II SA/Rz 1384/15
WyrokWSA w Rzeszowie2016-05-25
Skład orzekający: Piotr Godlewski, Krystyna Józefczyk, Elżbieta Mazur - Selwa
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo orzekł o wymeldowaniu osoby z pobytu stałego, jeśli osoba ta opuściła lokal mieszkalny z powodu konfliktu z małżonkiem i nie podjęła kroków prawnych w celu odzyskania posiadania, mimo że deklaruje zamiar powrotu?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej prawidłowo orzekł o wymeldowaniu, jeśli osoba opuściła lokal mieszkalny dobrowolnie i trwale, co oznacza brak zamiaru powrotu i przeniesienie centrum życiowego w inne miejsce, nawet jeśli deklaruje chęć powrotu w przyszłości. Brak podjęcia kroków prawnych w celu odzyskania posiadania, takich jak powództwo posesoryjne, świadczy o dobrowolności opuszczenia lokalu. Czynności zameldowania i wymeldowania mają charakter ewidencyjny i nie wpływają na prawa właścicielskie.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wymeldowania L. R. z pobytu stałego. L. R. opuściła dom w 2010 r. z powodu konfliktu z mężem, J. R. Mimo deklaracji o zamiarze powrotu, nie podjęła kroków prawnych w celu odzyskania posiadania. Organ I instancji (Burmistrz) i organ II instancji (Wojewoda) orzekły o wymeldowaniu, uznając opuszczenie lokalu za dobrowolne i trwałe. L. R. wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i stronniczość organów.Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę L. R. na decyzję Wojewody.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Piotr Godlewski /spr./ Sędziowie WSA Krystyna Józefczyk WSA Elżbieta Mazur - Selwa Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 maja 2016 r. sprawy ze skargi L. R. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego -skargę oddala-
Przedmiotem skargi L. R. jest decyzja Wojewody z dnia [...] sierpnia 2015 r. Nr [...] w przedmiocie jej wymeldowania z pobytu stałego.
Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, wnioskiem z [...] lipca 2014 r. J. R. zwrócił się do Burmistrza Miasta [...] o wymeldowanie żony L. R. z pobytu stałego w budynku mieszkalnym w T. przy ul. [...] (własność tej nieruchomości przysługiwała im na zasadzie małżeńskiej wspólności majątkowej, przy czym w toku postępowania została wszczęta sprawa o rozwód). W wyniku nieporozumień między małżonkami, L. R. opuściła przedmiotowy budynek jesienią 2010 r., bez dopełnienia obowiązku wymeldowania. W sierpniu 2014 r., a więc już po wszczęciu postępowania w sprawie, wnioskodawca wymienił zamki w zewnętrznych drzwiach wejściowych, gdyż jak twierdził, żona wynosiła różne rzeczy z domu (m.in. wywiozła nową pralkę, a na jej miejsce przywiozła starą). W wyniku oględzin przeprowadzonych [...] września 2014 r. ustalono, że w pokojach zajmowanych przez J. R. znajdują się meble i inne rzeczy stanowiące jego własność, natomiast brak jest rzeczy osobistych należących do L. R., które mogłyby świadczyć o jej zamieszkiwaniu. W pokoju na piętrze znajdowały się meble oraz należące do niej ubrania i książki, jednak pomieszczenie sprawiało wrażenie niezamieszkałego (ubrania złożone częściowo na środku pokoju i w szafie). Wg J. R., rzeczy te pozostawiła jako niepotrzebne. [...] października 2014 r. Urząd Miejski w [...] przesłał zawiadomienie o zameldowaniu L. R. na pobyt czasowy w R. przy ul. [...]; mieszkanie to stanowiło własność jej brata J. D. (zameldowanie obejmowało okres od [...] października 2014 r. do [...] lutego 2015 r.). Koszty utrzymania budynku przy ul. [...] ponosi J. R., zaś wnioskodawczyni albo nie dokłada się do nich wcale, albo czyni to w minimalnym stopniu.
L. R. w swoich zeznaniach stwierdziła, że nigdy nie opuściła na stałe zajmowanego domu, a jedynie czasowo w nim nie przebywa. Jego opuszczenie nastąpiło na skutek stosowanej wobec niej przez męża przemocy fizycznej i psychicznej. Opuszczając dom zabrała tylko niezbędne rzeczy osobiste, pozostawiając resztę w pokoju który zajmowała. Zamierza powrócić, gdy będzie w nim bezpieczna.
Przesłuchany w sprawie świadek A. B. potwierdził dobrowolne opuszczenie przez nią domu. Oświadczył, że odwiedzając J. R. przynajmniej raz w miesiącu, nigdy nie widział L. R.
Nie podjęła ona żadnych środków prawnych, aby odzyskać utracone posiadanie. Nie zgłaszała też do właściwych organów utrudniania jej korzystania z domu, jak też
o stosowaniu wobec niej przemocy przez wnioskodawcę ([...] lipca 2015 r. do Prokuratury Rejonowej w [...] wpłynęło zawiadomienie J. R. o uszkodzeniu przez L. R. [...] lipca 2015 r. drzwi wejściowych do domu; w następstwie tego w obecności Policji przekazał jej klucze do domu).
W związku z poczynionymi ustaleniami, Burmistrz Miasta [...] decyzją
z dnia [...] lutego 2015 r. Nr [...], na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy
z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U.
z 2006 r., Nr 139, poz. 993 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267, dalej: K.p.a.) orzekł o wymeldowaniu L. R. z pobytu stałego w budynku przy ul. [...]
w T. Wskazał, że w rozumieniu powołanego przepisu ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, przesłankami do wydania decyzji o wymeldowaniu jest opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu i niedopełnienie obowiązku wymeldowania się. Przesłanki te zostały w sprawie spełnione. Opuszczenie lokalu przez L. R. nastąpiło dobrowolnie i ma charakter trwały.
W odwołaniu L. R. podniosła, że decyzja Burmistrza opiera się na nieprawdziwych zeznaniach J. R. i jego kolegi A. B. Wg niej prawdopodobne jest, że świadek przyjeżdżał do jej męża w czasie, gdy ona była w pracy, zaś zeznania w sprawie złożył pod presją wnioskodawcy. Oświadczyła, że jej centrum spraw życiowych znajduje się w budynku przy ul. [...] w T. Pomimo stosowanej przez J. R. przemocy fizycznej i psychicznej, nigdy nie chciała opuścić tego budynku.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r. Wojewoda działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w związku z art. 35, art. 69 pkt 1 oraz art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2015 r., poz. 338, dalej: u.e.l.), utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Wskazał, że ustawa o ewidencji ludności i dowodach osobistych z dnia 10 kwietnia 1974 r. utraciła moc z dniem 1 marca 2015 r. W tym dniu weszła w życie ustawa
z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności. W sprawie ma zastosowanie jej
art. 69 pkt 1, zgodnie z którym postępowania administracyjne m.in. w sprawach
o wymeldowanie wszczęte na podstawie ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r.
a niezakończone przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 24 września 2010 r., prowadzi się na podstawie tej ostatniej. Podstawą orzekania w sprawie jest zatem art. 35 w związku z art. 28 ust. 1 i 2 u.e.l.; z przepisów tych wynika, że organ gminy właściwy ze względu na położenie nieruchomości, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Mając na uwadze ustalony stan faktyczny Wojewoda podzielił stanowisko organu I instancji, że L. R. opuściła swoje miejsce pobytu stałego w budynku mieszkalnym przy ul. [...] w T.
Uznał, że opuściła ona przedmiotowy budynek mieszkalny jesienią 2010 r. z powodu nieporozumień z mężem. Nie stosowała żadnych środków prawnych, które mogłyby umożliwić jej powrót. Konflikt między małżonkami narastał. Ocena organu I instancji, że przedmiotowy budynek mieszkalny nie jest centrum życiowym L. R. jest jak najbardziej słuszna i zgodna ze stanem faktycznym. Analiza jej odwołania oraz złożonych następnie oświadczeń pełnomocnika (brata J. D.) wskazuje, że L. R. nie chce pogodzić się z faktem, że jako współwłaścicielka budynku będzie z niego wymeldowania. Błędnie utożsamia swoje zameldowanie z prawem do zamieszkiwania w nim. Meldunek jest tylko czynnością materialno – techniczną, odzwierciedlającą faktyczne zamieszkiwanie, wywierającą skutki w sferze prawa administracyjnego, a nie w zakresie cywilnych stosunków majątkowych. Utrata przez L. R. zameldowania na pobyt stały w budynku pod adresem [...]
w T. nie pozbawia jej żadnego cywilnego prawa podmiotowego do tego budynku.
Wojewoda wyjaśnił, że przy ustalaniu stanu faktycznego nie korzystał z zeznań A. B., gdyż nie będąc domownikiem budynku przy ul. [...], jego wiedza jest niepełna i może mieć znaczenie tylko uzupełniające. Ponadto odwołał on swoje zeznania, co oznacza, że albo od początku był niewiarygodny, albo działał pod presją innej osoby.
Końcowo wskazał także, że do otrzymanego przez niego [...] sierpnia 2015 r. pisma L. R. dołączyła kserokopie korespondencji urzędowej wysyłanej do niej na adres ul. [...] w T., którą wg oświadczenia tam odbierała. Wg Wojewody nie jest to przekonujący dowód na zamieszkiwanie przez nią pod tym adresem, gdyż odróżnić trzeba adres zamieszkania od adresu podanego do korespondencji, które nie muszą być tożsame.
W skierowanej do WSA w Rzeszowie skardze na decyzję Wojewody L. R. zarzuciła naruszenie art. 77 § 1 w związku z art. 80 K.p.a., które to normy obligują organ administracji do zebrania i oceny całokształtu materiału dowodowego, a nie oparcia jej tylko na zeznaniach wnioskodawcy, bez wezwania pozostałych domowników i ich przesłuchania, co miało wpływ na wynik sprawy. Na tej podstawie wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Wskazała na tendencyjne i stronnicze w jej ocenie prowadzenie postępowania, bez uwzględnienia jej wniosków, wyjaśnień i skarg oraz danie wiary tylko wnioskodawcy. Podniosła, że nieprawdą jest, jakoby od jesieni 2010 r. opuściła na stałe swój dom
w T. (mimo stosowania wobec niej przez męża przemocy fizycznej
i psychicznej) i po tym okresie z niego nie korzystała. Wyjaśniła, że pierwsze poważne problemy z dostępem do domu zaczęły się po złożeniu wniosku
o wymeldowanie i wymianie zamków przez męża (sierpień 2014 r.). Nie zgadza się
z argumentacją, że dobrowolnie opuściła miejsce stałego pobytu, ponieważ była czasowo zameldowana w R. Organy administracji I i II instancji, pomimo jej stanowczych zaprzeczeń i dowodów, przerzucają na nią ciężar udowodnienia, że nie opuściła swojego domu.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie z przyczyn podniesionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jej zakres wyznacza art. 134 ustawy z dnia
30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718, dalej P.p.s.a.), stosownie do którego sąd rozstrzyga
w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 tej ustawy, sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:
a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania
administracyjnego,
c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na
wynik sprawy.
W przedmiotowej sprawie Sąd opisanych naruszeń prawa nie stwierdził.
Podkreślenia wymaga, że z uwagi na datę wszczęcia postępowania, organ
I instancji – Burmistrz Miasta [...] rozstrzygał na podstawie ustawy z dnia
10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Ustawa ta z dniem
1 marca 2015 r. została uchylona, a dalsze postępowanie w sprawie Wojewoda prawidłowo prowadził na podstawie nowej ustawy o ewidencji ludności. Zgodnie bowiem z jej art. 69 pkt 1, postępowania administracyjne wszczęte na podstawie ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 z późn. zm.) i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, w sprawach indywidualnych o zameldowanie, uchylenie czynności materialno-technicznej zameldowania oraz wymeldowanie, udostępnienie danych ze zbioru PESEL i gminnych zbiorów meldunkowych - prowadzi się na podstawie niniejszej ustawy, tj. ustawy z dnia 24 września 2010 r. Orzekające w sprawie organy zastosowały więc właściwe przepisy, które odnośnie materialnoprawnych podstaw wymeldowania pozostają takie same. Art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. stanowił, że "organ gminy wydaje na wniosek właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się". Natomiast wg art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. "organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się".
Okolicznościami warunkującymi wydanie decyzji o wymeldowaniu było zatem i jest nadal opuszczenie lokalu i jednoczesne niedopełnienie obowiązku meldunkowego. Na tle licznych orzeczeń sądowych zapadłych na gruncie uchylonego art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności (...) ugruntowany jest – zachowujący aktualność - kierunek wykładni, który pod pojęciem opuszczenia lokalu nakazuje rozumieć takie jego opuszczenie, które nosi cechy dobrowolności i trwałości. W postępowaniu dowodowym konieczne jest zatem ustalenie nie tylko faktu fizycznego nieprzebywania osoby w lokalu, ale także tego, czy opuszczając lokal osoba działała z jednoczesnym zamiarem zerwania z nim związków i przeniesienia swojego centrum życiowego w nowe miejsce.
Charakter dobrowolny co do zasady ma takie opuszczenie lokalu, które wynika z woli danej osoby, a nie jest wynikiem bezprawnych działań lub zachowań innych osób, jednak dla kwestii przyjęcia istnienia lub braku dobrowolności w opuszczeniu dotychczasowego lokalu zameldowania, podstawowe znaczenie ma także okoliczność długotrwałego okresu zamieszkiwania w innym lokalu, przy jednoczesnym braku aktywności w skutecznym dochodzeniu ochrony prawa do posiadania poprzedniego lokalu, wyrażającej się w niewniesieniu do sądu powszechnego powództwa o przywrócenie utraconego posiadania, na podstawie
art. 344 § 2 K.c., co po upływie 1 roku od chwili naruszenia prowadzi do wygaśnięcia tego roszczenia. Zaniechanie jest wyrazem woli dobrowolnego opuszczenia lokalu
w którym faktycznie zainteresowana osoba nie przebywa, a jedynie niezgodnie
z przepisami o ewidencji ludności jest nadal zameldowana. Nie podejmując działań zmierzających do przywrócenia utraconego posiadania przedmiotowego lokalu, daje też wyraz swej woli rezygnacji z zamieszkania w tym lokalu (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 7 maja 2013 r. II OSK 2672/11 i z dnia 22 lutego 2013 r.
II OSK 1996/11). Przyjmuje się, że nieskorzystanie we właściwym czasie
z powództwa posesoryjnego świadczyć może o dobrowolnej zmianie miejsca pobytu przez osobę, która została wbrew swej woli pozbawiona możliwości zajmowania dotychczasowego lokalu (wyrok NSA z dnia 21 listopada 2008 r. II OSK 1426/07,
z dnia 26 października 2006 r. II OSK 1244/05). W orzecznictwie wyrażany jest także pogląd, że dobrowolność opuszczenia miejsca stałego pobytu nie jest ustawową przesłanką wymeldowania, dlatego nie w każdym przypadku wykazanie zaistnienia przesłanek wymeldowania będzie wymagało ustalenia, że opuszczenie miejsca pobytu stałego przez daną osobę nie nastąpiło wbrew jej woli (tak wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2011 r. II OSK 46/10). W wielu przypadkach nawet przymusowe opuszczenie lokalu będzie uzasadniało wymeldowanie danej osoby z pobytu stałego w tym lokalu, gdyż zostanie spełniona podstawowa przesłanka ustawowa wymeldowania, tj. opuszczenie miejsca pobytu stałego (wyroki NSA: z 18 stycznia 2011 r. II OSK 46/10 i z dnia 26 kwietnia 2013 r. II OSK 2056/11).
Ocena natomiast trwałości opuszczenia lokalu nie może być oparta na jego rozumieniu jako stanu, który nie ulegnie zmianie i być pojmowana jedynie jako opuszczenie lokalu "na zawsze". Także bowiem opuszczenie na pewien okres może być uznawane za trwałe, jeżeli okres ten jest wystarczająco długi. Pojmowanie bowiem trwałości jako synonimu określenia "na zawsze" powodowałoby niemożność wymeldowania osoby, która de facto w lokalu od lat nie przebywa (wyrok NSA z dnia 30 czerwca 2015 r. II OSK 2883/13).
W kontekście powyższego poczynione przez organy ustalenia stanu faktycznego sprawy należy uznać za prawidłowe (zgodne z wymogami art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a.) i nie budzące wątpliwości. Jesienią 2010 r. L. R. w wyniku nieporozumień z mężem J. R. opuściła stanowiący ich współwłasność dom położony w T. przy ul. [...]. Od tego czasu wnioskodawca był jedyną zamieszkującą w nim osobą, dbającą o niego, ponoszącą opłaty. Skarżąca swoje czynności życiowe skoncentrowała w innym miejscu, jedynie okazjonalnie przyjeżdżając, najczęściej pod nieobecność męża. Skarżąca oraz będący jej pełnomocnikiem brat J. D. w toku postępowania administracyjnego, oprócz wykazania jedynie jej czasowego pobytu w okresie od [...] października 2014 r. do [...] lutego 2015 r. pod adresem R, ul. [...] (w mieszkaniu pełnomocnika), konsekwentnie uchylali się od wskazania miejsca jej pobytu (zamieszkiwania), niemniej w ocenie Sądu jej wizyty w domu były najprawdopodobniej możliwe w wyniku stałego (długotrwałego) przebywania pod pobliskim adresem T., ul. [...] w domu również stanowiącym własność brata, co umożliwiało jej obserwowanie obecności męża i opuszczania przez niego posesji (w protokole przesłuchania z dnia [...] grudnia 2014 r. znajduje się zapis potwierdzający fakt nocowania przez nią w domu brata). Przez dłuższy czas (od opuszczenia domu do sierpnia 2014 r.) skarżąca posiadała także klucze umożliwiające jej dostęp do domu, niemniej na tle nieporozumień majątkowych związanych z prawem do dysponowania określonymi przedmiotami (w szczególności zarzutów męża o wynoszenie przedmiotów wyposażenia), wymienił on zamki wejściowe (klucze pozwalające na dostęp do domu uzyskała od niego ponownie
- w obecności Policji - w lipcu 2015 r., po incydencie związanym z uszkodzeniem przez nią drzwi wejściowych).
Zdaniem Sądu, niezależnie od doraźnych wizyt skarżącej w domu (stanowiącym jej współwłasność) i ich celu, bez wątpienia w okresie od jego opuszczenia w 2010 r. nie stanowił on centrum interesów życiowych L. R. Potwierdziły to dokonane w toku postępowania oględziny, które nie wykazały zamieszkiwania w nim żadnych innych – poza wnioskodawcą – osób (w tym także córek skarżącej i wnioskodawcy – A. R. i M. R., które analogicznie jak matka posiadają tam stałe zameldowanie). Nie stwierdzono należących do skarżącej rzeczy osobistych, świadczących o jej bieżącym zamieszkiwaniu i korzystaniu
z pomieszczeń (przygotowywaniu posiłków, nocowaniu, spędzaniu wolnego czasu, codziennym wychodzeniu do pracy i powrocie z niej itp.). Pozostawione wyposażenie w postaci mebli w zajmowanym uprzednio pokoju, książek i odzieży oraz sposób ich usytuowania (leżące w przypadkowych miejscach) sprawiały wrażenie nieużywanych i niepotrzebnych, a sam pokój "zagraconego".
W tych okolicznościach organy prawidłowo uznały, że niezależnie od przyczyn
i motywacji kierującej skarżącą, opuściła ona dotychczasowe miejsce zamieszkania
z zamiarem skoncentrowania czynności życiowych w innym miejscu i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W tym znaczeniu trudno uznać za wiarygodne złożone na rozprawie przed Sądem oświadczenie pełnomocnika (zapisane
w protokole), że L. R. przebywa pod adresem [...], ul. [...] w rozumieniu pobytu stałego, gdyż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie uprawdopodabnia żadnych przejawów czynności, które mogłyby o tym świadczyć, w tym twierdzeń pełnomocnika o jej rzekomym nocowaniu w domu pod nieobecność wnioskodawcy, czy ponoszenia - bliżej nieokreślonych - kosztów jego utrzymania. Zdaniem Sądu, powyższe oświadczenie i twierdzenia mają za zadanie wykazania wykonywania przez skarżącą uprawnień właścicielskich względem nieruchomości, które nie budzą wątpliwości i nie są kwestionowane nawet przez wnioskodawcę, niemniej nie mają przesądzającego znaczenia w kwestii ustalenia, czy dana osoba pod wskazanym adresem z zamiarem stałego pobytu faktycznie przebywa. Fakt posiadania bowiem nawet fizycznego dostępu do domu lub lokalu sam w sobie nie przesądza o przebywaniu i zamieszkiwaniu w nim, a tym samym nie stoi na przeszkodzie do wymeldowania, gdy w sposób nie budzący wątpliwości zostanie wykazane, że dana osoba koncentruje swoją aktywność życiową poza nim i to nawet jeżeli w toku postępowania z braku woli osoby podlegającej wymeldowaniu nie uda się ustalić jej nowego adresu (poprzez pierwotne podanie – jak uczyniła to skarżąca – miejsca pracy jako adresu do przesyłania jej korespondencji urzędowej, a następnie przez ustanowienie pełnomocnika w osobie brata). O odmiennym rozstrzygnięciu w niniejszej sprawie nie mogłaby także przesądzić okoliczność regulowania przez skarżącą podatku od nieruchomości, co nie jest w żaden sposób uzależnione od kwestii meldunkowych, a stanowi wyłącznie pochodną uprawnień właścicielskich.
Przeszkody do wydania decyzji o wymeldowaniu skarżącej przez organ
I instancji ([...] lutego 2015 r.) nie stanowił fakt posiadania przez nią czasowego zameldowania w mieszkaniu pełnomocnika położonym w R przy
ul. [...] (od [...] października 2014 r. do [...] lutego 2015 r.) oraz podnoszone
w związku tym zarzuty o braku podstaw do prowadzenia postępowania. Miało bowiem ono związek z nieprzebywaniem przez nią w domu przy ul. [...]
w T. od 2010 r., który to stan rzeczy nie uległ zmianie do wydania [....] sierpnia 2015 r. w trybie odwoławczym przez Wojewodę zaskarżonej decyzji o utrzymaniu w mocy decyzji Burmistrza Miasta [...], a więc dotyczył także okresu po upływie czasowego pobytu skarżącej w mieszkaniu brata, po którym nie stwierdzono jej powrotu i zamieszkania pod adresem wymeldowania. W ocenie Sądu, okoliczności sprawy wskazują, że wykazane w aktach sprawy zameldowanie skarżącej na pobyt czasowy zostało dokonane wyłącznie na potrzeby postępowania o wymeldowanie i miało na celu jedynie uwiarygodnienie jej wersji o braku podstaw do wymeldowania z pobytu stałego.
Nie znajduje to jednak odzwierciedlenia w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Skarżąca oraz jej pełnomocnik swoim zachowaniem i podejmowanymi w trakcie postępowania czynnościami w żaden sposób nie potwierdzili forsowanego przez siebie twierdzenia o jej zamieszkiwaniu pod adresem, z którego została wymeldowana, a ich działania zamiast współpracy z organami, zmierzały do kwestionowania poczynionych przez nie ustaleń. Przede wszystkim skarżąca, jak wskazano powyżej, na potrzeby postępowania posługiwała się adresem zakładu pracy do odbioru korespondencji urzędowej. Mimo prawidłowego zawiadomienia, nie wzięła udziału w przeprowadzonych przez organ I instancji [...] października 2014 r. oględzinach domu którego dotyczył wniosek o jej wymeldowanie, co pozwoliłoby jej na wykazanie swojego stanowiska. Nie stawiła się też na rozprawę administracyjną wyznaczoną na dzień [...] kwietnia 2015 r. w Urzędzie Miejskim w [...] celem złożenia wyjaśnień w sprawie, a ustosunkowując się do przesłanego jej następnie
w tym celu pisma i poruszonych w nim kwestii związanych z wymeldowaniem (odpowiedź skarżącej z dnia [...] maja 2015 r. – data wpływu do UM w T.),
w sposób wymijający uznała zawarte w nim pytania za dyskryminujące, poniżające
i intymne; dotyczyły one m.in. wskazania: kiedy nastąpiło opuszczenie mieszkania pod adresem T., ul. [...] (1), kiedy ostatni raz tam spała, przygotowywała jedzenie, prała, sprzątała itp. (2), gdzie potem i obecnie mieszka (3), kto i kiedy wymienił zamki w drzwiach wejściowych do domu (4), kto i w jakiej części ponosi koszty utrzymania budynku (5), jakie podejmowała środki prawne w celu odzyskania utraconego posiadania (6), czy występowała z powództwem posesoryjnym do sądu powszechnego na podstawie art. 334 K.c. o przywrócenie naruszonego posiadania (7), czy dokonywała zgłoszeń na Policję lub do Prokuratury o utrudnianiu jej korzystania z domu (8), czy były w związku z powyższym prowadzone postępowania karne, zapadły prawomocne wyroki lub miały miejsce interwencje Policji (9), jakie osoby są domownikami przedmiotowego budynku oraz gdzie obecnie zamieszkują M. i A. R. (10). Podkreślenia w związku z tym wymaga, że pytania o takiej samej treści zostały zadane wnioskodawcy J. R, a treść udzielonych na nie odpowiedzi koresponduje z pozostałym zebranym w sprawie materiałem dowodowym.
W tej sytuacji organy administracji I i II instancji, wobec niezamieszkiwania L. R. w przedmiotowym domu, zasadnie uznały spełnienie przesłanek do wydania decyzji o jej wymeldowaniu z pobytu stałego pod adresem T., ul. [...]. Opuszczenie domu miało charakter dobrowolny w tym rozumieniu, że skarżąca nie podejmowała żadnych kroków prawnych celem powrotu oraz ponownego zamieszkania i skoncentrowania swoich czynności życiowych w tym miejscu,
m.in. nie występowała do sądu powszechnego z powództwem o przywrócenie utraconego stanu posiadania ani utrudniania jej dostępu do domu. Nie toczyło się także postępowanie karne dot. sygnalizowanego znęcania się fizycznego
i psychicznego nad nią przez wnioskodawcę. Nawet gdyby przyjąć, że opuszczenie domu wymuszone było pogłębiającym się konfliktem między nią a mężem oraz jego agresywną wobec niej postawą i utrudnianiem dostępu poprzez wymianę zamków
w drzwiach, należy stwierdzić, że wskutek upływu ponad 5-letniego okresu od jego opuszczenia i braku podjęcia czynności mających na celu odzyskanie posiadania, skarżąca de facto pogodziła się z takim stanem rzeczy, mimowolnie akceptując sytuację w której się znalazła. Braku dobrowolności w opisanej sytuacji trudno wywodzić z samego zamiaru powrotu do wcześniejszego miejsca stałego pobytu
w bliżej nieokreślonej przyszłości, jeżeli jak twierdzi skarżąca, pozwolą na to okoliczności i sytuacja unormuje się w taki sposób, że będzie czuła się tam bezpieczna.
Opuszczenie przez L. R. domu w T. przy ul. [...] nosi również znamiona trwałości, gdyż jak wskazano powyżej, w dacie wydania kontrolowanych decyzji nie przebywała w nim od ok. 5 lat. Co prawda w toku postępowania ustalono, że doraźnie bywała pod tym adresem (zazwyczaj pod nieobecność męża), niemniej wizyty te jako krótkotrwałe nie były podyktowane zamiarem powrotu i skoncentrowania tam swojej aktywności życiowej, lecz bardziej związane były z systematycznym zabieraniem pozostawionych tam swoich rzeczy.
Wskazane powyżej przesłanki wymeldowania zostały prawidłowo ustalone
i wykazane przez organy, a samo postępowanie przeprowadzone w sposób zapewniający stronom (w szczególności skarżącej) możliwość czynnego udziału na każdym jego etapie. Uzasadnienia wydanych decyzji są logiczne i przekonujące, spełniając wymogi art. 107 § 3 K.p.a. Nie naruszają też wynikającej z art. 80 K.p.a. zasady swobodnej oceny dowodów, która nie nosi cech dowolności. W ocenie Sądu zebrany w sprawie materiał dowodowy dawał organom administracji podstawy do jednoznacznego ustalenia, że w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki określone
w art. 35 u.e.l.
W kontekście opisanych okoliczności które w dostatecznym stopniu wykazały zasadność podjęcia decyzji o wymeldowaniu, za trafne należy uznać wyrażone
w zaskarżonej decyzji stanowisko Wojewody, że kluczowego znaczenia dla oceny spełnienia tych przesłanek nie mają zeznania ewentualnych świadków, w tym jedynego przesłuchanego w sprawie tj. A. B. zam. w [...], które z racji utrzymywanych z wnioskodawcą kontaktów towarzyskich zasadniczo opierały się na przekazywanych przez niego informacjach i nie wnosiły nic istotnego (wg notatki służbowej spisanej [...] lipca 2015 r., A. B. wskazując na względy zdrowotne – niedowidzenie oraz związany z tym stres, a także obawy względem osoby pełnomocnika J. D., wycofał swoje pierwotne zeznania z dnia [...] stycznia 2015 r., z których za najważniejsze można było uznać oświadczenie, że odwiedzając J. R. od 3 lat, tj. od 2011 r. nie widział tam L. R.). Także bezpośredni sąsiedzi, M. P. zam. T., ul. [...] oraz A. P., zam. T., ul. [...] odmówiły złożenia zeznań.
Za wiarygodny dowód w sprawie potwierdzający stanowisko skarżącej nie mogą posłużyć załączone do skargi oświadczenia A. R. i M. R., które powołując się na okoliczność swojego zameldowania pod adresem [...], ul. [...] wskazały, że ich matka nigdy nie opuściła stałego miejsca zamieszkania ani nie ma takiego zamiaru, gdyż jest współwłaścicielką tego budynku i cały czas korzysta
z niego w zakresie niezbędnym do właściwego funkcjonowania. Po pierwsze, abstrahując od braku oznaczenia daty sporządzenia tych oświadczeń, wg zawartej na nich adnotacji, stanowią one odpowiedź na pismo Wojewody z dnia [...] kwietnia 2015 r., lecz nie zostały złożone na etapie postępowania administracyjnego (brak ich w aktach administracyjnych sprawy), lecz dopiero z wniesieniem skargi do Sądu. Jak wynika z tych akt, pismo z taką datą było kierowane przez Wojewodę wyłącznie do Burmistrza [...] i dotyczyło przeprowadzenia dodatkowych czynności dowodowych. Po drugie zaś, oświadczenia te zostały złożone przez osoby, które jak wykazano w toku postępowania, mimo zameldowania również nie mieszkają pod podanym adresem co najmniej tak długo jak L. R. (ich aktualne adresy pobytu nie zostały w tych pismach wskazane). Trudno zatem uznać, że mają one dokładne i nie budzące wątpliwości informacje w zakresie, w jakim złożyły oświadczenia.
W opisanej sytuacji zarzuty skargi nie mogą więc zostać uwzględnione. Wyraźnego podkreślenia wymaga, że czynności zameldowania oraz wymeldowania mają charakter wyłącznie ewidencyjny, których rolą jest stwierdzenie faktu przebywania lub nieprzebywania danej osoby pod określonym adresem i w żadnej mierze nie mają one wpływu na ewentualnie przysługujące tej osobie względem nieruchomości uprawnienia właścicielskie. Celem decyzji o wymeldowaniu jest bowiem doprowadzenie do zgodności faktycznego miejsca pobytu osoby z miejscem zamieszkania (wyrok NSA z dnia 6 listopada 2015 r. II OSK 608/14).
Zwrócenia uwagi skarżącej wymaga również, że w przypadku, jeżeli zmieni swe miejsce stałego pobytu i ponownie zamieszka w stanowiącym jej współwłasność domu w T. przy ul. [...] czyniąc go centrum swych interesów życiowych, będzie mogła bez żadnych ograniczeń dokonać ponownego w nim zameldowania.
Z podanych względów, stwierdzając, że zaskarżona decyzja Wojewody i poprzedzającą ją decyzja Burmistrza Miasta [...] nie naruszają prawa, a wszystkie ustawowe przesłanki warunkujące wymeldowanie L R. zostały spełnione, na podstawie art. 151 P.p.s.a. Sąd skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło