IV SA/Po 517/10
WyrokWSA w Poznaniu2010-10-27
Skład orzekający: Ewa Makosz - Frymus, Ewa Kręcichwost - Durchowska, Izabela Bąk - Marciniak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy uchwalająca miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego może zostać stwierdzona nieważna z powodu naruszenia prawa własności poprzez ograniczenie dostępu do nieruchomości właściciela?Ratio decidendi
Sąd stwierdził nieważność uchwały w zakresie ustalenia przebiegu ciągu pieszego 114KX, ponieważ zapewnienie dostępu do nieruchomości wyłącznie poprzez ciąg pieszy nie gwarantuje prawnie dopuszczalnego dostępu dla sprzętu rolniczego, co skutkuje naruszeniem prawa własności skarżącego. Ograniczenie to wykracza poza dopuszczalne granice ingerencji w prawo własności wynikające z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.Stan faktyczny
Skarżący Z. R. zaskarżył uchwałę Rady Miejskiej w Trzemesznie z 26 października 2006 r. dotyczącą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, zarzucając ograniczenie dostępu do swoich nieruchomości rolnych poprzez zmniejszenie szerokości pasa drogi z 6 do 3 metrów i przekształcenie go w ciąg pieszy, co uniemożliwia korzystanie z nich zgodnie z przeznaczeniem. Skarżący wskazał, że wcześniejsze porozumienia dotyczące dostępu zostały naruszone, a organ odmówił uznania jego roszczeń, twierdząc, że nie posiada on szczególnego tytułu prawnego do korzystania z drogi.Rozstrzygnięcie
Stwierdzono nieważność uchwały Rady Miejskiej w Trzemesznie z dnia 26 października 2006 r. w zakresie ustalenia przebiegu ciągu pieszego 114KX oraz zasądzono od Rady Miejskiej na rzecz skarżącego kwotę 557 zł.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Ewa Makosz - Frymus (spr.) Sędziowie WSA Ewa Kręcichwost - Durchowska WSA Izabela Bąk - Marciniak Protokolant st. sekr. sąd. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2010 r. przy udziale sprawy ze skargi Z. R. na uchwałę Rady Miejskiej w Trzemesznie z dnia 26 października 2006 r. nr LXIV/357/2006 w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego 1. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w zakresie ustalenia przebiegu ciągu pieszego 114KX, 2. zasądzić od Rady Miejskiej w Trzemesznie na rzecz skarżącego kwotę 557 zł (słownie: pięćset pięćdziesiąt siedem złotych).
Uchwałą nr LXIV/357/2006 z dnia 26 października 2006 r. Rada Miejska w Trzemesznie uchwaliła miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego miasta Trzemeszna.
Pismem z dnia 17 maja 2010 r. Z. R. wniósł skargę na powyższą uchwałę wnosząc o jej uchylenie w części dotyczącej podziału działek położonych w T. przy ul. K., a oznaczonych nr [...] i [...] , stanowiących własność gminy Trzemeszno. Skarżący wniósł również o wstrzymanie wykonania zaskarżonej uchwały.
W uzasadnieniu skarżący wskazał, iż w zakresie oddziaływania zaskarżonego planu znalazły się nieruchomości gruntowe małżonków A. i Z. R. oznaczone geodezyjnie jako działki [...] i [...], wykorzystywane jako specjalistyczny sad pozostający pod nadzorem Akademii Rolniczej w P..
Skarżący wskazał, iż do czasu przyjęcia planu, do rzeczonych nieruchomości zapewniony był swobodny dostęp dla zmechanizowanego sprzętu rolniczo-sadowniczego ulicą K. i poprzez działki [...] i [...] stanowiące pas drogi o szerokości 6 metrów, będących własnością komunalną. Skarżący podniósł, iż szczególnie ważnym dla zapewnienia normalnego i niezbędnego dostępu do przedmiotowych nieruchomości był ów 6-cio metrowej szerokości pas gruntu gminnego, gdyż dzięki takiej szerokości istniała możliwość manewrowania pojazdami rolniczymi w tym ciągnikami specjalistycznymi i dojazd - wyjazd do (z) sadu skarżącego znajdującego się na działkach [...] i [...]. Skarżący wyjaśnił, iż plan zredukował szerokość działek [...] i [...] do 3 metrów, pozbawiając go de facto dostępu do jego nieruchomości, uniemożliwiając ich wykorzystywanie w dotychczasowym charakterze i przewidując zawłaszczony pas na poszerzenie działki nr [...] będącej we własności J. D..
Skarżący wskazał, iż zamierzenie planu spotkało się z remonstracją z jego strony, co spowodowało w konsekwencji uzgodnienie rozwiązania kompromisowego polegającego na wyrażeniu zgody przez skarżącego na redukcję szerokości działki [...] o 3 metry w zamian za oddanie przez J. D. części narożnikowej działki nr [...] zapewniającego możliwość wjazdu o szerokości 9,4 m na nieruchomość skarżących.
Skarżący wskazał, iż pomimo uzgodnień właściciel działki nr [...] poza wiedzą skarżących zmienił warunki porozumienia przedstawiając do planu własne rozwiązanie- szkic z szerokością wjazdu 6,50 mb, które ostatecznie inkorporowane zostało do tego aktu i uchwalone.
Skarżący podniósł, iż w ramach wspólnych uzgodnień przekazał na własność gminy część własnej działki na tak zwaną "promenadę na jeziorem" ale warunkiem sine gua non zrzeczenia się części tych działek na gminę było recypowanie do planu treści zawartego porozumienia.
Skarżący podkreślił, iż przyjęte w planie zagospodarowania przestrzennego rozwiązanie i podział działki [...] oznacza, że traci on możliwość dostępu do sowich nieruchomości oznaczonych jako działki [...] i [...], a to z kolei uniemożliwi mu wykorzystywanie ich w dotychczasowym charakterze.
Zdaniem skarżącego uchwała w sposób rażący narusza jego interes prawny, ponieważ ogranicza zagwarantowane przepisami art. 140 i art. 144 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. nr 16, poz. 93 ze zm. dalej Kc) prawo własności, które polega na korzystaniu z nieruchomości zgodnie z ich społeczno-gospodarczym przeznaczeniem czyli jako nieruchomości rolno-sadownicze. Ograniczenie prawa własności polegać będzie na niemożliwości wjazdu na nieruchomości z maszynami i urządzeniami służącymi do zbioru owoców, dokonywania zabiegów agrotechnicznych doprowadzając w konsekwencji do likwidacji sadu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o odrzucenie skargi na podstawie art. 221 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej Ppsa) ewentualnie o jej oddalenie.
W uzasadnieniu odpowiedzi organ wskazał, iż jest ona bezzasadna i podlega oddaleniu. Ponadto organ podniósł, iż w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki obligujące sąd administracyjny do odrzucenia skargi. Organ wskazał, iż do przesłanej do organu administracji skargi skarżący nie dołączył dowodu uiszczenia wpisu od skargi, mimo, iż dowód ten jest wymieniony w załącznikach do skargi. W związku z tym, organ administracji wniósł o sprawdzenie czy wymagany wpis od skargi został uiszczony i w przypadku negatywnego wyniku sprawdzenia o odrzucenie skargi na podstawie art. 221 Ppsa.
Zdaniem organu administracji zaskarżona uchwała nie narusza interesu prawnego skarżącego. Organ podniósł, iż skarżący korzysta z przejazdu przez nieruchomości stanowiące własność gminy. Nieruchomości te zostały określone w zaskarżonym planie jako droga gruntowa (która w niniejszej sprawie jest drogą wewnętrzną w rozumieniu art. 8 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (nie stanowiącą drogi publicznej, w szczególności nie została zaliczona do drogi gminnej - art. 7 ww. ustawy). Organ wyjaśnił, iż droga ta spełnia wymogi zapewnienia faktycznego dostępu działek skarżącego do drogi publicznej zgodnie z art. 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Oznaczona ona jest w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego jako ciąg pieszy (114KX) i nie mają do niej zastosowania przepisy Rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Wodnej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie (Dz. U. z 1999 r. Nr 43, poz. 430 ze zm.).
Organ podniósł, iż skarżący nie dysponuje żadnym szczególnym tytułem prawnym do wykonywania spornego przejazdu w zaskarżonym (o szerokości 6 metrów) zakresie, w szczególności nie posiada on żadnej umowy, ani decyzji uprawniającej go do takiego przejazdu, prawnie skutecznych wobec organu administracji. Korzysta on w tym zakresie z tego przejazdu nie mając ku temu szczególnej, indywidualnej podstawy prawnej, zwłaszcza jeśli chodzi o przejazd ciężkim sprzętem sadowniczym. Organ wskazał, iż brak jest przepisu prawa powszechnie obowiązującego nakładającego na organ administracji obowiązek zapewnienia tak szerokiego dojazdu. W ocenie organu skarżący nie legitymuje się żadnym konkretnym, bezpośrednim interesem prawnym, który mogła by naruszać podjęta uchwała. Organ podniósł, iż korzystanie z przejazdu w tak szerokim zakresie nie należy do chronionych prawem, przysługujących skarżącemu uprawnień. Możliwość korzystania z przejazdu w takim szczególnym, szerokim zakresie nie wynika bowiem z żadnego przepisu prawa, co jest konieczne dla skutecznego wniesienia skargi z art. 101 ustawy o samorządzie gminnym. Organ wskazał, iż wbrew zawartym w skardze twierdzeniom uprawnienie do przejeżdżania przez cudze nieruchomości nie wynika z przepisu art. 140 Kc, gdyż przepis ten dotyczy prawa korzystania z własnej rzeczy. Organ podniósł, iż powołane w tym przepisie społeczno-gospodarcze przeznaczenie prawa ma na celu ograniczenie korzystania przez właściciela z jego rzeczy, a nie rozszerzenie tego korzystania na cudze rzeczy. Zdaniem organu wykonywanie przez skarżącego przejazdu w szerszym zakresie można jedynie określić jako interes faktyczny - nie wynikające z żadnego przepisu prawa udogodnienie w dojeździe do swojej nieruchomości. Odróżnienie faktycznego korzystania od legitymowania się uprawnieniem do korzystania jest w niniejszej sprawie istotne, gdyż decyduje o możliwości zaskarżenia przedmiotowej uchwały. Organ wyjaśnił, iż przy ustalaniu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego została przeprowadzona w całości procedura wymagana przez ustawę z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym z zachowaniem wszystkich określonych w ustawie rygorów. W szczególności organ wykonawczy gminy ogłosił i obwieścił o podjęciu uchwały o przystąpieniu do sporządzania planu i wyłożył projekt planu do publicznego wglądu. Rada Gminy rozpatrzyła uwagi osób zainteresowanych (w tym również skarżącego i jego żony), i część z tych uwag uwzględniła. Przy uchwalaniu tego planu nie doszło więc do naruszenia przepisów prawa, w szczególności dotyczących ochrony interesów jednostek. Dalej organ wskazał, iż na skutek sąsiedzkich, nieformalnych ustaleń skarżący i jego żona wyrazili zgodę na projekt miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Rada Gminy uchwalając przedmiotowy plan dysponowała dokumentami, z których wynikała zgoda skarżącego i jego żony co do przyjętych ustaleń. Opierając się na złożonych dokumentach Rada Gminy uchwaliła rzeczony plan. Niezgodność tego planu z życzeniami skarżącego i jego żony wyniknęła prawdopodobnie z późniejszego konfliktu z sąsiadem, który jak twierdzi skarżący, samowolnie zmienił ustalenia. Okoliczność ta nie została jednak potwierdzona w aktach sprawy administracyjnej w zakresie procedury przyjęcia kwestionowanego planu zagospodarowania przestrzennego.
Organ podniósł, iż z art. 6 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym wynika, że ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego kształtują, wraz z innymi przepisami, sposób wykonywania prawa własności nieruchomości. Uchwała w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego jest aktem prawa miejscowego mającym na celu uporządkowanie w sposób władczy sposobu korzystania z nieruchomości, w tym także z nieruchomości prywatnych. Ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego stanowią więc dopuszczalną formę ograniczenia prawa własności. Podniesiony przez skarżącego zarzut ograniczenia prawa własności nie może więc mieć wpływu na ocenę prawną podjętej uchwały. Sporządzając miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego należy przede wszystkim kierować się względami natury ogólnej dotyczącymi dobra wspólnego, a interesy jednostek uwzględniać w miarę możliwości. Nie można jednak dopuszczać do nierówności w tym z zakresie i uwzględniać nadmiernych wymagań poszczególnych osób. Co do drogi gruntowej należącej do gminy zostały złożone wnioski kilku mieszkańców o jej likwidację. Wnioski te częściowo uwzględniono nie likwidując drogi w całości, lecz pozostawiając ją jako ciąg pieszy (114KX) z jednoczesnym jej zwężeniem. Rozstrzygnięciem tym wyważono więc interesy wszystkich właścicieli okolicznych działek, w tym także skarżącego pozostawiając część tej drogi.
Organ podniósł, iż wszelkie ustalenia odnośnie ułatwienia dojazdu do sadu dokonywane były poza organem administracji.
Organ wskazał, iż ustawodawca wyraźnie powiązał prawną możliwość stwierdzenie nieważności aktu prawa miejscowego z kwalifikowaną wadą występującą w momencie jego uchwalenia.
Ponadto organ wskazał, iż ewentualne roszczenia skarżącego co do przejazdu i wynikły spór mogą zostać rozpoznane jedynie przez sąd powszechny i obrana przez skarżącego droga administracyjna jest niewłaściwa.
Postanowieniem z dnia 13 lipca 2010 r. Sąd odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej uchwały.
Na rozprawie w dniu 20 października 2010 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał skargę. Pełnomocnik organu wniósł o jej oddalenie wskazując, iż przed przedmiotowym odcinkiem drogi dla pieszych znajduje się miejsce do zawracania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 Ppsa ogranicza się do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta polega, więc na zbadaniu, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Przy czym należy zauważyć, iż na podstawie art. 134 Ppsa, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest jednak do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodnoszonych w skardze.
Przedmiotem skargi do sadu administracyjnego, w niniejszej sprawie jest uchwała Rady Miejskiej w Trzemesznie uchwalająca miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego miasta Trzemeszna.
W pierwszej kolejności Sąd postanowił odnieść się do wniosku pełnomocnika organu o odrzucenie skargi na podstawie art. 221 Ppsa. Wskazać należy, iż w niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącego uiścił wpis w należytej wysokości, a ponadto wskazany przez pełnomocnika organu przepis prawa z dniem 10 kwietnia 2010 r., a więc przed wniesieniem skargi przez skarżącego, został uchylony przez art. 2 pkt 8 ustawy z dnia 12 lutego 2010 r. o zmianie ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 36, poz.196). Zatem wbrew wywodom pełnomocnika organu nie można uznać, iż skarga wniesiona prze skarżącego podlega odrzuceniu z uwagi na brak wpisu.
Przed przystąpieniem do oceny merytorycznej uchlały poczynić należy kilka uwag odnoszących się do trybu wnoszenia skargi na uchwały organów gminy.
Zgodnie z treścią art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym (tekst jednolity Dz. U. z 2001 roku, nr 142, poz. 1591 ze zm.) każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może – po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia - zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego. Podstawowymi przesłankami koniecznymi dla skutecznego wniesienia skargi i podważenia uchwały organu gminy w drodze zaskarżenia jej do sądu administracyjnego są zatem: uprzednie wezwanie organu do usunięcia naruszenia oraz wykazanie przez skarżącego, że uchwała narusza jego interes prawny lub uprawnienie.
Stosownie do art. 53 § 2 u ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w przypadkach, o których mowa w art. 52 § 3 i 4, skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa.
Bezsporne jest, że skarga wniesiona w niniejszej sprawie została poprzedzona wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa. Odpowiedź na wezwanie zawarta została w uchwale Rady Miejskiej w Trzemesznie z dnia 28 kwietnia 2010 r., nr LXII/420/2010. Natomiast skarga została złożona w dniu 18 maja 2010 r., a więc nastąpiło to z zachowaniem ustawowego terminu określonego w art. 53 § 2 Ppsa.
Wobec powyższego nie ulega wątpliwości, iż skarżący spełnił warunki formalne do wniesienia skargi na uchwałę Rady Miejskiej. Kolejną kwestią do rozstrzygnięcia jest ustalenie czy skarżący posiada interes prawny w zaskarżeniu ww. uchwały.
W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, ze interes prawny podmiotu wnoszącego skargę na uchwałę organu gminy musi wynikać z normy prawa materialnego kształtującej sytuację prawną tego podmiotu (por. wyrok NSA z 11 kwietnia 2008 r., II OSK 1749/07, wyrok NSA z 15 lutego 2008 r., I OSK 1788/07, dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W związku z powyższym w przedmiotowej sprawie badając legitymację procesową skarżącego, należało ustalić, czy uchwałą naruszono jego prawem chroniony interes lub uprawnienie. Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego ustala przede wszystkim przeznaczenie terenu i wraz z innymi przepisami kształtuje sposób wykonywania prawa własności nieruchomości (art. 6 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym). Jak wskazuje się w orzecznictwie, gmina mając wyłączną kompetencję do planowania miejscowego może, pod warunkiem że działa w granicach i na podstawie prawa, samodzielnie kształtować sposób zagospodarowania obszaru podlegającego jej władztwu planistycznemu, jeżeli oczywiście władztwa tego nie nadużywa, a organy państwa, w tym sądy administracyjne, nie mogą jej władztwa planistycznego pozbawić (por. wyrok NSA z dnia 9 czerwca 1995r., sygn. akt IV SA 346/93, ONSA 1996, nr 3, poz. 125; wyrok NSA z dnia 28 czerwca 2006r., sygn. akt II OSK 407/06, Lex nr 265695). W doktrynie prawa podkreśla się natomiast, że gmina samodzielnie określa funkcje terenów, jednak samodzielność ta nie jest samodzielnością nieograniczoną. Prawnie wadliwymi ustaleniami planu będą zatem nie tylko te, które naruszają przepisy prawa, ale także te, które będą wynikiem nadużycia przysługujących gminie uprawnień. To zaś oznacza, że każda ingerencja w sposób wykonywania prawa własności będzie musiała się mieścić w granicach wyznaczonych interesem publicznym, znajdując wyraz w akcie polityki przestrzennej - studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy i stosownie do wymagań ustawy w ponadlokalnych aktach polityki przestrzennej (por. Planowanie i zagospodarowanie przestrzenne. Komentarz pod redakcją prof. Z.Niewiadomskiego, wydanie 3., Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2006, str. 42-43).
Ustalając czy skarżący ma interes prawny wskazać należy, iż przepisy ogólne ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym nakazują organom planistycznym uwzględniać w planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym określone wartości, w tym ochronę prawa własności (art. 1 ust. 2 pkt 7 ustawy). Obowiązek ten związany jest z tym, że ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego kształtują, wraz z innymi przepisami, sposób wykonywania prawa własności nieruchomości (art. 6 ust. 1 ustawy), a więc mają bezpośredni wpływ przede wszystkim na uprawnienia i obowiązki właściciela nieruchomości. W orzecznictwie sądów administracyjnych dominuje w związku z tym pogląd, iż interes prawem chroniony we wniesieniu skargi na uchwałę rady gminy w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego mają co do zasady podmioty, którym przysługują najszersze prawa do nieruchomości objętych planem, a więc właściciele tych nieruchomości (wyrok NSA z dnia 28 września 2006 r., II OSK 936/06, niepubl., wyrok NSA z dnia 10 marca 2008 r., II OSK 1468/07, wyrok NSA z dnia 26 września 2008 r., II OSK 312/08, wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 lutego 2006 r., IV SA/Wa 2036/05, dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Właścicielowi przysługują prawa o charakterze bezwzględnym do nieruchomości, których treść określają wprost przepisy Kc (art. 140 Kc, art. 233 Kc). Przepisy te stanowią zatem źródło interesu prawnego tych podmiotów w zaskarżeniu uchwały w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego do sądu administracyjnego.
Wobec powyższego uznać należy, iż wbrew wywodom organu skarżący posiada interes prawny w zaskarżeniu przedmiotowej uchwały.
Przechodząc do oceny merytorycznej uchwały wskazać należy, iż miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego jest głównym instrumentem planowania i zagospodarowania przestrzennego. Podkreślić należy, iż miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego w sposób wiążący dla organów szeroko pojętej administracji publicznej oraz innych podmiotów ustala bądź zmienia przeznaczenia terenu na określony w tym planie cel.
Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu kształtowanie i prowadzenie polityki przestrzennej na terenie gminy, w tym uchwalanie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy oraz miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, z wyjątkiem morskich wód wewnętrznych, morza terytorialnego i wyłącznej strefy ekonomicznej oraz terenów zamkniętych, należy do zadań własnych gminy. To uprawnienie gminy w orzecznictwie i piśmiennictwie z zakresu prawa zagospodarowania przestrzennego nazywany jest mianem władztwa planistycznego gminy (np. Władztwo planistyczne, utożsamiane z ustalaniem przeznaczenia i zasad zagospodarowania terenów położonych na obszarze gminy powinno mieścić się w granicach wyznaczanych przepisami prawa, zawartych zarówno w przepisach prawa zagospodarowania przestrzennego, jak i w innych przepisach szczególnych.
Należy wskazać, iż współkształtowanie przez miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego wraz z innymi przepisami prawa treści prawa własności stanowi przewidziane w art. 140 kc przedmiotowe ograniczenie w sposobie wykonywania tego prawa, poddając korzystanie z nieruchomości rygorom wynikającym z treści miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (zob.: wyrok NSA z dnia 6 października 1999 r., IV SA 1670/97, LEX nr 48740). Przy czym zauważyć należy, iż ograniczenia, które mogą się pojawiać w związku z uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jeżeli mieszczą się w przyznanych ustawowo ramach, nie stanowią naruszenia prawa i nie mogą być podstawą do stwierdzenia nieważności uchwały.
Istotną kwestią do rozważenia w niniejszej sprawie jest ustalenie w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego dojazdu do nieruchomości skarżącego znajdujących się w jednostce planu 6R przez ciąg pieszy 114KX. W tym miejscu wskazać należy, iż zgodnie z § 31 ust 1 uchwały na obszarze produkcji rolnej ustala się przeznaczenie podstawowe – produkcja rolna- grunty orne, łąki pastwiska, sady, uprawy, drogi wewn. Natomiast w pkt1 ust. 10 § 31 wskazano, iż podstawowa obsługę terenów rolnych stanowią istniejące i projektowane drogi publiczne gminne:30KDL, 38 KDL, 33 KDL, 34KDL, i 72KDD, 4KDZ, 63KDD, zgodnie z warunkami podanymi w § 47. W pkt 2 dopuszczono budowę dróg wewnętrznych jako dojazdowych do poszczególnych działek rolnych. Ponadto zauważyć należy, iż w § 47 ust. 1 pkt. 1 lit. a dla drogi publicznej oznaczonej symbolem KX jako przeznaczenie podstawowe przewidziano ciąg pieszy, a jako przeznaczenie dopuszczalne mała architektura, obiekty infrastruktury technicznej. Ponado wskazać należy w planie przewidziano również drogi wewnętrzne oznaczone symbolem KDW oraz elementy towarzyszące ulicom i terenom kolejowym: chodniki, drogi rowerowe i inne.
W tym miejscu wskazać należy, iż "ciąg pieszy", biorąc pod uwagę znaczenie językową tego pojęcia, służy podobnie jak chodnik do poruszania się wyłącznie pieszych i pod pewnymi warunkami rowerzystów. Zatem skoro jedyny dostęp do nieruchomości zapewniony został do nieruchomości skarżących poprzez ciąg pieszy to nie można uznać, iż skarżący mają zapewniony swobodny dostęp do własnych nieruchomości. Stanowisko organu, iż skarżący mają zapewniony faktyczny dostęp do drogi publicznej jest nieprawdziwy. W tym miejscu wskazać należy, iż dostęp do drogi publicznej jest zapewniony wtedy, kiedy na przedmiotową działkę można dostać się - zgodnie z prawem - z drogi publicznej. W przedmiotowej sprawie nie można uznać, iż skarżący poruszając się po ciągu pieszym sprzętem rolniczym będą czynić to zgodnie z prawem.
Jak wspomniano już wyżej ciąg pieszy w swej istocie odpowiada chodnikowi z tą różnicą iż chodnik stanowi infrastrukturę uzupełniająca drogi. W tym miejscu wskazać należy, iż zgodnie z ustawą z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym chodnik stanowi część drogi przeznaczoną do ruchu pieszych. Ponadto zgodnie z art. 33 ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym korzystanie z chodnika lub drogi dla pieszych przez kierującego rowerem jednośladowym jest dozwolone wyjątkowo, gdy opiekuje się on osobą w wieku do lat 10 kierującą rowerem lub szerokość chodnika wzdłuż drogi, po której ruch pojazdów jest dozwolony z prędkością większą niż 50 km/h, wynosi co najmniej 2 m i brakuje wydzielonej drogi dla rowerów.
Z powyższej regulacji jednoznacznie wynika, iż poruszanie się po drodze przeznaczonej dla pieszych dozwolone jest tylko pieszym, a wyjątkowo dla kierujących rowerem. Natomiast w żadnym wypadku niedopuszczalne jest poruszanie się pojazdem po drogach przeznaczonych dla pieszych. Zatem nie można się zgodzić z organem, iż do działek skarżących zapewniony jest dostęp do drogi publicznej. Brak możliwości dojazdu, przez sprzęt rolniczy, do nieruchomości skarżącego na którym prowadzony jest sad uniemożliwi mu faktycznie dalsze wykorzystywanie nieruchomości zgodnie z jego przeznaczeniem.
Ponadto wskazać należy, iż w kontrolowanym fragmencie planu znajduje się jednostka 48 UT. Zgodnie z § 23 uchwały jest to obszar usług turystyki, wypoczynku i rekreacji gdzie przeznaczeniem podstawowym jest teren ogólnodostępnej plaży, solarium naturalne w warunkach obowiązującej ciszy, a jako dopuszczalne przeznaczenie wskazano urządzenia obsługi bezpośredniej, jak punkt ratownika, punkt pierwszej pomocy lekarskiej, kiosk dla przechowywania sprzętu leżakowego, przenośnie kabiny sanitarne. W § 23 ust. 10 uchwały określono, iż podstawową obsługę terenów sportu i rekreacji stanowi istniejąca publiczna droga dojazdowa o symbolu graficznym 63 KDD oraz projektowany ciąg pieszy – oznaczony na rysunku planu symbolem 114KX.
Z zapisów planu jednoznacznie wynika, iż w tej jednostce dopuszczalne jest wznoszenie obiektów budowlanych z uwzględnieniem parametrów i wskaźników wskazanych w § 23 uchwały. Ponadto dopuszczalne jest ustawianie przenośnych kabin sanitarnych. W tym miejscu zauważyć należy, iż obsługa choćby przenośnych kabin sanitarnych wymaga umożliwienia dojazdu odpowiednim pojazdom. Ponadto skoro w obszarze tym zezwolono na budowę obiektów do przechowywania sprzętu o charakterze sezonowym o powierzchni zabudowy do 30 m2 oraz biorąc pod uwagę, iż będzie to miejsce przeznaczone dla pobytu ludzi to organ tym samym winien uchwalając miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego zapewnić swobodny dostęp do powyższego terenu służbom ratowniczym. W szczególności zwrócić należy uwagę, iż ze względu na możliwość wnoszenia obiektów w jednostce 48UT i bliskość zabudowy mieszkaniowej organy winny zapewnić dojazd straży pożarnej aby ta w razie ewentualnego pożaru obiektów przeznaczonych na przechowywanie sprzętu mogła zapobiec rozprzestrzenianiu się pożaru na domy mieszkalne.
W tym miejscu wskazać należy na przepisy ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej ( tekst jednolity Dz. U. 178 z 2009 r. poz. 1380). Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 5 ww. ustawy właściciel budynku, obiektu budowlanego lub terenu, zapewniając ich ochronę przeciwpożarową, jest obowiązany przygotować budynek, obiekt budowlany lub teren do prowadzenia akcji ratowniczej. Ponadto zgodnie z art. 6 ustawy o ochronie przeciwpożarowej właściwe urzędy, instytucje, organizacje, przedsiębiorcy lub osoby fizyczne są obowiązane uwzględnić wymagania w zakresie ochrony przeciwpożarowej przy zagospodarowaniu i uzbrajaniu terenu.
W ocenie Sądu również na organie ustalającym miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego ciąży obowiązek takiego rozplanowania sieci dróg aby umożliwić sprawne prowadzenie akcji ratowniczej.
W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 Ppsa.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło