I SA/Sz 773/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: sędzia WSA Anna Sokołowska po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Spółki A. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za [...] r. p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżąca Spółka w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości [...] zł złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Spółka wyjaśniła, że jest tzw. spółką celową, która nie prowadzi działalności gospodarczej, a została utworzona do realizacji projektu inwestycyjnego na nieruchomości wniesionej do spółki aportem przez jednego z udziałowców w [...] r. Wkład pokryty gotówką przez drugiego udziałowca spółki został w całości przeznaczony na realizacje projektu inwestycyjnego na ww. nieruchomości (projekty budowlane, pozwolenia na budowę, wyburzenie istniejących, zdewastowanych obiektów przemysłowych na nieruchomości, itd.). We wniosku podano, że spółka nie posiada środków finansowych na pokrycie kosztów wpisu sądowego od wniesionej skargi oraz że w związku z zaplanowanym w [...] r. zakończeniem projektu inwestycyjnego złożyła w dniu [...] r. zgłoszenie identyfikacyjne w celu rejestracji spółki jako podatnika podatku VAT i dochodowego. Do tego dnia nie była podatnikiem ww. podatków i nie sporządzała zeznania podatkowego CIT8 o wysokości osiągniętego zysku lub straty z działalności gospodarczej. Wraz z wnioskiem spółka przedłożyła: - bilans za lata [...], - rachunek zysków i strat za lata [...], - zgłoszenie identyfikacyjne (podatkowe). Dodatkowo na urzędowym formularzu spółka podała, że wysokość kapitału zakładowego wynosi [...] zł (co zgodne jest z przedłożonym odpisem z KRS), wartość środków trwałych wynosi [...] zł, a za ostatni rok wartość zysku wynosi [...] zł. Spółka wskazała, że nie posiada rachunku bankowego. Postanowieniem z dnia 26 października 2012 r. referendarz sądowy odmówił spółce przyznania pomocy uznając, że spółka nie wykazała, że ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W sprzeciwie, wnosząc o zmianę postanowienia i zwolnienie od kosztów sądowych, spółka odniosła się do części argumentacji zawartej w uzasadnieniu postanowienia referendarza sądowego dotyczącej dopłat od wspólników na porycie wydatków spółki. Podniosła, że spółka założycielska, tj. Spółka B., od [...] r. jest spółką w upadłości likwidacyjnej, a drugi udziałowiec Spółka C. jest spółką developerską prowadzącą działalność w zakresie realizacji projektów inwestycyjnych. W sprzeciwie podano, że żaden z udziałowców Spółki nie ma możliwości pożyczkowych ani zdolności kredytowych; dopłaty od wspólników są zdaniem skarżącej niemożliwe. Wraz ze sprzeciwem spółka przedłożyła postanowienie sądu z [...] r. sygn. akt [...] o ogłoszeniu upadłości Spółki B., zaświadczenie o numerze REGON Spółki C. oraz wydruk z Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego skarżącej spółki. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Wskazać należy, że na skarżącej Spółce ciąży aktualnie obowiązek uiszczenia wpisów od skarg w zainicjowanych [...] sądem postępowaniach, t.j. w sprawach o sygn. [...] w łącznej kwocie [...] zł. Stosownie do art. 199 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012, poz. 270, zwanej dalej: "p.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane z ich udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Instytucja prawa pomocy stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów sądowych przez strony i jej celem jest umożliwienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu wyrażonego w art. 45 Konstytucji RP. W związku z tym, że przyznanie prawa pomocy pokrywane jest ze środków budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno występować jedynie w przypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami. Chodzi bowiem o taką sytuację, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub dostatecznych środków na opłacenie kosztów sądowych, a tym samym nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu. W myśl art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osobie prawnej , a także innej jednostce nie posiadającej osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zaznaczyć należy, że prawo pomocy ma charakter uznaniowy. Oznacza to, że sąd nie jest zobligowany przychylić się do żądania strony nawet jeżeli zostałaby spełniona przesłanka braku dostatecznych środków na opłacenie kosztów postępowania. Sąd może przyznać prawo pomocy , jeżeli uzna, że jest to niezbędne do zapewnienia stronie realizacji przysługującego jej prawa do sądu. Z tego względu strona we wniosku powinna uprawdopodobnić w sposób rzetelny i szczegółowy, że zachodzą w stosunku do niej przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Strona powinna zatem przedstawić informacje dotyczące jej sytuacji majątkowej, finansowej i możliwości płatniczych, gdyż ocena wniosku o przyznanie prawa pomocy jest dokonywana wyłącznie w oparciu o kryterium finansowe ( por. postanowienie NSA z dnia 19 stycznia 2010 r. sygn. akt I GZ 1/10). Z akt sprawy wynika, że skarżąca spółka została utworzona w [...] roku. Wspólnikami spółki są dwie spółki: Spółka B. oraz Spółka C. Kapitał zakładowy spółki wynosi [...] zł. Jak wynika z odpisu z KRS przedmiotem działalności Spółki jest m.in. przygotowanie terenu pod budowę, roboty budowlane związane ze wznoszeniem budynków mieszkalnych, niemieszkalnych, wykonywanie pozostałych instalacji budowlanych, zarządzanie nieruchomościami wykonywane na zlecenie, leasing finansowy, pozostałe pośrednictwo pieniężne. Spółka podkreśliła w uzasadnieniu wniosku, że zawiązanie Spółki wiązało się z konkretnym celem - realizacją projektu inwestycyjnego na nieruchomości wniesionej do Spółki aportem przez jednego z jej udziałowców. Podano, że spółka, poza gruntami i wkładami wspólników na realizację projektu (wyburzenie budynków, przygotowanie terenu pod budowę) nie posiada żadnych środków finansowych na opłacenie kosztów sądowych. Okoliczności te, nie mają, zdaniem sądu, wpływu na uwzględnienie złożonego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Zasadność wniosku Sąd rozpatruje bowiem w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w postępowaniu, z drugiej strony wysokości środków, którymi ona dysponuje lub powinna dysponować. Wskazać należy, że strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie od tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Spółka oświadczyła, że nie ma rachunku bankowego, nie ma środków finansowych na uiszczenie wpisu sądowego, nie prowadzi działalności gospodarczej. Zdaniem sądu, nie ulega wątpliwości, że skarżąca spółka w ramach planowania wydatków, przewidując realizację swoich praw przed sądem, powinna uwzględnić konieczność posiadania środków finansowych na prowadzenie procesów sądowych. Powinność ta ma szczególne znaczenie w niniejszej sprawie, która dotyczy decyzji określającej spółce zobowiązanie podatkowe w podatku od posiadanych przez nią nieruchomości, a więc jest związana z podstawowym przedmiotem jej działalności. Sąd podkreśla przy tym, że błędne jest założenie przyjęte we wniosku, że okoliczność zawiązania spółki w określonym wyżej celu, powinna uzasadniać przyznanie jej prawa pomocy. Niezależnie od powyższego stwierdzić należy, że sytuacja finansowa spółki nie jest zła. Z akt sprawy wynika bowiem, że na koniec [...] r. Spółka wykazała w bilansie należności długoterminowe o wartości [...] zł od jednostek powiązanych oraz rzeczowe aktywa trwałe o wartości [...] zł. Dane finansowe dotyczące tych pozycji bilansowych uległy zwiększeniu od początku roku, zgodnie z bilansem otwarcia [...] r. stanowiły one odpowiednio [...] zł, [...] zł, co wskazuje wprost na zwiększenie aktywów spółki. Spółka wykazała środki trwałe o wartości [...] zł. Podnieść w tym miejscu należy, powołując się na pogląd orzecznictwa sądów administracyjnych ( postanowienia NSA z 19 listopada 2004 r. sygn. akt FZ 463/04, z 23 lutego 2010 r. sygn. akt I FZ 5/10 i z 13 września 2011 r. sygn. akt I FZ 215/11, z 27 września 2012 r. sygn. akt I GZ 251/12), że nie można uznać, iż skarżąca dysponująca wciąż majątkiem, którego wartość wielokrotnie przekracza wysokość wpisu, powinna zostać zwolniona z kosztów postępowania. Zgodzić się też należy z poglądem orzecznictwa i doktryny, że osoba prawna oraz inna jednostka organizacja nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich mimo, że podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (J.P. Tarno: Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi. Wyd. 2, Warszawa 2006, s. 504, postanowienia NSA z 29 marca 2011 r. sygn. akt I OZ 191/11, z dnia 3 października 2012 r. sygn. akt II GZ 337/12, dostępne na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Spółka okoliczności takich, zarówno we wniosku, jak i w sprzeciwie, nie wykazała. Dodatkowo, odnosząc się do argumentów podniesionych w sprzeciwie, sąd dostrzega, że spółka nie wykazała, że sytuacja finansowa drugiego z udziałowców (Spółka C.), uniemożliwia dokonanie dopłat w trybie art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2000 r. nr 94, poz. 1037 ze zm.) na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę (vide: postanowienie NSA z 7 września 2012 r. sygn. akt II FZ 737/12 dostępne w bazie orzeczeń NSA www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając to wszystko na uwadze, należy stwierdzić, że spółka nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Dlatego, mając na uwadze powyższe, na podstawie przepisu art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.