I SA/Rz 818/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Małgorzata Niedobylska Sędziowie WSA Grzegorz Panek /spr./ WSA Tomasz Smoleń Protokolant ref. st. Eliza Kaplita- Wójcik po rozpoznaniu w Wydziale I w dniu 21 marca 2013r. na rozprawie sprawy ze skargi T. S. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 14 czerwca 2012r. w sprawie I SA/Rz 876/11 postanawia - odrzucić skargę - Wyrokiem z dnia 14 czerwca 2012 r. sygn. akt I SA/Rz 876/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę T.S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] października 2011 r. nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 rok od dochodów z nieujawnionych źródeł przychodów. Wyrok ten uprawomocnił się z dniem 25 sierpnia 2012 r. W dniu 27 sierpnia 2012 r. T.S wniosła skargę o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie o sygn. akt I SA/Rz 876/11, domagając się stwierdzenia nieważności decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania. Jako podstawę wznowienia skarżąca wskazała przepis art. 271 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wywodząc, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym w sprawie o sygn. akt I SA/Rz 876/11 znajdowała się w bardzo silnej depresji. Z tego powodu nie uczestniczyła w rozprawie, przez co nie była należycie reprezentowana. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, jako nieopartej na uzasadnionej podstawie. Według organu skoro skarżąca jako podstawę skargi wskazała naruszenie prawa, skutkujące brakiem możności działania na podstawie art. 271 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, to winna była wykazać niemożność działania przed sądem - czego jednak nie uczyniła. Dodatkowo skarżąca pismem z dnia 19 marca 2013 r. nadesłała zaświadczenie lekarskie z wskazanym w nim rozpoznaniem - zespół lękowo depresyjny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Przepis art. 270 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 - zwanej dalej p.p.s.a.) dopuszcza możliwość wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego prawomocnym wyrokiem. Badanie merytorycznej zasadności skargi o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego musi poprzedzać sprawdzenie jej wymogów formalnych. W pierwszej kolejności skarga o wznowienie postępowania sądowego podlega badaniu przez Sąd pod kątem dopuszczalności o dwojakim charakterze, a mianowicie dopuszczalności samej skargi i dopuszczalności wznowienia postępowania. Przy czym o dopuszczalności skargi o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego decyduje zachowanie ustawowego terminu oraz oparcie skargi na ustawowych podstawach wymienionych w przepisach ustawy regulującej postępowanie przed sądami administracyjnymi. Nadzwyczajny charakter środka prawnego, jakim jest skarga o wznowienie postępowania sprawia, że wznowienie postępowania sądowego, mogące prowadzić do wzruszenia prawomocnego orzeczenia sądu może nastąpić wyłącznie z powodów ściśle określonych w ustawie. Warunkiem dopuszczalności skargi o wznowienie postępowania jest oparcie jej na ustawowej przesłance wznowienia wymienionej w art. 271 - 273 p.p.s.a. oraz zachowanie terminu do jej wniesienia (art. 280 § 1 p.p.s.a). Niespełnienie choćby jednego z tych warunków powoduje niemożność rozpoznania skargi, co w konsekwencji skutkuje jej odrzuceniem. Wskazać również należy, że skarga o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego podlega odrzuceniu nie tylko wtedy, gdy powołana w niej postawa wznowienia nie została sformułowana w sposób dający się podciągnąć pod przewidzianą w ustawie podstawę, ale także wówczas gdy w rzeczywistości podstawa taka nie występuje (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 maja 2007 r. sygn. akt III CSK 56/07, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2007 r., sygn. akt II FSK 1201/06, publ. Lex 401621, postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 3 czerwca 2004 r., sygn. akt OW 87/04, publ. Lex 15896, z dnia 17 kwietnia 2007 r., sygn. akt I FSK 607/06, publ. Lex nr 341337, z dnia 23 lutego 2011 r., sygn. akt II OSK 257/11, publ. Lex nr 1071226; z dnia 28 września 2010 r., sygn. akt I FSK 1051/09). Natomiast uzasadnienie podstaw wznowienia powinno zawierać w szczególności powołanie okoliczności powodujących istnienie wskazanej podstawy wznowienia. Podczas badania wstępnego skargi o wznowienie postępowania sąd ogranicza się jedynie do ustalenia, czy podstawa przytoczona w skardze odpowiada którejkolwiek z podstaw określonych w ustawie. Zgodnie z art. 271 pkt 2 p.p.s.a. można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności, jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe. Istotne jest przy tym, że powołując się na brak możliwości działania, wnoszący skargę o wznowienie postępowania nie tylko winien uprawdopodobnić ten zarzut, ale przede wszystkim wskazać konkretne przepisy prawa wskutek naruszenia których strona została pozbawiona możności działania (zob. postanowienie NSA z dnia 10 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 2637/11, publ. LEX nr 1104204). Jak wynika z art. 281 p.p.s.a. badanie dopuszczalności wznowienia może przybrać dwojaką postać. Po pierwsze, polegać ono może jedynie na badaniu dopuszczalności wznowienia, a więc sprawdzeniu, czy skarga została wniesiona z zachowaniem terminu oraz czy rzeczywiście opiera się na ustawowej przesłance. Negatywny wynik tego badania skutkuje odrzuceniem skargi o wznowienie postępowania, zaś pozytywny przystąpieniem do rozpoznania sprawy. Po drugie, sąd może połączyć oba te stadia i wydać - po merytorycznym rozpoznaniu sprawy - orzeczenie rozstrzygające o zasadności skargi, które implicite zawiera decyzję o dopuszczeniu wznowienia (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OSK 406/07, publ. Lex 469203). W badanej sprawie przedmiotem skargi o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego jest wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 14 czerwca 2012 r., wydany w sprawie o sygn. akt I SA/Rz 876/11. Powyższe orzeczenie uzyskało walor prawomocności w dniu 25 sierpnia 2012 r. Skargę o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego skarżąca oparła na podstawie określonej w przepisie art. 271 pkt 2 p.p.s.a., podnosząc że znajdowała się w bardzo silnej depresji i z tego powodu nie uczestniczyła w rozprawie. W tym miejscu wskazać należy, że niemożność działania, o której mowa w przepisie art. 271 pkt 2 p.p.s.a., a więc niemożność obrony swoich praw, jest pozbawieniem strony możliwości podejmowania w postępowaniu czynności procesowych. Nadto o pozbawieniu strony możliwości działania można mówić wtedy, gdy nie dano jej w ogóle możliwości działania - w innych przypadkach zachodzi tylko utrudnienie działania, co nie uzasadnia już wznowienia postępowania (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 20 grudnia 2005 r., sygn. akt III SA/Wa 2866/05; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 10 kwietnia 2006 r., sygn. akt III SA/Wr 412/05; uchwała SN z dnia 14 kwietnia 1980 r., sygn. akt III CZP 19/80, publ. OSNCP 1980/11/205; wyrok SN z dnia 21 czerwca 1961 r., sygn. akt III CR 953/60, publ. OSPiKA 1963/6/137). Zatem uznać można, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym zapewnienie możności działania strony rozumieć należy przede wszystkim jako umożliwienie stronie dokonywania czynności procesowych poprzez m.in. prawidłowe zawiadamianie o rozprawach i umożliwienie stronie w nich uczestniczenia, a także umożliwienie składania pism procesowych. "Generalnie powiedzieć można, że jeśli strona nie została pozbawiona możliwości podejmowania wszelkich dozwolonych w przepisach procedury sądowoadministracyjnej czynności procesowych, to nie sposób uznać, że była ona pozbawiona wskutek naruszenia przepisów prawa możności działania" (zob. postanowienie NSA z dnia 28 września 2010 r., sygn. akt I FSK 1051/09, publ. Lex nr 740439). Wymaga też podkreślenia, że żądając wznowienia postępowania sądowego strona ma obowiązek wykazać zaistnienie okoliczności wskazanych w przepisach ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które mogą stanowić podstawę wznowienia tego postępowania. Analiza akt postępowania sądowoadministracyjnego zawisłego przez tutejszym sądem w sprawie o sygn. akt I SA/Rz 876/11 wskazuje na to , że skarżącej zapewniono w postępowaniu sądowoadministracyjnym możność brania czynnego udziału w postępowaniu i z tej możliwości skarżąca korzystała, składając chociażby wniosek o przyznanie prawa pomocy. Ponadto skarżąca była zawiadomiona o terminie rozprawy a w zawiadomieniu tym została szczegółowo pouczona o przysługujących jej uprawnieniach. Skarżąca jak wynika z protokołu rozprawy przeprowadzonej dnia 14 czerwca 2012 r. - nie brała w niej udziału. W świetle powyższych ujawnionych okoliczności sprawy sformułowana przez skarżącą podstawa wznowieniowa nie odpowiada w rzeczywistości przesłance z art. 271 pkt 2 p.p.s.a., na którą powołuje się ona w skardze. Skoro Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w toku postępowania w sprawie o sygn. akt I SA/Rz 876/11 nie pozbawił skarżącej możności działania w rozumieniu wskazanego przepisu, to bezpośrednio niezwiązana z jego brzmieniem argumentacja skargi o wznowienie postępowania skutkuje uznaniem, bez konieczności merytorycznego badania jej zasadności, że nie może ona doprowadzić do skutecznego wznowienia postępowania w sprawie. W rezultacie niedopuszczalne jest wznowienie postępowania na podstawie powołanej przez skarżącą przesłanki z art. 271 pkt 2 p.p.s.a., jeżeli już z uzasadnienia skargi o wznowienie postępowania wynika, że skarżąca nie wskazuje w istocie na wystąpienie tej przesłanki w sprawie. Ponownie w tym miejscu podkreślić należy, że skarga o wznowienie postępowania jest nadzwyczajnym środkiem kontroli orzeczeń sądowych w tym sensie, że służy weryfikacji takich wadliwych orzeczeń, które z uwagi na przymiot prawomocności nie mogą być zaskarżone czy też wzruszone środkami prawnymi przysługującymi w zwykłym trybie. Natomiast postępowanie wywołane skargą o wznowienie postępowania sądowego nie jest drogą prawną do sanowania uchybień, braków postępowania administracyjnego czy też zaniechań mających miejsce na etapie odwołania, skargi, czy skargi kasacyjnej. W każdym bądź razie skarga o wznowienie postępowania nie służy korygowaniu błędów popełnionych przez stronę przy prowadzeniu sprawy we wcześniejszym postępowaniu. Konkludując powyższe rozważania stwierdzić należy, że jeżeli z samego uzasadnienia skargi wynika, że podnoszona podstawa wznowienia postępowania nie zachodzi, taka skarga jako nie oparta na ustawowej postawie wznowienia podlega odrzuceniu. Z powyższych względów skarga o wznowienie postępowania, jako nieoparta na ustawowej podstawie, podlegała odrzuceniu w myśl art. 281 p.p.s.a.