I SA/Sz 610/24
WyrokWSA w Szczecinie2025-03-12
Skład orzekający: Elżbieta Dziel, Wiesława Achrymowicz, Bolesław Stachura
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wydatki na ekwiwalent za urlop wypoczynkowy oraz na premie i nagrody dla pracowników placówki oświatowej, finansowane z dotacji oświatowej, mogą być uznane za wydatki bieżące służące realizacji zadań w zakresie kształcenia, wychowania i opieki?Ratio decidendi
Wydatki na ekwiwalent za urlop wypoczynkowy nie stanowią wynagrodzenia za pracę i nie są związane z realizacją zadań oświatowych, przez co nie mogą być pokrywane z dotacji oświatowej. Podobnie, premie i nagrody dla pracowników mogą być finansowane z dotacji oświatowej tylko wtedy, gdy ich przyznawanie jest ściśle powiązane z realizacją zadań w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, a nie mają charakteru motywacyjnego czy uznaniowego bez takiego powiązania. W niniejszej sprawie, wydatki na ekwiwalent za urlop oraz na premie i nagrody zostały uznane za wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem dotacji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła zwrotu dotacji oświatowej wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem. Stowarzyszenie S. S. J. M. otrzymało dotację na prowadzenie Szkoły Podstawowej przy Młodzieżowym Ośrodku Szkoleniowym. Organy administracji uznały, że część dotacji została wydatkowana niezgodnie z przeznaczeniem, w tym na ekwiwalent za urlop wypoczynkowy oraz na premie i nagrody dla pracowników. Stowarzyszenie kwestionowało te ustalenia, argumentując, że wydatki te są dopuszczalne. Sprawa przeszła przez postępowanie przed Starostą, Samorządowym Kolegium Odwoławczym, Wojewódzkim Sądem Administracyjnym i Naczelnym Sądem Administracyjnym.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę Stowarzyszenia S. S. J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 31 lipca 2024 r. nr SKO/KD/503/921/2024 w przedmiocie zwrotu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Dziel (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz, Sędzia WSA Bolesław Stachura Protokolant starszy inspektor sądowy Edyta Wójtowicz po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 12 marca 2025 r. sprawy ze skargi S. S. J. M. z siedzibą w S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 31 lipca 2024 r. nr SKO/KD/503/921/2024 w przedmiocie zwrotu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2024 r. [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło w całości decyzję Starosty [...] z dnia [...] września 2021 r. nr [...] i określiło wysokość dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem przez S. S. P. przy M. O. S. w S. , dla której organem prowadzącym jest S. S. J. M. w kwocie [...]zł, która podlega zwrotowi do budżetu Powiatu S. wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych od dnia przekazania ostatniej raty dotacji, tj. [...] grudnia 2019 r.
Decyzję wydano w następującym stanie faktycznym sprawy:
Decyzją z dnia [...] września 2021 r. Starosta [...] określił Stowarzyszeniu wysokość i nakazał zwrot dotacji w kwocie [...]zł wykorzystanej przez Szkołę
w 2019 r. niezgodnie z przeznaczeniem, wraz z odsetkami.
Jako podstawą prawną decyzji wskazał przepisy art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735, dalej: "k.p.a."), art. 21 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2020 r. poz. 1325 ze zm., dalej : "O.p.") w związku z art. 60 pkt 1, art. 67 i art. 252 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2021 r. poz. 305, dalej: "u.f.p.") oraz art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 2029 ze zm., dalej: "u.f.z.o.").
Organ I instancji wyjaśnił, że na kwotę [...]zł dotacji podlegającej zwrotowi składa się: [...] zł ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy, [...] zł wydatków na premie i nagrody dla nauczycieli, dyrektora Szkoły, psychologów i pedagogów, [...] zł wydatków na nagrody dla głównego księgowego i sekretarki, [...] zł wydatku na nagrodę dla zleceniobiorcy, [...] zł wydatku poniesionego na nagrodę dla dyrektora M. O. S., [...] zł wydatku na remont pomieszczeń sanitarnych oraz dostawę i montaż stolarki drzwiowej.
Nie zgadzając się z powyższą decyzją, Stowarzyszenie wniosło odwołanie domagając się uchylenia decyzji organu I instancji w całości i umorzenia postępowania.
Decyzją z dnia [...] lutego 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze
w S. utrzymało w mocy decyzję Starosty [...] z dnia 8 września
2021 r.
Organ odwoławczy przywołał treść przepisów stanowiących jej podstawę prawną – art. 252 ust. 1 pkt 1, art. 60 pkt 1, art. 61 ust. 1 pkt 4, art. 67 u.f.p. oraz art. 25 i 35 u.f.z.o. oraz wyjaśnił ich treść. Zwrócił uwagę, że dotacja oświatowa może być wydatkowana na pokrycie wydatków bieżących, do których zaliczają się wynagrodzenia
i finansowanie zadań organu prowadzącego określonych w prawie oświatowym, a także na zakup określonych środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych.
W każdym przypadku dotacje są przeznaczone na dofinansowanie realizacji zadań placówek, w niniejszej sprawie na realizację zadań S. S. P. przy M. O. S. w S. , wyłącznie w zakresie kształcenia, wychowania i opieki.
W odniesieniu do zakwestionowanego wydatku na ekwiwalent za urlop wypoczynkowy w łącznej wysokości [...] zł, organ odwoławczy wyjaśnił, że wydatek ten nie jest wydatkiem z art. 35 u.f.z.o., gdyż jako rekompensata za niewykorzystany urlop nie ma związku z wykonywaną pracą; świadczenie takie nie jest składnikiem wynagrodzenia i nie odnosi się do pracy, gdyż należne jest w związku z ustaniem stosunku pracy oraz zaprzestaniem świadczenia pracy i nie jest przewidziany jako wynagrodzenie pracownika przysługujące za świadczoną pracę. Dla oceny trafności rozstrzygnięcia nie ma znaczenia rodzaj umowy i świadczonej pracy, gdyż - ekwiwalent nie stanowi świadczenia za pracę.
W odniesieniu do zakwestionowanych wydatków na premie i nagrody dla nauczycieli, dyrektora Szkoły, psychologów i pedagogów w łącznej wysokości [...] zł, organ odwoławczy wyjaśnił, że niewątpliwie świadczenia te stanowią składnik wynagrodzenia. Zwrócił jednak uwagę, odwołując się do "przepisów płacowych obowiązujących w Szkole", tj. regulaminu wynagradzania Stowarzyszenia z dnia
[...] sierpnia 2017 r. wraz z aneksami oraz oświadczenia Prezesa Stowarzyszenia z dnia [...] grudnia 2020 r., że nie zostały w nich określone zasady czy warunki, przesłanki przyznawania premii (nagród). Tym samym, nie można ustalić, aby zasady przyznawania premii miały związek z kształceniem, wychowaniem i opieką nad uczniami Szkoły. Organ stwierdził, że z oświadczenia Prezesa jednoznacznie wynika, że premie (nagrody) miały charakter motywacyjny, a więc dotyczyły przyszłej pracy pracowników, a tym samym nie były związane z wykonaną już pracą na rzecz placówki i zrealizowanymi w niej zadaniami oświatowymi.
Wobec powyższego, zdaniem organu odwoławczego zasadne okazało się także rozstrzygnięcie Starosty w zakresie zakwestionowanego wydatku w wysokości [...] zł na nagrody dla głównego księgowego i sekretarki.
Odnośnie wydatku na nagrodę w wysokości [...] zł dla zleceniobiorcy z okazji Dnia Edukacji Narodowej organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji prawidłowo odwołał się do treści umowy zlecenia i jej aneksów, rachunku zleceniobiorcy o ilości przepracowanych godzin, regulacji płacowych Stowarzyszenia i zasadnie stwierdził, że nie wynika z nich, aby do umowy zlecenia odnosiły się regulacje dotyczące premii (nagród), a także, aby wynikało z tychże regulacji, że premia dla zleceniobiorcy ma związek z kształceniem, wychowaniem i opieką nad uczniami Szkoły. Kolegium stwierdziło, że zarzut odwołania, jakoby organ nie rozumiał przepisów i oparł się wyłącznie na art. 734 § 1 i 2 K.c., nie znajduje potwierdzenia ani w uzasadnieniu decyzji ani w materiale zgromadzonym w sprawie.
Organ odwoławczy wskazał dalej, że z omówionych wyżej względów organ
I instancji zasadnie określił dotację w kwocie [...]zł, to jest część nagród przyznanych Dyrektorowi M. O. S. jako podlegającą zwrotowi, gdyż nie stanowi ona wydatku z art. 35 u.f.z.o. Dodał przy tym, że wszystkie nagrody (premie) zostały ustalone na podstawie dokumentacji płacowej uzyskanej w trakcie kontroli i zawartych w załącznikach do protokołu kontroli imiennych wykazów.
Podobnie, w zakresie wydatku w wysokości [...] zł na remont pomieszczeń sanitarnych oraz dostawę i montaż stolarki drzwiowej w budynku w S. przy ul. [...], organ odwoławczy stwierdził, że podlega ona zwrotowi jako wydatkowana niezgodnie z art. 35 u.f.z.o. Organ ustalił, że w tym budynku, wynajmowanym przez M. R. – prezesa Stowarzyszenia, realizowane są zadania M. O. S. z funkcjonującą S. S. P.. Organ odwoławczy przywołał ustalenia organu I instancji w sprawie, wskazał na zgromadzony w tym zakresie materiał dowodowy (m.in. umowę najmu tej nieruchomości z dnia [...] sierpnia 2017 r., protokół oględzin sanitariatów w budynku w S. przy ul. [...] przeprowadzonych dnia [...] grudnia 2020r. wraz z załącznikami, faktury za materiały i usługi remontowe) i stwierdził, powołując się przy tym na postanowienia K.c. że analiza powyższych dokumentów, w tym zapisów umowy najmu przedmiotowej nieruchomości, prowadzi do wniosku, iż nieruchomość w dacie jej wynajęcia to jest
w sierpniu 2017r., była zdatna do prowadzenia w niej Szkoły. Pomimo tego, niespełna półtora roku później, najemca przeprowadził gruntowny remont wynajmowanej nieruchomości, w tym dokonał wymiany drzwi oraz całkowitej zmiany sanitariatów. Powyższe przeczy temu, aby koszty remontów związane były z procesem kształcenia, wychowania czy opieki nad uczniami Szkoły. Krótki czas eksploatacji wynajmowanego budynku nie mógł doprowadzić do takiego jego zniszczenia, który uzasadniałby przeprowadzenie gruntownego remontu tym bardziej, że najemca zobowiązał się do dokonania napraw wynikających z bieżącej eksploatacji wynajmowanego budynku, to jest prowadzenie w nim Szkoły.
Organ odwoławczy wskazał przy tym, że istotna jest w sprawie także ta okoliczność, że beneficjentem dotacji oświatowej jest Stowarzyszenie którego prezesem jest M. R., który zgodnie z zapisem w KRS jest uprawniony do składania w imieniu Stowarzyszenia oświadczeń woli obok uprawnienia dwóch członków zarządu łącznie, a zgodnie z § 22 ust. 2 statutu Stowarzyszenia, decyzje w sprawach majątkowych Stowarzyszenia podejmuje Zarząd. Organ wskazał dalej, że uchwałą nr [...] z dnia [...] lutego 2010r. Walnego Zebrania Członków Stowarzyszenia, którego przewodniczącym był M. R., powołano M. R. na dyrektora M. O. S. w S. . M. R. jest także właścicielem przedmiotowego budynku i wynajmującym ten budynek M. O. S. w S. (dane z Księgi Wieczystej nr [...], umowa najmu z dnia [...] sierpnia 2017r.). Umowę najmu w imieniu Stowarzyszenia podpisała K. B. działająca z upoważnienia M. R. (upoważnienie z dnia [...] lutego 2017r.).
Mając powyższe na uwadze, organ odwoławczy stwierdził, że jedynie formalnie występują w sprawie dwa odrębne podmioty, to jest Stowarzyszenie jako organ założycielski Szkoły działającej przy M. O., na której działalność organ pobrał dotację oraz wynajmujący budynek, w którym działalność prowadzi Szkoła, a której koszty pokrywane są z dotacji. Formalnie zatem nastąpiło przesunięcie środków dotacyjnych w całości z masy podmiotu dotacji - Stowarzyszenia do innego podmiotu - właściciela wynajmowanego budynku. Faktycznie jednak występuje ta sama osoba, to jest M. R. jako prezes Zarządu Stowarzyszenia decydujący o sprawach majątkowych tego Stowarzyszenia oraz dyrektor placówki kierujący jej pracą, a także jako właściciel wynajmowanego Stowarzyszeniu budynku. Organ zwrócił jeszcze uwagę, że z umowy najmu, jej aneksów oraz kwot rozliczenia dotacji wskazanych w protokole kontroli wynika, że przeważająca kwota pobranej przez Stowarzyszenie dotacji wydatkowana została na czynsz najmu oraz remont budynku wynajmowanego przez Stowarzyszenie od M. R.. Powyższe, łącznie z krótkim czasem eksploatacji wynajmowanego budynku, wskazuje, w ocenie organu odwoławczego, że wydatki na remont pokryte z dotacji nie wynikały z konieczności zapewnienia przez Szkołę możliwości kształcenia, wychowania i opieki nad uczniami, lecz stanowiły wykorzystanie środków publicznych na sfinansowania generalnego remontu budynku będącego własnością M. R., który jednocześnie reprezentuje organ założycielki i prowadzoną przez ten organ Szkołę.
Nie zgadzając się z powyższą decyzją, Stowarzyszenie reprezentowane przez pełnomocnika będącego radcą prawnym, wniosło na nią skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji
i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania, w tym zastępstwa procesowego, według obowiązujących przepisów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 1 czerwca
2022 r. sygn. akt I SA/Sz 214/22 uchylił zaskarżoną decyzję oraz zasądził od SKO
w S. na rzecz strony skarżącej, kwotę [...]zł, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Sąd I instancji uznał za prawidłowe stanowisko SKO, według którego wydatki na ekwiwalent za urlop wypoczynkowy; na premie i nagrody dla nauczycieli; na nagrody dla głównego księgowego i sekretarki; na nagrodę dla zleceniobiorcy; na nagrodę dla dyrektora M. O. S. nie są wydatkami poniesionymi na cele kształcenia, wychowania i opieki.
I tak, odnośnie do pierwszego z nich, sąd I instancji wskazał, że wydatek ten nie jest wydatkiem z art. 35 u.f.z.o., gdyż jako rekompensata za niewykorzystany urlop nie ma związku z wykonywaną pracą. Świadczenie takie nie jest składnikiem wynagrodzenia i nie odnosi się do pracy, gdyż należne jest w związku z ustaniem stosunku pracy oraz zaprzestaniem świadczenia pracy i nie jest przewidziany jako wynagrodzenie pracownika przysługujące za świadczoną pracę. Zasadnie zatem organ ocenił na podstawie listy płac - imiennego zestawienia z protokołu kontroli, że kwota wydatkowana na ten cel nie powinna zostać pokryta z dotacji, przez co podlega ona zwrotowi.
Odnośnie wypłaconych premii, sąd I instancji wskazał, że wydatki te, choć mogą być bieżącymi, nie są wydatkami, które kwalifikuje się jako wydatki, o których mowa
w art. 35 u.f.z.o. a więc jako wydatki poniesione w celu realizacji zadań szkoły w zakresie kształcenia, wychowania i opieki. Analizowany przepis ma charakter materialnoprawny, reguluje bowiem uprawnienia podmiotu otrzymującego dotację poprzez dookreślenie, na jakie cele dotacja może być wykorzystana.
Za niezasadne sąd uznał przy tym zarzuty naruszenia art. 13, art. 22 ust. 1, art. 29 § 1, art. 78 § 1, art. 771-773 w zw. z art. 78 § 2, art. 80 K.p. w zw. z art. 35 u.f.z.o., poprzez błędne uznanie, że premie wypłacane pracownikom przez pracodawcę nie stanowią wynagrodzenia pracowników na podstawie stosunku pracy i w związku z tym nie realizują celów określonych w art. 35 u.f.z.o., wobec czego, wydatek ten nie może być pokrywany z dotacji oświatowych. Przede wszystkim sąd wskazał, że wymienione przez skarżącego przepisy kodeksu pracy dotyczą podstawowych zasad prawa pracy. Podniesione zarzuty i ich uzasadnienie nie podważyły w ocenie sądu, stanowiska organu który trafnie zaaprobował stanowisko organu I instancji, że premie wypłacone pracownikom w 2019r. na poziomie łącznie [...] zł nie mogły być finansowane
z dotacji oświatowej. Organ zasadnie wskazał, że wynagrodzenia dla pracowników i wypłacana im premia nie są tożsamymi należnościami. Jak zasadnie wskazał organ, Stowarzyszenie nie wyjaśniło konkretnie jak kalkulowało wypłacane premie poszczególnym pracownikom i w związku z jakimi okolicznościami. Takiej odpowiedzi nie daje Rozdział 15 Regulaminu wynagradzania, zarządzenie dyrektora dotyczące przyznania premii uznaniowej, gdzie nie określono zasad ich przyznawania, a jedynie określono osoby, którym przyznawane są premie oraz organ uprawniony do ich przyznania. Również wyjaśnienia M. R. nie dają możliwości uznania, że służą te premie celom z art. 35 u.f.z.o. Zasadnie zatem organ wskazał, że dokonanie takiej weryfikacji wymaga wskazania jakie dodatkowe zadania związane z procesem kształcenia stanowiły podstawę przyznania i wypłaty nagród (premii).
Zdaniem sądu I instancji, zasadnie organ wskazał, że dotacja nie może być traktowana na takich samych zasadach jak wypracowany zysk czy gratyfikacje za realizację określonych zadań. Omawiana dotacja ma bowiem służyć realizacji zadań szkoły w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej. Wypłacane premie tego celu nie realizowały stanowiąc w istocie przysporzenie majątkowe dla pracowników, bez wykazanego uzasadnienia, nawiązującego do wykonywania obowiązków pracownika. Jak słusznie wskazał organ, beneficjentem premii powinno być dziecko, a nie nauczyciel. W przeciwnym razie premia ma charakter motywujący nauczyciela i nie może być pokryta z dotacji oświatowej.
W ocenie sądu I instancji, brzmienie art. 35 u.f.z.o. nakazywało zatem wykluczyć możliwość sfinansowania z dotacji przyznanej w niniejszej sprawie, premii dla pracowników – nauczycieli, księgowej, sekretarki, Dyrektorowi M. O. S. zatrudnionych w szkole na podstawie stosunku pracy i dla zleceniobiorcy.
Odnosząc się do wydatków na remont, sąd I instancji wskazał, że w myśl art. 10 ust. 1 pkt 1 i pkt 3 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (Dz. U. z 2019 r. poz. 1148 ze zm., dalej: " u.p.o."), organ prowadzący szkołę lub placówkę odpowiada za jej działalność. Do jego zadań należy w szczególności zapewnienie warunków działania szkoły lub placówki, w tym bezpiecznych i higienicznych warunków nauki, wychowania i opieki (pkt 1), a także wykonywanie remontów obiektów szkolnych oraz zadań inwestycyjnych w tym zakresie (pkt 3). Zgodnie z poglądami wyrażanymi w orzecznictwie sądowym, które skład orzekający podzielił, z treści tych przepisów wynika wprost, że adresatem obowiązków w nich wyszczególnionych jest przede wszystkim organ prowadzący szkołę. Z woli ustawodawcy obowiązki z art. 10 ust. 1 pkt 1 i 3 u.p.o. wprost i bezpośrednio zostały nałożone na podmiot prowadzący szkołę. Nie ma więc wątpliwości co do zakresu wskazanej normy prawnej. Stąd skoro ustalenia kontroli obejmowały zakres robót, wykonanych robót, to rolą organu była ocena czy służyły one, te wydatki, wskazanym w art. 35 u.f.z.o. celom. Stąd ocenę organu, zdaniem sądu I instancji, uznać należy za wykraczającą poza ramy dyspozycji o której mowa w art. 35 u.f.z.o.
Sąd I instancji zalecił, by ponownie prowadząc postępowanie organ dokonał oceny poniesionego wydatku poprzez pryzmat art. 35 u.f.z.o. i obowiązków podmiotu prowadzącego szkołę stosownie do art. 10 u.p.o.
Odnosząc się do przepisów określających pojęcie "wydatków bieżących" zawartych w u.f.p., sąd I instancji wskazał, że niewątpliwie do wydatków bieżących w zakresie działalności dydaktycznej, opiekuńczej i wychowawczej zaliczyć należy wydatki związane z ponoszeniem kosztów osobowych i materiałowych, a także kosztów utrzymania (eksploatacji) obiektów własnych i korzystania z obiektów obcych. W świetle powyższego wydatki związane z bieżącym remontem pomieszczeń których celem jest zapewnienie bezpieczeństwo, higiena dziecka, można uznać za wydatki przeznaczone na realizację zadań szkoły w zakresie kształcenia, wychowania i opieki. Istotne jest to że zakres robót, wydatków miał na celu zapewnienie bezpieczeństwa, higieny podopiecznym.
Sąd I instancji podkreślił, że szkoła prowadzona przez Stowarzyszenie otrzymuje dotacje na własne zadania realizowane w zakresie kształcenia, wychowania i opieki.
W ramach dofinansowania mogą być finansowane wszystkie potrzeby związane z jej funkcjonowaniem w sferze zadań dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych. Sąd zaakcentował przy tym, że dotacja nie jest przeznaczona na ogólne sfinansowanie zadań placówek. Stąd też zasadnie organy obu instancji przyjęły, że w ramach dotacji dofinansowanie może obejmować jedynie zadania w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej, realizowane wobec uczniów przez konkretną placówkę. To uczniowie mają w rezultacie korzystać z tej dotacji.
Co do naruszenia przepisów art. 6, art. 7, art. 8, art. 15, art. 77, art. 80 i art. 107 k.p.a., sąd I instancji uznał, że zarzuty skargi i w tym zakresie są nieuzasadnione. Nie doszło też do naruszenia zasady pogłębiania zaufania do organów administracji publicznej i zasady udzielania informacji.
Sąd I instancji wskazał, że odnośnie wydatków na remont w ponownym postępowaniu przyjmując dokonaną przez sąd wykładnię przepisów mających zastosowanie w sprawie tj. art. 35 u.f.z.o. i art. 10 u.p.o., organ dokona oceny wydatków mając na uwadze zgromadzony materiał dowodowy.
Od powyższego wyroku, Stowarzyszenie wywiodło skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny, wyrokiem z dnia 23 listopada 2023 r. sygn. akt I GSK 1540/22 oddalił skargę kasacyjną.
Sąd kasacyjny uznał za niezasadne zarzuty naruszenia przez sąd I instancji przepisów postępowania, tj.; art. 141 § 4 oraz art. 134 § 1 p.p.s.a. i to w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.
Powołując następnie treść art. 35 ust. 1 u.f.z.o. oraz art. 10 ust. 1 u.p.o., Sąd kasacyjny wskazał, że z przytoczonych regulacji wynika, że dotacja oświatowa może zostać wykorzystana wyłącznie na te wydatki bieżące danej szkoły lub placówki, które realizować będą zadania w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej.
Sąd kasacyjny zgodził się ze stanowiskiem sądu I instancji i odczytaniem normy art. 35 ust. 1 u.f.z.o. w kontekście nagród, że nie mieszczą się one w pojęciu bieżących wydatków, które mogą być sfinansowane z dotacji oświatowej.
Odnosząc się do wypłaconych premii, sąd kasacyjny odwołał się do orzecznictwa Sądu Najwyższego i wskazał, że jeżeli premia stanowi stały, systematycznie wypłacany składnik wynagrodzenia osoby realizującej cele działalności placówki wychowania przedszkolnego, szkoły lub placówek w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym kształcenia specjalnego i profilaktyki społecznej, przy założeniu że jej uzyskanie zależne jest od osiągnięcia dodatkowych, określonych przez pracodawcę założeń związanych z realizacja celów szkoły, zwłaszcza, gdy jej wypłata jest zapisana w umowie o pracę a pracownikowi przysługiwałoby roszczenie o jej zapłatę, to ten element wynagrodzenia może być sfinansowany z dotacji oświatowej. Oczywiście w granicach wynikających z art. 35 ust. 1 u.f.z.o.
Na związanie wydatku – wypłaconych premii - z realizacją celów finansowanych z dotacji oświatowej wskazał w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku sąd I instancji, a wcześniej organ w zaskarżonej decyzji.
Sąd kasacyjny wskazał, że jak zauważył sąd I instancji, dotacja ma służyć realizacji zadań szkoły w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej. Wypłacane premie tego celu nie realizowały stanowiąc w istocie przysporzenie majątkowe dla pracowników, bez wykazanego uzasadnienia, nawiązującego do wykonywania obowiązków pracownika. Trafnie przy tym sąd I instancji zaznaczył, że Stowarzyszenie nie wyjaśniło konkretnie jak kalkulowało wypłacane premie poszczególnym pracownikom i w związku z jakimi okolicznościami. Takiej odpowiedzi nie dał Rozdział 15 Regulaminu wynagradzania, zarządzenie dyrektora dotyczące przyznania premii uznaniowej, gdzie nie określono zasad ich przyznawania, a jedynie określono osoby, którym przyznawane są premie oraz organ uprawniony do ich przyznania.
Zdaniem sądu kasacyjnego, skarżący skutecznie nie podważył ustaleń faktycznych sądu I instancji.
Sąd kasacyjny wskazał następnie, że zgodnie z art. 171 § 1 K.p. w przypadku niewykorzystania przysługującego urlopu w całości lub w części z powodu rozwiązania lub wygaśnięcia stosunku pracy pracownikowi przysługuje ekwiwalent pieniężny. Prawo a zarazem roszczenie o jego wypłatę powstaje z chwilą ustania stosunku pracy. Nie jest to już wynagrodzenie za pracę, nie jest to także świadczenie związane bezpośrednio z realizacją celów, o jakich mowa w art. 35 u.f.z.o. Zatem nie może być sfinansowane z dotacji oświatowej.
Sąd kasacyjny za niezasadne uznał zatem zarzuty naruszenia art. 35 ust. 1 pkt 1 u.f.z.o. w zw. z art. 251 ust. 4 i art. 252 ust. 1 pkt 1 u.f.p. oraz art. 35 ust. 1 u.f.z.o. w zw. z art. 10 ust. 1 ustawy Prawo oświatowe i w zw. z art. art. 251 ust. 4 u.f.p.
Sąd kasacyjny za niezasadny uznał również zarzut naruszenia art. 13, art. 22 ust. 1, art. 29 § 1, art. 78 § 1, art. 77(1)-77(3) w zw. z art. 78 § 2, art. 80 K.p. w związku z art. 35 u.f.z.o.
Sad kasacyjny wskazał, że wskazane przez skarżącego przepisy Kodeksu pracy dotyczą podstawowych zasad prawa pracy. Podniesione zarzuty i ich uzasadnienie nie podważyły skutecznie stanowiska sądu I instancji, że premie wypłacone pracownikom w 2019 r. nie mogły być finansowane z dotacji oświatowej. W konsekwencji należało uznać, że doszło do wykorzystania dotacji oświatowej niezgodnie z jej przeznaczeniem. Zatem zarzut naruszenia art. 252 ust. 1 pkt 1 u.f.p. także sąd kasacyjny uznał za niezasadny.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy, opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] lipca 2024 r. [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, uchyliło w całości decyzję Starosty [...] z dnia [...] września 2021 r. nr [...] i określiło wysokość dotacji wykorzystanej niezgodnie
z przeznaczeniem przez S. S. P. przy M. O. S. w S. dla której organem prowadzącym jest S. Stowarzyszenie J. M., w kwocie [...]zł, która podlegała zwrotowi do budżetu Powiatu S. wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych od dnia przekazania ostatniej raty dotacji, tj. [...] grudnia 2019 r.
Organ odwoławczy nakreślił ramy prawne oraz stan faktyczny sprawy. Wskazał, że w aktach sprawy znajdują się dokumenty, w tym wnioski strony o udzielenie dotacji na rok 2019r., miesięczne informacje o faktycznej liczbie uczniów, księga słuchaczy,
a także roczne rozliczenie dotacji za 2019r. z dnia 10 stycznia 2019r. W rocznym rozliczeniu Strona jako organ założycielski M. O. S. oraz działającej przy nim S. S. P., wskazała, że udzielono jej dotacji kwocie [...]zł. W protokole z kontroli z dnia [...] kwietnia 2021r. sprecyzowano, że Strona pobrała w roku 2019 dla S. S. P. dotację w kwocie [...]zł. Zapisano w nim także, że Strona wykorzystała dotację w kwocie [...]zł na wynagrodzenia i pochodne od wynagrodzeń oraz w kwocie [...]zł na pozostałe wydatki bieżące: media, materiały, wyposażenie i inne.
W oświadczeniu z dnia 21 października 2020r. Strona poinformowała o podziale wydatków rozliczanych z dotacji w ten sposób, że koszty związane z najmowaną nieruchomości pokrywane są w 20% z dotacji przyznanej Szkole, koszty materiałów
w 50%, a koszty wynagrodzenia dyrektora Szkoły, nauczycieli, personelu sprzątającego pomieszczenia Szkoły, koszty wyposażenia sal lekcyjnych, i inne wydatki związane
z funkcjonowaniem Szkoły pokrywane są w 100% z dotacji dla szkoły.
Zaskarżoną decyzję z dnia [...] września 2021r. poprzedzono zawiadomieniem
z dnia 27 lipca 2021r. o wszczęciu postępowania administracyjnego z urzędu w celu wydania decyzji określającej kwotę dotacji oświatowej w wysokości [...] zł wraz
z odsetkami podlegającej zwrotowi z powodu wykorzystania jej w 2019r. niezgodnie
z przeznaczeniem przez S. S. J. M..
Organ odwoławczy wskazał, że powyższy sposób wszczęcia postępowania nie odpowiada przepisowi art. 61 § 4 k.p.a. i art. 252 ust. 1 pkt 1 oraz art. 61 ust. 1 w zw.
z art. 67 ust. 1 u.f.p. oraz art. 21 § 3 O.p. Z powołanych przepisów wynika bowiem, że nie ma potrzeby wskazywania w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania kwoty dotacji, która podlega zwrotowi z powodu wykorzystania jej niezgodnie z przeznaczeniem. Ustalenie, że dotacja została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem następuje
w ramach postępowania wyjaśniającego prowadzonego na podstawie przepisów K.p.a. Jednakże, Kolegium uznało, że powyższe nie wpłynęło na ocenę rozstrzygnięcia podjętego przez organ I instancji, bowiem należało określić kwotę dotacji podlegającą zwrotowi w wysokości niższej jak w zawiadomieniu.
Kolegium wskazało, że organ I instancji oparł swoje ustalenia na dokumentacji uzyskanej w trakcie przeprowadzonej kontroli, wyniku tej kontroli, regulaminie wynagradzania S. S. J. M., zarządzeniu Prezesa Stowarzyszenia w sprawie przyznania premii za stuprocentową obecność. Protokół kontroli sporządzony dnia 14 kwietnia 2021 r. dotyczy kontroli przeprowadzonej stosownie do przepisów art. 36 u.f.z.o. oraz uchwały z dnia 30 października 2019r. w sprawie trybu udzielania i rozliczania dotacji dla szkół i placówek prowadzonych na terenie Powiatu S. przez inne niż jednostki samorządu terytorialnego osoby prawne lub osoby fizyczne oraz trybu przeprowadzania kontroli prawidłowości ich pobrania i wykorzystania.
Organ I instancji wyjaśnił, że na kwotę [...]zł dotacji podlegającej zwrotowi składa się [...] zł ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy, [...] zł wydatków na premie i nagrody dla nauczycieli, dyrektora Szkoły, psychologów i pedagogów, [...] zł wydatków na nagrody dla głównego księgowego i sekretarki, [...] zł wydatku na nagrodę dla zleceniobiorcy, [...] zł wydatku poniesionego na nagrodę dla dyrektora M. O. S., a także [...] zł wydatku na remont pomieszczeń sanitarnych oraz dostawę i montaż stolarki drzwiowej.
W zakresie ekwiwalentu za urlop, Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, że wydatek ten nie jest wydatkiem z art. 35 u.f.z.o., gdyż jako rekompensata za niewykorzystany urlop nie ma związku z wykonywaną pracą. Nadto zaakcentowało, że na podstawie art. 171 K.p., świadczenie takie, nie jest składnikiem wynagrodzenia i nie odnosi się do pracy, gdyż należne jest w związku z ustaniem stosunku pracy oraz zaprzestaniem świadczenia pracy i nie jest przewidziany jako wynagrodzenie pracownika przysługujące za świadczoną pracę. W świetle powyższego, na podstawie list płac i wskazanego w nich oznaczenia "ekwiwalentu za urlop", w łącznej kwocie [...]zł, zasadnie organ I instancji ocenił, że kwota wydatkowana na ten cel nie powinna zostać pokryta z dotacji, przez co podlega ona zwrotowi.
Zdaniem organu odwoławczego, nie potwierdza się zarzut strony o braku sprawdzenia przez organ jakich pracowników dotyczy ekwiwalent, gdyż organ powołuje się w tym względzie na imienne zestawienia z protokołu kontroli. Dla oceny trafności rozstrzygnięcia nie ma znaczenia rodzaj umowy i świadczonej pracy, gdyż - ekwiwalent nie stanowi świadczenia za pracę.
Według organu I instancji nie stanowią wydatków z art. 35 u.f.z.o. także nagrody, inaczej premie uznaniowe, gdyż w paragrafie 15 Regulaminu wynagradzania, a także
w zarządzeniach dyrektora dotyczących przyznania premii uznaniowej, nie określono zasad ich, a jedynie określono osoby, którym przyznawane są premie oraz organ uprawniony do ich przyznania. Organ I instancji ocenił także wyjaśnienia M. R. o tym, że nagrody wyrażały uznanie i motywowały do dalszego wysiłku. Organ wskazał, że nie wynika z nich jakie dodatkowe zadania związane z procesem kształcenia stanowiły podstawę przyznania i wypłaty nagród (premii). Stwierdził także, że premie te miały charakter motywacyjny, który nie jest powiązany z realizowanymi przez placówkę zadaniami. Premia uznaniowa czy nagroda może być uznana za składnik wynagrodzenia pracownika placówki, które pokrywane jest z dotacji, jednakże z przepisów palcówki, powinno wynikać jakie są zasady przyznawania premii (nagród). Jeśli określone tam warunki przyznawania premii (nagród) powiązane są z kształceniem, wychowaniem czy opieką realizowaną w placówce, to wówczas wydatki na premie (nagrody) mogą być pokryte z dotacji.
W związku z powyższym, Kolegium oceniło jako prawidłowe rozstrzygnięcie
o zwrocie dotacji w kwocie [...]zł wydatkowanej na premie (nagrody).
Odnosząc się do zarzutów odwołania, że premie zostały określone w regulaminach, a od pracodawcy zależało przyznanie premii, a także że premie takie wypłaca się pracownikom publicznych placówek oświatowych, organ odwoławczy wyjaśnił, że wbrew zarzutom, organy obu instancji nie zaprzeczają temu, że premie stanowią składnik wynagrodzenia. Z racji tego, że nie są one wynagrodzeniem wynikającym z umów o pracę, należy ocenić czy stanowią wydatki na kształcenie, wychowanie i opiekę wychowanków Szkoły, poprzez analizę przepisów płacowych obowiązujących w Szkole. Regulamin wynagradzania S. S. z dnia [...] sierpnia 2017r. , w tym jego aneksy,
w § 15 przewiduje tworzenie funduszu nagród na nagrody m.in. dla pracowników, w zależności od posiadanych środków. Decyzje S. S. oraz Zarządzenia Prezesa tego Stowarzyszenia znajdujące się w aktach sprawy, zawierają stwierdzenie o przyznaniu premii wskazanym w nich osobom. W podaniu z dnia 17 grudnia 2020r. Prezes Stowarzyszenia oświadczył, że celem nagród i premii jest wyrażenie uznania i nagradzanie ponadprzeciętnego zaangażowania w wykonanie powierzonych obowiązków oraz motywacja do dalszego wysiłku.
W ocenie Kolegium, analiza powyższych dokumentów jednoznacznie dowodzi tego, że nie zostały określone zasady czy inaczej warunki, przesłanki przyznawania premii (nagród). Tym samym, nie można ustalić, aby zasady przyznawania premii miały związek z kształceniem, wychowanie i opieką nad uczniami Szkoły. Nie wystarczy przewidzenie w Regulaminie tworzenia funduszu nagród, aby można było uznać nagrody za składnik wynagrodzenia wypłacany w związku z procesem kształcenia, wychowania czy opieki realizowanym w placówce oświatowej. Z oświadczenia Prezesa jednoznacznie wynika, że premie (nagrody) miały charakter motywacyjny, a więc dotyczyły przyszłej pracy pracowników, a tym samym nie były związane z wykonaną już pracą na rzecz placówki i zrealizowanymi w niej zadaniami oświatowymi.
Organ I instancji określił dotacje podlegającą zwrotowi w kwocie [...]zł z racji wydatkowania jej na nagrodę dla głównego księgowego i sekretarki. Powody takiego rozstrzygnięcia pokrywają się z powyżej przedstawioną argumentacją.
W ocenie organu I instancji nie jest wydatkiem, o którym stanowi art. 35 u.f.z.o., nagroda w kwocie [...]zł przyznana zleceniobiorcy z okazji Dnia Edukacji Narodowej. Swoje stanowisko organ umotywował treścią umowy zlecenia i jej aneksów, rachunkiem zleceniobiorcy o ilości przepracowanych godzin, regulacjami płacowymi obowiązującymi u Strony , z których nie wynika, aby do umowy zlecenia odnosiły się regulacje dotyczące premii (nagród), a także aby wynikało z tychże regulacji, że premia dla zleceniobiorcy ma związek z kształceniem, wychowaniem i opieką nad uczniami Szkoły.
Zdaniem Kolegium, zarzut jakoby organ nie rozumiał przepisów i oparł się wyłącznie na art. 734 § 1 i 2 K.c., nie znajduje potwierdzenia, ani w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, ani w materiale zgromadzonym w sprawie.
Z ww. względów organ I instancji określił dotację w kwocie [...]zł, to jest część nagród przyznanych Dyrektorowi M. O. S., jako podlegającą zwrotowi, gdyż nie stanowi wydatku z art. 35 u.f.z.o. Wszystkie nagrody (premie) zostały ustalone na podstawie dokumentacji płacowej uzyskanej w trakcie kontroli i zawartych w załącznikach do protokołu kontroli imiennych wykazów.
Organ odwoławczy wskazał, że w wiążącym w sprawie wyroku WSA w Szczecinie z dnia 1 czerwca 2022r. Sąd podzielił stanowisko organów odnoszące się do nagród
i premii uznając, że nie było podstaw do pokrycia ich dotacją, a tym samym należało określić w tej części dotację do zwrotu.
W odniesieniu do kwoty [...]zł z dotacji dla Szkoły, którą pokryto koszty remontu pomieszczeń sanitarnych oraz dostawy i montażu stolarki drzwiowej organ odwoławczy wskazał, że w prowadzonym obecnie postępowaniu uwzględniło wiążące w sprawie zapatrywania wyrażone przez WSA w Szczecinie w wyroku z dnia 1 czerwca 2022 r. Sąd ten zanegował rozważania organu uzasadniające określenie dotacji podlegającej zwrotowi w kwocie [...]zł (wydatki na remont) z uwagi na niezgodność z dyspozycją art. 35 u.f.z.o.
W swoich rozważaniach, które zostały zakwestionowane przez Sąd, Kolegium oceniło wydatki na remont w świetle zapisów umowy najmu i przepisów prawa cywilnego dotyczących finansowania wydatków na remont wynajmowanej nieruchomości, a także wzięło pod uwagę szeroki zakres prac remontowych podjętych w krótkim czasie od wynajęcia nieruchomości, której stan oceniono wówczas jako odpowiedni dla prowadzenia w niej zajęć z dziećmi i młodzieżą, co przeczy potrzebie wydatkowania dotacji na remont jako realizacji zadań w zakresie kształcenia, wychowania i opieki , przy jednoczesnym braku przepływu środków z dotacji na rzecz innej osoby, bowiem ta sama osoba jest właścicielem, najemcą nieruchomości oraz prowadzącym placówkę oświatową. Przy przedstawionych powyżej różnorodnych aspektach rozważań dotyczących oceny wydatkowania dotacji na remont brak jest innych które mogłyby przemawiać za uznaniem tych wydatków za niegodne z przeznaczeniem dotacji.
Z uwagi na powyższe, Kolegium orzekło co do istoty sprawy określając wysokość dotacji podlegającej zwrotowi w kwocie [...]zł z wyłączeniem kwoty [...]zł.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, S. S. J. M. reprezentowane przez pełnomocnika, wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym zastępstwa procesowego, według obowiązujących przepisów.
Zaskarżonej decyzji zarzucono:
I. Naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
1) art. 15 k.p.a. statuującego zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego poprzez brak przeprowadzenia postępowania administracyjnego
w II instancji, brak merytorycznego rozpoznania sprawy przez organ II instancji w sytuacji, gdy zgodnie z kpa organ ten nie jest organem kasacyjnym, lecz zobowiązany jest merytorycznie rozpoznać sprawę na podstawie zgromadzonych dowodów, a nie na podstawie stanowiska organu I instancji, a w zamian jedynie powielenie i powtórzenie bezkrytyczne stanowiska organu I instancji, bez przeprowadzenia samodzielnego
i wszechstronnego postępowania wyjaśniającego w tej sprawie oraz bez starannego wyjaśnienia podstaw faktycznych i prawnych rozstrzygnięcia, co w konsekwencji doprowadziło do bezrefleksyjnego przyjęcia stanowiska I instancji oraz naruszenia przepisów o dwuinstancyjnym rozpoznaniu każdej sprawy;
2) art. 10 § 1 w zw. z art. 6, 7, 8 i 9 k.p.a., poprzez brak powiadomienia
o zakończeniu postępowania wyjaśniającego i wezwania do zapoznania się z materiałem oraz prawie do wypowiedzenia się, co bezpośrednio narusza zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu i czyni całość postępowania rażąco niezgodnym z przepisami ustawy, stanowiąc bezwzględną podstawę do uchylenia decyzji obarczonej tak rażącymi wadami prawnymi;
3) art. 107 § 1 i 3 k.p.a., poprzez brak należytego i dokładnego wyjaśnienia podstawy faktycznej i prawnej tej decyzji, odnoszących się do określenia zasadności
i wysokości dotacji do zwrotu, brak własnego uzasadnienia przez organ odwoławczy co do zakwestionowanych wydatków, z przytoczeniem uzasadnienia prawnego
i wyjaśnieniem podstaw prawnych, braku własnych ustaleń organu II instancji wydającego decyzję, a oparcie decyzji i jej uzasadnienia w całości i wyłącznie na przepisaniu treści decyzji I instancji, co czyni ją niezgodną z zasadami prawidłowego uzasadnienia zawartymi w art. 107 § 3 k.p.a., stanowi naruszenie przepisu, uniemożliwia właściwe zapoznanie się z motywami działania organu pierwszej instancji oraz drugiej instancji i zrozumienie tych motywów, oraz w stopniu istotnym wpływa na wynik sprawy;
4) art. 7, art. 7a i art. 8 § 1 i 2 k.p.a., poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu sprawy, w tym stanu faktycznego i prawnego, oraz podejmowanie działań sprzecznych z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do władz publicznych, oraz niepodjęciu wszelkich czynności wymaganych od organu, niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy oraz na działaniu w sposób rażąco naruszający zaufanie do władzy publicznej, w szczególności brak zastosowania utrwalonej praktyki
i rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony co do uznania kwalifikowalności ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy pracowników;
5) art. 75, 77, 78 i 80 w zw. z art. 7 k.p.a., polegającym na błędnym ustaleniu stanu faktycznego w sprawie, pominięciu dowodów przedstawianych przez strony, nieuwzględnienie jako dowodów dokumentów w sprawie, niewyczerpującym zebraniu
i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i w konsekwencji niepodjęciu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy pomimo tego, iż organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a w konsekwencji błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy odmiennie, niż wynika to z dokumentów, co dotyczy wynagrodzenia osoby prowadzącej, pełniącej funkcję dyrektora przedszkola;
6) art. 6 k.p.a. polegającym na stosowaniu przepisów prawa w sposób dowolny, przejawiającym się w szczególności w ocenie wydatków rozliczonych z dotacji nie na podstawie realizacji zadań, na jakie przekazano dotację, oraz bez subsumpcji normy art. 35 ust. 1 pkt 1 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych o stanu faktycznego w sprawie;
7) błędne zastosowanie art. 170 i 171 ustawy p.p.s.a. w powiązaniu z art. 75, 77, 78 i 80 w zw. z art. 7 k.p.a. w zakresie wyroków wydanych w niniejszej sprawie, poprzez wyłączne oparcie decyzji na orzeczeniach sądów, bez uwzględnienia oceny dokonanej przez sądy co do stanu faktycznego oraz zgromadzonych dowodów na korzyść strony, po uprzednio zapadłych wyrokach;
II. Naruszenie prawa materialnego, przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie:
1) art. 35 ust. 1 pkt 1 u.f.z.o. w zw. z art. 251 ust. 4 i art. 252 ust. 1 pkt 1 u.f.p., poprzez błędną wykładnię, że wydatki dokonane na wynagrodzenia pracowników placówki, które zgodnie z art. 35 ust. 1 pkt 1 u.f.z.o. stanowią tzw. wydatki kwalifikowane do pokrycia z dotacji, nie stanowią wydatku bieżącego, który może być pokryty
z udzielonej dotacji, podczas gdy zgodnie z przepisami są to wydatki, który może być pokrywany z dotacji udzielanych na podstawie art. 35 ust. 1 pkt 1 jako realizujące cele należące do zadań szkół z zakresu kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej, o których mowa w tym przepisie i dopuszczone przez ten przepis, i w konsekwencji uznanie przez organ II instancji, iż dotacja została wydatkowana niezgodnie z przeznaczeniem;
2) art. 13, art. 22 ust. 1, art. 29 § 1, art. 78 § 1, art. 771-773 w zw. z art. 78 § 2, art. 80 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy w zw. z art. 35 ust. 1 pkt 1 u.f.z.o. i art. 236 u.f.p., poprzez błędne uznanie, że premie i nagrody nie stanowią wynagrodzenia za pracę;
3) art. 252 ust. 1 pkt 1 u.f.p. w zw. z art. 35 ust. 1 u.f.z.o. poprzez przyjęcie, że dotacja została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem.
W uzasadnieniu skargi skarżące Stowarzyszenie rozwinęło argumentację podniesionych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2024.1267 t.j.; dalej: "p.u.s.a."), sąd administracyjny przeprowadza kontrolę pod względem zgodności z prawem aktów wydawanych przez organy administracji publicznej. Z przepisu art. 1 p.u.s.a. wynika,
że sądowoadministracyjna kontrola administracji publicznej zawsze powinna uwzględniać trzy aspekty, a mianowicie: 1) ocenę zgodności rozstrzygnięcia z prawem materialnym; b) ocenę dochowania wymaganej procedury; c) ocenę respektowania reguł kompetencji. Kontrola ta polega więc na wszechstronnym zbadaniu stanu faktycznego
i prawnego sprawy, a sąd powinien poddać szczególnie gruntownej ocenie i analizie
te wszystkie aspekty sprawy, w odniesieniu do których istnieją wątpliwości, a ustalenia organów są odmienne od wniosków i twierdzeń strony. Należy również dodać, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2024.935 t.j.; dalej: "P.p.s.a.").
Spór w niniejszej sprawie wymaga rozstrzygnięcia, czy w świetle zgromadzonego w toku postępowania administracyjnego materiału dowodowego strona skarżąca jako organ prowadzący – S. S. J. M. w S. – S. S. P. przy M. O. S. z siedzibą
w S. wydatkowała otrzymane w 2019 r. środki z dotacji oświatowej zgodnie ze wskazaniami art. 35 ust. 1 u.f.z.o., tj. czy spożytkowane zostały one w całości na realizację zadań z zakresu kształcenia, wychowania i opieki, w tym kształcenia specjalnego i profilaktyki społecznej. Zaskarżoną decyzją Kolegium określiło skarżącemu należną do zwrotu wysokość dotacji przyznanej 2019 r. na prowadzenie S. S. P. w kwocie [...]zł jako wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, tj. na wypłatę nagród i premii w kwocie [...]zł oraz na ekwiwalent za urlop w kwocie [...]zł. Poza sporem pozostawała wysokość powyższych wydatków. Organ odwoławczy natomiast uznał za uzasadnione wydatki poniesione na remont w kwocie [...]zł.
Przed przystąpieniem do dalszych rozważań przytoczyć należy uregulowania znajdujące zastosowanie w rozpoznawanej sprawie.
Zgodnie z art. 60 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U.2024.1530 t.j.; dalej: "u.f.p."), dotacje oświatowe udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego są środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym. W myśl art. 252 ust. 1 pkt 1 u.f.p., dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, podlegają zwrotowi do budżetu wraz z odsetkami
w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w ciągu 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności, o których mowa w pkt 1 lub pkt 2. Brak jest przy tym definicji legalnej "dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem". W doktrynie przyjmuje się, że jest to wydatkowanie przez beneficjenta przekazanych mu środków finansowych
w całości bądź w części na realizację innych zadań lub celów niż określone dla danego rodzaju dotacji w umowie dotacyjnej lub w przepisach powszechnie obowiązującego prawa (zob. Stawiński Michał. Art. 252. w: Ustawa o finansach publicznych. Komentarz. Wolters Kluwer Polska, 2019). Tym samym dotacja wykorzystana niezgodnie
z przeznaczeniem, to taka, która została wydatkowana na inne cele aniżeli te, na które została udzielona bądź nie służyła pokryciu wydatków, na które miała być wykorzystana. Jeżeli okaże się, że wydatki, na pokrycie których dotacja została przeznaczona
nie wystąpiły, to także i taka dotacja nosi znamiona dotacji wykorzystanej niezgodnie
z przeznaczeniem (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 21 czerwca 2018 r., I SA/Sz 235/18, Lex nr 2521406).
Stosownie zaś do art. 252 ust. 5 i ust. 6 pkt 1 u.f.p. zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego podlega ta część dotacji, która została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem. Odsetki od dotacji podlegających zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego naliczane są począwszy od dnia przekazania
z budżetu jednostki samorządu terytorialnego dotacji wykorzystanych niezgodnie
z przeznaczeniem.
Sprawa niniejsza dotyczy tzw. dotacji oświatowej, której środki beneficjent zobligowany jest spożytkować na realizację zadań określonych w art. 35 ust. 1 u.f.z.o. Zatem każdy wydatek, który pokryty został z dotacji, winien być poddany weryfikacji pod kątem jego zgodności ze wspomnianym przepisem. Brak owej zgodności uzasadnia twierdzenie o jego wydatkowaniu niezgodnie z przeznaczeniem, a w dalszej kolejności
o potrzebie jego zwrotu.
Zgodnie z art. 35 ust. 1 u.f.z.o., dotacje, o których mowa w art. 15-21, art. 25,
art. 26, art. 28-30 i art. 32, są przeznaczone na dofinansowanie realizacji zadań placówek wychowania przedszkolnego, szkół lub placówek w zakresie kształcenia, wychowania
i opieki, w tym kształcenia specjalnego i profilaktyki społecznej. Dotacje mogą być wykorzystane wyłącznie na:
1) pokrycie wydatków bieżących placówki wychowania przedszkolnego, szkoły
i placówki, obejmujących każdy wydatek poniesiony na cele działalności placówki wychowania przedszkolnego, szkoły lub placówki, w tym na:
a) wynagrodzenie osoby fizycznej zatrudnionej, w tym na podstawie umowy cywilnoprawnej, w przedszkolu, innej formie wychowania przedszkolnego, szkole
lub placówce oraz osoby fizycznej prowadzącej przedszkole, inną formę wychowania przedszkolnego, szkołę lub placówkę, jeżeli odpowiednio pełni funkcję dyrektora przedszkola, szkoły lub placówki albo prowadzi zajęcia w innej formie wychowania przedszkolnego, w wysokości nieprzekraczającej miesięcznie:
- 250% średniego wynagrodzenia nauczyciela dyplomowanego, o którym mowa
w art. 30 ust. 3 pkt 4 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela
(Dz. U. z 2017 r. poz. 1189) - w przypadku publicznych przedszkoli, innych form wychowania przedszkolnego, szkół i placówek oraz niepublicznych przedszkoli, o których mowa w art. 17 ust. 1, oddziałów przedszkolnych w niepublicznych szkołach podstawowych, o których mowa w art. 19 ust. 1, i niepublicznych innych form wychowania przedszkolnego, o których mowa w art. 21 ust. 1,
- 150% średniego wynagrodzenia nauczyciela dyplomowanego, o którym mowa
w art. 30 ust. 3 pkt 4 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela - w przypadku niepublicznych przedszkoli, oddziałów przedszkolnych w niepublicznych szkołach podstawowych i niepublicznych innych form wychowania przedszkolnego, niewymienionych w tiret pierwszym, oraz niepublicznych szkół i placówek,
b) sfinansowanie wydatków związanych z realizacją zadań organu prowadzącego, o których mowa w art. 10 ust. 1 ustawy - Prawo oświatowe, oraz zadania,
o którym mowa w art. 83 ust. 6 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2023 r. poz. 622, 1123, 1234, 1312, 1560 i 1872),
2) pokrycie wydatków na zakup środków trwałych oraz wartości niematerialnych
i prawnych obejmujących:
a) książki i inne zbiory biblioteczne,
b) środki dydaktyczne służące procesowi dydaktyczno-wychowawczemu realizowanemu w placówkach wychowania przedszkolnego, szkołach i placówkach,
c) sprzęt rekreacyjny i sportowy dla dzieci objętych wczesnym wspomaganiem rozwoju, uczniów, wychowanków i uczestników zajęć rewalidacyjno-wychowawczych,
d) meble,
e) pozostałe środki trwałe oraz wartości niematerialne i prawne o wartości nieprzekraczającej wielkości określonej zgodnie z art. 16f ust. 3 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych, dla których odpisy amortyzacyjne
są uznawane za koszt uzyskania przychodu w 100% ich wartości w momencie oddania do używania.
ak stanowi art. 35 ust. 2 u.f.z.o. przez wydatki bieżące, o których mowa
w ust. 1 pkt 1, należy rozumieć wydatki bieżące, o których mowa w art. 236 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych. Zgodnie zaś z art. 35 ust. 3 u.f.z.o. dotacja, o której mowa w art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 28-31a i art. 32, może być wykorzystana wyłącznie na pokrycie wydatków związanych z realizacją zadań określonych w ust. 1, poniesionych w roku budżetowym, na który dotacja została udzielona, niezależnie od tego, którego roku dotyczą te zadania.
Zasadne jest przy tym odniesienie się również do przepisów ustawy prawo oświatowe. I tak, w myśl art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz. U. z 2019 r. poz. 1148 ze zm.; dalej: "u.p.o."), organ prowadzący szkołę lub placówkę odpowiada za jej działalność. Do zadań organu prowadzącego szkołę lub placówkę należy w szczególności:
1) zapewnienie warunków działania szkoły lub placówki, w tym bezpiecznych
i higienicznych warunków nauki, wychowania i opieki;
2) zapewnienie warunków umożliwiających stosowanie specjalnej organizacji nauki i metod pracy dla dzieci i młodzieży objętych kształceniem specjalnym;
3) wykonywanie remontów obiektów szkolnych oraz zadań inwestycyjnych w tym zakresie;
4) zapewnienie obsługi administracyjnej, w tym prawnej, obsługi finansowej, w tym w zakresie wykonywania czynności, o których mowa w art. 4 ust. 3 pkt 2-6 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. z 2019 r. poz. 351) i obsługi organizacyjnej szkoły lub placówki;
5) wyposażenie szkoły lub placówki w pomoce dydaktyczne i sprzęt niezbędny
do pełnej realizacji programów nauczania, programów wychowawczo-profilaktycznych, przeprowadzania egzaminów oraz wykonywania innych zadań statutowych;
6) wykonywanie czynności w sprawach z zakresu prawa pracy w stosunku
do dyrektora szkoły lub placówki;
7) przekazanie do szkół dla dzieci i młodzieży oraz placówek, o których mowa
w art. 2 pkt 7, z wyjątkiem szkół artystycznych realizujących wyłącznie kształcenie artystyczne, informacji o podmiotach wykonujących działalność leczniczą udzielających świadczeń zdrowotnych w zakresie leczenia stomatologicznego dla dzieci i młodzieży, finansowanych ze środków publicznych.
Dotacje przeznaczane na realizację zadań szkoły/placówki ograniczone
są do zakresu ich celowości oraz do bieżących wydatków szkoły. Są one zatem przeznaczone na dofinansowanie realizacji zadań szkoły w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, przy czym mogą być wyłącznie wydatkowane na pokrycie bieżących wydatków szkoły. Rola dotacji oświatowej nie polega na subsydiowaniu wszelkiej działalności prowadzonej przez szkołę (przedszkole) bądź jednostkę prowadzącą szkoły, czy też pokrywaniu wszelkich jej wydatków (por.m.in. wyrok NSA z: 25 września
2015 r.; II GSK 1769/14;8 maja 2014 r., II GSK 229/13; 19 marca 2014 r., II GSK 1858/12; 26 sierpnia 2014 r., II GSK 1002/13; wyrok WSA w Szczecinie z 1 czerwca 2022 r.,
I SA/Sz 214/22).
W ww. przepisie ustawodawca zawarł katalog otwarty zadań realizowanych przez organ prowadzący szkołę. Stosownie natomiast do art. 44 ust. 1 u.p.o. szkoły i placówki podejmują niezbędne działania w celu tworzenia optymalnych warunków realizacji działalności dydaktycznej, wychowawczej i opiekuńczej oraz innej działalności statutowej, zapewnienia każdemu uczniowi warunków niezbędnych do jego rozwoju, podnoszenia jakości pracy szkoły lub placówki i jej rozwoju organizacyjnego. Uszczegółowienie zadań (celu) organu prowadzącego szkołę/placówkę znajduje również swój wyraz w przepisach wykonawczych do u.p.o., m.in. w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej dnia 11 sierpnia 2017 r. w sprawie wymagań wobec szkół i placówek
(Dz.U. z 2017 r. poz. 1611 w brzmieniu obowiązującym w 2019 r.). Załącznik do tego aktu prawnego w części II określa wymagania wobec szkół i placówek, m.in. - nauczyciele stwarzają sytuacje, które zachęcają uczniów do podejmowania różnorodnych aktywności, - uczniowie inicjują i realizują różnorodne działania na rzecz własnego rozwoju, rozwoju szkoły lub placówki i społeczności lokalnej, - szkoła lub placówka realizuje działania wychowawcze i profilaktyczne - w tym mające na celu eliminowanie zagrożeń oraz wzmacnianie pożądanych zachowań - które są dostosowane do potrzeb uczniów
i środowiska, - szkoła lub placówka, w sposób celowy, współpracuje z instytucjami
i organizacjami działającymi w środowisku lokalnym. Współpraca szkoły lub placówki
ze środowiskiem lokalnym wpływa na ich wzajemny rozwój oraz na rozwój uczniów,
- zarządzanie szkołą lub placówką koncentruje się na zapewnieniu warunków organizacyjnych odpowiednich do realizacji zadań dydaktycznych, wychowawczych
i opiekuńczych, - podejmuje się działania zapewniające szkole lub placówce wspomaganie zewnętrzne odpowiednie do potrzeb i służące rozwojowi szkoły
lub placówki, - w szkole lub placówce są ustalane i przestrzegane procedury dotyczące bezpieczeństwa, w tym sposobów działania w sytuacjach trudnych i kryzysowych.
Z przytoczonych regulacji wynika, ze dotacja oświatowa może zostać wykorzystana wyłącznie na te wydatki bieżące danej szkoły lub placówki, które realizować będą zadania w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej. Wobec tego, zapłata ze środków pochodzących z dotacji za inne zadania
niż te, na które dotacja została udzielona, czyli na realizację innych celów niż cele wskazane w przepisach u.f.z.o. - niezwiązanych z procesem kształcenia, wychowania
i opieki, w tym kształcenia specjalnego i profilaktyki społecznej, oraz zarazem
nie stanowiących wydatków bieżących szkoły (przedszkola) lub placówki - winna być kwalifikowana jako wydatkowanie tej części dotacji niezgodnie z przeznaczeniem. Rola dotacji oświatowej nie polega na subsydiowaniu wszelkiej działalności prowadzonej przez szkołę (przedszkole)/placówkę bądź jednostkę je prowadzącą, czy też pokrywaniu wszelkich ich wydatków (por. wyroki NSA z: 25 września 2015 r., II GSK 1769/14; 8 maja 2014 r., II GSK 229/13; 19 marca 2014 r., II GSK 1858/12; 26 sierpnia 2014 r., II GSK 1002/13).
W przedstawionym kontekście, dokonując interpretacji pojęcia "wykorzystanie dotacji niezgodnie z przeznaczeniem", uznać należy, że polega ono w szczególności
na zapłacie ze środków pochodzących z dotacji za inne zadania niż te, na które dotacja została udzielona. Dotacja oświatowa może zostać wykorzystana wyłącznie na te wydatki bieżące danej szkoły lub placówki, które realizować będą zadania w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, w tym profilaktyki społecznej. Wobec tego, zapłata ze środków pochodzących z dotacji za inne zadania niż te, na które dotacja została udzielona,
czyli na realizację innych celów niż cele wskazane w przepisach u.f.z.o. - niezwiązanych z procesem kształcenia, wychowania i opieki, w tym kształcenia specjalnego i profilaktyki społecznej, oraz zarazem nie stanowiących wydatków bieżących szkoły (przedszkola) lub placówki - winna być kwalifikowana jako wydatkowanie tej części dotacji niezgodnie z przeznaczeniem, jak wskazał w wydanym uprzednio w przedmiotowej sprawie wyroku z dnia 1 czerwca 2022 r. WSA w Szczecinie sygn. akt I SA/Sz 214/22.
Wskazać w tym miejscu należy, że ww. wymienionym wyrokiem WSA
w S. uchylił uprzednio wydaną w przedmiotowej sprawie przez organ odwoławczy decyzję natomiast wyrokiem z dnia 23 listopada 2023 r. NSA w sprawie I GSK 1540/22 oddalił skargę kasacyjną wniesioną przez skarżącego, w której w ramach zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego skarżący przede wszystkim zarzucił sądowi pier3wszj instancji naruszenie art. 35 ust. 1 pkt 1 u.f.z.o. w związku z art. 251 ust. 4 i art. 252 ust. 1 pkt 1 u.f.p. poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że wydatki dokonane na rzecz placówki, poniesione na premie i nagrody dla pracowników – nauczycieli nie stanowią wydatku bieżącego, który może być pokryty z dotacji. Natomiast w odniesieniu do wydatków na ekwiwalent za urlop NSA wskazał, że: wskazane przez skarżącego przepisy Kodeksu pracy dotyczą podstawowych zasad prawa pracy, a podniesione zarzuty i ich uzasadnienie nie podważyły skutecznie stanowiska sądu I instancji, że premie wypłacone pracownikom w 2019 r. nie mogły być finansowane z dotacji oświatowej i w konsekwencji sąd kasacyjny uznał, że doszło do wykorzystania dotacji oświatowej niezgodnie z jej przeznaczeniem.
Podkreślić w tym miejscu należy, że sąd pierwszej instancji uprzednio orzekając w sprawie w pełni zaakceptował stanowisko organu co do tego, że dotacja w części w jakiej została wydatkowana na premie i nagrody oraz na ekwiwalent za urlop nie została wykorzystana zgodnie z przeznaczeniem. Sąd pierwszej instancji natomiast zakwestionował stanowisko organu w odniesieniu do wydatków na remont, wskazując, że ponownie prowadząc postępowanie organ dokona oceny poniesionego wydatku przez pryzmat art. 35 u.f.z.o. i obowiązków podmiotu prowadzącego szkołę stosownie do art. 10 u.p.o.
Jednocześnie sąd pierwszej instancji definitywnie stwierdził, że materiał dowodowy zgromadzony z udziałem strony skarżącej nie mógł być zweryfikowany zgodnie z jej oczekiwania w części dotyczącej w części dotyczącej wypłaty ekwiwalentu za urlop i premii. Dalej sąd ten wskazał, że istnieją podstawy do oceny, że w omawianym zakresie zebrane dowody wskazują na wykorzystanie dotacji niezgodnie z przeznaczeniem. Następnie oceniając podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów postępowania WSA wskazał, że dokonana ocena stanu faktycznego sprawy z zakresie wypłaty ekwiwalentu za urlop, premii znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym, zgodnie z zasadami wyrażonymi w Kodeksie postępowania administracyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny natomiast oddalając skargę kasacyjną wniesioną przez skarżącego od ww. wyroku WSA w Szczecinie, orzekając w sprawie I GSK 1540/22 zgodził się ze stanowiskiem sądu pierwszej instancji i odczytaniem normy art. 35 ust. 1 u.f.z.o. w kontekście nagród, że nie mieszczą się one w pojęciu bieżących wydatków, które mogą być finansowane z dotacji oświatowej. Sąd drugiej instancji w pełni zaaprobował stanowisko WSA w Szczecinie co do tego, że wypłacane premie nie służyły realizacji zadań szkoły w zakresie kształcenia a stanowiły w istocie przysporzenie majątkowe dla pracowników bez wykazanego uzasadnienia, nawiązującego do wykonywania obowiązków pracownika. Sąd odwoławczy wskazał także, że tylko warunki przyznawania premii (nagród), które powiązane są z kształceniem, wychowaniem czy opieką realizowaną w placówce, mogą być pokryte z dotacji.
Mając na uwadze wydane wyroki w sprawie tj. wyrok WSA w Szczecinie w sprawie I SA/Sz 214/22 z dnia 1 czerwca 2022 r. oraz wyrok NSA z dnia 23 listopada 2022 r. w sprawie I GSK 1540/22 oddalający skargę kasacyjną od tego wyroku, wskazać należy,
że zgodnie z art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach
w ustawie przewidzianych także inne osoby.
Kwestie bowiem wydatkowania pobranej przez skarżącego dotacji na premie i nagrody oraz ekwiwalent za urlop wypoczynkowy zostały już prawomocnie przesądzone w ww. wyrokach. Osądzeniem powyższej kwestii Sąd rozpoznający niniejszą sprawę jest związany, bowiem związanie prawomocnym wyrokiem sądu polega na tym, że inne sądy i inne organy państwowe muszą brać pod uwagę nie tylko fakt istnienia, ale i treść prawomocnego orzeczenia sądu, co implikuje w sposób bezwzględny ciążący na nich obowiązek jego uwzględnienia w wydawanych przez nie rozstrzygnięciach. Podmioty te muszą przyjmować, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. W kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może być ona już ponownie badana (zob. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz do art. 170, LEX 2011) Gwarantuje to zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy (por. wyroki NSA z dnia 19 maja 1999 r., IV SA 2543/98 i z dnia 9 czerwca 2006 r., I OSK 1268/05 dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Wskazać zatem należy, iż ocena na tym etapie postępowania w oparciu ten sam materiał dowodowy jaki był przedstawiony do oceny sądowi w sprawie I SA/Sz 214/22 tej samej okoliczności jaką jest uznanie za nienależnie pobraną dotację w części jaka została przeznaczona na premie i nagrody oraz ekwiwalent za urlop, nie może być dokonana odmiennie, zastosowanie do tej kwestii znajduje także przywołany powyżej art. 170 p.p.s.a. stosownie do którego orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Skoro kwestia uznania dotacji za nienależnie pobraną w ww. części w oparciu o ten sam materiał dowodowy i to samo stanowisko organów została prawomocnie przesądzona w ww. wyroku NSA, to związanie prawomocnym wyrokiem sądu polega na tym, że inne sądy i inne organy państwowe muszą brać pod uwagę nie tylko fakt istnienia, ale i treść prawomocnego orzeczenia sądu, co implikuje w sposób bezwzględny ciążący na nich obowiązek jego uwzględnienia w wydawanych przez nie rozstrzygnięciach.
Odnosząc się do zarzutów skargi w zakresie naruszenia przepisów postępowania, tj. naruszenia przepisów art. 6, art. 7, art.7a, art. 8, art. 9. art. 10 § 1 i 3 art. 15, art. 75, art. 77, art. 78, art. 80 i art. 107 § 1 i § 3 k.p.a., sąd zarzutów tych nie podzielił.
Zgodnie z art. 6 k.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Jak z kolei stanowi art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Stosownie natomiast do art. 7a § 1 k.p.a. jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku bądź ograniczenie lub odebranie stronie uprawnienia, a w sprawie występują wątpliwości co do normy prawnej, wątpliwości te są rozstrzygane na korzyść strony, chyba, że przeciwstawiają się temu sporne interesy stron albo interesy osób trzecich, na które wynik postępowania ma bezpośredni wpływ. Z kolei zgodnie z art. 8 k.p.a. organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania (§ 1) i bez uzasadnionej przyczyny nie odstępują od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym (§ 2). Zgodnie zaś z art. 15 k.p.a. Postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przepis art. 75 § 1 stanowi, że jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny.
§ 2 ww. przepisu stanowi zaś, że jeżeli przepis prawa nie wymaga urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego w drodze zaświadczenia właściwego organu administracji, organ administracji publicznej odbiera od strony, na jej wniosek, oświadczenie złożone pod rygorem odpowiedzialności za fałszywe zeznania. Przepis art. 83 § 3 stosuje się odpowiednio. W myśl art. 78 k.p.a. żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy (§ 1) a organ administracji publicznej może nie uwzględnić żądania (§ 1), które nie zostało zgłoszone w toku przeprowadzania dowodów lub w czasie rozprawy, jeżeli żądanie to dotyczy okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami, chyba że mają one znaczenie dla sprawy (§ 2). Jak z kolei stanowi art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Ponadto w myśl art. 107 § 1 k.p.a. decyzja zawiera: 1) oznaczenie organu administracji publicznej; 2) datę wydania; 3) oznaczenie strony lub stron; 4) powołanie podstawy prawnej; 5) rozstrzygnięcie;
6) uzasadnienie faktyczne i prawne; 7) pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie oraz o prawie do zrzeczenia się odwołania i skutkach zrzeczenia
się odwołania; 8) podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego pracownika organu upoważnionego do wydania decyzji; 9) w przypadku decyzji,
w stosunku do której może być wniesione powództwo do sądu powszechnego, sprzeciw od decyzji lub skarga do sądu administracyjnego - pouczenie o dopuszczalności wniesienia powództwa, sprzeciwu od decyzji lub skargi oraz wysokości opłaty
od powództwa lub wpisu od skargi lub sprzeciwu od decyzji, jeżeli mają one charakter stały, albo podstawie do wyliczenia opłaty lub wpisu o charakterze stosunkowym, a także możliwości ubiegania się przez stronę o zwolnienie od kosztów albo przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z kolei z przepisem art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał
za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
W ocenie sądu organy nie uchybiły powyższym przepisom.
Należy wskazać, że w sprawie zebrano kompletny i wyczerpujący materiał dowodowy, co - wbrew zarzutom skargi - dawało podstawę do podjęcia przewidzianego prawem rozstrzygnięcia. Sam fakt, iż materiał dowodowy został przez organy obu instancji oceniony odmiennie niż oczekiwała tego strona skarżąca, nie świadczy
o naruszeniu zasad postępowania administracyjnego wyrażonych w art. 7, art. 77 § 1
i art. 80 k.p.a. Zaznaczyć przy tym trzeba, że zasada prawdy obiektywnej i obowiązek wyczerpującego zebrania przez organ materiału dowodowego, nie oznaczają nieograniczonego obowiązku poszukiwania przez organ materiałów dowodowych mających potwierdzać okoliczności korzystne dla strony skarżącej czy też wydania rozstrzygnięcia zgodnego z jej żądaniem, jeżeli zgromadzony i wystarczający do wydania rozstrzygnięcia materiał dowodowy, przemawia za przyjęciem okoliczności przeciwnych.
Wyrażona w art. 7a § 1 k.p.a. zasada rozstrzygania wątpliwości na korzyść strony nie może być uznana za naruszoną w przedmiotowej sprawie, skoro jak już wskazano powyżej występujące w sprawie sporne kwestie zostały prawomocnie przesądzone.
Podkreślenia wymaga, że strona brała czynny udział w postępowaniu zarówno
w trakcie postępowania kontrolnego, jak i w postępowaniu przed organami. O każdym zgromadzonym dokumencie w sprawie strona skarżąca albo miała wiedzę, gdyż został do niej skierowany i skutecznie doręczony, albo sama go złożyła.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. wskazać należy, że stosownie do utrwalonego w orzecznictwie sądowoadministracyjnym poglądu: "Zarzut naruszenia przepisu art. 10 § 1 k.p.a. przez niezawiadomienie strony o zebraniu materiału dowodowego i możliwości składania wniosków może odnieść skutek jedynie wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. To do strony, stawiającej wskazany zarzut, należy wykazanie istnienia związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania a wynikiem sprawy. Zatem to strona powinna wykazać, że niezawiadomienie jej przed wydaniem decyzji o zebraniu materiału dowodowego
i możliwości składania wniosków dowodowych uniemożliwiło jej dokonanie w danym postępowaniu konkretnej czynności procesowej (np. złożenia dokumentu). Nie każde bowiem naruszenie przepisów prawa procesowego skutkuje uchyleniem decyzji administracyjnej czy postanowienia, poddanych kontroli wojewódzkiego sądu administracyjnego, a tylko takie, które realnie mogło mieć wpływ na wynik sprawy".( por. wyrok WSA w Krakowie z 10 grudnia 2024 r. w sprawie II SA/Kr 659/24).
W rozpoznawanej sprawie natomiast zaskarżona decyzja została wydana przez organ odwoławczy po zwrocie akt administracyjnych po oddaleniu skargi kasacyjnej skarżącego, którą wniósł skarżący. Skarżący reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika miał pełną świadomość co do etapu na jakim sprawa się znajduje. Ponadto podkreślenia wymaga, że przed wydaniem decyzji z dnia [...] lipca 2024 r. organ odwoławczy nie przeprowadzał żadnego postępowania dowodowego, nie wystąpiła zatem konieczności wypowiedzenia się co do zebranych nowych dowodów. Nie powstała zatem konieczność informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, co
z kolei uniemożliwia także uznanie zarzutu naruszenia art. 9 k.p.a. za uzasadniony.
Nie zasługuje na uwzględnienie także zarzut naruszenia art. 15 k.p.a. stosownie do którego, postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne, chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej, bowiem już nawet lektura samej sentencji rozstrzygnięcia organu drugiej instancji prowadzi do wniosku, że wbrew twierdzeniom zawartym
w skardze organ odwoławczy rozpoznał na nowo sprawę, skoro częściowo wydał odmienne rozstrzygnięcie aniżeli organ pierwszej instancji, do wydania z decyzji zmieniającej o jakim mowa w art.138 § 1 pkt 2 k.p.a. doprowadziło bowiem organ ponowne rozpoznanie sprawy, czemu dano wyraz także w uzasadnieniu decyzji odwoławczej, gdzie przedstawiono zarówno uzasadnienie faktyczne jak i prawne,
ze szczególnym uwzględnieniem wykładni przepisów prawa materialnego zarówno
w przedmiocie oceny ekwiwalentu za urlop jako składnika wynagrodzenia pracownika jak i rozróżnienia pomiędzy premią a nagrodą o jakiej stanowi art. 105 k.p.
Tym samym w ocenie sądu nie doszło w rozpoznawanej sprawie do naruszenia zasady zaufania. Nie wskazują na to czynności podejmowane przez organy.
W tym stanie rzeczy, uznając za chybione zarzuty skargi dotyczące zarówno prawa procesowego, jak i materialnego, a także stwierdzając brak innych naruszeń prawa warunkujących uchylenie zaskarżonej decyzji, sąd oddalił skargę na podstawie
art. 151 P.p.s.a.
Przywołane powyżej orzeczenia sądów administracyjnych dostępne
są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego
- http://orzeczenia.nsa.gov.pl.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło