II SA/Rz 1452/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie: Przewodniczący – Sędzia WSA Ewa Partyka po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2024 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K.D., Z.D. i M.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 5 lipca 2023 r. nr SKO.4172/17/2022 w przedmiocie odmowy odroczenia terminu płatności opłaty rocznej z tytułu wyłączenia gruntów rolnych z produkcji - p o s t a n a w i a - odrzucić skargę. W dniu 7 września 2023 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wpłynęła skarga K.D., Z.D. i M.D. (dalej jako: "skarżący") na opisaną w sentencji niniejszego postanowienia decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 5 lipca 2023 r. nr SKO.4172/17/2022 w przedmiocie odmowy odroczenia terminu płatności opłaty rocznej z tytułu wyłączenia gruntów rolnych z produkcji. Zarządzeniem Zastępcy Przewodniczącego Wydziału z dnia 8 września 2023 r. wezwano skarżących do uiszczenia solidarnie wpisu od wniesionej skargi w kwocie 200 zł. Wezwania zawierały pouczenie, że powyższej czynności należy dokonać w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu zarządzenia, pod rygorem odrzucenia skargi, a także że uiszczenie wpisu przez któregokolwiek ze skarżących zwalnia pozostałe osoby z obowiązku jego uiszczenia. W odpowiedzi na wezwania Sądu skarżący zwrócili się z wnioskami o przyznanie im prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Postanowieniami z dnia 25 października 2023 r. o sygn. akt odpowiednio: II SPP/Rz 312/23, II SPP/Rz 313/23 i II SPP/Rz 314/23 referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie odmówił skarżącym przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Następnie zarządzeniem z dnia 20 listopada 2023 r. Zastępca Przewodniczącego Wydziału uchylił dotychczasowe zarządzenie z dnia 8 września 2023 r. o wezwaniu do uiszczenia solidarnie wpisu od skargi, ponieważ omyłkowo zaznaczono w nim, że zobowiązanie skarżących jest solidarne. Natomiast na skutek wniesionych sprzeciwów, ww. postanowienia w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy, zostały utrzymane w mocy odpowiednio postanowieniami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 20 listopada 2023 r. Odpisy postanowień przesłano skarżącym z pouczeniem, że są ono ostateczne i nie podlegają zaskarżeniu. W konsekwencji uchylenia dotychczasowego zarządzenia wzywającego do uiszczenia wpisu od skargi, zarządzeniami Zastępcy Przewodniczącego Wydziału z dnia 22 listopada 2023 r. wezwano każdego ze skarżących do uiszczenia wpisu od wniesionej skargi w kwocie 200 zł, pouczając jak wcześniej, że należy tego dokonać w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu zarządzenia, pod rygorem odrzucenia skargi. W terminie otwartym do wykonania ww. zarządzeń skarżący zwrócili się z ponownymi wnioskami o przyznanie im prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Na skutek tych wniosków, postanowieniami z dnia 28 grudnia 2023 r. o sygn. akt odpowiednio: II SPP/Rz 362/23, II SPP/Rz 363/23 i II SPP/Rz 364/23, referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Rzeszowie odmówił zmiany dotychczasowych postanowień w przedmiocie odmowy przyznania skarżącym prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, po rozpoznaniu złożonych przez skarżących sprzeciwów, odpowiednio postanowieniami z dnia 5 lutego 2024 r. utrzymał ww. postanowienia referendarza sądowego w mocy. W dalszej kolejności, w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 26 lutego 2024 r. wezwano skarżących do wykonania prawomocnych zarządzeń z dnia 22 listopada 2023 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego, w terminie 7 dni od dnia doręczenia ponownego wezwania, pouczając, że procesową konsekwencją jego niewykonania będzie w stosunku do każdego ze skarżących odrzucenie wniesionej skargi. Wezwania zostały doręczone skarżącym w dniu 1 marca 2024 r. W wyznaczonym terminie skarżący nie uzupełnili wymaganych braków fiskalnych skargi, natomiast przesłali kolejne wnioski o przyznanie im prawa pomocy, tożsame w zakresie żądania oraz w swej treści z dotychczasowymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; Stosownie do art. 230 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm. - dalej: "P.p.s.a."), od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis, przy czym pismem takim jest również skarga. W przypadku gdy skarga nie została należycie opłacona, zgodnie z art. 220 § 1 i 3 P.p.s.a., przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem odrzucenia skargi uiścił opłatę w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, ponieważ wobec braku opłaty Sąd nie podejmie żadnej czynności. Analiza akt sprawy dowodzi, że skarżący nie wywiązali się z powyższego obowiązku uiszczenia wymaganych wpisów od skargi. W konsekwencji ostatecznego zakończenia postępowań w przedmiocie prawa pomocy, skarżący zostali wezwani do wykonania prawomocnych zarządzeń Przewodniczącego Wydziału, wzywających do uiszczenia wpisów od skargi. Wymaga podkreślenia, że od takiego zarządzenia nie przysługuje środek zaskarżenia w postaci zażalenia. Jest ono wydawane wówczas, gdy kwestia przedmiotowej opłaty została prawomocnie przesądzona. Ponowne wezwania dotyczące uiszczenia wpisu sądowego, wystosowane po ostatecznym rozpoznaniu spraw w przedmiocie prawa pomocy, zostały doręczone każdemu ze skarżących w dniu 1 marca 2024 r. Ostatnim zatem dniem ustawowo określonego siedmiodniowego terminu przewidzianego na uzupełnienie braków fiskalnych skargi w stosunku do każdego ze skarżących był dzień 8 marca 2024 r. We wskazanym wyżej terminie skarżący nie uiścili wpisów od skargi, ponowili natomiast wnioski o przyznanie prawa pomocy, tożsame w treści i zakresie żądania z poprzednio złożonymi wnioskami. Należy wobec tego wyjaśnić, że ponowne wystąpienie przez skarżącego z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie wpływa na obowiązek wykonania zarządzenia wzywającego do uiszczenia wpisu od skargi. Prawomocność postanowienia w sprawie odmowy zwolnienia od kosztów sądowych przesądza w tym wypadku o obowiązku uiszczenia wymaganego wpisu. Złożenie kolejnego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, nawet dokonane w terminie określonym w ponownym wezwaniu, nie może uchylić skutków prawomocności wydanego wcześniej rozstrzygnięcia i tym samym nie ma wpływu na bieg terminu zakreślonego w art. 220 P.p.s.a. i nie chroni strony przed skutkami niezastosowania się do wezwania we wskazanym przez Sąd terminie. Przyjęcie odmiennego stanowiska skutkowałoby dopuszczeniem do sytuacji, w której uniemożliwione byłoby prowadzenie postępowania wskutek rozpoznawania kolejnych wniosków strony o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienia NSA z dnia 20 grudnia 2023 r., sygn. III FZ 542/23, z dnia 22 czerwca 2022 r., sygn. akt III OZ 411/22, z dnia 1 października 2021 r. sygn. akt III OZ 720/21, z dnia 20 października 2020 r. sygn. akt II OZ 862/20, z dnia 1 marca 2017 r. sygn. akt I OZ 479/17, z dnia 8 kwietnia 2014 r. sygn. akt II OSK 810/14, z dnia 20 lipca 2011 r. sygn. akt II OSK 1380/11; dostępne na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W związku z powyższym wystąpienie przez skarżących z ponownymi wnioskami o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie wpłynęło na obowiązek wykonania zarządzeń wzywających do uiszczenia wpisów od skargi. W konsekwencji nieuiszczenia wymaganych wpisów sądowych skarga pozostaje dotknięta wadą, uniemożliwiającą nadanie sprawie dalszego biegu, co obliguje Sąd do odrzucenia skargi na podstawie art. 220 § 1 i 3 P.p.s.a.