I SA/Sz 991/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie - Iwona Golec po rozpoznaniu w dniu 31 stycznia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P.S. na R. O. z U. U. K. w K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uznania dofinansowania za nienależnie wykorzystane p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżące S,. złożyło w sprawie, na urzędowym formularzu PPPr, wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Zarządzeniem z dnia 26 stycznia 2011 r. Przewodniczący Wydziału I ustalił wpis od skargi w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu wniosku, oświadczeniu o majątku i dochodach wnioskodawca wykazał, co następuje. (PSOUU.) Koło w K. jest organizacją pożytku publicznego nie nastawioną na zysk. Wszystkie środki, które znajdują się w dyspozycji Stowarzyszenia są na bieżąco przeznaczane na realizacje celów statutowych. Zgodnie ze statutem skarżącego Stowarzyszenia, jego celem jest działanie na rzecz wyrównywania szans osób z upośledzeniem umysłowym, tworzenia warunków przestrzegania wobec nich praw człowieka, prowadzenia ich ku aktywnemu uczestnictwu w życiu społecznym oraz wspieranie ich rodzin. Wskazano, że Stowarzyszenie, jako organizacja pożytku publicznego, na podstawie ustawy o kosztach w sprawach cywilnych, jest zwolnione z obowiązku uiszczania kosztów sądowych. Stowarzyszenie podniosło, że wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych jest zasadny z uwagi na okoliczność nieposiadania wystarczających środków finansowych na opłatę kosztów postępowania. W uzasadnieniu w/w wniosku wskazano na podejmowane przez Stowarzyszenie działania na rzecz osób niepełnosprawnych, t.j. prowadzenie stałych całodziennych placówek dla dzieci i młodzieży oraz dorosłych - Ośrodka Rehabilitacyjnego – Edukacyjno-Wychowawczego oraz Warsztatu Terapii Zajęciowej - oraz organizowanie spotkań o charakterze integracyjnym, wycieczek i turnusów rehabilitacyjnych dla podopiecznych. Przywołano również w uzasadnieniu przepisy statutu PSOUU określające przedmiot jego działalności (pkt 1-7). W oświadczeniu o majątku i dochodach wskazano, że PSOUU posiada kapitał zakładowy w wysokości [...] zł; środki trwałe o wartości [...] zł, ostatni rok obrotowy Stowarzyszenie zakończyło stratą o wartości [...] zł. Przedstawiając dane dotyczące trzech rachunków bankowych, Stowarzyszenie wykazało, że na koniec grudnia 2010 r. stan posiadanych środków na rachunkach bankowych stanowił kwotę [...] zł. Rozpoznając wniosek o prawo pomocy wskazać należy, co następuje. Przepis art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. z 2010 r. Nr 234, poz. 1536) stanowi, że organizacji pożytku publicznego, w odniesieniu do prowadzonej przez nią działalności pożytku publicznego, przysługuje zwolnienie od opłat sądowych - na zasadach określonych w przepisach odrębnych. Ze zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, organizacje pożytku publicznego korzystają w sprawach cywilnych (art. 104 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 594 ze zm.). Natomiast ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., wśród podmiotów, które są zwolnione z mocy ustawy od ponoszenia kosztów sądowych (art. 239), nie wymienia organizacji pożytku publicznego. Wprawdzie w art. 240 p.p.s.a. znajduje się delegacja, upoważniająca Radę Ministrów do udzielenia organizacjom społecznym zwolnienia od wpisu, jednakże do tej pory nie zostało wydane przedmiotowe rozporządzenie. Nie ma zatem przepisów odrębnych, które regulowałyby zasady zwalniania organizacji pożytku publicznego od opłat sądowych w sprawach sądowoadministracyjnych. W tej sytuacji zwolnienie Stowarzyszenia od kosztów sądowych może nastąpić wyłącznie na zasadach ogólnych, tj. po spełnieniu warunków określonych w art. 246 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z generalną zasadą ponoszenia kosztów postępowania sądowego i stosownie do art. 214 § 1 p.p.s.a., jeżeli ustawa nie stanowi inaczej do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Prawo pomocy jest wyjątkiem od tej zasady i zastosowanie tej instytucji ogranicza się do szczególnie uzasadnionych przypadków. Przyznanie prawa pomocy osobie prawnej i innym jednostkom organizacyjnym nieposiadającym osobowości prawnej może nastąpić w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, o jaki wnioskuje Stowarzyszenie, następuje w przypadku wykazania braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.). Wniosek skarżącego Stowarzyszenia nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż nie wykazano, że Stowarzyszenie nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Jak już wskazano wyżej, należny w sprawie wpis sądowy stanowi kwotę [...] zł, a ze znajdujących się w aktach sądowych oświadczeń osób reprezentujących Stowarzyszenie wynika, że stan posiadanych środków pieniężnych na koniec grudnia 2010 r. stanowił kwotę [...] zł. Tym samym nie sposób przyjąć, że Stowarzyszenie nie ma środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania sądowego. W tej sytuacji nie sposób się zgodzić, że poniesienie takiego kosztu jest obiektywnie niemożliwe i pozbawi stronę prawa do Sądu. Wskazać też należy, że strata, na którą powołuje się Stowarzyszenie (za ostatni rok bilansowy o wartości [...] zł) jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznacza natomiast braku środków finansowych, a co za tym idzie, sama ta okoliczność nie warunkuje potrzeby udzielania pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych (vide: postanowienie NSA z 24 czerwca 2008 r. sygn. akt I FZ 260/08, opubl. w internetowej bazie orzeczeń NSA). Strona podnosi, że jest organizacją pożytku publicznego, nie jest organizacją nastawioną na zysk, wszystkie środki, jakie znajdują się w dyspozycji Stowarzyszenia są na bieżąco przeznaczane na realizację celów statutowych, jednak okoliczności te same przez się nie mogą stanowić przesłanki uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Stanowisko to potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny, który stwierdził, iż fakt że stowarzyszenie jest organizacją non profit nie zwalnia go od obowiązku zapewnienia środków – chociażby w drodze obowiązkowych składek członkowskich – na prowadzenie działalności statutowej, w zakres której wchodzą również sprawy sądowe (por. postanowienie NSA z dnia 9 czerwca 2006 r., sygn. akt II OZ 317/06, postanowienie NSA z 6 czerwca 2006 r. sygn. akt II OZ 588/06, niepublikowane). Strona skarżąca inicjująca postępowanie sądowe powinna zatem przewidzieć możliwość ponoszenia związanych z tym kosztów (por. postanowienie NSA z dnia 9 listopada 2007 r. sygn. akt II OZ 1090/07, postanowienie NSA z 12 lutego 2008 r. sygn. akt II OZ 80/08, opublikowane w internetowej bazie orzeczeń NSA). Dlatego na podstawie przepisu art. 246 § 2 pkt 2 ustawy, mając na uwadze wszystko powyższe, należało orzec jak w sentencji.