I SA/Sz 10/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Sędzia WSA – Kazimierz Maczewski po rozpoznaniu w dniu 28 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. A. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia [...], sygn. akt I SA/Sz 10/16 w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia [...] nr [...], [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy od [...] do [...] p o s t a n a w i a: odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Wyrokiem z dnia [...], sygn. akt I SA/Sz 10/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę A. A. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia [...] nr [...], [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy od [...] do [...]. Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem został doręczony pełnomocnikowi skarżącego w trybie doręczenia zastępczego (po dwukrotnym awizowaniu przesyłki w dniach [...] i [...]) na podstawie art. 73 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 - zwanej dalej "p.p.s.a.") w dniu [...] (k. [...]). Postanowieniem z dnia [...] stwierdzono prawomocność ww. wyroku od dnia [...]. W dniu [...] (data nadania w urzędzie pocztowym) pełnomocnik skarżącego wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik skarżącego wskazał, że o sporządzonym uzasadnieniu wyroku dowiedział się w dniu [...], kiedy w związku z długim oczekiwaniem na doręczenie przedmiotowego wyroku wraz z uzasadnieniem udał się do Sądu w celu przejrzenia akt sprawy. Wówczas okazało się, że w aktach znajdowała się zwrócona przez Pocztę Polską przesyłka zawierająca wyrok z uzasadnieniem. Na kopercie były adnotacje o pozostawieniu przez listonosza awiz w dniach [...] i [...]. Pełnomocnik podniósł, że uchybienie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od ww. wyroku było przez niego niezawinione, a spowodowane nieprawidłowym działaniem Poczty Polskiej. Zdaniem pełnomocnika nie dokonano prawidłowego doręczenia w trybie zastępczym na adres do doręczeń, gdyż przesyłki nie były awizowane. Wskazano także na pozostałe nieprawidłowości w działaniu pracownika Poczty, polegające na niezachowaniu trybu dwukrotnego awizowania przesyłek. Jak podkreślił pełnomocnik, na przestrzeni drugiego półrocza ubiegłego roku brak awiz w skrzynce pocztowej wystąpił już po raz trzeci w związku z czym w dniach [...] i [...] były składane skargi na Poczcie Polskiej, w odpowiedzi na które Poczta Polska wskazywała, że jej ustalenia oparte są na oświadczeniach listonosza i nie ma możliwości obiektywnych jednoznacznego potwierdzenia lub wykluczenia reklamowanej sytuacji braku awiz zaś listonosz zapewniał, że awiza zostawia. Powyższe zdarzenia były również powodem złożenia wniosków o przywrócenie terminu do tut. Sądu. Dalej we wniosku opisano stosowany przez pełnomocnika sposób doręczania przesyłek na adres do doręczeń zakładu produkcyjnego skarżącego w S. przy ul. S., gdzie informację o korespondencji odbierała codziennie lub prawie codziennie pracownica skarżącego – M. K., przebywająca na stałe w biurze mieszczącym się pod innym adresem. Wszystkie awiza, które były adresowane do pełnomocnika natychmiast skanowała albo fotografowała i przesyłała MMSem na telefon pełnomocnika. Na podstawie otrzymanych zdjęć awiz, pełnomocnik odbierał na poczcie w S. przesyłki polecone. W ocenie pełnomocnika wyjmowanie awiz dotyczących przedmiotowej sprawy (a także innych) na przestrzeni już kilku lat nigdy nie sprawiało problemów (poza drugim półroczem ubiegłego roku), nie było żadnych sygnałów o braku pierwszych awiz, na podstawie których przesyłki polecone mogły być odbierane przez pełnomocnika. Zwrócił jednak uwagę na to, że do skrzynki pocztowej nigdy nie były wrzucane drugie awiza. Nie było to jednak dla skarżącego istotne, gdyż nie wpływało to na brak powiadomienia o nadejściu przesyłki poleconej i ostatecznie jej nieodebraniu. Te awiza – w ocenie pełnomocnika - były sporządzane w sposób nieprawidłowy bowiem nigdy nie było na nich naklejki z numerem przesyłki ani tego numeru wpisanego ręcznie a w urzędzie pocztowym przesyłka była odszukiwana nie po jej numerze ale po nazwisku adresata, nigdy nie było też wrzuconego do skrzynki drugiego awiza. Końcowo pełnomocnik podkreślił, że w związku z opisaną sytuacją wystąpił w dniu [...] z trzecią skargą do Poczty Polskiej, dotyczącą braku awizowania przesyłki sądowej zawierającej odpis wyroku wraz z uzasadnieniem w przedmiotowej sprawie. Pełnomocnik wniósł także o przeprowadzenie dowodu z załączonych dokumentów – przykładowych kolejnych awiz z ostatnich kilku miesięcy, na okoliczność zaistniałych nieprawidłowości w doręczaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: W myśl art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócić termin. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.). W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 3 p.p.s.a.). Stosownie do treści przywołanych powyżej przepisów, przywrócenie terminu może więc nastąpić jedynie wówczas, gdy spełnione zostały łącznie trzy przesłanki: 1) wniosek o przywrócenie terminu został złożony w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, 2) zainteresowany uprawdopodobnił, że uchybił terminowi bez swojej winy, 3) dopełniona została czynność, dla której określony był termin. Brak choćby jednej z tych przesłanek uniemożliwia przywrócenie terminu. Rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, Sąd uznał, że składając wniosek o przywrócenie terminu w dniu [...] (data złożenia w Sądzie wg prezentaty) wnioskujący dochował terminu określonego w art. 87 § 1 p.p.s.a. Spełnił też warunek dokonania czynności, których termin został uchybiony poprzez wniesienie skargi kasacyjnej. Przechodząc do merytorycznego rozpoznania wniosku należy dokonać oceny przesłanki braku winy w uchybieniu terminu, która pozwoli na ustalenie, czy niedochowanie terminu zostało spowodowane przez przeszkodę w sposób rzeczywisty uniemożliwiającą dokonanie czynności procesowej w przewidzianym dla niej terminie, mając na względzie, że instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy. Wskazać należy, że zgodnie z poglądami wyrażonymi w orzecznictwie, jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu procesowego należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można się domagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Przywrócenie terminu nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Natomiast przywrócenie może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. wyrok NSA z [...], sygn. akt I SA/Ka 1718/96, niepubl.). W orzecznictwie przyjmuje się zgodnie, że uprawdopodobnienie istnienia danej okoliczności jest środkiem zastępczym dowodu w ścisłym tego słowa znaczeniu i nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie (por. wyrok NSA z dnia [...], sygn. akt II SA/Ka 1977/00, niepubl.) Tak więc osoba zainteresowana przywróceniem terminu ma uprawdopodobnić brak swojej winy, czyli powinna uwiarygodnić odpowiednią argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna. W orzecznictwie do niezawinionych przyczyn uchybienia terminowi zalicza się z reguły przerwę w komunikacji, powódź, pożar, inną katastrofę, nagłą chorobę strony, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por. wyrok NSA z dnia [...], sygn. akt I SA/Wr 676/99, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Przy ocenie braku winy przyjmuje się obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy, przy uwzględnieniu uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. W ocenie Sądu, skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, nie wykazał okoliczności potwierdzających brak jego winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku tut. Sądu z dnia [...]. Jako powód uchybienia terminu pełnomocnik skarżącego podał niepozostawienie przez pocztę awiza, informującego o oczekującej na niego na poczcie korespondencji z Sądu. W myśl art. 73 § 1 p.p.s.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe (§ 2). W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (§ 3). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1 (§ 4). Dokonanie doręczenia w trybie art. 73 § 4 p.p.s.a., stanowiące rodzaj fikcji prawnej, stwarza domniemanie doręczenia pisma i wyznacza początek biegu terminu do podjęcia czynności prawnej. Fikcja doręczenia na podstawie powołanego przepisu, w istocie sprowadza się do stwierdzenia, że strona odebrała przesyłkę, podczas gdy fizycznie do takiego odbioru nie doszło. Domniemanie faktyczne wynikające z art. 73 p.p.s.a. może być obalone wówczas, gdy adresat pisma wykaże, iż dane wynikające z dowodu doręczenia nie są zgodne z rzeczywistością. Podkreślić szczególnie należy, w kontekście twierdzeń pełnomocnika, że ze znajdującej się w aktach sprawy przesyłki pocztowej zwróconej do nadawcy jako niepodjętej w terminie wyraźnie wynika, że z powodu niemożności doręczenia adresatowi w dniu [...] przesyłkę poleconą pozostawiono w placówce pocztowej, a zawiadomienie o pozostawieniu pisma ze wskazaniem adresu placówki pocztowej umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata (k. [...] akt sprawy). Na przedmiotowej przesyłce widnieje również adnotacja o powtórnym awizowaniu w dniu [...], a także informacja o zwrocie ww. przesyłki jako niepodjętej w terminie w dniu [...]. Obok powyższych informacji znajdują się stosowne pieczątki oraz podpisy listonosza. We wniosku o przywrócenie terminu pełnomocnik skarżącego podnosił, że osoba uprawniona przez skarżącego do odbioru korespondencji pod adresem do doręczeń, nie znalazła w skrzynce pod tym adresem awiza (wskazany przez niego adres do korespondencji nie jest adresem kancelarii) zaś takie zdarzenie (brak awiz w skrzynce pocztowej adresata) na przestrzeni drugiego półrocza ubiegłego roku wystąpiło już po raz trzeci. Odpowiedzi Poczty Polskiej na składane reklamacje nie doprowadziły do wyjaśnienia tych sytuacji. W ocenie Sądu, twierdzenia pełnomocnika skarżącego w tym przedmiocie są jednostronne i nie zostały zobiektywizowane. Jak już wyżej wskazywano domniemanie faktyczne doręczenia pisma w trybie art. 73 p.p.s.a. może być obalone, gdy adresat pisma wykaże, że dane wynikające z dowodu doręczenia są niezgodne z rzeczywistością zaś jedną z możliwości służących obaleniu tego domniemania jest przeprowadzenie procedury reklamacyjnej. W przedmiotowej sprawie jednak, mimo, iż pełnomocnik skarżącego powołuje się na składane reklamacje do Poczty Polskiej, do wniosku nie zostały złożone żadne pisma potwierdzające powyższe twierdzenia. Natomiast, jak uznał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia [...], sygn. akt II FSK 550/14 brak woli przeprowadzenia procedury reklamacyjnej uniemożliwia skuteczne obalenie domniemania doręczenia pisma w trybie awizowania (publ. LEX nr 1460094). W tym miejscu należy podkreślić, iż awizo korzysta z mocy dowodowej dokumentu urzędowego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...], sygn. akt I FZ 2/16, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl) i aby podważyć jego prawidłowość należałoby uprawdopodobnić, że stwierdzone uchybienia w pracy listonosza lub placówki pocztowej mają na tyle systemowy charakter, że uzasadniają przywrócenie terminu. Z uwagi na to, że analiza akt sprawy potwierdza prawidłowość danych zawartych w zwrotnym potwierdzeniu odbioru, a pełnomocnik skarżącego nie przedłożył żadnych dokumentów na uprawdopodobnienie okoliczności uchybienia w pracy listonosza, należy uznać, że jego stanowisko sprowadza się w zasadzie do gołosłownego oświadczenia o niepozostawieniu awiz w skrzynce listowej. Z kolei, obalenie fikcji doręczenia tylko na podstawie twierdzenia, że awiza nie pozostawiono prowadziłoby do nieuzasadnionego podważenia instytucji z art. 73 p.p.s.a. W każdej bowiem sytuacji strona mogłaby obalić domniemanie doręczenia przesyłki w trybie awizo poprzez zwykłe oświadczenie, że awiza nie zostały umieszczone w skrzynce pocztowej lub zaginęły (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...], sygn. akt I OZ 971/12, LEX OnLine). Ze wskazanych względów nie można przyjąć, że w sposób skuteczny twierdzenia pełnomocnika skarżącego mogły obalić domniemanie doręczenia pisma, wynikające z art. 73 p.p.s.a. Z pewnością takiego przeciwdowodu nie stanowi oświadczenie pełnomocnika o braku awizo oraz przeanalizowane przez Sąd przykładowe awiza dołączone do wniosku, gdyż przyjęcie tego rodzaju dowodów przez Sąd podważałoby sens całej regulacji dotyczącej wprowadzenia tzw. fikcji doręczenia. Sąd nie ma zatem w niniejszej sprawie podstaw do tego, żeby kwestionować prawidłowość doręczenia. Uznać zatem należało, że doręczenie skarżącemu odpisu wyroku z dnia [...] wraz z uzasadnieniem w sposób zastępczy, określony w art. 73 § 4 p.p.s.a., było skuteczne. Mając powyższe na uwadze, zdaniem Sądu, nieodebranie przez pełnomocnika skarżącego korespondencji wskazuje jednoznacznie na brak należytej dbałości o swoje sprawy, a tym samym nie można uznać, że nie zaistniała w sprawie przesłanka winy. Podkreślić przy tym należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że w przypadku, gdy strona reprezentowana jest przez profesjonalnego pełnomocnika, to jego brak winy jest warunkiem przywrócenia terminu przez sąd, bowiem to na nim spoczywa obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Jednocześnie, kryterium należytej staranności jest podwyższone, gdyż profesjonalny pełnomocnik posiada stosowne przygotowanie i znajomość procedur, zapewniające prawidłowe prowadzenie sprawy. Oznacza to, że dla przyjęcia winy pełnomocnika wystarczy nawet lekkie niedbalstwo (postanowienie NSA z [...], II OZ 256/09, LEX nr 574453). Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadnia niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, czy też nieznajomość prawa (postanowienie NSA z 9 czerwca 2011 r., I OZ 402/11). W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 86 § 1 w związku z art. 87 p.p.s.a., Sąd postanowił jak w sentencji.