IV SA/Po 283/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Donata Starosta (spr.) Sędziowie WSA Izabela Bąk-Marciniak WSA Anna Jarosz Protokolant St. sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 sierpnia 2016 r. sprawy ze skargi R.P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę Decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.; zwanej dalej jako "k.p.a."), art. 136 ust. 3, art. 137 ust. 1, art. 139, art. 140 ust. 1-3, art. 141 ust. 2 i 4, art. 143 w zw. z art. 216, art. 227 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2014 r. poz. 518, zwanej dalej jako "ug.n.") Starosta P. jako organ wyznaczony do załatwienia sprawy postanowieniem Wojewody z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w pkt 1 decyzji orzekł o zwrocie na rzecz R. P. działki nr [...] z arkusza mapy [...], o powierzchni [...] m2, obręb N., da której Sąd Rejonowy P. S. w P. prowadzi księgę wieczystą nr [...], natomiast w pkt 2 decyzji orzekł o niezobowiązywaniu R. P. do zwrotu na rzecz M. P. należności określonych w art. 140 ust. 1 i 4 u.g.n. W odwołaniu Miasto P. zarzuciło decyzji Starosty naruszenie - art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 u.g.n. poprzez błędne uznanie, że spełnione zostały przewidziane w tychże przepisach przesłanki do uznania nieruchomości za zbędną na cel wywłaszczenia, - art. 80 k.p.a. poprzez błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego i uznanie, na jego podstawie, że przesłanki zwrotu zostały spełnione, w sytuacji gdy dokumentacja zgromadzona w sprawie wskazuje, iż cel wywłaszczenia został zrealizowany. Miasto P. wniosło o uchylenie decyzji Starosty [...] i orzeczenie o odmowie zwrotu działki [...], ewentualnie o uchylenie decyzji Starosty [...] przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Po rozpoznaniu odwołania Wojewoda decyzją z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i orzekł o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. W uzasadnieniu Wojewoda wyjaśnił, że w toku postępowania ustalono, iż zarządzeniem Nr [...] z [...] lipca 1976 r. w sprawie budownictwa jednorodzinnego w rejonie urbanistycznym "[...]" ograniczonym ulicami: Ł. , P. . S. . S., M. . R. , wydanym na podstawie art. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1973 r. Nr 27. poz. 192 – zwanej dalej jako "ustawa z 6 lipca 1972 r.") Prezydent Miasta P. przeznaczył na cele budownictwa jednorodzinnego do realizacji w latach 1976-80, m.in. działkę nr [...] o powierzchni [...] m2 zapisaną w księdze wieczystej KW nr [...]. Współwłaścicielami nieruchomości ujawnionymi wówczas w księdze wieczystej KW nr [...] byli T. P. i B. P.. B. P. zmarła [...] listopada 1991 r., a T. P. zmarł [...] maja 1984 r. Spadek po T. P. nabyli: żona B. P. oraz syn R. P., każda z osób w [...] części. Natomiast spadek po B. P. nabył syn R. P. w całości. W związku z powyższym za uprawnionego do ubiegania się o zwrot przedmiotowej nieruchomości Wojewoda uznał R. P. Następnie Wojewoda wyjaśnił, że w wyniku podziału działki numer [...] powstała m.in. działka nr [...] o powierzchni [...]m2, stanowiąca przedmiot niniejszego postępowania. Ustalono, iż działka numer [...] objęta jest dwiema umowami dzierżawy zawartymi na cel "teren przylegający do posesji". Dzierżawcami przedmiotowej nieruchomości są: L. S. i M. L. oraz pp. Wojciech i E. F.. Wojewoda wskazał, że w dniu [...] lutego 2014 r. przeprowadzono oględziny przedmiotowej nieruchomości. Z protokołu z oględzin nieruchomości wynika, iż "działka numer [...] sianowi teren niezabudowany, w większości utwardzony płytami betonowymi oraz kostką granitową, stanowiącymi dojazdy i dojścia do budynków przy ul. M. Teren stanowi część ogrodzonych ww. posesji, granice zachodnia, wschodnia i południowa przebiegają po ich ogrodzeniu, z bramą wjazdową i furtką od strony południowej. Wzdłuż granic zieleń - trawnik i drzewa ozdobne. Stan zgodny z mapą zasadniczą. Teren jest w całości urządzony i uporządkowany". W ocenie Wojewody, w związku z treścią art. 216 ust. 1 u.g.n. w niniejszej sprawie zastosowanie znajdują przepisy tejże ustawy. Wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie nie wydano "typowej" decyzji o wywłaszczeniu, a odjęcie prawa własności nieruchomości nastąpiło na podstawie Zarządzenia Nr [...] z [...] lipca 1976 r. w sprawie budownictwa jednorodzinnego w rejonie urbanistycznym "[...]". Jak wskazuje treść zarządzenia, Prezydent Miasta P. przeznaczył na cele budownictwa jednorodzinnego do realizacji w latach 1976-80 m.in. działkę nr [...]. Wojewoda nie podzielił stanowiska Starosty, że podstawę wywłaszczenia mogła stanowić późniejsza decyzja Zarządu Gospodarki Terenami w P. z [...] kwietnia 1983 r.. znak [...] którą przekazano działkę numer [...] w nieodpłatne użytkowanie na rzecz Zarządu Dróg i Mostów w P., pod poszerzenie ulicy gdyż w chwili wydawania tej decyzji. działka nr [...] stanowiła już własność Skarbu Państwa. Zgodnie z § 1 zarządzenia, miedzy innymi działkę numer [...] zgodnie ze szczegółowym planem zagospodarowania przestrzennego osiedla mieszkaniowego "[...]" przeznaczono na cele budownictwa jednorodzinnego do realizacji w latach 1976-80. W związku z powyższym Wojewoda uznał, że w dacie wejścia w życie zarządzenia Nr [...] obowiązywał już szczegółowy plan zagospodarowania przestrzennego osiedla mieszkaniowego "[...]", z analizy którego wynika, iż przedmiotowa działka znajdowała się na terenie oznaczonym symbolem [...] - teren zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej, niskiej. Ponadto, zgodnie z analizą planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego miasta P. zatwierdzonego przez Wojewodę P. [...] sierpnia 1975 r. stanowiącego integralną część planu zagospodarowania przestrzennego Województwa P. , zatwierdzonego uchwałą Nr [...] Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia [...] października1977 r. (Dz. U. W.R.N. Nr 14 poz. [...]) przedmiotowa działka znajdowała się na terenie oznaczonym symbolem [...] - tereny intensywnego zainwestowania z przewagą funkcji mieszkalnictwa wysokiej intensywności. Natomiast analiza planu szczegółowego zagospodarowania przestrzennego zespołu osiedli mieszkaniowych [...] w dzielnicy P. - S. , zatwierdzonego zarządzeniem Prezydenta Miasta P. nr [...] z [...] stycznia 1974 r. wskazuje, iż rzeczona działka znajdowała się na terenie oznaczonym symbolem [...] mieszkalnictwo jednorodzinne. Natomiast w planie perspektywicznym teren oznaczony symbolem [...] określono jako mieszkalnictwo jednorodzinne. Ustalenia realizacyjne dla przedmiotowego terenu były następujące: adaptacja budynków z uzupełnieniem zabudowy. Realizacja według planu szczegółowego "[...]". Natomiast z ustaleń realizacyjnych szczegółowego planu zagospodarowania przestrzennego osiedla mieszkaniowego "[...]" wynika, iż na terenie oznaczonym symbolem [...] (obejmującym również przedmiotową działkę znajdującą się na terenie oznaczonym symbolem [...]) przewidziane było: [...] bloków terenów budownictwa mieszkaniowego o łącznej powierzchni [...] ha, przeznaczonych pod budownictwo jednorodzinne, niskie. Ogólna ilość działek wynosi [...], w tym zabudowanych jest do chwili obecnej [...] działek. Dla terenów niezabudowanych zobowiązuje się Wydział BUA - [...] do każdorazowego przeanalizowania możliwości dogęszczenia zabudowy przez wprowadzenie budynków bliźniaczych na działkach większych od 500 nr i o szerokości minimum 19.0 m. Na działkach zabudowanych drewnianymi domkami, przeznaczonymi do rozbiórki, dopuszcza się zabudowę trwałą parterową z dachem płaskim. Wojewoda stwierdził, że Starosta dokonał błędnych ustaleń w zakresie celu wywłaszczenia działki numer [...] i jej przeznaczenia w dokumentacji planistycznej powstałej przed wywłaszczeniem. Organ pierwszej instancji wskazał, iż komunikacyjne przeznaczenie nieruchomości wynika z wyrysu szczegółowego planu zagospodarowania przestrzennego osiedla mieszkaniowego "[...]". W ocenie Wojewody zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje, iż celem wywłaszczenia obszaru przedmiotowej nieruchomości wraz z terenami przyległymi była realizacja zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej. Celem przejęcia przedmiotowej działki było pozyskanie terenów służących obsłudze planowanych domów jednorodzinnych mających stanowić z nimi funkcjonalną całość i służyć ich obsłudze. W ocenie Wojewody cel wywłaszczenia został zrealizowany, wobec czego nie może być mowy o zwrocie tej nieruchomości. Nie można uznać za zbędną takiej nieruchomości, na które zostały zainstalowane urządzenia bez których inwestycja objęta celem wywłaszczenia nie mogłaby spełniać planowanych funkcji. Wojewoda wskazał, że z akt sprawy, a w szczególności protokołu z oględzin wynika, że działka o nr [...] stanowi teren niezbudowany w większości utwardzony płytami betonowymi oraz kostką granitową stanowiącymi dojazdy i dojście do budynków ul. M. . Teren sianowi części ogrodzonych ww. posesji, granica zachowana, wschodnia i południowa przebiegają po ich ogrodzeniu, z brama wjazdową od strony południowej. Wojewoda zaznaczył też, że na przedmiotowej działce znajduje się gazociąg niskiego ciśnienia wybudowany na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę z [...] czerwca 1986 r. oraz dwa przyłącza gazu zasilające w gaz ziemny budynek nr [...] i [...], wybudowane razem z gazociągiem oraz przyłącze kablowe. Tym samym Wojewoda uznał, że na przedmiotowej nieruchomości znajdują się urządzenia infrastruktury technicznej , które są niezbędne do korzystania z sąsiednich nieruchomości na, na których usytuowane są budynki mieszkalne w zabudowie bliźniaczej. Zdaniem Wojewody porównanie aktualnej mapy ewidencyjnej z rysunkami powołanych w decyzji planów, prowadzi do wniosku, że plany te zostały zrealizowane, a przedmiotowa nieruchomość aktualnie pełni wyznaczoną tymi planami funkcję. Na działce numer [...] znajdują się urządzenia techniczne oraz urządzenia infrastruktury towarzyszącej, niezbędne do korzystania z sąsiednich nieruchomości na których znajdują się budynki mieszkalne. Urządzenia te w ścisły sposób wiążą się z celem dokonanego wywłaszczenia. Wojewoda zaznaczył również, że nie można odnosić terminów określonych w art. 137 ust. 1 u.g.n. do stanu faktycznego, który zaistniał przed dniem 1 stycznia 1998 r. odnośnie prac związanych z rozpoczęciem realizacji celu wywłaszczenia. oraz do stanu faktycznego, który zaistniał przed dniem 22 września 2004 r. odnośnie zrealizowania tego celu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu administracyjnego w P. R. P. (zwany dalej jako "Skarżący") zarzucił decyzji Wojewody - naruszenie art. 137 ust. 1 w zw, z art, 136 ust. 3 u.g.n., poprzez błędną wykładnie polegającą na uznaniu, iż nie zostały spełnione przesłanki zwrotu nieruchomości, - naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na zebraniu, rozpatrzeniu oraz dokonaniu przez ten organ oceny materiału dowodowego wbrew regułom wynikającym z art. 1, 11 § 1 oraz art. 80 k.p.a. skutkujące błędnym ustaleniem stanu faktycznego, w tym m.in. nieprecyzyjne ustalenie przez organ orzekający rzeczywistego celu wywłaszczenia, a tym samym pominięcie faktu, że celem wywłaszczenia nieruchomości w części odpowiadającej obecnie działce nr [...] było poszerzenie ulicy M. tj. przeznaczenie jej na tereny komunikacji kołowej. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Skarżący przyznał, że podstawą do wywłaszczenia działki nr [...] było zarządzenie Prezydenta Miasta P. nr [...] z dnia [...] lipca 1976 r. w sprawie budownictwa jednorodzinnego w rejonie urbanistycznym P. "[...]", a faktu tego nie kwestionował organ I instancji. Stwierdził, że w planie szczegółowym zagospodarowania przestrzennego zespołu osiedli mieszkaniowych [...] w dzielnicy [...] zatwierdzonym Zarządzeniem Prezydenta Miasta P. nr [...] z dnia [...] stycznia 1974 r., działka [...] oznaczona była symbolem [...] - mieszkalnictwo jednorodzinne. Co istotne, w ustaleniach realizacyjnych wyżej wymienionego planu z 1974 r. wyraźnie wskazano, że dla obszaru [...] realizacja ma odbywać się według szczegółowego planu terenu "[...]", Zgodnie z tym planem zagospodarowania przestrzennego działka nr [...] zlokalizowana była na terenie oznaczonym na rysunku planu symbolem [...], czyli teren zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej niskiej. Analiza rysunku z 1968 r. prowadzi do wniosku, iż na części dawnej działki nr [...] odpowiadającej późniejszej działce nr [...] wyrysowano linie wyznaczające, zgodnie z legendą, tereny komunikacji kołowej". przeznaczenie pod budowę i poszerzenie ulic obiektu "[...]" potwierdza również treść wspomnianych wcześniej wytycznych do planu organizacyjno-technicznego budowy urządzeń komunalnych, które stanowią załącznik do zarządzenia nr [...] Prezydenta Miasta P. z [...] marca 1979 r. W ocenie Skarżącego organ lI instancji całkowicie pominął okoliczność, iż na wniosek złożony dnia [...] lipca 1977 r. przez Urząd Miejski w P. (Biuro Geodety Miejskiego), doszło dnia [...] października 1977 r. do wpisania działki [...] do księgi wieczystej nr [...]. Nie można przy tym pomijać faktu, iż wyżej wymieniona księga wieczysta była prowadzona dla nieruchomości Skarbu Państwa oznaczonych jako "ulice". Nadto, tego samego dnia doszło do wpisania pod tym samym nr [...] kilkudziesięciu innych działek. Powyższe zmiany w księdze wieczystej rozpoczęte już 1977 r. miały na celu uregulowanie statusu prawnego działek, na których miało następnie odbyć się poszerzenie drogi publicznej przy ul. M. Skarżący stwierdził, że w przedmiotowej sprawie działka [...] stała się zbędna dla celu wywłaszczenia. I tak, zgodnie z 3 § ust. 2 zarządzeniem Prezydenta Miasta P. nr [...] z dnia [...] lipca 1976 r., weszło ono w życie po upływie 2 miesięcy od daty ogłoszenia. Wobec powyższego w przedmiotowej sprawie "decyzja o wywłaszczeniu" w postaci zarządzenia Prezydenta Miasta P. nr [...] stała się ostateczna z dniem [...] listopada 1976 r. (ogłoszenie zarządzenia miało miejsce [...] września 1976 r.). W konsekwencji dla spełnienia przesłanki wskazanej w art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 u.g.n. konieczne było rozpoczęcie prac związanych z realizacją celu (tj. poszerzenie ulicy M. ) przed [...] września 1983 r., tudzież zrealizowanie całej inwestycji przed [...] września 1986 r. Jak natomiast wynika z operatu szacunkowego cel ten nie został zrealizowany we wskazanym terminie. Ponadto w ocenie Skarżącego bez wpływu na dopuszczalność zwrotu nieruchomości ma położenie na działce nr [...] urządzeń technicznych oraz urządzeń infrastruktury towarzyszącej dla budynków zlokalizowanych na działkach [...] i [...] w postaci przyłączy elektroenergetycznych, kanalizacji sanitarnej, wodnych oraz gazowych. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2016 r. poz. 718; zwanej dalej jako p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647), kontrola dokonywana przez sądy administracyjne sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy szczególne nie stanowią inaczej. Ewentualne stwierdzenie uchybień w działaniu administracji publicznej obliguje sąd od uchylenia decyzji, stwierdzenia jej nieważności, bądź też stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa (art. 145 ust. 1 p.p.s.a.). Sąd administracyjny, kontrolując działalność administracji publicznej, pozostaje zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. związany granicami sprawy, a nie granicami skargi. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami. W myśl art. 136 ust. 3 u.g.n. poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z wnioskiem o zwrot nieruchomości lub jej części występuje się do starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, który zawiadamia o tym właściwy organ. Warunkiem zwrotu nieruchomości jest zwrot przez poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę odszkodowania lub nieruchomości zamiennej stosownie do art. 140 u.g.n.. W myśl art. 137 ust. 1 u.g.n. nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Natomiast w myśl art. 216 ust. 1 u.g.n. przepisy o zwrocie nieruchomości stosuje się odpowiednio również m.in. do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz. U. Nr 27, poz. 192, z 1973 r. Nr 48, poz. 282 oraz z 1985 r. Nr 22, poz. 99). Z powyższego wynika, że materialnoprawną przesłanką zwrotu wywłaszczonej nieruchomości na rzecz jej byłego właściciela lub następcy prawnego jest zbędność nieruchomości na cel wywłaszczenia. Podstawowe znaczenie dla postępowania o zwrot nieruchomości w trybie art. 136 ust. 3 u.g.n. ma zatem ustalenie: 1) czy nieruchomość objęta wnioskiem została wywłaszczona na podstawie obowiązującej w dacie wydania decyzji o wywłaszczeniu: ustawy o gospodarce nieruchomościami, ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości oraz ustaw wymienionych w art. 216 u.g.n, w tym ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach; 2) czy wywłaszczona nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, a więc czy w dniu złożenia przez uprawnionego wniosku został zrealizowany cel wskazany w decyzji wywłaszczeniowej. Zatem kluczową kwestią wymagającą ustalenia przez organ prowadzący postępowanie w sprawie o zwrot nieruchomości jest precyzyjne ustalenie w pierwszej kolejności celu wywłaszczenia nieruchomości, a następnie, w drodze dostępnych środków dowodowych, czy przesłanka zbędności, określona w art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami zaistniała. Zgodnie ze stanowiskiem doktryny prawa administracyjnego w zakresie wywłaszczeń i zwrotów nieruchomości (T. Woś, "Wywłaszczanie i zwrot nieruchomości", Warszawa, 2004 r., s. 209-216) oraz orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 października 1993 r., sygn. akt SA/Kr 477/93 - zachowujący nadal aktualność) cel wywłaszczenia musi być interpretowany ściśle. Zaistnienie okoliczności określonych w art. 137 ust. 1 u.g.n. należy oceniać w każdym indywidualnym przypadku na podstawie wszelkich możliwych do uzyskania dowodów. Jest to szczególnie istotne w przypadku, gdy cel wywłaszczenia nie był w przeszłości zbyt precyzyjnie określony w akcie wywłaszczenia. Należy przy tym zwrócić szczególną uwagę na posłużenie się przez ustawodawcę sformułowaniem "realizacji celu określonego w decyzji o wywłaszczeniu", które odnosi się w istocie do inwestycji celu wywłaszczenia. W tym miejscu wskazać należy, że cel wywłaszczenia należy przede wszystkim poszukiwać w samym akcie wywłaszczenie, a następnie w razie braku wskazania w tym akcie celu w innych dokumentach. W niniejszej sprawie nie wydano decyzji o wywłaszczeniu, a odjęcie własności nastąpiło na podstawie zarządzenia Prezydenta m. P. Nr [...] z dnia [...] lipca 1976 r. w sprawie budownictwa jednorodzinnego w rejonie urbanistycznym "[...]" ograniczonym ulicami: Ł. , P., S., S., M., R.. Zarządzenie to zostało wydane na podstawie przepisu art. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach. W przedmiotowej sprawie należy mieć również na uwadze, że zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach uchwały prezydiów powiatowych rad narodowych o ustaleniu terenu budowlanego oraz jego podziale na działki budowlane podlegają ogłoszeniu w dzienniku urzędowym wojewódzkiej rady narodowej. Nieruchomości lub ich części objęte uchwałą o ustaleniu terenu budowlanego z wyjątkiem działek, które właściciele zgodnie z art. 8 zachowali na własność lub które zostały w trybie art. 9 nadane na własność członkom ich rodzin, przechodzą z mocy prawa na własność Państwa po upływie 2 miesięcy od dnia wejścia w życie uchwały, wolne od ciążących na nich praw rzeczowych ograniczonych i innych obciążeń (ust. 2). Jak wynika z powyższych przepisów własność gruntu przechodziła z mocy prawa, a warunkiem przejścia prawa własności było ogłoszenie w Dzienniku Urzędowym oraz upływ 2 miesięcy od dnia wejście w życie, które następowało z momentem ogłoszenia. Przedmiotowe Zarządzenie zostało opublikowane w Dzienniku Urzędowym Wojewódzkiej Rady Narodowej z [...] września 1976 r. Nr [...], poz. [...] Zatem rzeczona nieruchomość przeszła na rzecz Skarbu Państwa z mocy prawa po upływie 2 miesięcy od dnia wejścia w życie zarządzenia, tj. z dniem [...] listopada 1976 r. Z powyższych względów w ocenie Sądu cel wywłaszczenia przede wszystkim należy poszukiwać w zarządzeniu Prezydenta m. P. Nr [...] z dnia [...] lipca 1976 r. w sprawie budownictwa jednorodzinnego w rejonie urbanistycznym "[...]" ograniczonym ulicami: Ł., P., S., S., M., R.. W myśl § 1 powyższego zarządzenia działkę nr [...] o powierzchni [...] m2, zapisaną w księdze wieczystej KW nr [...] zgodnie z szczegółowym planem zagospodarowania przestrzennego terenu "[...]" zatwierdzonym uchwałą nr [...]/68 Prezydium Rady Narodowej m. P. z dnia [...] sierpnia 1968 r. (Dz. Urz. R. N.m. P. nr [...], poz. [...]) przeznaczono na cele budownictwa jednorodzinnego do realizacji w latach 1976-80. Ponadto zauważyć należy, że w dacie wejścia w życie ww. zarządzenia Nr [...] obowiązywał szczegółowy plan zagospodarowania przestrzennego osiedla mieszkaniowego "[...]" w P., zatwierdzony uchwałą Prezydium Rady Narodowej m. P. nr [...] z [...] sierpnia 1968 r., na który to plan powołano się w przedmiotowym zarządzeniu. Zgodnie z tym planem przedmiotowa działka znajdowała się na terenie oznaczonym symbolem [...] teren budownictwa jednorodzinnego." Ponadto, zgodnie z planem ogólnym zagospodarowania przestrzennego miasta P. zatwierdzonym przez Wojewodę P. [...] sierpnia 1975 r. stanowiącym integralną część planu zagospodarowania przestrzennego Województwa P. , zatwierdzonego uchwałą Nr [...]. z dnia [...] października 1977 r. (Dz. U. W.R.N. Nr [...] poz. [...]) przedmiotowa działka znajdowała się na terenie oznaczonym symbolem [...] - tereny intensywnego zainwestowania z przewagą funkcji mieszkalnictwa wysokiej intensywności. Natomiast plan szczegółowy zagospodarowania przestrzennego zespołu osiedli mieszkaniowych [...] w dzielnicy [...] zatwierdzony Zarządzeniem Prezydenta Miasta P. nr [...] z [...] stycznia 1974 r., ogłoszony w Dzienniku Urzędowym Rady Narodowej m. P. nr [...] z [...] lutego 1974 r., wskazywał, iż rzeczona działka znajdowała się na terenie oznaczonym symbolem [...] -mieszkalnictwo jednorodzinne. Z powyższych względów zgodzić należy się z organem II instancji, iż celem wywłaszczenia terenu ww. nieruchomości wraz z terenami przyległymi była realizacja zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej, a nie jak błędnie uznał Starosta pod poszerzenie ulic osiedlowych. Przede wszystkim należy mieć na uwadze, że w żadnym z wyżej wskazanych aktów nie pada stwierdzenie o przeznaczeniu przedmiotowego terenu pod poszerzenie ulic osiedlowych. Powyższa treść została zawarta wyłącznie w uzasadnieniu decyzji Prezydenta Miasta P. z [...] października 1978 r. o ustaleniu odszkodowania za nieruchomość, w którym podano, iż "nieruchomość opisana na wstępie przejęta została na rzecz Państwa zgodnie z Zarządzeniem Nr [...] Prezydenta m. P., z przeznaczeniem na poszerzenie ulic osiedlowych". Tożsame stanowisko w zakresie celu wywłaszczenia na podstawie powyższych dokumentów przyjął NSA w wyroku z dnia 3 grudnia 2015 r. sygn. akt I OSK 639/14 rozpoznając sprawę dotyczącą sąsiedniej działki nr [...]. Wobec ustalenia celu wywłaszczenia którym była zabudowa jednorodzinna ustalić następnie należy czy cel ten został zrealizowany. Ja wynika z akt sprawy, a w szczególności z protokołu oględzin obecnie nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] stanowi teren niezabudowany, w większości utwardzony płytami betonowymi oraz kostką granitową, stanowiącymi dojazdy i dojścia do budynków przy ul. M. 66 i [...]. Teren stanowi część ogrodzonych ww. posesji, granice zachodnia, wschodnia i południowa przebiegają po ich ogrodzeniu, z bramą wjazdową i furtką od strony południowej. Wzdłuż granic zieleń - trawnik i drzewa ozdobne. Stan zgodny z mapą zasadniczą. Teren jest w całości urządzony i uporządkowany". Ponadto jak wskazał Wojewoda na przedmiotowej nieruchomości znajduje się gazociąg niskiego ciśnienia wybudowany na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę z [...] czerwca 1986 r. oraz dwa przyłącza gazu zasilające w gaz ziemny budynek nr 68 i 68a, wybudowane razem z gazociągiem oraz przyłącze kablowe. W ocenie Sądu, wbrew twierdzeniom Skarżącego, w zarysowanym stanie faktycznym cel wywłaszczenia został zrealizowany i wobec tego nie zaistniały przesłanki do zwrotu nieruchomości Skarżącemu. Dla realizacji celu wywłaszczenia w postaci budownictwa jednorodzinnego niezbędne były nie tylko tereny znajdujące się pod budynkami mieszkalnymi, lecz również funkcjonalnie powiązane z nimi działki umożliwiające korzystanie i użytkowanie budynków mieszkalnych. Jak wskazuje się w orzecznictwie sądowym, w przypadku wywłaszczenia nieruchomości pod osiedle mieszkaniowe cel wywłaszczenia uznaje się za zrealizowany nie tylko w razie wybudowania na objętych wywłaszczeniem nieruchomościach budynków mieszkalnych, ale również obiektów handlowych, ulic i ciągów pieszych, a także infrastruktury towarzyszącej (por. wyrok NSA z dnia 7 września 2007 r., sygn. akt I OSK 1324/06, wyrok WSA w Lublinie z dnia 12 lipca 2012 r., sygn. akt II SA/Lu 450/12, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 28 października 2009 r., sygn. akt IV SA/Po 362/09, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 28 listopada 2013 r. sygn. akt IV SA/Po 780/13; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W rozpoznawanej sprawie nie ulega wątpliwości, że na nieruchomościach stanowiących przedmiot postępowania znajdują się urządzenia techniczne oraz urządzenia infrastruktury towarzyszącej niezbędne do korzystania z sąsiednich nieruchomości na których znajdują się budynki mieszkalne. Urządzenia te w ścisły sposób wiążą się z celem dokonanego wywłaszczenia. Bez znaczenia pozostaje czy cel wywłaszczenia został zrealizowany z zachowaniem terminów określonych w art. 137 ust. 1 u.g.n. Określony w art. 137 ust. 1 pkt 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami termin 7 lat (liczony od dnia, gdy decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna) na rozpoczęcie prac związanych z realizacją celu wywłaszczenia obowiązuje zatem dopiero od dnia 1 stycznia 1998 r. Natomiast określony w art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami termin 10 lat (liczony od dnia, gdy decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna) na zrealizowanie tego celu, obowiązuje dopiero od dnia 22 września 2004 r. Nie można zatem tych terminów odnosić do stanu faktycznego opisanego w powołanym art. 137 ust. 1, który zaistniał przed dniem 1 stycznia 1998 r. odnośnie prac związanych z rozpoczęciem realizacji celu wywłaszczenia, oraz do stanu faktycznego, który zaistniał przed dniem 22 września 2004 r. odnośnie zrealizowania tego celu. Nie można bowiem bez wyraźnej ku temu podstawy prawnej okoliczności faktycznych zaistniałych przed wejściem w życie danej normy prawnej oceniać przez pryzmat tej normy, ponieważ ocena ta byłaby naruszeniem konstytucyjnie ukształtowanej zasady nie działania prawa wstecz. Stanowisko takie było wielokrotnie prezentowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i zostało potwierdzone przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 13 marca 2014 r., sygn. akt P 38/11, który orzekł, iż art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. u.g.n. w zakresie, w jakim za nieruchomość zbędną uznaje nieruchomość wywłaszczoną przed 27 maja 1990 r., na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed 22 września 2004 r., zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jest niezgodny z art. 2 w zw. z art. 165 ust. 1 Konstytucji RP (por. wyroki NSA z dnia 3 grudnia 2015 r. sygn. akt I OSK 639/14; z dnia 1 października 2014 r. sygn. akt I OSK 254/13, z dnia 24 czerwca 2014 r. sygn. akt I OSK 2876/12, z dnia 8 maja 2013 r. sygn. akt I OSK 2205/11, z dnia 3 listopada 2011 r., sygn. akt I OSK 1924/10; http:// orzeczenia.nsa.gov.pl). Z powyżej wskazanych powodów Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.