I SA/Sz 1232/16

Dnia 18 kwietnia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA – Ewa Wojtysiak po rozpatrzeniu w dniu 18 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku [...] o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi [...] na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej obecnie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 18 października 2016 r. nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne za 2008 r. p o s t a n a w i a odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. [...] (zwany dalej "Skarżącym"), reprezentowany przez adwokata, pismem z dnia 17 listopada 2016 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia 18 października 2016 r. nr [....]. Decyzją tą, wydaną po rozpoznaniu sprawy zainicjowanej odwołaniem Skarżącego od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w [...] z dnia 10 października 2012 r. nr [..], ustalającej Skarżącemu wysokość zobowiązania od niezaewidencjonowanego przychodu w zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne za 2008 r. w kwocie [...] zł, Dyrektor Izby Skarbowej w [...] uchylił w całości decyzję organu I instancji i określił Skarżącemu wysokość zobowiązania we wskazanym podatku w kwocie [...] zł. Jednocześnie, w powyższym piśmie z dnia 17 listopada 2016 r. Skarżący zawarł - skierowany do skarżonego organu i do Sądu - wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji do czasu prawomocnego zakończenia postępowania, wskazując, że za uwzględnieniem przedmiotowego wniosku przemawia przedstawiona w skardze argumentacja, świadcząca o wadliwości zaskarżonej decyzji, oraz fakt, że wykonanie tej decyzji może spowodować szkodę w majątku Skarżącego. Podniósł, że (cyt.) "Obecnie prowadzona egzekucja administracyjna jest znacznie uciążliwa dla dłużnika, a nadto toczy się z rażącym naruszeniem przepisów - o dwuinstancyjności, braku wszczęcia postępowania w sprawie określenia zobowiązania podatkowego, a także zawiera szereg błędów, o których jest mowa w zarzutach podniesionych w niniejszej skardze". Stwierdził, że wykonanie tej decyzji powoduje, że Skarżący nie ma możliwości zgromadzenia na rachunku środków niezbędnych na spłatę istniejących już zobowiązań i powoduje trudności w wywiązywaniu się z bieżących zobowiązań, zarówno podatkowych, jak i innych. Dyrektor Izby Skarbowej w [...], postanowieniem z dnia 15 grudnia 2016 r. nr [...], działając na podstawie art. 61 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Postanowienie to doręczono Skarżącemu 28 grudnia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 1 p.p.s.a., wniesienie skargi do sądu administracyjnego nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Stosownie zaś do art. 61 § 3 p.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi, sąd może, na wniosek skarżącego, wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu w całości lub części, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.(...) Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego złożenia wniosku do sądu. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Zgodnie natomiast z art. 61 § 5 p.p.s.a. postanowienie, w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji, sąd może wydać na posiedzeniu niejawnym. Instytucja wstrzymania wykonania ma charakter wyjątkowy. Podstawową przesłanką wstrzymania jest wykazanie – uprawdopodobnienie niebezpieczeństwa wystąpienia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Uzasadnienie wniosku powinno więc odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności), świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest uzasadnione. Konieczna jest spójna argumentacja, poparta faktami oraz odnoszącymi się do nich dowodami, które uzasadniają wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. W postanowieniu z dnia 29 maja 2009 r., oznaczonym sygn. akt I FZ 148/09, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w interesie strony skarżącej leży takie sformułowanie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności, by powołane w nim okoliczności wskazywały na zajście w jej przypadku przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz poparcie twierdzeń w tym zakresie stosownymi dokumentami. Nie jest bowiem wystarczające, by okoliczności przemawiające za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji występowały w sprawie – sąd musi mieć o nich wiedzę i możliwość zweryfikowania tej wiedzy, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciążają stronę (to orzeczenie i następne opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl.). Uzasadniając swój wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, Skarżący wskazał, że prowadzona wobec niego egzekucja administracyjna jest znacznie uciążliwa, toczy się z rażącym naruszeniem przepisów, a zaskarżona decyzja zawiera szereg błędów oraz że wykonywanie tej decyzji skutkuje niemożnością zgromadzenia na rachunku środków niezbędnych na spłatę istniejących już zobowiązań. Do wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Skarżący nie załączył żadnych dokumentów. Oświadczenia i dokumenty, mające zobrazować jego sytuację finansową, majątkową i osobistą Skarżący przedłożył natomiast w związku z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie. I tak, w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach Skarżący podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką. Wykazał, że źródłem utrzymania jest jego renta w wysokości [...] zł i emerytura matki w kwocie [...] zł. Skarżący nie wskazał innych źródeł utrzymania. W kwestii stanu majątkowego, Skarżący oświadczył, że nie posiada nieruchomości, wartościowych rzeczy ruchomych ani oszczędności. Wskazał na ponoszone stałe wydatki na utrzymanie mieszkania ([...] zł), leki ([...] zł), wyżywienie ([...] zł) oraz kredyty ([...]zł). Ponadto, wykonując wezwanie referendarza sądowego do przedłożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń, Skarżący nadesłał kopie następujących dokumentów: – swojego zeznania podatkowego za 2015 r. o wysokości uzyskanego przychodu, wysokości dokonanych odliczeń i należnego ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych za rok 2015 (PIT-28) z zadeklarowanym przychodem z działalności w wysokości [...] zł opodatkowanym stawką podatku 5,5%, wraz z załącznikiem PIT-28A, – umowy Skarżącego z ZUS z dnia 20 października 2016 r. o rozłożeniu na raty należności z tytułu składek wraz z harmonogramem spłaty, – umowy Skarżącego z dnia 5 grudnia 2011 r. dotyczącej najmu pomieszczenia o powierzchni użytkowej [...] m² wraz z aneksem, – decyzji ustalającej Skarżącemu zobowiązanie podatkowe z tytułu podatku od nieruchomości w odniesieniu do mieszkania o powierzchni [...] m², – wydruku z ewidencji przychodów z działalności gospodarczej Skarżącego za grudzień 2016 r., – wydruku z ewidencji przychodów z działalności gospodarczej Skarżącego za 2015 r., – nakazów zapłaty z listopada i grudnia 2016 r. zobowiązujących Skarżącego do zapłaty należności na rzecz Banku [...]. Powyższe dokumenty oraz dane wynikające z postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia 15 grudnia 2016 r., Sąd uwzględnił przy rozpoznawaniu wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W tym miejscu wskazać należy, że zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie poglądem, przesłankę wyrządzenia znacznej szkody należy interpretować jako szkodę (majątkową, a także niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 marca 2010 r., sygn. akt II FSK 1841/09). Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie takich właśnie konkretnych zagrożeń płynących z wykonania zaskarżonej decyzji Skarżący nie uprawdopodobnił. Przedstawiona przez niego argumentacja jest bardzo ogólnikowa i w dużej mierze koncentruje się na wadliwości zaskarżonej decyzji. Tymczasem nie można zarzutów odnoszących się do kwestionowanego aktu lub czynności utożsamiać z podstawami wniosku o wstrzymanie jego wykonania. Wniosek o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności jest pismem innym od skargi w rozumieniu procesowym i podlega odrębnemu uzasadnieniu (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego m.in.: z dnia 14 marca 2008 r., sygn. akt II OZ 217/08; z dnia 6 lipca 2011 r., sygn. akt I OZ 473/11; z dnia 14 marca 2013 r., sygn. akt II OZ 176/13). Rozpatrując taki wniosek, sąd ocenia jedynie, czy w istocie wskazana przez stronę szkoda ma znaczny rozmiar lub istnieje niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Nie dokonuje wówczas oceny zasadności skargi, gdyż ustawa normująca postępowanie przed sądami administracyjnymi nie zawiera regulacji umożliwiającej zastosowanie omawianej instytucji w zależności od oceny prawdopodobieństwa wadliwości zaskarżonego aktu lub czynności. Oceny takiej sąd administracyjny dokonuje bowiem dopiero, wydając wyrok w rozpatrywanej sprawie (art. 132 p.p.s.a.). Zauważyć również należy, że o wystąpieniu okoliczności przemawiających za koniecznością wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie świadczą także dane wynikające ze zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów. Wynika z nich bowiem jedynie, że obecnie Skarżący: – nie prowadzi działalności gospodarczej (działalność zawieszona z dniem 31 grudnia 2016 r.), – uzyskuje miesięczny dochód w postaci renty w wysokości [...] zł, – posiada nieruchomość (lokal mieszkalny), na którym została ustanowiona hipoteka przymusowa, celem zabezpieczenia realizacji zobowiązań w zryczałtowanym podatku dochodowym od przychodów ewidencjonowanych za lata 2006-2007 i w podatku od towarów i usług za listopad-grudzień 2006 r., marzec-sierpień i listopad 2007 r., – posiada zadłużenia wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (zawarto umowę o spłatę zaległości w układzie ratalnym), zaległości w podatku od towarów i usług za lata 2006-2016 w łącznej kwocie [...] zł (wraz z odsetkami obliczonymi na dzień 29 listopada 2016 r.) oraz w podatku dochodowym od przychodów ewidencjonowanych za lata 2007-2015 w łącznej kwocie [...] zł (wraz z odsetkami za zwłokę na dzień 29 listopada 2016 r.), zaległości w banku. Podkreślić należy, że ochrona tymczasowa, jaką jest wstrzymanie wykonania decyzji, nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami jej wykonania, lecz jedynie przed takimi skutkami, których nie można byłoby naprawić w razie ewentualnego uwzględnienia skargi. Tymczasem konieczność zapłaty egzekwowanego świadczenia i związane z tym uszczuplenie majątku dłużnika są zwykłym następstwem takiej decyzji. Nie jest to zatem sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 października 2011 r., sygn. akt II GSK 1799/11), zwłaszcza że prowadzenie egzekucji administracyjnej następuje zgodnie z zasadami "poszanowania minimum egzystencji" zobowiązanego i to przy zastosowaniu środków jak najmniej dla niego uciążliwych. Poza tym powstała w ten sposób ewentualna szkoda ma charakter restytucyjny, gdyż wiąże się ze świadczeniem pieniężnym, które ze swej natury jest świadczeniem odwracalnym. Oznacza to, że w razie ewentualnego prawomocnego uwzględnienia skargi, jeśli strona poniesie szkodę z powodu niezgodnego z prawem działania organu, ma roszczenie o jej naprawienie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 sierpnia 2016 r., sygn. akt I FZ 188/16). W świetle powyższego uznać zatem należało, że Skarżący nie uprawdopodobnił, iż wystąpiły przesłanki do przyznania mu ochrony tymczasowej przewidzianej w art. 61 § 3 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.