listopada 2014r. orzekającą o umorzeniu w całości postępowania o udzielenie pozwolenia na wykonanie robót budowlanych obejmujących "powiększenie istniejących otworów okiennych i otworu drzwiowego, wstawienie nowej stolarki okiennej i drzwiowej oraz montaż rolet nadstawnych zewnętrznych w obrębie otworów okiennych i otworu drzwiowego w budynku mieszkalnym jednorodzinnym zlokalizowanym przy ul. K. [...] (dz. nr [...]) w m. K., gm. K. z powodu jego bezprzedmiotowości. Inwestorzy pomimo ciążącego na nich obowiązku nie przedłożyli nakazanych dokumentów W ocenie organu, samowolne roboty budowlane zostały wykonane zgodnie ze sztuka budowlaną, nie naruszają przepisów techniczno-budowlanych oraz nie powodują pogorszenia stanu technicznego przedmiotowego budynku, zatem zastosowanie znajduje art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego. PINB zaznaczył, ze bezspornym jest fakt, iż przedmiotowy budynek stanowi element zabudowy układu urbanistycznego miejscowości K. podlegającego ochronie konserwatorskiej na podstawie decyzji z dnia [...] kwietnia 2007r. wpisującej do rejestru zabytków województwa [...] pod nr [...] historyczny układ urbanistyczny tej miejscowości. Zdaniem PINB z art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego nie wynika wprost, aby stosując ten przepis można było wymagać od samowolnego inwestora robót budowlanych przy obiekcie budowlanym objętym ochroną konsewatorską, stanowiska właściwego konserwatora zabytków. Jednakże wskazanego przepisu nie można interpretować w taki sposób, aby samowolni inwestorzy byli w lepszej sytuacji niż osoby stosujące się do wymogów prawa. Wobec tego należy przyjąć, że organ nadzoru budowlanego może nałożyć na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego na samowolnych inwestorów obowiązek uzyskania tych uzgodnień, które należałoby uzyskać, gdyby inwestorzy dokonali zgłoszenia prowadzenia robót budowlanych. Tym samym w ocenie PINB z dokumentów zgromadzonych w toku postępowania administracyjnego wynika konieczność wykonania określonych czynności szczegółowo opisanych w sentencji decyzji, w celu doprowadzenia ich do stanu zgodnego z prawem. W odwołaniu Inwestorzy zarzucili ww. decyzji PINB naruszenie: - art. 6 K.p.a. w zw. z art. 170 oraz art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, (dalej: "P.p.s.a.") poprzez niezastosowanie wiążącej wykładni zawartej w prawomocnym wyroku sądu administracyjnego, który zobowiązał wszystkie organy do dokonania legalizacji przedmiotowej inwestycji, - art. 7 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie, -art. 107 § 1 oraz § 3 K.p.a. w zw. z art. 8 K.p.a. i art. 11 K.p.a. poprzez wadliwe sformułowanie uzasadnienia decyzji, które doprowadziło do naruszenia zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa oraz naruszenie prawa procesowego tj. art. 15 K.p.a. poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności w ten sposób, że organ I instancji rozstrzygnął w swej decyzji jednocześnie rozstrzygnięcie legalizacyjne i rozbiórkowe które powinno być ewentualnym następstwem niezastosowania rozstrzygnięć legalizacyjnych, - art. 75 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie, - art. 77 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie, - art. 80 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie i przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów, - art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego poprzez jego wadliwe zastosowanie, podczas gdy przy prawidłowej ocenie stanu faktycznego organ powinien był odmówić nałożenia na inwestora obowiązków na podstawie wskazanej powyżej, - art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego, poprzez wydanie decyzji bez poprzedzenia jej postanowieniem określonym w art. 50 ust. 1 prawa budowlanego, - art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, poprzez faktyczne zarządzenie rozbiórki zamiast czynności zmierzających do legalizacji budowy, wyznaczając przy tym termin, który po zakończeniu postępowania przed organem II instancji będzie niemożliwy do dochowania. Inwestorzy wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania organu I instancji. Po rozpatrzeniu odwołania [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w P., decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 oraz art. 104 K.p.a. uchylił zaskarżoną decyzję w zakresie terminu wykonania obowiązku i w tej części orzekł o wykonaniu obowiązków w terminie do dnia [...] kwietnia 2015r., w pozostałej części utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu WINB wyjaśnił, że bez wątpienia Inwestorzy wykonali przy budynku roboty budowlane inaczej niż w zgłoszeniu - mianowicie zmienili wielkość otworów okiennych i drzwiowych oraz zmienili lokalizację otworów oraz rozebrali ceglane nadproża okienne i drzwiowe. Przedmiotowy budynek stanowi element zabudowy układu urbanistycznego miejscowości K. podlegającego ochronie konserwatorskiej, zatem przedmiotowe roboty polegające na przebudowie elewacji obiektu wymagały uzyskania ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Jak wyjaśnił WINB na roboty budowlane dotyczące wymiany stolarki okiennej, nie jest wymagane uprzednie uzyskanie pozwolenia na budowę w sytuacji, gdy nie dochodzi do zmiany gabarytów okien lub konstrukcji. W ocenie WINB w niniejszej sprawie doszło do zmiany lokalizacji i kształtu okien, gdyż Inwestorzy podnieśli otwory okienne i drzwiowe. Dodatkowo, jak potwierdzają sami Inwestorzy rozebrane zostały nadproża od strony frontowej. Powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu administracyjnego WINB stwierdził, że dopuszcza się interpretację przepisu art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego w ten sposób, że stanowi on podstawę do uzupełnienia dokumentacji robót budowlanych, dokumentacji, której brak dlatego, że roboty wykonywane były z naruszeniem prawa. Ze zgromadzonych materiałów wynika, że roboty wykonane zostały zgodnie ze sztuką budowlaną, więc nie ma potrzeby wykonania robót budowlanych, ale z uwagi na fakt że przedmiotowy budynek stanowi element zabudowy układu urbanistycznego miejscowości K. podlegającego ochronie konserwatorskiej, istnieje potrzeba wykonania czynności tj. uzyskania i przedłożenia uzgodnienia z [...] Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków robót obejmujących przebudowę elewacji tego budynku. WINB uznał, że skoro zgodnie art. 36 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami inwestor chcąc legalnie przystąpić do prac budowlanych przy obiekcie znajdującym się na obszarze wpisanym do rejestru zabytków musi przedstawić organowi administracji architektoniczno-budowlanej decyzję wojewódzkiego konserwatora zabytków udzielającą zgody na prowadzenie takich prac, to uzyskanie decyzji wojewódzkiego konserwatora zabytków będzie też obligatoryjne w przypadku prowadzenia przez organ nadzoru budowlanego postępowania związanego z legalizacją robót budowlanych. Tym samym WINB uznał, ze organ I instancji prawidłowo nałożył na Inwestorów obowiązek określony w decyzji, jednak z uwagi na upływ terminu wykonania tego obowiązku, niezbędnym było wskazanie nowego terminu wykonania obowiązków. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu Inwestorzy zarzucili organowi naruszenie: - art. 7 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie, - art. 107 § 1 oraz § 3 K.p.a. w zw. z art. 8 K.p.a. i art. 11 K.p.a. poprzez wadliwe sformułowanie uzasadnienia decyzji, które doprowadziło do naruszenia zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli, - art. 75 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie, - art. 77 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie, - art. 80 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie i przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów, - art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego poprzez jego wadliwe zastosowanie, podczas gdy przy prawidłowej ocenie stanu faktycznego organ powinien był odmówić nałożenia na inwestora obowiązków na podstawie wskazanej powyżej. W uzasadnieniu podnieśli, że nadproże okienne od strony podwórza zostało rozebrane w pierwszych etapach remontu, który trwał od 2006 r. i podczas kontroli w 2012 r. pracownicy PINB nie stwierdzili uchybień i niezrozumiałym jest, dlatego dopiero teraz je stwierdzono. Podczas demontażu starych okien nadproża nad nimi wykonane uległy zniszczeniu, a o demontażu tych nadproży była wzmianka w projekcie budowlanym gdyż były one w złym stanie technicznym a podczas prac realizowanych w roku 2007 zostały wylane nowe nadproża. Ani wielkość ani lokalizacja otworów okiennych i drzwiowych nie została zmieniona. Otwory okienne nie zostały powiększone, a jedynie zamontowano podokienniki w tych samych otworach [...] cm wyżej niż pierwotnie. Skarżący zaznaczyli, że w dniu [...] listopada 2014 zwróciliśmy się do właściwego urzędu z wnioskiem o wydanie pozwolenia na prowadzenie robót budowlanych przy zabytku. W dniu [...] listopada 2014 r. została nam wydana decyzja nr [...] w której to orzeczono, że należy " umorzyć w całości postępowanie z powodu jego bezprzedmiotowości ". Na powyższą decyzję złożono w dniu [...] grudnia 2014 r. odwołanie do Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego na które do dnia dzisiejszego nie otrzymali żadnej odpowiedzi. Starają się uzyskać wymagane pozwolenie konserwatora zabytków, dlatego też kwestionują tylko termin wykonania nałożonego na nich zobowiązania, a nie obowiązek uzyskania wymaganego uzgodnienia. Termin wykonania obowiązku do dnia [...] kwietnia 2015 r. jest w ich ocenie terminem nierealnym do wykonania. W ocenie Skarżących decyzja WINB nie zawiera wszystkich elementów wymienionych w art. 107 K.p.a. Skarżący zaznaczyli też, że w chwili rozpoczęcia robót budowlanych dysponowali ostateczną decyzją o pozwoleniu na budowę, która funkcjonowała w obrocie prawnym do czerwca 2009 r. Przez wskazany okres inwestycja była realizowana zgodnie z pozwoleniem, bez dokonania istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę. W ocenie Skarżących organ nie przeprowadził żadnych dowodów, co potwierdza uzasadnienie zaskarżonej decyzji. Na podstawie art. 80 K.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. W przedmiotowej sprawie brak jest dowodów i brak ich oceny. Naruszono także art. 105 K.p.a. poprzez pominięcie faktu, że przedmiotowe po stępowanie jest bezprzedmiotowe. Zdaniem Skarżących działania organu faktycznie nakazują rozbiórkę. Wobec faktu, że żadne przepisy Prawa budowlanego nie zostały przez nich naruszone, postępowanie powinno zostać umorzone. W odpowiedzi na skargę WINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 3 ust. 1 P.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647), kontrola dokonywana przez sądy administracyjne sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy szczególne nie stanowią inaczej. Ewentualne stwierdzenie uchybień w działaniu administracji publicznej obliguje sąd od uchylenia decyzji, stwierdzenia jej nieważności, bądź też stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa (art. 145 ust. 1 P.p.s.a.). Sąd administracyjny, kontrolując działalność administracji publicznej, pozostaje zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. związany granicami sprawy, a nie granicami skargi. Przedmiotem sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewódzkiego [...] Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] uchylająca decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] grudnia 2014 nr [...] w części dotyczącej terminu wykonania wskazanego w niej obowiązku uzyskania i przedłożenia uzgodnienia z [...] Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków wykonanych robót obejmujących przebudowę elewacji budynku mieszkalno-usługowego obejmujących zmianę lokalizacji i kształtu istniejących otworów okiennych i drzwiowych oraz montażu w tych otworach stolarki okiennej i drzwiowej oraz rozkuciu (zamurowanego) otworu drzwiowego i montażu w nim drzwi zewnętrznych w miejscowości K., ul. K. [...] dz. Nr [...]) oraz w pozostałym zakresie utrzymująca w mocy wskazaną powyżej decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K.. Zaskarżona decyzja zapadła w toku postępowania prowadzonego w trybie przepisów art. 50-51 Prawa budowlanego. Organy prowadzące niniejsze postępowanie ustaliły, że roboty budowlane wykonane przez Skarżących, wykonane zostały z istotnym odstępstwem o dokonanego zgłoszenia. Jak wynika z treści dokonanego przez Skarżących zgłoszenia, roboty budowlane polegać miały na wymianie 4 sztuk okien na parterze budynku, w tych samych otworach oraz 3 sztuk drzwi na parterze budynku, w tych samych otworach. Tymczasem z ustaleń organu wynika, że Skarżący wykonali roboty budowlane polegające na przebudowie elewacji budynku mieszkalno-usługowego obejmującej zmianę lokalizacji i kształtu istniejących otworów okiennych i drzwiowych oraz montażu w tych otworach stolarki okiennej i drzwiowej oraz rozkuciu (zamurowanego) otworu drzwiowego i montażu w nim drzwi zewnętrznych w miejscowości K., ul. K. [...] dz. nr [...]. Powyższe organy zakwalifikowały jako odstępstwo od dokonanego zgłoszenia, stwierdzając, że zakres wykonanych robót budowlanych wymagał uprzedniego uzyskania pozwolenia na budowę, wobec czego organy prawidłowo uznały, że zastosowanie w sprawie znajduje przepis art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego regulujący tryb legalizacyjny w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub 49b ust. 1 Prawa budowlanego. Przepis ten przewiduje, że przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1, właściwy organ w drodze decyzji nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania. Postępowanie kończy decyzja wydana na podstawie art. 51 ust. 3 Prawa budowlanego - po upływie terminu lub na wniosek inwestora, właściwy organ sprawdza wykonanie obowiązku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, i wydaje decyzję: 1) o stwierdzeniu wykonania obowiązku albo 2) w przypadku niewykonania obowiązku - nakazującą zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. Przed przejściem do oceny, czy dla prac wykonanych przez Skarżących niezbędne było uprzednie uzyskanie zgody wojewódzkiego konserwatora zabytków, w pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że w ocenie Sądu prawidłowo organy zakwalifikowały wykonane przez Skarżących prace, jako roboty budowlane polegające na przebudowie obiektu budowlanego. Legalna definicja pojęcia przebudowa zawarta została w art. 3 pkt 7a Prawa budowlanego i wynika z niej, że przez taką należy rozumieć wykonywanie robót budowlanych, w wyniku których następuje zmiana parametrów użytkowych lub technicznych istniejącego obiektu budowlanego, z wyjątkiem charakterystycznych parametrów, jak: kubatura, powierzchnia zabudowy, wysokość, długość, szerokość bądź liczba kondygnacji; w przypadku dróg są dopuszczalne zmiany charakterystycznych parametrów w zakresie niewymagającym zmiany granic pasa drogowego. Z zebranego przez organy nadzoru budowlanego materiału dowodowego w sposób niezbity wynika, że w przedmiotowej sprawie doszło m.in. do zmiany wielkości otworów okiennych. Tym samym przyjąć należy, za prawidłowe stanowisko organów, iż na wykonanie przedmiotowych robót budowlanych niezbędne było uzyskanie pozwolenia na budowę. Wymiana okien i drzwi ze zmianą wymiarów otworów okiennych wymaga uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę, a nie zgłoszenia. Roboty takie kwalifikowane są bowiem jako przebudowa istniejącego obiektu budowlanego i w świetle art. 29 ust. 2 Prawa budowlanego nie są zwolnione z obowiązku uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę. Zaznaczyć należy, że o ile na prace polegające na samej wymianie stolarki okiennej nie jest wymagane pozwolenia na budowę, to jednak w sytuacji gdy dochodzi do zmiany lokalizacji, kształtu czy wielkości okien, niezbędne jest uzyskanie pozwolenia na budowę (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 11 września 2007 r. sygn. akt VII SA/Wa 687/07, wyroki WSA w Łodzi z 4 marca 2009r., sygn. akt II SA/Łd 18/09, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 19 września 2015 r. sygn. akt IV SA/Po 115/15, CBOSA). Bezspornym w niniejszej sprawie jest, że przedmiotowy budynek stanowi element zabudowy układu urbanistycznego miejscowości K. podlegającego ochronie konserwatorskiej na podstawie decyzji z dnia [...] kwietnia 2007r. wpisującej do rejestru zabytków województwa [...] pod nr [...] historyczny układ urbanistyczny tej miejscowości. Zgodnie z treścią art. 36 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz.U. z 2014 r. poz. 1446 ze zm.) prowadzenie prac konserwatorskich, restauratorskich lub robót budowlanych przy zabytku wpisanym do rejestru wymaga pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków. Zaznaczyć w tym miejscu należy, że zabytkiem jest nie tylko zindywidualizowany obiekt budowlany wpisany do rejestru zabytków na podstawie decyzji wojewódzkiego konserwatora zabytków, ale są nimi również pewne układy przestrzenne stanowiące wartość jako całość. Wpisanie do rejestru zabytków układu urbanistycznego jest wpisem obszarowym, co jednak nie oznacza, że obiekty znajdujące się na takim obszarze nie podlegają ochronie zabytków. Wpis taki oznacza, że ochronie prawnej podlegają wszystkie znajdujące się w tym obszarze obiekty (por. wyrok NSA z dnia 27 września 2012 r. sygn. akt II OSK 886/11, wyrok NSA z dnia 18 czerwca 2013 r. sygn. akt II OSK 427/12 dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako "CBOSA"). Ponadto obowiązek uzyskania, przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę, pozwolenia właściwego wojewódzkiego konserwatora zabytków do prowadzenie robót budowlanych przy obiekcie budowlanym wpisanym do rejestru zabytków lub na obszarze wpisanym do rejestru zabytków wynika z art. 39 ust. 1 Prawa budowlanego. Tym samym w pełni uzasadnione było stanowisko organów, iż celem doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, niezbędne było uzyskanie zgody na ich wykonanie, wyrażonej przez wojewódzkiego konserwatora zabytków. Zobowiązanie inwestora do uzyskania zgody, o której mowa w art. 36 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz.U. z 2014 r. poz 1446 ze zm.) mieści się w granicach pojęcia "obowiązku wykonania określonych czynności" którym posłużył się ustawodawca w art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego. W orzecznictwie sadów administracyjnych przyjmuje się, że w pojęciu czynności mających na celu doprowadzenie wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem może się mieścić obowiązek przedłożenia inwentaryzacji wykonanych robót budowlanych lub odpowiednich ocen technicznych bądź ekspertyz. Warto też zwrócić uwagę, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego dopuszcza się interpretację tego przepisu w ten sposób, że stanowi on podstawę do uzupełnienia dokumentacji robót budowlanych, dokumentacji, której brak dlatego, że roboty wykonywane były z naruszeniem prawa (por. wyroki NSA z dnia 17 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 167/06, z dnia z dnia 26 stycznia 2011 r. II OSK 165/10, z dnia 20 października 2011 r. sygn. akt II OSK 1497/10, CBOSA). Stąd też w ocenie Sądu, organ był w pełni uprawniony do zobowiązania Skarżących na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego do uzyskania zgody, o której mowa w art. 36 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece. Zaznaczyć należy w tym miejscu, że organy prawidłowo również uznały, że przepis art. 36 ust.1 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków i o opiece nad zabytkami znajduje zastosowanie do postępowania prowadzonego w trybie przepisów art. 50-51 Prawa budowlanego. Skoro bowiem inwestor chcąc legalnie przystąpić do prac budowlanych przy obiekcie znajdującym się na obszarze wpisanym do rejestru zabytków musi przedstawić wyżej wymienioną decyzję, to tym bardziej uzyskanie decyzji wojewódzkiego konserwatora zabytków będzie obligatoryjne w przypadku prowadzenia postępowania związanego z legalizacją robót budowlanych (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 stycznia 2010 r. sygn. akt II OSK 153/09 oraz z dnia 20 czerwca 2012 r. sygn. akt II OSK 524/11, CBOSA). Odnosząc się do kwestionowanego przez Skarżących terminu zobowiązania do uzyskania uzgodnienia z [...] Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków wskazać należy, że organy również w tym zakresie nie uchybiły przepisom. Decyzja PINB wydana została w dniu [...] grudnia 2014 r. i termin przedłożenia uzgodnienia dokonanego przez [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków wyznaczony został na dzień [...] marca 2015 r., a następnie po rozpatrzeniu odwołania WINB uchylił decyzję PINB w zakresie terminu wykonania obowiązku i wyznaczył nowy termin na dzień [...] kwietnia 2015 r. W ocenie Sądu rozstrzygnięcie w tym zakresie zapadło przy uwzględnieniu regulacji zawartej w art. 35 § 3 k.p.a. Przepis ten przewiduje, że załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Jak wynika z treści skargi, Skarżący już w dniu [...] listopada 2014 r. zwrócili się do [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków o dokonanie wymaganego uzgodnienia, jednak postępowanie z ich wniosku zostało umorzone decyzją z dnia [...] listopada 2014 r. Od decyzji tej Skarżący złożyli odwołanie do Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, jednak nie zostało ono rozpatrzone do dnia złożenia skargi do tut. Sądu na decyzję WINB. W ocenie Sądu decyzje PINB jak i WINB wydane zostały z uwzględnieniem regulacji art. 35 § 3 k.p.a. Natomiast nie było rzeczą organów nadzoru budowlanego przewidywanie, czy postępowanie uzgadniające zostanie zakończone w przewidzianym prawem terminie. Jeżeli natomiast Skarżący uznają, że organy właściwe w zakresie ochrony nad zabytkami prowadzą postępowanie z naruszeniem powyższych terminów, przysługują im środki dyscyplinujące, o których mowa w art. 37 § 1 K.p.a., a w razie ich bezskuteczności również skarga do sądu administracyjnego na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Niezasadne były również zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania. W ocenie Sądu organy nadzoru budowlanego w sposób wyczerpujący zebrały i oceniły materiał dowodowy. Z kolei Skarżący w żaden sposób nie wykazali, jakie jeszcze okoliczności organ powinien ustalić. Niezasadny był zarzut naruszenie przez WINB art. 107 k.p.a., bowiem decyzja organu odwoławczego spełnia wszelkie wymagania stawiane tym przepisem. Nie jest też zasadne stanowisko Skarżących w zakresie bezprzedmiotowości postępowania, bowiem co już został wyjaśnione w niniejszym uzasadnieniu Skarżący wykonali roboty budowlane bez uzyskania zgody o której mowa w art. 36 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece i niezbędnym było zobowiązanie do jej uzyskania, celem doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem. Ponadto wbrew stanowisku Skarżących organ nie orzekł nakazu rozbiórki, a jedynie zobowiązał ich do uzyskania zgody wojewódzkiego konserwatora zabytków na wykonanie określonych robót budowlanych. Dopiero niewykonanie tego zobowiązania może skutkować wydaniem decyzji o nakazie rozbiórki. Uznając skargę za niezasadną Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło