I SA/Sz 33/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA – Jolanta Kwiecińska po rozpoznaniu w dniu 29 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu "B" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...] od postanowienia referendarza sądowego WSA w Szczecinie z dnia 16 listopada 2016 r. odmawiającego zmiany prawomocnego postanowienia z dnia 7 kwietnia 2016 r. wydanego w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi "B." Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 28 października 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu podatku od nieruchomości za 2012 r. oraz za okres od października do grudnia 2013 r. wraz z odsetkami za zwłokę p o s t a n a w i a: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie Postanowieniem z dnia 7 kwietnia 2016 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, odmówił przyznania "B." Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą [...], prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W wyniku rozpatrzenia sprzeciwu wnioskodawcy, postanowieniem z dnia 23 maja 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Spółka złożyła kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku Spółka wskazała, że zaistniała nowa okoliczność istotna dla przedmiotu sprawy, a mianowicie wypowiedzenie umowy dzierżawy dotychczasowemu dzierżawcy P.[...] Sp. z o.o., ze względu na nieopłacenie czynszu oraz podatku od nieruchomości i powstawanie coraz większego zadłużenia. Podniesiono także, że Spółka w wyniku poszukiwania nowego dzierżawcy podpisała umowę dzierżawy z firmą D. Sp. z o.o. z W., jednak efekt tego wynajmu pojawi się z końcem 2016 r. W oświadczeniu o majątku i dochodach Skarżąca podała, że wysokość kapitału zakładowego wynosi [...] zł, wartość środków trwałych [...] zł, zaś strata za ostatni rok obrotowy wyniosła [...] zł. Stan dwóch posiadanych rachunków bankowych na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosił 0 zł. Wskazano także, że Spółka nie prowadzi kasy, zaś ponoszone koszty dotyczą utrzymania obiektu i zatrudnienia prezesa zarządu, przy czym wynagrodzenie z braku środków nie jest wypłacane. Postanowieniem z dnia 16 listopada 2016 r., referendarz sądowy odmówił zmiany prawomocnego postanowienia z dnia 7 kwietnia 2016 r. odmawiającego Spółce przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym uznając, że kolejny wniosek PPF Skarżącej należy rozpoznać - w trybie art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej: "P.p.s.a.") - jako wniosek o zmianę prawomocnego orzeczenia wydanego w przedmiocie prawa pomocy. Referendarz sądowy stwierdził, iż wprawdzie faktycznie zmieniły się dane odnośnie do sytuacji finansowej Spółki w stosunku do tych podanych na potrzeby pierwszego z wniosków PPF, to jednak nie jest to istotna zmiana okoliczności odnoszących się do sytuacji materialnej Spółki. Nie istnieją zatem podstawy do modyfikowania zapadłego uprzednio w sprawie postanowienia z dnia 7 kwietnia 2016 r. o odmowie zwolnienia Spółki od opłat sądowych. W złożonym w terminie sprzeciwie, Spółka wniosła o weryfikację oceny finansowej Spółki, celem przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu wniosku Spółka wskazała, że w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 3 sierpnia 2016 r., przesłała dokumenty finansowe, z których wynika niemożność pokrycia jakichkolwiek kosztów finansowych. Środki trwałe są przeznaczone do podstawowej działalności czyli wynajmu, zaś szerszy zakres działalności zgłoszony do KRS, nie przekłada się bezpośrednio na możliwość osiągania innych przychodów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 260 § 1 i 2 P.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Podkreślenia wymaga, że Spółka złożyła już kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Poprzedni został prawomocnie załatwiony odmownie. Stąd trafnie referendarz sądowy uznał, że ów kolejny wniosek należy potraktować jako wniosek o zmianę prawomocnego postanowienia w sprawie odmowy przyznania Skarżącej prawa pomocy w żądanym zakresie. Zgodnie z art. 165 P.p.s.a., postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Przez "zmianę okoliczności sprawy" w rozumieniu tego przepisu należy rozumieć wszelkie zmiany w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązujących przepisach prawnych, które uzasadniają wydanie postanowienia odmiennej treści niż uprzednio wydane. W rozpatrywanej sprawie, Skarżąca nie wykazała, aby pogorszyła się jej sytuacja materialna. Treść obecnie rozpatrywanego wniosku jest w zasadzie tożsama z poprzednim wnioskiem, już prawomocnie rozpoznanym. Okoliczności sprawy nie uległy istotnej zmianie. W obu wnioskach o przyznanie prawa pomocy Spółka wskazała, że wysokość jej kapitału zakładowego wynosi [...] zł. Wartość środków trwałych w pierwszym wniosku PPF została wykazana na kwotę [...] zł, natomiast w drugim na kwotę [...] zł czyli zwiększyła się. Natomiast tendencję zmniejszającą należy odnotować faktycznie odnośnie przychodów Spółki, które za 2015 r. wyniosły [...] zł, zaś na dzień 30 czerwca 2016 r. –[...] zł, choć rok obrotowy jeszcze się nie zakończył, a Spółka – jak sama podaje – spodziewa się przychodów z tytułu nowo zawartej umowy dzierżawy nieruchomości. Sąd podziela stanowisko referendarza sądowego, iż okoliczność ta, nie może wpłynąć na zmianę stanowiska w zakresie zdolności Spółki do poniesienia kosztów sądowych i zmianę postanowienia z dnia 7 kwietnia 2016 r., odmawiającego Spółce przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wykazywane wielkości (kapitał zakładowy, aktywa trwałe, przychody) nadal przewyższają wysokość ciążącego aktualnie na Spółce wpisu od złożonej skargi w kwocie [...] zł. Nadto, poza wskazanymi okolicznościami, pozostała część uzasadnienia wniosku Spółki praktycznie pokrywa się z tym, zawartym w pierwszym ze złożonych wniosków o przyznanie prawa pomocy, co do braku obrotów gotówkowych (nieprowadzenie kasy), oraz zerowego stanu rachunków bankowych, ponoszenia wydatków związanych z utrzymaniem obiektu, biura i zatrudnienia prezesa zarządu, zaległościami w wypłacie wynagrodzenia. Zdaniem Sądu, referendarz sądowy w pełni zasadnie uznał, że nie nastąpiła istotna zmiana okoliczności sprawy uzasadniająca zmianę prawomocnego postanowienia dnia z 7 kwietnia 2016 r. Także argumenty zawarte w sprzeciwie są ogólnikowe i nie wnoszą nic nowego do sprawy. Należy zwrócić uwagę na trafny pogląd prezentowany w orzecznictwie, że osoba prawna powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada jakiekolwiek środki majątkowe czy dochody, natomiast przyznanie stronie prawa pomocy powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z 6 października 2004 r., GZ 61/04). Skarżąca nie wskazała także, aby zamierzała zawiesić prowadzoną działalność gospodarczą, bądź, że objęta jest postępowaniem likwidacyjnym, upadłościowym, układowym lub naprawczym. Jak podnosi się w orzecznictwie, przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z dnia 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08). Oceny tej nie zmienia również wskazywana przez Spółkę, strata z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Wykazanie straty nie musi oznaczać utraty płynności finansowej przez przedsiębiorcę i nie przesądza automatycznie o konieczności przyznania wsparcia ze środków publicznych. Strata powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania i nie świadczy o braku środków finansowych (por. postanowienia NSA: z 10 września 2013 r., II GZ 489/13; z 22 marca 2011 r., II GZ 112/11). Ponadto zgodzić należy się ze stanowiskiem, iż osoba prawna nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo że podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie NSA z dnia 29 marca 2011 r., I OZ 191/11). Za słuszny, należy przyjąć argument zawarty w zaskarżonym postanowieniu o możliwości dokonania dopłat przez wspólnika. Spółka nie wykazała, że nie jest w stanie uzyskać wsparcia finansowego od wspólników. Tymczasem przepis art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1578) przewiduje możliwość zobowiązania wspólników do dopłat w granicach liczbowo oznaczonej wysokości w stosunku do udziału. Na tle tego przepisu wskazuje się, że dopłaty wspólników mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych (zob. postanowienie NSA z 20 lutego 2014 r., II FZ 146/14). Natomiast bierność w kwestii ewentualnej zmiany umowy spółki, bądź podjęcia innych działań skutkujących dokonaniem przez wspólników wpłat do spółki dodatkowych sum, nieobjętych powołanym przepisem, stanowi kolejny argument przemawiający za odmową przyznania wnioskowanego prawa pomocy i brakiem podstaw do traktowania w sposób uprzywilejowany (por. postanowienia NSA: z 11 grudnia 2015 r., II FZ 871/15; z 20 października 2015 r., II FZ 812/15). Ze względu na powyższe możliwości, udzielenie żądanego wsparcia ze środków publicznych oznaczałoby takie właśnie uprzywilejowanie Skarżącej. W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że podmiot który nie wykazał, iż utracił płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinien partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienia NSA z 24 czerwca 2008 r., sygn. akt l GZ 147/08, z dnia 9 lipca 2008 r., sygn. akt l FZ 265/0 i z dnia 1 kwietnia 2008r., sygn. akt I OZ 208/08). Mając na uwadze powyższe, uznając że zaskarżone postanowienie referendarza sądowego odpowiada prawu, na podstawie art. 260 § 1, 2 i 3 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.