IV SA/Po 681/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Donata Starosta po rozpoznaniu w dniu 22 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowek na zarządzenie Prezydenta Miasta z dnia 1 grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia Regulaminu korzystania z usług odprowadzania wód opadowych i roztopowych systemem kanalizacji deszczowej lub systemu kanalizacji ogólnospławnej na terenie miasta [...] postanawia: 1. umorzyć postępowanie sądowoadministracyjne; 2. oddalić wniosek o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 16 marca 2021 roku Spółdzielnia Mieszkaniowa wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na zarządzenie Prezydenta Miasta z dnia 1 grudnia 2020 roku nr [...] w sprawie zatwierdzenia Regulaminu korzystania z usług odprowadzania wód opadowych i roztopowych systemem kanalizacji deszczowej lub systemu kanalizacji ogólnospławnej na terenie miasta [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 7 grudnia 2021 r. sygn. III SA/Po 777/21 oddalił skargę. Skargę kasacyjną od przedmiotowego wyroku wywiódł pełnomocnik Spółdzielni Mieszkaniowej Wyrokiem z 6 czerwca 2025 r. sygn. III OSK 701/22 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu. Uzasadniając przyjęte rozstrzygnięcie Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że jest mu wiadome z urzędu, iż wyrokiem z dnia 29 kwietnia 2022 r. sygn. III SA/Po 1506/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu po rozpoznaniu skargi Spółdzielni Mieszkaniowej na zarządzenie Prezydenta Miasta z dnia 1 grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia regulaminu korzystania z usług odprowadzania wód opadowych i roztopowych systemem kanalizacji deszczowej lub systemem kanalizacji ogólnospławnej orzekł o niezgodności zaskarżonego zarządzenia z prawem. Z kolei wyrokiem z 6 czerwca 2025 roku, III OSK 2079/22 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną wniesioną od przedmiotowego wyroku. Tym samym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 29 kwietnia 2022 r., III SA/Po 1506/21 kontrolował legalność tego samego zarządzenia, które było przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że z chwilą uprawomocnienia się wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 29 kwietnia 2022 r., III SA/Po 1506/21 doszło do wyeliminowania z obrotu prawnego zarządzenia Prezydenta Miasta z dnia 1 grudnia 2020 r. nr [...], zaś wyrok stwierdzający, że kwestionowane skargą zarządzenie zostało wydane z naruszeniem prawa eliminuje to zarządzenie z obrotu prawnego ze skutkiem ex nunc, tj. z chwilą uprawomocnienia się tego wyroku. Wskazano również, że wyrok z 6 czerwca 2025 roku, III OSK 2079/22 wiąże orzekający skład Naczelnego Sądu Administracyjnego. Tym samym weryfikowanie zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku WSA z 7 grudnia 2021 r. III SA/Po 777/21 jest bezprzedmiotowe. Prawomocne jest bowiem orzeczenie sądu stwierdzające, że zarządzenie Prezydenta Miasta z dnia 1 grudnia 2020 r. nr [...] narusza prawo w stopniu uzasadniającym jego eliminację z obrotu prawnego. W konsekwencji, wskazano iż ponownie rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu obowiązany będzie do umorzenia postępowania w sprawie na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. stosując się do oceny prawnej sformułowanej w części zważającej uzasadnienia wyroku z 6 czerwca 2025 r. sygn. III OSK 701/22. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Postępowanie sądowoadministracyjne w niniejszej sprawie należało umorzyć. W myśl art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: P.p.s.a.) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Przepis ten w sposób wyczerpujący wyznacza zakres związania oceną i wskazaniami sformułowanymi w prawomocnym wyroku sądu administracyjnego. Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania, o których mowa w tym przepisie sformułowane zostają w uzasadnieniu orzeczenia, tak więc w tym zakresie uzasadnienie orzeczenia wykazuje moc wiążącą. Obowiązek zaś, o którym mowa w art. 153 P.p.s.a. może być wyłączony tylko w wypadku zmiany stanu prawnego lub istotnej zmiany okoliczności faktycznych, jak również po wzruszeniu wyroku zawierającego ocenę prawną, w przewidzianym do tego trybie. W doktrynie (v. Dauter B., Kabat A., Niezgódka-Medek M., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, publ: LEX/el. 2021) podkreśla się, że ocena prawna o charakterze wiążącym musi dotyczyć właściwego zastosowania konkretnego przepisu czy też prawidłowej jego wykładni w odniesieniu do ściśle określonego rozstrzygnięcia podjętego w konkretnej sprawie. Musi ponadto pozostawać w logicznym związku z treścią orzeczenia sądu administracyjnego, w którym została sformułowana. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku 15 marca 2012 r., sygn. akt II OSK 2562/10 (wszystkie orzeczenia dostępne pod adresem: https://orzeczenia.nsa.gov.pl) stwierdził, że ocena prawna musi zostać w orzeczeniu wyrażona, co oznacza, że za przedmiot związania można uznać jedynie te elementy oceny odnoszącej się do przepisów prawa, które zostały zamieszczone w treści uzasadnienia orzeczenia. Muszą one mieć postać jednoznacznych twierdzeń, sformułowanych w sposób jasny, umożliwiający ustalenie treści związania bez potrzeby podejmowania skomplikowanych zabiegów interpretacyjnych. Wobec powyższego, Sąd rozpoznając niniejszą skargę obowiązany był do respektowania wytycznych zawartych w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 czerwca 2025 r. sygn. III OSK 701/22. Stosownie do art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Okoliczności wskazujące na bezprzedmiotowość postępowania interpretuje się powszechnie jako takie zdarzenia, które uniemożliwiają osiągnięcie jego celu, albo powodujące, że kontrola zaskarżonego aktu lub czynności stała się zbędna. Użycie przez ustawodawcę sformułowania "stało się bezprzedmiotowe" oznacza, że chodzi o przyczynę, która zaistniała dopiero w toku postępowania sądowego po wniesieniu skargi. Innymi słowy, postępowanie przed sądem staje się bezprzedmiotowe, jeżeli w jego trakcie wystąpiły zdarzenia, w następstwie których przestaje istnieć sprawa sądowoadministracyjna (zob. postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 16 lipca 2014 r. IV SA/Po 262/14, z 5 lutego 2015 r. IV SA/Po 543/14, z 9 maja 2017 r. IV SA/Po 211/17 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 13 marca 2024 r. II SA/Łd 1025/23). W kontrolowanym postępowaniu przedmiot zaskarżenia stanowiło zarządzenie Prezydenta Miasta z dnia 1 grudnia 2020 roku nr [...] w sprawie zatwierdzenia Regulaminu korzystania z usług odprowadzania wód opadowych i roztopowych systemem kanalizacji deszczowej lub systemu kanalizacji ogólnospławnej na terenie miasta [...]. Przedmiotowe zarządzenie zostało już poddane sądowej kontroli pod kątem zgodności z prawem wobec uprawomocnienia się wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 29 kwietnia 2022 r., III SA/Po 1506/21, którym orzeczono o niezgodności zaskarżonego zarządzenia z prawem. Przedmiotowy wyrok uzyskał walor prawomocności 6 czerwca 2025 roku, z chwilą wydania przez Naczelny Sąd Administracyjny wyroku o sygn. III OSK 2079/22, którym oddalono skargę kasacyjną od wyroku III SA/Po 1506/21. W konsekwencji należy przyjąć, że postępowanie zainicjowane rozpoznawaną obecnie skargą [...] Spółdzielni [...] stało się bezprzedmiotowe wobec orzeczenia o niezgodności zaskarżonego zarządzenia z prawem, przy czym okoliczność ta zaistniała już po wniesieniu skargi. Z tych względów, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Sąd orzekł, jak w punkcie I sentencji postanowienia. Sąd nie uwzględnił wniosku pełnomocnika strony skarżącej o zwrot kosztów postępowania oraz kosztów zastępstwa procesowego oraz kwoty 17 zł tytułem zwrotu opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (punkt II) z uwagi na umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego. Stosownie do art. 200 § 1 P.p.s.a. w postępowaniu przed sadem administracyjnym I instancji obowiązuje zasada, iż zwrot kosztów przysługuje skarżącemu od organu tylko przypadku uwzględnienia skargi. Wyjątek od tejże zasady ustanawia art. 201 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którym zwrot kosztów przysługuje skarżącemu od organu w razie umorzenia postępowania wyłącznie z przyczyny określonej w art. 54 § 3, czyli dokonania przez organ autokontroli. Poza sytuacjami opisanymi we wskazanym przepisie brak jest podstaw do zasądzenia zwrotu kosztów na rzecz skarżącego od organu, gdy z innych powodów postępowanie zostanie umorzone (por. M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. IX, Warszawa 2024, art. 201; H. Knysiak-Sudyka [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VI, red. T. Woś, Warszawa 2016, art. 201; postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 18 marca 2025 r. II SA/Po 843/24). W postępowaniu objętym kontrolą organ nie skorzystał z uprawnień autokontrolnych, a przyczyną umorzenia postępowania sądowoadministracyjnego jest wydanie prawomocnego orzeczenia sądu stwierdzającego, że zarządzenie Prezydenta Miasta z dnia 1 grudnia 2020 r. nr [...] narusza prawo w stopniu uzasadniającym jego eliminację z obrotu prawnego. Tym samym brak było podstaw dla zasądzenia na rzecz strony skarżącej zwrotu kosztów postępowania od organu.