I SA/Sz 278/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Iwona Golec po rozpoznaniu w dniu 31 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie z Jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z dnia 12 stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2015 rok p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy D Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W, w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości [...] zł, złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku Spółka wyjaśniła, że nie posiada aktualnie środków na uiszczenie wpisu sądowego w sprawie. Spółka nie rozpoczęła kolejnego sezonu rolniczego, nie otrzymała żadnych dopłat z ARiMR, oczekuje na rozstrzygnięcie wieloletnich sporów z ARiMR, które toczą się przed WSA i mają bezpośredni wpływ na bieżącą sytuację finansową Spółki. Poza tym Spółka prowadzi spór o zwrot podatku VAT za III kwartał 2013 r. w wysokości [...] tys. zł. W oświadczeniu o majątku i dochodach z dnia 27 kwietnia 2016 r. wskazała, że posiada kapitał zakładowy w wysokości (-) [...] zł, środki trwałe o wartości [...] zł oraz że wypracowała zysk w wysokości [...] zł (dane z bilansu za ostatni rok). Przedstawiając dane dotyczące jednego rachunku bankowego wskazała, że na koniec marca br. stan środków wynosił (-)[...] zł. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego Spółka nadesłała kopie następujących dokumentów: - bilansu i rachunku zysków i strat Spółki za 2015 r. - obroty kont aktywnych za III 2016 r. wraz z informacją księgowej i prezesa zarządu o braku przychodów w Spółce w I kwartale br., - obroty kont aktywnych za III 2016 r. ze stanem kasy i środków na rachunkach bankowych, - rozrachunki z dostawcami i odbiorcami za III 2016 r., - wyciągi z rachunku bankowego, - "zerowej" deklaracji VAT-7K Spółki za I kwartał 2016 r.(brak czynności podlegających opodatkowaniu), - zeznania CIT-8 Spółki za okres od 1 stycznia 2014 r. do 31 grudnia 2014 r. ("zerowe" przychody, koszty i dochód). W odpowiedzi na ww. wezwanie Spółka wyjaśniła dodatkowo, że "nie udało się" jej uzyskać zaświadczenia z ARiMR o wysokości dopłat za ostatnie dwa lata. Zwróciła uwagę, że na dołączonym do wniosku rachunku zysków i strat za 2015 r. widnieje kwota [...] zł stanowiąca kwotę dotacji do programu Modernizacja Gospodarstw Rolnych, które otrzymała w 2015 roku oraz brak dopłat za 2014 rok. Spółka nie przedłożyła wbrew wezwaniu zeznania podatkowego za 2015 rok. Rozpoznając wniosek należało zważyć, co następuje. Spółka ubiega się w sprawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżąca jest aktualnie zobowiązana do uiszczenia tytułem wpisów od skarg kwoty łącznie [...] zł w czterech zawisłych przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Szczecinie postępowaniach sądowoadministracyjnych z jej skarg (sprawy o sygn. akt I SA/Sz 276- 279/16), w tym kwoty [...] zł w niniejszej sprawie. Wskazać należy, że zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.) osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Jak wskazuje się w piśmiennictwie i orzecznictwie, osoba prawna zobowiązana jest wykazać, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne środki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (J.P. Tarno: Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi. Wyd. 2, Warszawa 2006, s. 504, za postanowieniem NSA z 28 września 2011 r. sygn. akt I FZ 267/11). Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie od tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, ze zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe ( por. postanowienie NSA z 27 września 2011 r. sygn. akt II GZ 434/11 oraz z 19 stycznia 2010 r., sygn. akt I GZ 1/10, dostępne orzeczenia.nsa.gov.pl). Przedsiębiorstwo, które nie wykazało, iż utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postan. NSA z dnia 01.04.2008r. , sygn. akt I OZ 208/2008, postan. NSA z dnia 15.09.2011r. , sygn. akt I FZ 244/11, postan. NSA z dnia 11.06.2014r. , sygn. akt II FZ 570/14, postan. NSA z dnia 05.06.2014r. , sygn. akt II FZ 646/14). Analizując wniosek skarżącej Spółki oraz informacje i dane zawarte w przedłożonych dokumentach, należy stwierdzić, że nie zasługuje on na uwzględnienie, gdyż Skarżąca nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z przedłożonych dokumentów wynika, że Spółka posiadała na koniec 2015 r. kapitał własny o wartości [...] zł, w tym kapitał (fundusz) podstawowy o wartości (-)[...] zł, fundusz zapasowy [...] zł. Spółka posiada środki trwałe o wartości [...] zł, aktywa obrotowe o wartości [...] zł, w tym zapasy (zaliczki na dostawy) o wartości [...] zł oraz należności krótkoterminowe o wartości [...] zł. Spółka nie posiada należności długoterminowych. Na koniec roku 2015 i na koniec marca br. posiadała w kasie i na rachunkach bankowych środki pieniężne w wysokości [...] zł. Skarżąca Spółka wykazała w bilansie zobowiązania krótkoterminowe o wartości [...] zł z tytułu "inne". Z kolei zarówno w 2014 jak i na koniec 2015 r. Spółka nie posiadała zobowiązań długoterminowych (brak zobowiązań z tytułu kredytów, pożyczek czy innych zobowiązań finansowych). Ze znajdujących się w aktach sądowych dokumentów wynika, że Spółka nie znajduje się w stanie upadłości, ani nie jest prowadzone wobec niej postępowanie układowe. Z bilansu Spółki wynika nadto, że posiada grunty o wartości [...] zł, ostatni rok zakończyła zyskiem o wartości [...] zł, Spółka wykazała na koniec 2015 r. przychód o wartości ok. [...] tys. zł (dane z rachunku zysków i strat). Powyższe oznacza, że sytuacja Spółki jest stabilna. Na bieżąco reguluje zobowiązania i nie ma problemu z dochodzeniem należności od kontrahentów, czy innych podmiotów. Nie ma żadnych zobowiązań z tytułu kredytów czy pożyczek. Posiada majątek o wartości znacznie przekraczającej wysokości wpisu sądowego w sprawie, co zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych stanowi już podstawę do odmowy przyznania prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 19 listopada 2004 r. sygn. akt FZ 463/04 stwierdził bowiem, że osoba prawna dysponująca wciąż majątkiem, którego wartość wielokrotnie przewyższa wysokość wpisu, nie mieści się w hipotezie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Z kolei w postanowieniu z dnia 27.03.2014 r., sygn. akt II GZ 146/14 (dostępne w bazie orzeczeń: orzeczenia.nsa.gov.pl) NSA stwierdził, że uwzględniając zasadę sprawiedliwości, wyrażoną w art. 2 Konstytucji RP, nie można zaakceptować próby ochrony pokaźnego majątku własnego kosztem ogółu społeczeństwa w sytuacji, w której przepis prawa (art. 199 p.p.s.a.) wyraźnie wskazuje podmiot, który powinien ponieść wskazane tam koszty postępowania sądowego. Przepis prawa nie obarczył, co do zasady kosztami postępowania sądowoadministracyjnego społeczeństwa, więc działanie w celu uniknięcia obowiązku partycypowania w ww. kosztach dla zabezpieczenia partykularnego interesu gospodarczego godzi w sprawiedliwość społeczną. Dodatkowo, odnosząc się do argumentacji Spółki sprowadzającej się do stwierdzenia, że nie ma aktualnie przychodów, gdyż nie rozpoczęła kolejnego sezonu rolniczego, należy zwrócić uwagę, że tymczasowy brak przychodów związany z charakterem działalności skarżącej Spółki ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy (działalność rolnicza) nie może uzasadniać konieczności udzielenia jej wsparcia ze środków budżetu państwa w zakresie kosztów sądowych zainicjowanego przez nią postępowania sądowego. Należy dodatkowo zwrócić uwagę, że przedłożone dokumenty (k.41) wskazują na bieżące prowadzenie przez Spółkę rozrachunków z różnymi podmiotami, w tym wspólnikami skarżącej Spółki (L Spółka z o.o., P Spółka z o.o., M P, M D – por. odpis z KRS Spółki k. 12 i n.), od których Spółka może, w razie potrzeby, domagać się wsparcia finansowego w zakresie ww. kosztów sądowych. Należy bowiem zwrócić uwagę, że w przypadku spółek, Kodeks Spółek Handlowych przewiduje instytucję czasowych wkładów wspólników tzw. dopłat. Dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki. Celem zaś dopłat jest przekazanie środków finansowych przez wspólników na dofinansowanie prowadzenia działalności gospodarczej, w tym również na opłacenie niezbędnych kosztów sądowych i ewentualnie opłacenie kosztów zastępstwa procesowego. W sytuacji zatem, gdy Spółka nie dysponuje środkami pieniężnymi niezbędnymi do opłacenia takich koniecznych wydatków, wspólnicy Spółki mają możliwości prawne wesprzeć finansowo utworzony przez nich podmiot prawa, poprzez dofinansowanie działalności spółki nie tylko w formie udzielania pożyczek. Należy także na marginesie zwrócić uwagę na wybiórcze wykonanie przez Spółkę wezwania referendarza sądowego, tj. brak wymaganego zaświadczenia o otrzymanych dopłatach z ARiMR za ostatnie dwa lata, brak zeznania podatkowego za 2015 rok, co uniemożliwia dokonanie ustaleń w zakresie wielkości otrzymanej pomocy z ARiMR, skali prowadzonej przez Spółkę działalności rolniczej, wielkości deklarowanych przychodów i dochodów do opodatkowania za ostatni rok. W ocenie referendarza sądowego, dokonane przez Spółkę, w odpowiedzi na wezwanie do przedłożenia wymaganego zaświadczenia ARiMR, odesłanie do rachunku zysków i strat za 2015 r., nie może być uznane za skuteczne. Wątpliwości budzi też rzetelność przedstawienia przez Spółkę wymaganego wyciągu bankowego. Należy stwierdzić, że treść przedłożonego wydruku nie jest jednoznaczna (k.42). Nie można w oparciu o powyższe uznać, że Spółka przedstawiła wyciąg z posiadanego rachunku bankowego za okres od 10 marca do 10 maja 2016 r. Na podstawie danych zawartych w przedstawionych przelewach (k.43) można jedynie stwierdzić, że Spółka posiada rachunek bankowy o numerze [...], na który w dniu 28 kwietnia 2016 r. wpłynęła kwota [...] zł. Mając na uwadze wszystko powyższe należy stwierdzić, że skarżąca Spółka nie wykazała, że zostały spełnione przesłanki wynikające z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. uprawniające do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Dlatego, mając na uwadze powyższe, na podstawie przepisu art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.