I SA/Sz 237/09

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie – - Aleksandra Jawoszek po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Stowarzyszenia M[...] o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie odmowy umorzenia podatku rolnego i podatku od nieruchomości za lata 2004-2008 p o s t a n a w i a: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych Skarżące Stowarzyszenie "M" w D. wraz ze skargą na wyżej powołane postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. złożyło wniosek o zwolnienie z opłat sądowych, który uzupełniło składając urzędowy formularz PPF wnosząc o częściowe przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku, oświadczeniu o majątku i dochodach wnioskodawca wykazał, co następuje. Stowarzyszenie "M" w D. jest organizacją pożytku publicznego, na podstawie odpisu KRS wskazało, że prowadzi działalność związaną ze sportem, działalność stadionów i innych obiektów sportowych, związaną z organizacją targów i wystaw, a także doradztwa w zakresie prowadzenia działalności i zarządzania. Stowarzyszenie nie zatrudnia żadnego członka organizacji, praca Stowarzyszenia oparta jest na wolontariacie. Ponadto wnioskodawca podniósł, że jest w trakcie realizacji projektu inwestycyjnego na przedmiotowej nieruchomości (dzierżawa od Gminy K. gruntów o pow. 85,0688 ha) i wszystkie środki finansowe, wielokrotnie przekraczające kwotę przedmiotu zaskarżenia, zaangażowało w budowę pola golfowego. Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że wysokość kapitału zakładowego wynosi 740.239,75 zł, wartość środków trwałych to kwota 718.184,27 zł, a wartość zysku za ostatni rok obrotowy według bilansu wynosi 3.488,67 zł. Stowarzyszenie posiada rachunek bankowy w Banku "P" O. w S., na którym na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku znajdowała się kwota 890,90 zł. Ponadto wskazano, że Stowarzyszenie spłaca dwie pożyczki zaciągnięte w ramach prowadzonej inwestycji na posiadanej nieruchomości; zobowiązania długoterminowe z tytułu kredytów i pożyczek wynoszą 118.840,00 zł, a zobowiązania krótkoterminowe i fundusze specjalne to kwota 126.003,45 zł. Rozpatrując przedmiotowy wniosek należy stwierdzić co następuje. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Instytucja prawa pomocy jest wprowadzona z myślą o osobach (fizycznych i prawnych oraz jednostkach organizacyjnych), które z uwagi na bardzo trudną sytuację materialną, brak środków pieniężnych nie są w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego, a odmowa udzielenia im pomocy doprowadziłaby do zamknięcia przed nimi możliwości dochodzenia praw przed sądem administracyjnym. Udzielenie prawa pomocy jest bowiem formą dofinansowania strony z Budżetu Państwa. Powinno mieć miejsce jedynie w tych sytuacjach, w których strona nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków finansowych na udział w postępowaniu sądowym jest obiektywnie niemożliwe. Ciężar dowodu spełnienia powyższej przesłanki spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Świadczy o tym użycie w przepisie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże". Do Sądu kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy należy natomiast ocena, czy takie okoliczności zachodzą. Należy przy tym podkreślić, że cytowany przepis stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przytoczone we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty, powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, należy stwierdzić, że Stowarzyszenie nie wykazało, że w jego przypadku zachodzi przesłanka do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W swoim oświadczeniu Stowarzyszenie podało, że według bilansu za ostatni rok kapitał zakładowy wynosi 740.239,75 zł, wartość środków trwałych to kwota 718.184,27 zł i uzyskało zysk w kwocie 3.488,67 zł. Należy zwrócić uwagę, iż stan rachunku bankowego wnioskodawcy na koniec miesiąca poprzedzającego wniesienie wniosku wynosił 890,90 zł. Już na podstawie tych tylko danych można ocenić, że sytuacja Stowarzyszenia nie kwalifikuje się do przyznania zwolnienia od kosztów sądowych, skarżące Stowarzyszenie posiada bowiem środki wystarczające na uiszczenie kosztów sądowych sprowadzających się na obecnym etapie postępowania do wpisu od skargi ustalonego w kwocie 100 zł. W tej sytuacji nie sposób się zgodzić, że poniesienie takiego kosztu jest obiektywnie niemożliwe i pozbawi stronę prawa do Sądu. Zdaniem referendarza sądowego uiszczenie kwoty 100 zł nie będzie miało także wpływu na prowadzoną przez Stowarzyszenie inwestycję w postaci budowy pola golfowego, w związku z którym strona zaciągnęła i spłaca kredyty i pożyczki. W tym miejscu należy wskazać, że ze względu na zasadę wyjątkowego traktowania instytucji prawa pomocy, powszechność obowiązku ponoszenia kosztów sądowych (z wyjątkami wynikającymi wyraźnie z przepisów prawa, do których organizacja pożytku publicznego nie należy) nie można pozwolić na preferencyjne traktowanie innych zobowiązań (np. spłaty kredytów) przyznając im pierwszeństwo przed kosztami postępowania sądowego (por. postanowienie NSA sygn. akt I OZ 83/06). Podkreślić jeszcze raz należy, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, które nie mogą być stawiane jako ostatnie w kolejności ich zaspokajania. Strona podnosi, że jest organizacją pożytku publicznego, nie zatrudnia żadnego ze swoich członków, działa na zasadzie wolontariatu, jednak okoliczności te same przez się nie mogą stanowić przesłanki uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Stanowisko to potwierdził Naczelny Sąd administracyjny, który stwierdził, iż fakt że stowarzyszenie jest organizacją non profit nie zwalnia go od obowiązku zapewnienia środków – chociażby w drodze obowiązkowych składek członkowskich – na prowadzenie działalności statutowej, w zakres której wchodzą również sprawy sądowe (por. postanowienie NSA z dnia 9 czerwca 2006 r., sygn. akt II OZ 317/06, postanowienie NSA z 6 czerwca 2006 r. sygn. akt II OZ 588/06). Strona skarżąca inicjująca postępowanie sądowe powinna zatem przewidzieć możliwość ponoszenia związanych z tym kosztów (por. postanowienie NSA z dnia 9 listopada 2007 r. sygn. akt II OZ 1090/07, postanowienie NSA z 12 lutego 2008 r. sygn. akt II OZ 80/08). Jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy administracyjnej statutu członkowie wnioskującego o pomoc Stowarzyszenia, zobowiązani są do regularnego opłacania składek członkowskich, które wraz z wpływami z odpłatnej działalności gospodarczej i handlowej prowadzonej w ramach działalności statutowej tworzą Fundusze Stowarzyszenia. Natomiast z przedstawionego odpisu z KRS wynika, że celem działania organizacji jest, obok wykazanej we wniosku, inna działalność związana ze sportem (golfem) polegająca na odpłatnej nauce i szkoleniu gry w golfa, odpłatnym wypożyczaniu sprzętu, udostępnianiu obiektów golfowych, prowadzeniu handlowej działalności gastronomicznej na obiektach golfowych. Skoro skarżąca organizacja ma realne możliwości pozyskania środków pieniężnych na opłacenie swojego uczestnictwa w postępowaniu sądowym a z możliwości takiej nie korzysta, nie może skutecznie żądać pokrycia kosztów postępowania przez Skarb Państwa. Mając na uwadze powyższe należało zatem stwierdzić, iż strona skarżąca nie wykazała w sposób przekonywujący, iż znajduje się w sytuacji materialnej, która skutkuje, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w kwocie 100 zł. W związku z tym, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.