II SA/Rz 940/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Stanisław Śliwa Sędziowie: Sędzia WSA Paweł Zaborniak Sędzia SO (del.) Elżbieta Mazur-Selwa (spr.) po rozpoznaniu w dniu 29 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. K. o wyłączenie sędziów NSA Marii Piórkowskiej, NSA Małgorzaty Wolskiej, WSA Krystyny Józefczyk, WSA Magdaleny Józefczyk oraz WSA Joanny Zdrzałki od orzekania w sprawie ze skargi Towarzystwa [...] i Polskiego Związku Wędkarskiego - Okręg [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia - postanawia - I. odmówić wyłączenia sędziów WSA Magdaleny Józefczyk oraz WSA Joanny Zdrzałki od orzekania w sprawie, II. umorzyć postępowanie w zakresie wyłączenia sędziów NSA Marii Piórkowskiej, NSA Małgorzaty Wolskiej, WSA Krystyny Józefczyk. Przedmiotem skargi Towarzystwa [...] i Polskiego Związku Wędkarskiego - Okręg [...] skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie (dalej WSA) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...], w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację. WSA wyrokiem z 29 maja 2013 r., sygn. II SA/Rz 1080/12 uchylił zaskarżoną decyzję. Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego - wyrokiem z 29 kwietnia 2014 r., sygn. II OSK 2259/13, uchylił zaskarżony wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie. W dniu 12 września 2014 r. H. K. złożył do WSA wniosek o "wyłączenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie i przeniesienie rozprawy sądowej w przedmiotowej sprawie do innego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, względnie przekazanie jego wniosku do Naczelnego Sądu Administracyjnego". Jako przyczynę wyłączenia wskazał na istnienie podejrzenia "wywierania nacisków" na sędziów WSA przez dyrektora WSA M. D., który jest członkiem Polskiego Związku Wędkarskiego Okręg [...]. Poinformował, że jest współwłaścicielem Małej Elektrowni Wodnej w P. oraz współwłaścicielem Małej Elektrowni Wodnej "M.". Podniósł, że Polski Związek Wędkarski - Okręg [...] składał szereg skarg do WSA, które były dla niego niekorzystne. Podkreślił, że sprawa dotyczy przedsięwzięcia polegającego na budowie Małej Elektrowni Wodnej "P.", której jest właścicielem. Pismem z 16 września 2014 r. WSA wezwał H. K. do podania imion i nazwisk sędziów, którzy mają podlegać wyłączeniu zgodnie z wnioskiem ze wskazanie przyczyn dla każdego z sędziów. W odpowiedzi wnioskodawca pismem z 19 września 2014 r. wniósł o wyłączenie sędziów WSA Magdaleny Józefczyk oraz Joanny Zdrzałki. W uzasadnieniu podał, że ma podejrzenie, że mogły być wywierane "naciski grzecznościowe, koleżeńskie" wynikające ze stosunków służbowych sędziów z dyrektorem WSA. W tym przypadku istnieje okoliczność, która w jego ocenie nie może wywołać uzasadnianej wątpliwości co do bezstronności sędziów w sprawie, wymieniając "art. 19". Podał, że wszyscy ww. sędziowie orzekali już w sprawach elektrowni wodnych ze skargi Polskiego Związku Wędkarskiego - Okręg [...]. Pismem z 18 września 2014 r. H. K. wniósł również o wyłącznie od orzekania w niniejszej sprawie sędziów NSA Marii Piórkowskiej, NSA Magdaleny Wolskiej oraz WSA Krystyny Józefczyk, którzy orzekali w sprawie wydając wyrok o sygn. II SA/Rz 1080/12. W uzasadnieniu podobnie jak wcześniej podniósł, że mógł być "wywierany nacisk" na tych sędziów przez dyrektora WSA. Wyraził obawę, że w przyszłości również mogą być "wywierane przez "pseudoekologów, ekoterrorystów wędkarskich dalsze naciski" w sprawach dotyczących elektrowni wodnych. Jednocześnie podał, że zarzut nie dotyczy wszystkich sędziów II Wydziału WSA w Rzeszowie. Sędziowie NSA Małgorzata Wolska, WSA Krystyna Józefczyk, WSA Magdaleny Józefczyk oraz WSA Joanna Zdrzałka złożyli oświadczenia, że nie zachodzą po ich stronie przyczyny wyłączenia sędziego od rozpoznania niniejszej sprawy, wymienione w art. 18 i art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że sędzia NSA Maria Piórkowska w chwili obecnej nie orzeka w WSA w Rzeszowie w związku z jej przejściem w stan spoczynku, dlatego złożony wniosek o wyłącznie sędziów od orzekania w przedmiotowej sprawie może podlegać rozpoznaniu tylko w zakresie, w jakim dotyczy wyłączenia sędziów NSA Małgorzaty Wolskiej, WSA Krystyny Józefczyk, WSA Magdaleny Józefczyk oraz WSA Joanny Zdrzałki. Zgodnie z art. 19 P.p.s.a., niezależnie od przyczyn wyłączenia sędziego z mocy ustawy (art. 18 P.p.s.a.), sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Wniosek o wyłączenie sędziego strona zgłasza na piśmie lub ustnie do protokołu posiedzenia w sądzie, w którym sprawa się toczy, uprawdopodabniając przyczyny wyłączenia (art. 20 P.p.s.a.). Instytucja wyłączenia sędziego stanowi istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy (por. postanowienie NSA z dnia 18 grudnia 2012 r., sygn. akt I OZ 930/12). Wnioskodawca żądając wyłączenia sędziów od rozpoznania niniejszej sprawy, wskazał na obawy spowodowane faktem wydania niekorzystnych dla niego wyroków Sądu. Podnieść należy, że nie jest dopuszczalne żądanie wyłączenia sędziów tylko z tego powodu, iż strona kwestionuje zasadność i prawidłowość rozstrzygnięć podejmowanych z udziałem sędziego w danej sprawie. Rozstrzygnięcia te mogą być kwestionowane jedynie w drodze właściwych środków zaskarżenia, przysługujących stronie w toku postępowania (por. postanowienie NSA z dnia 29 maja 2012 r., sygn. I OZ 368/12). Samo przeświadczenie strony o prowadzeniu przez sędziów postępowania w sposób wadliwy i nieobiektywny nie stanowi wystarczającej przesłanki uzasadniającej ich wyłączenia. Oceny tej nie może zmienić subiektywne przekonanie strony co do wadliwego, niewłaściwego orzekania sędziów (zob. postanowienie NSA z dnia 5 września 2008 r., sygn. akt I OZ 665/08, Lex 440113). Sformułowane przez H. K. argumentacja wniosku nie znajduje potwierdzenia w konkretnych okolicznościach mogących wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziów. Stosownie do utrwalonych w orzecznictwie poglądów zależność służbowa zachodząca między dyrektorem sądu, a sędziami, z istoty swej nie jest stosunkiem osobistym tego rodzaju, że mógłby on wywołać wątpliwości co do ich bezstronności. Sędziowie są w sprawowaniu swego urzędu niezawiśli, podlegają tylko ustawom i nie mogą być uważani za zainteresowanych wynikiem postępowania funkcjonariuszy lub reprezentantów interesów Skarbu Państwa oraz jego jednostek (wyrok SN z 12 lipca 1991 r., sygn., II CR 657/90, Lex Polonica nr 320563). Należy odróżnić kontakty urzędowe łączące sędziów z innymi osobami w związku z wykonywanymi przez te osoby obowiązkami zawodowymi (jak np. z adwokatami, ławnikami, prokuratorami, radcami prawnymi, kuratorami, czy też dyrektorem sądu) od stosunków osobistych natury emocjonalnej (np. pokrewieństwa, przyjaźni) lub gospodarczej (osobiste powiązania majątkowe, kredytowe itp.). Tylko te drugie stosunki mają charakter stosunków osobistych w rozumieniu art. 19 P.p.s.a., które mogą wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego (por. postanowienie SN z 25 sierpnia 1971 r., I CZ 121/71, Lex Polonica nr 314387, OSNCP 1972, nr 3, poz. 55 i W. Siedlecki, Przegląd orzecznictwa Sądu Najwyższego, PiP 1973, nr 3, s. 112; postanowienie SN z 18 marca 1985 r., II CZ 34/85, Lex Polonica nr 320937; postanowienie SN z 13 grudnia 1984 r., II CZ 133/84, Lex Polonica nr 320897). Ponieważ H. K. nie uprawdopodobnił, że zachodzi uzasadniona wątpliwość co do bezstronności sędziów w niniejszej sprawie, dlatego odmówiono uwzględnienia wniosku w zakresie wyłączenia sędziów WSA Magdaleny Józefczyk oraz WSA Joanny Zdrzałki na podstawie art. 22 § 1, § 2 w zw. z art. 19 i art. 20 § 1 P.p.s.a. Niezależnie od powyższego w sprawie zachodzą przesłanki określone w art. 18 § 1 pkt pkt 6a P.p.s.a., powodujące wyłączenie z mocy ustawy sędziów WSA Krystyny Józefczyk oraz NSA Małgorzaty Wolskiej, którzy brali udział w wydaniu wyroku z dnia 29 maja 2013 r., sygn. II SA/Rz 1080/12, kończącego postępowanie w sprawie. Oznacza to, że sędziowie WSA Krystyna Józefczyk oraz NSA Małgorzata Wolska nie będą brali udziału w orzekaniu w przedmiotowej sprawie, a więc postępowanie w zakresie ich wyłączenia jest bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w związku z art. art. 18 § 1 pkt 6a P.p.s.a. Wyjaśnienia wymaga, że sędzia NSA Maria Piórkowska, w chwili obecnej nie orzeka w WSA w Rzeszowie w związku z jej przejściem w stan spoczynku, dlatego wniosek w zakresie wyłączenia tego sędziego od orzekania w sprawie nie może podlegać rozpoznaniu, i jako bezprzedmiotowy podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. w zw. z art. 19 P.p.s.a.