IV SA/Po 846/18

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Damian Mataczyński po rozpoznaniu w dniu 23 października 2018r. wniosku R. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2018r. nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy postanawia odmówić prawa pomocy R. W. wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2018r. nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy. Skarżący złożył również wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podał, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną i piątką dzieci, nie ma żadnego majątku a źródłem jego utrzymania jest dochód z prac dorywczych ([...] zł.), z których opłaca alimenty ([...] zł.). Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy wnioskodawca wskazał, że znajduje się obecnie w bardzo złej sytuacji finansowej, gdyż ze względu na stan zdrowia Urząd Pracy w K. odmówił mu rejestracji jako osoba bezrobotna. Celem doprecyzowania sytuacji majątkowej wnioskodawcy, pismem z dnia 5 października 2018r. wezwano go do przedłożenia wyciągów i wykazów za okres ostatnich 6 miesięcy ze wszystkich rachunków bankowych oraz dokumentów dotyczących lokat, kont i kart kredytowych należących do wnioskodawcy i osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe; przedłożenia zeznania podatkowego (własnego i żony) za 2017r.; kopii wyroku zasądzającego alimenty wraz z uzasadnieniem; wykazania za pomocą kserokopii dokumentów (np. rachunków, faktur za media, w tym gaz, energię elektr., wodę, telefon; itp.) jakiego rzędu kwoty obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego; wyjaśnienia czy posiada pojazdy mechaniczne, jeśli tak, należało przesłać kopię dowodu rejestracyjnego oraz podać koszty związane z utrzymaniem (paliwo, ubezpieczenie, naprawy); przedłożenia zaświadczenia o wysokości zarobków żony i określenia tytułu prawnego do lokalu wskazanego jako adres zamieszkania. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący pismem z dnia 10 października 2018r. wyjaśnił, że nie posiada kont i lokat bankowych ani kart kredytowych i nie posiada informacji od żony na ten temat. Wnioskodawca poinformował, że mieszka w przyczepie kempingowej bez bieżącej wody i światła, a podany we wniosku adres zamieszkania to adres rodziców, u których jest zameldowany. Skarżący poinformował, że jedynym pojazdem jaki posiada jest rower i przedstawił zestawienie wydatków miesięcznych na gaz ([...] zł.), media ([...] zł.), żywność, ubiór i środki czystości ([...] zł.). Do pisma załączono postanowienie o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego w sprawie alimentów na trójkę dzieci. Mając powyższe na uwadze należy wskazać, iż na podstawie art. 245 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2018r., poz. 1302 - dalej P.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, które obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którym prawo pomocy w zakresie częściowym Sąd przyznaje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Użyte w treści art. 246 P.p.s.a. słowo "wykazać" oznacza dowieść, udokumentować czy udowodnić, a nie jedynie oznajmić czy poinformować (por. postanowienia NSA z 24 listopada 2011 r., I OZ 881/11; z 20 stycznia 2012 r., II FZ 863/11). Ciężar dowodu w zakresie przesłanek warunkujących zwolnienie od kosztów sądowych spoczywa zatem na stronie, która powinna wykazać i wyczerpująco uzasadnić okoliczności stanowiące podstawę żądania. Właściwe przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających zwolnienie od kosztów sądowych oraz dowodów na ich poparcie umożliwia rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Strona ma w tym zakresie inicjatywę dowodową, a referendarz sądowy na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku powinna uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe. Zatem, to strona powinna poczynić wszelkie kroki mające na celu wykazanie tych okoliczności. W przeciwnym razie musi się liczyć z negatywnymi dla siebie konsekwencjami braku wykazania przesłanek z art. 246 § 1 P.p.s.a. Niedostarczenie żądanych danych powoduje, że oświadczenie wnioskodawcy pozostaje niepełne, niewystarczające do wydania pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia. W takiej sytuacji referendarz sądowy uprawniony jest do sformułowania oceny, że wniosek o przyznanie prawa pomocy jest nieuzasadniony (postanowienia NSA z 17 grudnia 2015 r., II GZ 895/15; z 14 października 2014 r., II GZ 646/14; z 14 stycznia 2011 r., II OZ 1361/10; z 18 sierpnia 2015 r., II GZ 377/15 publ. na str. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie miała miejsce taka właśnie sytuacja, ponieważ pomimo wezwania skarżący nie odpowiedział w pełnym zakresie na wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zwrócić należy przy tym uwagę na fakt, iż przestawione przez wnioskodawcę dokumenty nie pozwalają na ustalenie jego rzeczywistej sytuacji finansowej. Skarżący mimo wezwania do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy nie przedłożył bowiem kopii zeznania podatkowego za 2017r. lub ewentualnie zaświadczenia z urzędu skarbowego o braku jego złożenia. W tym miejscu podnieść należy, iż za wystarczające do oceny sytuacji finansowej wnioskodawcy nie może być uznane jego oświadczenie o wysokości dochodu z prac dorywczych w deklarowanej kwocie ok. [...] zł. Już tylko zestawienie wydatkowanych środków na gaz, media, żywność, ubiór i środki czystości w łącznej kwocie [...]zł., przy uwzględnieniu bieżącego opłacania alimentów w kwocie [...]zł. powoduje bowiem, iż wydatki znacznie przekraczają deklarowany dochód. Wskazać należy również na okoliczność, iż jak wynika z dokumentów złożonych w tut. Sądzie przez wnioskodawcę w dniu 20 września 2018r. w okresie lipiec – wrzesień 2018r. poza wydatkami na alimenty w kwotach [...]zł., [...] zł. i [...] zł. w miesiącu wrześniu uiścił kwotę [...]zł. tytułem zaległych alimentów. Na tej podstawie stwierdzić należy, że brak jest podstaw do uznania, iż deklarowana kwota [...]zł. dochodu z prac dorywczych stanowi rzeczywisty dochód wnioskodawcy. Uniemożliwia to dokonanie pełnej i rzetelnej oceny, czy skarżący jest w stanie ponieść wpis sadowy od skargi czy to całości, czy w części. W tym miejscu wobec braku pełnego wykonania wezwania do uzupełnienia informacji podanych we wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazać należy, iż zgodnie z orzecznictwem sądowoadministracyjnym uchylanie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy to w całości, czy w części, jest przeszkodą wyłączającą możliwość przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 5 września 2005 r. sygn. akt II FZ 418/05, postanowienie NSA z dnia 27 lutego 2012 r. sygn. akt II FZ 128/12, dostępne na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Z tych względów, na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 oraz art. 245 §1 i §3, art. 246 §1 pkt 2 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji postanowienia.