I SA/Rz 365/18

WyrokWSA w Rzeszowie2018-10-16

Skład orzekający: Małgorzata Niedobylska, Grzegorz Panek, Kazimierz Włoch

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organy administracyjne prawidłowo odmówiły umorzenia zaległości z tytułu gospodarowania odpadami komunalnymi, uznając, że nie zaszły przesłanki ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego?
Ratio decidendi
Organy administracyjne prawidłowo odmówiły umorzenia zaległości z tytułu opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, ponieważ sytuacja skarżącej, mimo że trudna, nie wynikała z nadzwyczajnych, losowych zdarzeń, a posiadanie stałego źródła dochodu oraz możliwość zmniejszenia kosztów utrzymania nieruchomości wykluczały istnienie przesłanek ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Decyzja organu była wynikiem prawidłowo przeprowadzonego postępowania dowodowego i mieściła się w granicach uznania administracyjnego.
Stan faktyczny
Skarżąca S.G. wniosła o umorzenie zaległości z tytułu opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Wójt Gminy oraz Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiły umorzenia, uznając, że nie zaszły przesłanki ważnego interesu podatnika ani interesu publicznego. Skarżąca podniosła w skardze, że jej ciężka sytuacja zdrowotna i finansowa, w tym nagłe złamanie ręki, uzasadniają umorzenie.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Małgorzata Niedobylska Sędziowie WSA Grzegorz Panek /spr./ WSA Kazimierz Włoch Protokolant ref. Anna Kotowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 października 2018 r. sprawy ze skargi S.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu gospodarowania odpadami komunalnymi oddala skargę. Przedmiotem skargi S. G. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] o odmowie umorzenia jej zaległości z tytułu gospodarowania odpadami komunalnymi. Z przedłożonych Sądowi akt sprawy wynika, że S. G., za pośrednictwem swojego pełnomocnika syna J. G., zwróciła się do Wójta o udzielenie ulgi poprzez umorzenie opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od dnia 1 lipca 2013 r., obejmujący 50 okresów płatności po 30 zł. Decyzją z dnia [...] listopada 2017 r. Wójt odmówił wnioskodawczyni umorzenia zaległości uznając, że nie ziściła się w jej przypadku przesłanka ważnego interesu i interesu publicznego, o których mowa w art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Posiada ona stałe źródło dochodu (emeryturę w wysokości 1204,34 zł), nie korzysta z pomocy społecznej. Mieszka z dorosłym synem, w domu jednorodzinnym, którego jest właścicielką. W posiadaniu J. G. jest mieszkanie w T. Ze złożonego oświadczenia nie wynika, aby ciążyły na niej inne zalegle zobowiązania. J. G. nie pracuje, opiekuje się matką. Podjęcie się tego zajęcia miało wpływ na sytuację finansową rodziny. Z kolei zły stan zdrowia wnioskodawczyni, wymagający nakładów finansowych, utrzymuje się od kilku lat i nie był on następstwem nagłych zdarzeń losowych. Nie wystąpiły w jej przypadku nadzwyczajne względy, które mogłyby zachwiać podstawami jej egzystencji. Organ podkreślił przy tym, że gdyby zobowiązana regulowała opłaty na bieżąco, to nie stanowiłaby dużego obciążenia dla budżetu domowego, ale przez cały ten okres nie poczyniła żadnych dobrowolnych kroków zmierzających do wywiązania się z ciążącego na niej obowiązku, pomimo rosnącego zadłużenia. Umorzenie zaległości nie leży zaś w interesie publicznym, ponieważ oznaczałoby trwałą utratę środków na finansowanie potrzeb społeczności lokalnej w zakresie odbioru i zagospodarowania odpadów komunalnych. Po rozpoznaniu odwołania S. G. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Organ odwoławczy podkreślił, że umorzenie zaległości (lub rozłożenie jej na raty) ma charakter wyjątkowy. Podejmując decyzję w tym zakresie organ działa w ramach uznania administracyjnego, a zatem może nie uwzględnić wniosku, choćby zachodził "ważny interes podatnika lub ważny interes publiczny". W przekonaniu Kolegium stanowisko organu I instancji było prawidłowe i pomimo, że sytuacja wnioskodawczyni jest trudna, to nie jest ona konsekwencją zaistnienia jakichś szczególnych, nadzwyczajnych, nieprzewidzianych okoliczności. Podeszłego wieku i złego stanu zdrowia do okoliczności takich zaliczyć nie można. Utrzymywanie zaś dwóch nieruchomości podraża koszty utrzymania rodziny. Syn wnioskodawczyni ma ponadto nieruchomość o pow. 0,68 ha, którą w związku z trudną sytuacją można by spieniężyć. Wnioskodawczyni posiada zaś stałe źródło dochodu i nie korzysta z pomocy opieki społecznej. Sama zaległość powstała z kolei na skutek ciągłego zadłużenia i permanentnego nieuiszczania należności, aż 50 rat. Umorzenie zaległości spowodowałoby zaś uszczuplenie wpływów do budżetu gminy i utratę środków na finansowanie potrzeb społeczności lokalnej w zakresie odbioru i zagospodarowania odpadów. W skardze pełnomocnik S. G. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie zaległości z uwagi na ciężką sytuację matki. Ma ona 86 lat, cierpi na liczne schorzenia wiążące się z dużymi wydatkami. Oboje utrzymują się tylko z jej emerytury. W dodatku w styczniu 2018 r. matka złamała rękę, a zdarzenia tego nie można było wcześniej przewidzieć. Zachodzą więc wskazywane przez organy nadzwyczajne okoliczności. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej: "p.p.s.a." wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd oddala skargę, jeżeli nie stwierdzi tego rodzaju naruszeń prawa. Zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny, czy organy orzekające w sprawie zasadnie odmówiły skarżącej umorzenia zaległości z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Zgodnie z art. 6q ust. 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2018 r., poz. 1454 ze zm.) w sprawach dotyczących opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi stosuje się przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta (...). Zgodnie z art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej, organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może: 1) odroczyć termin płatności podatku lub rozłożyć zapłatę podatku na raty, 2) odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetki od nieuregulowanych w terminie zaliczek na podatek, 3) umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Decyzja wydana w trybie powołanego wyżej przepisu art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej jest decyzją uznaniową, z której istoty wynika pozostawienie organowi podatkowemu swobody wyboru określonego rozwiązania. Uznanie administracyjne sprowadza się do tego, że organ podatkowy jest zobligowany do ustalenia, czy w danej sprawie wystąpiły przesłanki uzasadniające przyznanie ulgi, czyli czy zachodzi "ważny interes podatnika" lub "interes publiczny". W tym celu obowiązany jest wszechstronnie wyjaśnić okoliczności faktyczne. Ustalenie istnienia tych przesłanek nie wiąże go jednak w zakresie rozstrzygnięcia. Innymi słowy, organ pomimo stwierdzenia istnienia wyżej wymienionych przesłanek nie musi udzielić stronie wnioskowanej ulgi. Decyzja taka wymaga natomiast stosownego uzasadnienia. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie sądów administracyjnych poglądem (por. m. in. wyrok NSA z dnia 21 lutego 2012 r., II FSK 1652/10, LEX nr 1121075), sądowa kontrola legalności decyzji uznaniowych organów podatkowych podlega ograniczonej kontroli sądu administracyjnego, który nie jest organem trzeciej instancji w postępowaniu administracyjnym i nie może poddawać ocenie, czy dokonany przez organ podatkowy wybór jest trafny. Oznacza to, że sąd nie jest uprawniony do badania merytorycznej zasadności decyzji administracyjnej. Uznaniowy charakter decyzji podejmowanych na podstawie art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej sprawia, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym nie kontroluje się merytorycznej zasadności, czy celowości takich decyzji (wyrok WSA w Lublinie z dnia 30 stycznia 2013 r. I SA/Lu 944/12, LEX nr 1298349). Sąd administracyjny nie rozstrzyga o tym, czy zaległość podatkowa, odsetki za zwłokę winny zostać umorzone. Takie rozstrzygniecie należy wyłącznie do organów administracyjnych. Natomiast zaskarżona decyzja "uznaniowa" podlega w pełnym zakresie badaniu co do jej zgodności z przepisami proceduralnymi, a więc do oceny, czy organ podatkowy prawidłowo zgromadził materiał dowodowy oraz czy wyciągnięte wnioski w zakresie merytorycznym mają swoje uzasadnienie w zebranym w sprawie materiale dowodowym oraz czy dokonana ocena mieści się w ustalonych graniach zaś wyciągnięte wnioski są logiczne i poprawne. Jak stwierdził NSA w powołanym wyżej wyroku, pojęcia "ważnego interesu podatnika" oraz "interesu publicznego" stanowią warunki skorzystania przez organ podatkowy z uznania. Odwołując się do innych orzeczeń (m. in. wyrok NSA z 26 sierpnia 2010 r., II FSK 689/09; wyrok ten i orzeczenia powołane w dalszej części uzasadnienia dostępne są na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl) NSA podkreślił, że organ podatkowy dysponuje pewnym marginesem swobody zarówno w odniesieniu do wykładni tych pojęć, jak i oceny sytuacji faktycznej sprawy. Posłużenie się przez ustawodawcę pojęciami niedookreślonymi wymaga od organu wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności faktycznych po to, aby na tej podstawie stwierdzić, czy dana sytuacja faktyczna mieści się w zakresie przesłanki ważnego interesu podatnika tudzież interesu publicznego, czy też nie. Problem uznania pojawi się wówczas, gdy organ podatkowy stwierdzi istnienie jednej z tych przesłanek lub obu łącznie. Jeżeli jednak nie stwierdzi wystąpienia sytuacji odpowiadających użytym pojęciom ważnego interesu podatnika tudzież interesu publicznego, wówczas w ogóle nie będzie wchodziło w grę zastosowanie przez ten organ uznania administracyjnego. Oznacza to, że w takim przypadku organ nie będzie dysponował wyborem, tylko decyzja będzie miała charakter związany. Analizując z kolei konstrukcję uznania administracyjnego, także przy uwzględnieniu poglądów piśmiennictwa prawniczego, NSA w cytowanym wyroku z dnia z dnia 21 lutego 2012 r. (II FSK 1652/10) zwrócił uwagę, że w świetle przyjętej w przepisach Ordynacji podatkowej koncepcji uznania administracyjnego, organ jest skrępowany w zakresie oceny przesłanek zastosowania ulgi, ale pozostaje nieskrępowany w zakresie tego, jak postąpić w przypadku ich stwierdzenia. Uznanie nie wyraża się zatem w swobodzie oceny w danym stanie faktycznym sprawy okoliczności odpowiadających użytym pojęciom ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego, ale w możliwości negatywnego dla podatnika rozstrzygnięcia nawet przy ich ustaleniu. A zatem nawet w sytuacji wystąpienia przesłanek wskazanych w analizowanym tu przepisie, nie zobowiązuje to organu podatkowego do udzielenia ulgi. Przepis ten nie wyznacza bowiem decyzji organu podatkowego, lecz pozostawia mu wybór co do jej podjęcia (por. wyrok NSA z dnia 26 lipca 2011 r., II FSK 425/10, LEX nr 895907). W tym ostatnim z cytowanych orzeczeń NSA stwierdził, że przy stosowaniu uznania nie dochodzi do naruszenia art. 7 Konstytucji RP, nakazującego organom władzy publicznej działać na podstawie i w granicach prawa. W niniejszej sprawie normą prawną upoważniającą do stosowania uznania jest bowiem art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Upoważnienie to zostało sformułowane w sposób wyraźny, niebudzący wątpliwości. Zagadnienie granic uznania administracyjnego, w kontekście treści art. 67 § 1a Ordynacji podatkowej i przesłanek tam zawartych, analizował NSA w wyroku z dnia 2 marca 2016 r.( II FSK 2474/15). NSA zwrócił uwagę, że treść przywołanego przepisu wyznacza zatem niejako dwie fazy postępowania podatkowego. W pierwszej, organ podatkowy obowiązany jest dokonać ustalenia czy zachodzi przynajmniej jedna z wymienionych przesłanek zastosowania ulgi, co wymaga zgromadzenia niezbędnego dla tych ustaleń materiału dowodowego oraz przeprowadzenia jego właściwej oceny. Organ zobligowany jest również wskazać, jak (zwłaszcza w kontekście istniejącego stanu faktycznego) należy postrzegać rozumienie przesłanki "ważny interes podatnika" oraz "interes publiczny". W tym zakresie granice obowiązków organu wyznaczają normy prawne zawarte w art. 122 Ordynacji podatkowej (dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego), art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej (zgromadzenie i wyczerpujące rozpatrzenie całego materiału dowodowego), czy też art. 191 Ordynacji podatkowej (dokonanie oceny na podstawie całego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona) oraz oczywiście właściwa wykładnia art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej. NSA zaznaczył przy tym, że w interesie podatnika, inicjującego postępowanie podatkowe w sprawie regulowanej art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej, winno być wskazanie okoliczności uzasadniających uwzględnienie jego żądania. Jednakże braki argumentacyjne wniosku o zastosowanie ulgi lub ograniczenie się przez podatnika tylko do pewnych okoliczności (jego zdaniem wystarczających) nie zwalnia organu z obowiązków wymienionych w art. 122 czy też art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej, tj. samodzielnego dokonania wszechstronnych ustaleń faktycznych i ich oceny. Organ podatkowy może zastosować ulgę w spłacie zobowiązań podatkowych, jeżeli w indywidualnej sprawie w tym przedmiocie ustali i oceni zaistnienie przesłanki ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. W przypadku uznania, że spełniona została jedna bądź obie z przesłanek, postępowanie podatkowe wkracza w kolejną fazę, w której organ dokonuje wyboru opcji decyzyjnej: zastosuje ulgę albo odmówi jej udzielenia. NSA wskazał, że art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej nie określa przy tym kryteriów wyboru rozwiązania decyzyjnego, w przypadku ziszczenia się którejkolwiek z przesłanek umorzenia zaległości podatkowej. Użyte w tym przepisie określenie "może" oznacza, że to organ samodzielnie dokonuje wyboru alternatywnego rozwiązania, co jednakowoż nie świadczy, że dysponuje w tym zakresie zupełną dowolnością. Organu podatkowego nie może w tym zakresie zastąpić sąd administracyjny. Stwierdzenie przez organ braku przesłanek ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego w zastosowaniu ulgi podatkowej powoduje, że nie będzie on dysponował wyborem rozstrzygnięcia, a decyzja będzie miała charakter związany. Brak przesłanek oznacza wobec tego konieczność wydania decyzji o odmowie zastosowania ulgi podatkowej. W powołanym wyżej wyroku NSA stwierdził, że są pewne granice uznania administracyjnego, w obrębie których może poruszać się organ podatkowy, podejmując decyzję w następstwie wystąpienia przesłanki "ważnego interesu podatnika" lub "interesu publicznego", o których mowa w art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej Przekroczenie tych granic ma m. in. miejsce wówczas, gdy wybór alternatywy decyzyjnej dokonany został: (-) z rażącym naruszeniem zasady sprawiedliwości; (-) wskutek uwzględnienia kryteriów oczywiście nieistotnych (bagatelnych) lub nieracjonalnych; (-) na podstawie fałszywych przesłanek (argumentów, które są nieprawdziwe). Odnosząc się do ustawowych przesłanek wymienionych w art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej, podkreślić należy, że zawarte w tym przepisie zwroty normatywne nie mają stałego zakresu treści, lecz jest to zespół ogólnie zarysowanych celów, które należy wziąć pod uwagę w procesie stosowania prawa i zawsze odnosić go do indywidualnej sytuacji podatnika występującego z wnioskiem o umorzenie zaległości podatkowych. Innymi słowy, zwroty normatywne i są swoistymi klauzulami generalnymi, odsyłającymi do ocen pozaprawnych (wyrok NSA z dnia 4 lutego 2016 r., II FSK 2922/15). W orzecznictwie wskazuje się także, że wymienione w art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej przesłanki "interesu publicznego" i "ważnego interesu podatnika", nie są wobec siebie konkurencyjne, ani też żadna z nich nie może w państwie prawnym być uznana z definicji za ważniejszą (wyrok NSA z dnia 10 lutego 2016 r., II FSK 3139/13). Z uwagi na nieostrość pojęć "ważnego interesu podatnika" i "interesu publicznego", a przez to ich szeroki zakres, zasadniczy wpływ na sprecyzowanie tych pojęć ma orzecznictwo sądowe. Sądy administracyjne rozpatrując konkretne sprawy wskazują na przesłanki, których wystąpienie świadczyło o istnieniu "ważnego interesu podatnika" lub "interesu publicznego". Zatem w świetle orzecznictwa "ważny interes podatnika" to sytuacja, gdy z powodu nadzwyczajnych, losowych przypadków podatnik nie jest w stanie uregulować zaległości podatkowych. Będzie to utrata możliwości zarobkowania, utrata losowa majątku. Interes publiczny to z kolei sytuacja, gdy zapłata zaległości podatkowych spowoduje konieczność sięgania przez podatnika do środków pomocy państwa, gdyż nie będzie w stanie zaspokajać swoich potrzeb materialnych. Ponadto przesłanki umorzenia (a więc ważny interes podatnika i interes publiczny) należy oceniać nie tylko w kontekście osobistej sytuacji majątkowej podatnika, lecz także z uwzględnieniem związku zachodzącego pomiędzy obniżeniem zdolności płatniczej, a zajściem wypadków powodujących i uzasadniających niemożność zapłaty. Sądy administracyjne wskazują także, że przesłanka "ważnego interesu podatnika" wymaga ustalenia sytuacji majątkowej podatnika, skutków ekonomicznych, jakie wystąpią w wyniku realizacji zobowiązania dla niego i jego rodziny. Jednak organ podatkowy musi mieć na uwadze i to, że między innymi względy społeczne wymagają również, żeby zobowiązanie podatkowe było realizowane, a podatnik pochopnie nie był z nich zwalniany. Istotne też jest, że "ważnego interesu podatnika" nie można utożsamiać z subiektywnym przekonaniem podatnika o potrzebie umorzenia zaległości podatkowej. Przeciwnie, przez "ważny interes podatnika" należy rozumieć nadzwyczajne względy, które mogłyby zachwiać podstawami egzystencji podatnika i że umorzenie zaległości podatkowych lub odsetek uzasadnione będzie jedynie w takich wypadkach, które spowodowane zostały działaniem czynników, na które podatnik nie może mieć wpływu i które są niezależne od sposobu jego postępowania. Pojęcia "ważnego interesu podatnika" nie można ograniczać tylko i wyłącznie do sytuacji nadzwyczajnych czy też zdarzeń losowych uniemożliwiających uregulowanie zaległości podatkowych, albowiem pojęcie to funkcjonuje w zdecydowanie szerszym znaczeniu, uwzględniającym nie tylko sytuacje nadzwyczajne, ale również normalną sytuację ekonomiczną podatnika, wysokość uzyskiwanych przez niego dochodów oraz wydatków, a w tym względzie również wydatków ponoszonych w związku z ochroną zdrowia własnego lub członków najbliższej rodziny (wyrok WSA w Lublinie z dnia 15 marca 2013 r., I SA/Lu 612/12, LEX nr 1302814, i powołane tam orzecznictwo). W związku z tym w postępowaniu podatkowym wszczętym wnioskiem podatnika o przyznanie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych szczególny nacisk winien być położony na analizę sytuacji rodzinnej podatnika. W orzecznictwie podkreśla się przy tym, że to po stronie podatnika, który ubiega się o przyznanie ulgi w postaci umorzenia zaległości, jako tego, kto występuje o określone uprawnienie, leży obowiązek wykazania, że w dotyczącej go sprawie spełnione są przesłanki, o których mowa w art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej. W kontekście formy pomocy jakiej domagała się skarżąca istotne jest też stanowisko, zgodnie z którym umorzenie zaległości, a więc w istocie całkowita rezygnacja z podatku, jest odstępstwem od konstytucyjnej zasady powszechności i równości opodatkowania. Skoro bowiem zasadą jest, aby zobowiązanie podatkowe zostało zrealizowane, to podatnik nie powinien być z niego pochopnie zwalniany. Ważnego interesu podatnika jako przesłanki umorzenia zaległości podatkowej, nie można utożsamiać z jego subiektywnym przekonaniem o potrzebie umorzenia zaległości podatkowej. Pojęcie ważnego interesu podatnika należy rozumieć możliwie szeroko, lecz jego wystąpienia nie można upatrywać wyłącznie w dolegliwości finansowej, jakiej doświadcza strona w związku z koniecznością wywiązania się z ciążących na niej zobowiązaniach podatkowych (wyrok NSA z dnia 6 marca 2012 r., II FSK 1489/10, LEX nr 1145406). Analiza dotychczasowego orzecznictwa sądów administracyjnych pozwala stwierdzić w sposób jednoznaczny, że orzecznictwo sądowe podejmując próbę zdefiniowania spornych pojęć skupia się głównie na aspektach ekonomicznych, sytuacji materialnej i zdrowotnej podatnika oraz eksponuje wyjątkowość instytucji umorzenia zaległości podatkowej, a ogólną dyrektywą interpretacyjną przy wykładni pojęcia "ważnego interesu podatnika" powinno być uznanie wyjątkowości instytucji przyznawania wszelkich ulg w spłacie zobowiązań. Odnośnie pojęcia "interesu publicznego" analiza orzecznictwa pozwala na sformułowanie jednolitego poglądu, według którego pojęcie to należy rozumieć jako dyrektywę postępowania nakazującą respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie do organów władzy, równość traktowania osób w podobnej sytuacji, czy realizację zobowiązań podatkowych. W ocenie sądu organy podatkowe w niniejszej sprawie przeprowadziły rzetelne postępowanie dowodowo-wyjaśniające celem zbadania dokładnie sytuacji skarżącej i oceny, czy w sprawie zachodzą przesłanki "ważnego interesu podatnika" lub "interesu publicznego". Prawidłowo wyjaśniono skarżącej, że ważny interes podatnika to sytuacja, w której z powodów nadzwyczajnych, losowych przypadków, podatnik nie jest w stanie uregulować zobowiązań wobec Skarbu Państwa, może o tym przeważyć również trudna sytuacja podatnika w jakiej się znalazł, nawet bez działania tych okoliczności nadzwyczajnych, losowych. W przypadku kryterium interesu publicznego prawidłowo organ wskazał, że należy w tym przypadku odwołać się do wartości uniwersalnych, takich jak sprawiedliwość i równość wobec prawa, dobro wspólnoty lokalnej zaufanie do organów państwa, które skutkuje podporządkowaniem się narzuconym regułom postępowania. W ocenie sądu organy podatkowe w ramach postępowania dowodowego zebrały całościowo materiał dowodowy, który pozwolił na dokonanie oceny sytuacji materialnej skarżącej pod kątem możliwości zastosowania omawianej ulgi w spłacie zaległości następnie w sposób zgodny z zasadą swobodnej oceny dowodów dokonały jego oceny. Zgadzając się generalnie z tezą, że stan finansowy i majątkowy oraz sytuacja rodzinna dłużnika może stanowić samoistną przesłankę umorzenia zaległości, wskazać należy, że organy szczegółowo rozważyły, czy zapłata zaległości w opłacie za gospodarowanie odpadami nie doprowadzi do niemożności zaspokojenia podstawowych potrzeb wnioskodawczyni. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz argumentacji organów wynikało, że skarżąca posiada stałe źródło dochodów w postaci emerytury. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, organ ma świadomość, że dochody te są niewysokie, w tym względzie nie ma potrzeby polemiki. Organ nie kwestionuje też, że sytuacja skarżącej, jest ciężka i że - niewątpliwie - w interesie skarżącej byłaby pozytywna dla niej decyzja organu. Należy jednak mieć na względzie, że skarżąca uzyskuje niewielkie, lecz stałe dochody. Syn wnioskodawczyni pełniący funkcję jej pełnomocnika zamieszkuje pod odrębnym niż ona adresem tj. w Trzebownisku. Wnioskodawczyni ponosi wysokie koszty miesięczne leczenia i zakupu leków. Uiszcza czynsz do spółdzielni około 200 zł oraz opłaty za media. Syn wnioskodawczyni nie pracuje od kilku lat z uwagi jak podaje na konieczność opieki nad matką. Wnioskodawczyni jest właścicielką domu w W. R. na działce o powierzchni 0,6 ha. Opłata za mieszkanie znajdujące się w posiadaniu syna w Trzebownisku uiszczana jest z dochodu wnioskodawczyni. Pole w W. R. o powierzchni 0,68 ha zapisane jest na syna. Nie maja żadnych świadczeń dodatkowych, ani dochodów oraz środków transportu. Opłaty za energię elektryczną to 44,62 zł, gaz płynny rachunki na 20 zł. Mają trudności z bieżącym regulowaniem zobowiązań ze względu na trudności finansowe. W okresie zimowym wydatki rosną. Przedłożyła rachunki za wyżywienie. Trafnie organ I instancji na podstawie przedłożonych rachunków i oświadczenia pełnomocnika zawartego w piśmie z dnia 25 października 2017 r. uznał, że chociaż sytuacja wnioskodawczyni jest trudna, to nie jest ona jednak konsekwencją zaistnienia jakichś szczególnych nadzwyczajnych nieprzewidzianych okoliczności. Starość i związane z nią konsekwencje jak podupadający stan zdrowia, koszt leczenia, zakup leków nie są okolicznościami nadzwyczajnymi, których wcześniej nie można byłoby przewidzieć. Co więcej, skarżąca i jej syn podają dwa odrębne adresy zamieszkania. Utrzymywanie dwóch nieruchomości zwiększa koszty utrzymania, które można byłoby zmniejszyć, gdyby mieszkanie w T. np. zostało sprzedane lub wynajęte, tym bardziej, że jak twierdzi syn skarżącej stale się nią opiekuje i to w takim stopniu że nie może podjąć zatrudnienia, gdyż cały czas musi z nią przebywać. Tymczasem koszty na utrzymanie mieszkania w T. ponoszone są z emerytury wnioskodawczyni (wskazano że oboje się z niej utrzymują, a syn nie pracuje). Zatem należy ocenić, że w przedmiotowej sprawie organ wskazał, jakie okoliczności doprowadziły do odmowy umorzenia należności. Realizując wyrażoną w art. 122 Ordynacji podatkowej zasadę dochodzenia prawdy obiektywnej przestrzegano w prowadzonym postępowaniu zarówno pierwszo, jak drugoinstancyjnym wszystkich określonych w ustawie zasad postępowania dowodowego, a zwłaszcza przepisu art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej, który stanowi, że organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Konkludując należy uznać, że organy wszechstronnie rozważyły i oceniły wszystkie aspekty faktyczne i prawne niniejszej sprawy, a także wzięły pod uwagę okoliczności podnoszone przez skarżącą (oczywiście te mające znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie umorzenia zaległości) i w wyniku tej oceny podjęte zostały decyzje mieszczące się granicach uznania administracyjnego, dlatego Sąd nie znalazł podstaw do uznania ich za niezgodne z prawem, w szczególności nie dopatrzył się zarzucanych w skardze naruszeń przepisów postępowania, jak i prawa materialnego w postaci art. 67a Ordynacji podatkowej. Mając powyższe na względzie sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło