IV SA/Po 803/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Donata Starosta po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 września 2013 r. wniosku M. F. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi L. F., M. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] maja [...] r., nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym – zwolnienia od kosztów sądowych Wyrokiem z [...] kwietnia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (dalej WSA) oddalił skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] maja 2011 r., nr [...] zapadłą w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia (k. 823 akt sądowych). Na skutek złożonego przez M. F. (dalej skarżący) wniosku, dnia 17 czerwca 2013 r. otrzymał On odpis wyroku wraz z uzasadnieniem (k. 868 akt sądowych). Pismem z dnia 30 kwietnia 2013 r. skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (k. 852 akt sądowych). Pismem z dnia 10 lipca 2013 r. skarżący złożył sporządzoną przez radcę prawnego skargę kasacyjną od wyroku WSA z 25 kwietnia 2013 r. (k. 879-882 akt sądowych), wskazując w podpisanym formularzu o przyznanie prawa pomocy, nadanym w urzędzie pocztowym 1 sierpnia 2013 r., że wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych (k. 911-914 akt sądowych). Postanowieniem z 13 sierpnia 2013 r., sygn. akt IV SA/Po 803/11, referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy. W uzasadnieniu referendarz sądowy wskazał, że w wyniku dokonanej analizy wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie zostały w niniejszej sprawie spełnione przesłanki określone w art. 246 §1 pkt 2 ppsa w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z 6 marca 2013 r. WSA oddalił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Zażalenie na to postanowienie zostało oddalone przez NSA postanowieniem z 15 maja 2012 r., sygn. akt II OZ 389/12. Informacje zawarte we wniosku ocenianym obecnie nie różnią się znacząco od podniesionych w postępowaniu dotyczącym poprzedniego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Nie sposób w konsekwencji uznać, że skarżący wskazał na taką zmianę okoliczności, której waga przemawiałaby za zmianą dotychczasowego stanowiska co do spełniania przesłanek z art. 246 §1 pkt 2 ppsa. Z porównania wniosków PPF poprzednio składanego z obecnym wynika, że zarówno deklarowany stan majątkowy, jak też wysokość dochodów gospodarstwa domowego skarżącego nie uległy zmianie. Wnioskodawca nie dołączył jakichkolwiek dodatkowych dokumentów, mających na tyle istotne znaczenie dla sprawy, że pozwalałyby na zmianę prawomocnego orzeczenia w przedmiocie prawa pomocy z uwagi na wystąpienie przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 ppsa. Skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych. Skarżący prowadzi bowiem gospodarstwo rolne znacznych rozmiarów ([...] ha) przynoszące stały miesięczny dochód przeliczeniowy w wysokości ok. [...] zł. Referendarz sądowy zauważył, że skarżący w poprzednim wniosku deklarował fakt spłacania kredytu na zakup ciągnika, który nie został ujęty w niniejszym wniosku, co sugeruje fakt zakończenia spłacania tego kredytu. Niezmieniona kwota deklarowanego dochodu, przy mniejszych obciążeniach finansowych powinna wystarczyć na poniesienie kosztów sądowych, które na obecnym etapie ograniczają się do kosztów wpisu od skargi kasacyjnej wynoszącej 100 zł. – zob. §2 ust. 3 pkt 3 w zw. z §3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2003 r., nr 221, poz. 2193; k. 915-918 akt sądowych). W sprzeciwie z dnia [...] września 2013 r. skarżący zauważył, że wykazał brak zasobów finansowych. Skarżący korzysta z kredytów celowych na zakup ziemi, maszyn, podtrzymanie produkcji rolnej, nie mogąc wykorzystać pochodzących z nich funduszy do innych celów, nawet opłat sądowych. Skarżący zwrócił uwagę, że przy stałym dochodzie przeliczeniowym państwo narzuca wysokość przelicznika, nie uwzględniając kosztów zakupu ziemi, jej rekultywacji, przystosowania parku maszynowego do jej obróbki, słabej klasyfikacji ziemi. Skarżący zrezygnował w banku z miesięcznych wyciągów, ponieważ generuje to dodatkowe opłaty (k. 925 akt sądowych). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Wniesienie sprzeciwu na postanowienie referendarza sądowego skutkuje tym, że traci ono moc, a wniosek strony skarżącej podlega ponownemu rozpatrzeniu - art. 260 ppsa. Instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 ppsa, zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ppsa osobie fizycznej może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że udzielenie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie NSA z 15.3.2011 r. II GZ 83/11, lex nr 783924; postanowienie NSA z 18.6.2010 r. I FZ 153/10, lex nr 643195; postanowienie WSA w Krakowie z 03.9.2010 r. I SA/Kr 1195/10, lex nr 687002). To na wnioskodawcy spoczywa obowiązek szczegółowego określenia swego żądania oraz wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy (postanowienie NSA z 4.4.2011 r. II FZ 103/11, lex nr 783800; postanowienie NSA z 22.02.2011 r. II GZ 59/11, lex nr 783918; B. Dauter, Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego, Warszawa 2011 r., s. 737; J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010 r., s. 618-619). Wyjątkowy charakter omawianej instytucji prawnej pociągający za sobą konieczność obiektywizacji sytuacji majątkowej podmiotu ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy sprawia, że uchylenie się strony od przedstawienia stosownej dokumentacji, bądź też przedstawienie niepełnych bądź sprzecznych ze sobą danych skutkuje brakiem wystarczających podstaw do jego przyznania. Strona powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby sąd, co do zasadności przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy bowiem od tego, co zostanie przez stronę wykazane (postanowienie NSA z 24.3.2011 r. I FZ 17/11, lex nr 783616; postanowienie NSA z 1.12.2010 r. I GZ 382/10, lex nr 741371). W interesie strony leży właściwe przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy. Niedostarczenie żądanych przez sąd danych, przedstawienie ich w sposób niekompletny, mało czytelny powoduje, że oświadczenie wnioskodawcy pozostaje niepełne, niewystarczające do wydania pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia. Tym samym, w takiej sytuacji sąd uprawniony jest do sformułowania oceny, że wniosek o przyznanie prawa pomocy jest nieuzasadniony (postanowienie NSA z 14.01. 2011 r. II OZ 1361/10, lex nr 743829). W rozpoznawanej sprawie skarżący nie wykazał w przekonujący sposób swej trudnej sytuacji majątkowej, która uniemożliwiłaby Jemu w sposób obiektywny uiszczenie wpisu od złożonej skargi w kwocie 100,00 zł. Ze złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną i synem. Jest On właścicielem domu o wielkości [...] m2, [...]-hektarowego gospodarstwa rolnego, stodoły, garaży, obory. Z prowadzonego gospodarstwa rolnego skarżący uzyskuje według przelicznika miesięczny dochód w wysokości [...] zł. Skarżący wskazując na zaciągnięte kredyty, budowę infrastruktury gospodarstwa rolnego, w żaden sposób nie uprawdopodobnił ponoszonych w tym przedmiocie wydatków. Z tego względu twierdzenia skarżącego, w tym dotyczące osiąganego miesięcznego dochodu, bez poparcia w materiale dowodowym w postaci wyciągu z rachunku bankowego, faktur i rachunków na zakup i renowację maszyn rolniczych, zaświadczenia o statusie bezrobotnego Jego syna, należało uznać za pozbawione należytego poziomu wiarygodności. Biorąc pod uwagę przedstawiony powyżej wyjątkowy charakter instytucji prawa pomocy, przy braku wiedzy na temat aktualnej sytuacji majątkowej skarżącego, nie sposób było zwolnić Jego od kosztów sądowych. Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd miał również na względzie, że skarżący w trakcie prowadzonego postępowania złożył już wniosek o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z 6 marca 2012 r. (k. 337 akt sądowych) WSA odmówił przyznania Jemu prawa pomocy w zakresie częściowym – zwolnienia od kosztów sądowych. Postanowieniem z 15 maja 2012 r., sygn. akt II OZ 389/12 (k. 461-464 akt sądowych), NSA oddalił zażalenie od powyższego postanowienia podkreślając, że to na stronie postępowania spoczywa obowiązek partycypowania w finansowaniu prowadzonego z jej inicjatywy postępowania sądowego, a wyjątkiem jest przerzucenie tego obowiązku na Skarb Państwa. Skarżący nie wykazali w dostateczny sposób, że nie są w stanie ponieść kosztów postępowania, a tym samym brak było podstaw do przyznania im prawa pomocy. Podzielając pogląd wyrażony przez NSA, sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę miał na uwadze, że w czasie od rozpoznania pierwszego wniosku o przyznanie prawa pomocy sytuacja majątkowa skarżącego nie uległa takiej zmianie, która uzasadniałaby przyjęcie, że wyrażone przez NSA stanowisko utraciłoby swoją aktualność. Mając na uwadze powyższe Sąd działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 ppsa odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym. MZ