IV SAB/Po 43/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Jarosz po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego i adwokata w sprawie ze skargi na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu poznańskiego w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie robót budowlanych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. W dniu [...] marca 2015 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynęła skarga R. P. (dalej zwanego również: wnioskodawca, skarżący) na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu poznańskiego w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie robót budowlanych. Pismem z dnia [...] sierpnia 2015 r. skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych a następnie uzupełnił wniosek o żądanie ustanowienia pełnomocnika z urzędu (wniosek o przyznanie prawa pomocy z dnia [...] września 2015 r. złożony na urzędowym formularzu). Zarządzeniem z dnia [...] października 2015 r. Wnioskodawca został wezwany, w terminie 7 dni, pod rygorem rozpatrzenia wniosku na podstawie informacji przedstawionych w formularzu wniosku do: • udokumentowania rodzaju posiadanych źródeł przychodu oraz wysokości przychodu i kosztów jego uzyskania za 2014 oraz 2015 rok, • przedłożenia spisu posiadanych rachunków bankowych oraz przedłożenia wyciągów bankowych dokumentujących operacje finansowe wykonane na posiadanych rachunkach bankowych od dnia 1 stycznia 2015 roku, • określenia rozmiaru prowadzonej działalności rolniczej, udokumentowania wielkości przychodu ze sprzedaży wytworzonych płodów rolnych oraz udokumentowania kosztów prowadzenia działalności rolniczej (lata 2014 - 2015), • udokumentowania średniomiesięcznych kosztów prowadzenia gospodarstwa domowego, • udokumentowania źródła pochodzenia środków przeznaczonych na kapitał zakładowy spółki A. Sp. z o.o., • udokumentowania przychodów Wnioskodawcy z tytułu zajmowania stanowiska prezesa spółki A. Sp. z o.o., • przedłożenia odpisu umowy dotyczącej zbycia udziałów spółki A. Sp. z o.o. na rzecz M.P. (brat), • udokumentowania sytuacji majątkowej A. Sp. z o.o., • wskazania udziałowców oraz udokumentowanie wysokości i źródła pochodzenia kapitału zakładowego AG. Spółka z o.o., • udokumentowania sytuacji majątkowej AG. Spółka z o.o., • udokumentowania rozmiaru oprowadzonej działalności rolniczej oraz kosztów prowadzenia tej działalności AG. Spółka z o.o., a nadto udokumentowania wielkości przychodu Spółki uzyskanego ze sprzedaży wytworzonych płodów rolnych za lata 2013 -2014, • udokumentowania przychodów Wnioskodawcy z tytułu reprezentacji AG. Spółka z o.o., • wskazania udziałowców oraz udokumentowanie wysokości i źródła pochodzenia kapitału zakładowego AG. Sp. z o.o. w organizacji, • udokumentowania rozmiaru i rodzaju działalności prowadzonej przez AG. Sp. z o.o. w organizacji, a nadto udokumentowania wielkości przychodu Spółki i kosztów jego uzyskania za lata 2014 i 2015, • udokumentowania przychodów Wnioskodawcy z tytułu reprezentacji AG. Sp. z o.o. w organizacji, • wskazania udziałowców oraz udokumentowania wysokości i źródła pochodzenia kapitału zakładowego P. Spółka z o.o., • udokumentowania rozmiaru i rodzaju działalności prowadzonej przez P. Spółka z o.o., a nadto udokumentowania wielkości przychodu Spółki i kosztów jego uzyskania za lata 2014 i 2015, • udokumentowania przychodów Wnioskodawcy z tytułu reprezentacji P. Spółka z o.o., • przedłożenia odpisu postanowienia Sądu Rejonowego w Ostrowie Wielkopolskim z dnia [...] sierpnia 2011 roku, sygn. akt [...] o wpisaniu Wnioskodawcy do Krajowego Rejestru Dłużników Niewypłacalnych, • wskazania czyją stanowią własność oraz podanie tytułu prawnego do zajmowania nieruchomości położonych pod adresami: [...] (adres zamieszkania według aktu notarialnego złożonego do akt sprawy o sygn. akt III SA/Po 206/12), [...] (adres zamieszkania wedle treści wniosku o prawo pomocy), [...] (adres siedziby spółki A. Sp. z o.o.) oraz nieruchomości położonej pod adresem [...] (siedziba AG. Sp. z o.o. w organizacji), • przedłożenia szczegółowego opisu nieruchomości znajdujących się pod w/w adresami (proszę określić rodzaj zabudowy tych nieruchomości oraz sposób ich zagospodarowania/użytkowania, w tym koszty utrzymania), • udokumentowania wysokości należności aktualnie egzekwowanych od Wnioskodawcy, a także rodzaj zastosowanych środków egzekucyjnych oraz wysokości kwot przekazanych organom egzekucyjnym lub wysokości kwot przejętych wskutek zastosowanych środków egzekucyjnych od 1 stycznia 2015 roku. Na wezwanie to Wnioskodawca w wyznaczonym terminie udzielił odpowiedzi , wskazując, że nie posiada wymienionych w piśmie Sądu dokumentów, ani informacji; w związku z powyższym Sąd powinien sam posiąść te informacje i dokumenty. Skarżący wskazał, że ma zaniki pamięci i inne dolegliwości, o których informacji udzieli Sądowi Szpital Psychiatryczny w Gnieźnie. Postanowieniem z dnia [...] września 2015 r. referendarz sądowy tutejszego Sądu odmówił przyznania Wnioskodawcy prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Sprzeciw od powyższego postanowienia w ustawowym terminie złożył Wnioskodawca. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r. poz. 658; zwanej dalej: ustawa zmieniająca) przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm., zwanej dalej: Ppsa), w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 2-8, pkt 10-14, pkt 19-32, pkt 34-39, pkt 41-47, pkt 51, pkt 52, pkt 55, pkt 57, pkt 58, pkt 60-69, pkt 71, pkt 72 i pkt 74-81 ustawy zmieniającej, stosuje się również do postępowań wszczętych przed dniem jej wejścia w życie. W pozostałym zakresie do tych postępowań stosuje się przepisy Ppsa w brzmieniu dotychczasowym. W niniejszej sprawie postepowanie wpadkowe w przedmiocie prawa pomocy zostało wszczęte w dniu [...] sierpnia 2015 r. (data nadania wniosku o przyznanie prawa pomocy), a w konsekwencji – wobec brzmienia art. 2 ustawy zmieniającej – do postępowania tego stosuje się przepisy dotychczasowe, w szczególności art. 260 Ppsa w brzmieniu sprzed wskazanej powyżej nowelizacji. Przepis ten przewiduje, że w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Przechodząc do oceny merytorycznej złożonego w niniejszej sprawie wniosku, wyjaśnić należy, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 Ppsa, zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zgodnie z art. 245 § 1 Ppsa w brzmieniu przed nowelizacją, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W myśl art. 246 § 1 pkt 1 Ppsa osobie fizycznej może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek szczegółowego określenia swego żądania oraz wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy (postanowienie NSA z 4 kwietnia 2011 r. sygn. akt II FZ 103/11, postanowienie NSA z 22 lutego 2011 r. sygn. akt II GZ 59/11 dostępne na http://cbois.nsa.gov.pl). Wyjątkowy charakter omawianej instytucji prawnej pociągający za sobą konieczność obiektywizacji sytuacji majątkowej podmiotu ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy sprawia, że uchylenie się strony od przedstawienia stosownej dokumentacji, bądź też przedstawienie niepełnych bądź sprzecznych ze sobą danych skutkuje brakiem wystarczających podstaw do jego przyznania. Strona powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby sąd, co do zasadności przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy bowiem od tego, co zostanie przez stronę wykazane (postanowienie NSA z 24 marca 2011 r. sygn. akt I FZ 17/11, postanowienie NSA z 1 grudnia 2010 r. sygn. akt I GZ 382/10, dostępne na http://cbois.nsa.gov.pl). W interesie strony leży właściwe przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy. Niedostarczenie żądanych przez sąd danych, przedstawienie ich w sposób niekompletny, mało czytelny powoduje, że oświadczenie wnioskodawcy pozostaje niepełne, niewystarczające do wydania pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia. Tym samym, w takiej sytuacji sąd uprawniony jest do sformułowania oceny, że wniosek o przyznanie prawa pomocy jest nieuzasadniony (postanowienie NSA z 14 stycznia 2011 r. sygn. akt II OZ 1361/10 dostępne na http://cbois.nsa.gov.pl). W rozpoznawanej sprawie Wnioskodawca w złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazał, iż prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, jest osobą bezrobotną. Wskazał, iż nie jest właścicielem jakiejkolwiek nieruchomości, nie posiada też oszczędności, papierów wartościowych czy też innych przedmiotów wartościowych. Zaznaczył też, że obecnie pozostaje bez dochodu. Zarządzeniem z dnia [...] października 2015 r. Wnioskodawca został wezwany do doprecyzowania sytuacji majątkowej, jednak pomimo złożenia do sądu pisma w tej sprawie w wyznaczonym terminie 7 dni, nie udzielił merytorycznej odpowiedzi na adresowane do niego wezwanie. Referendarz w postanowieniu z dnia 17 listopada 2015 r. ustalił, iż okoliczności znane z urzędu oraz informacje zamieszczone w serwisach internetowych instytucji państwowych wskazują iż Wnioskodawca lub podmioty prawa handlowego reprezentowane przez Skarżącego w latach 2004-2014 nieprzerwanie zgłaszały do systemu dopłat rolniczych grunty o pow. od [...]ha do prawie [...]ha (treści wniosków pomocowych przekazywanych do Sądu wraz ze skargami). Niemniej na potrzeby licznych postępowań o przyznanie prawa pomocy Skarżący deklaruje, że nie prowadzi działalności rolniczej oraz nie posiada żadnego majątku. Tymczasem w dniu [...] lutego 2014 roku do Wydziału III tutejszego Sądu wpłynęły trzy skargi R. P. na decyzje w przedmiocie ustalenia wysokości łącznego zobowiązania podatkowego w podatku rolnym, leśnym i od nieruchomości za 2011, 2012 oraz 2013 rok (sygn. akt III SA/Po 252-254/14). W aktach administracyjnych wskazanych spraw zalegała umowa dzierżawy nieruchomości rolnych z dnia [...] października 2011 roku zawarta pomiędzy Agencją Nieruchomości Rolnych a Skarżącym, który mieszkał pod adresem [...]. Aktualnie, jako adres zamieszkania, Skarżący wskazuje nieruchomości pod adresem [...]. Jednocześnie od kilku lat w treści wniosków o prawo pomocy Skarżący podaje, że "korzysta z jadłodajni CARITASU i noclegowni dla bezdomnych". Skarżący nadal pełni funkcję prezesa zarządu w A. Sp. z o.o., a do maja 2012 roku był udziałowcem tej Spółki. Udziały o łącznej wartości [...] zł zbył na rzecz brata M. P. (Monitor Sądowy i Gospodarczy z dnia 15 czerwca 2012 roku, Nr 115, poz. 86257). Jeszcze przed ujawnieniem w Krajowym Rejestrze Sądowym faktu zbycia udziałów, Skarżący został zobowiązany do wyjawienia majątku w trybie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego o postępowaniu egzekucyjnym (postanowienie Sądu Rejonowego w Ostrowie Wielkopolskim z dnia [...] sierpnia 2011 roku, sygn. akt [...]). W dniu [...] września 2011 roku, czyli jeszcze przed podpisaniem umowy dzierżawy nieruchomości rolnych z ANR, Wnioskodawca został ujawniony w Krajowym Rejestrze Dłużników Niewypłacalnych (Nr RDN [...]). W dniu [...] marca 2013 roku do Wydziału III tutejszego Sądu wpłynęła skarga podmiotu AG. Sp. z o.o. w organizacji (sygn. akt III SA/Po 516/13), którą reprezentuje R. P. Z kolei postanowieniem z dnia 25 września 2015r. w sprawie prowadzonej pod sygn. akt I SA/Po 498/13, referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy AG. Sp. z o.o. w organizacji. Z uzasadnienia postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy wynika, że udziałowcami AG. Sp. z o.o. w organizacji są bracia R. P. i M. P. Spółkę reprezentuje Skarżący. Kapitał zakładowy Spółki wynosi [...] zł. Wnioskodawca posiada jeden udział o wartości nominalnej [...] zł. Udziały zostały objęte oraz w całości pokryte gotowizną. Spółka wystąpiła do Sądu Rejestrowego ze zgłoszeniem rejestracyjnym. Informacje znane z urzędu wskazują, że do sądów administracyjnych wpływają skargi jeszcze trzech spółek prawa handlowego, które reprezentowane są przez R. P. (AG. Sp. z o.o., Ś. Sp. z o.o. oraz R. Sp. z o.o.). Z uwagi na powyżej wskazane okoliczności, przy jednoczesnym nieprzedstawieniu dokumentów potwierdzających, że sytuacja rodzinna oraz majątkowa Wnioskodawcy, nie pozwala mu ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, należało – w ocenie Sądu – odmówić przyznania prawa pomocy. Zaznaczyć należy, że Wnioskodawca występując na drogę sądową powinien mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku powinien uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. W sytuacji gdy Sąd nie ma pełnego obrazu sytuacji majątkowej Wnioskodawcy i nie może jej zbadać pod kątem spełnienia przesłanek do przyznania prawa pomocy, bowiem brak wiarygodnych i w pełni obrazujących sytuację finansową Wnioskodawcy danych, powstają wątpliwości co do rzetelności i prawdziwości przywołanych przez niego okoliczności. Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu, brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, bowiem Wnioskodawca nie przedstawił wiarygodnych okoliczności, które mogłyby wykazać zaistnienie przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 Ppsa, Sąd orzekł jak w sentencji.