II SA/Sz 1211/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Przewodnicząca Sędzia WSA – Jolanta Kwiecińska po rozpatrzeniu w Wydziale I w dniu 7 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu [...] Spółki z o.o. z siedzibą w O. od postanowienia Referendarza sądowego z dnia 13 grudnia 2016 r. odmawiającego zwolnienia od opłat sądowych w sprawie ze skargi tej Spółki na decyzję Dyrektora Izby Celnej w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry p o s t a n a w i a: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie Postanowieniem z dnia 13 grudnia 2016 r. Referendarz sądowy odmówił [...] Sp. z o.o. z siedzibą w O.(dalej: "Strona") zwolnienia od opłat sądowych. Referendarz sądowy w uzasadnieniu postanowienia wskazał, że wniosek Strony nie mógł zostać uwzględniony, ponieważ mimo problemów finansowych, nadal prowadzi działalność gospodarczą i uzyskuje przychody. Referendarz sądowy powołał się na dokumenty źródłowe przedłożone przez Stronę w innych sprawach, w tym m.in. w sprawie o sygn. akt II SA/Sz 728/16. W tym zakresie Referendarz sądowy wskazał, że w 2013 r. Strona uzyskała przychód w kwocie [...] zł, a w 2014 r. [...] zł. Wartość środków trwałych w roku 2014 wynosiła [...] zł. Z ustaleń Referendarza sądowego wynika, że zarówno przychody Strony jak i wartość posiadanych przez nią środków trwałych wielokrotnie przewyższała wysokość wpisu należnego od skargi w niniejszej sprawie ([...] zł). Ponadto wskazał, że pomimo zatrzymania przez organy celne części automatów, pozostałe urządzenia mogą przynosić przychody, a nie jest to jedyny przedmiot działalności Strony. Nie został także złożony wniosek o ogłoszenie jej upadłości oraz nie wszczęto postępowania naprawczego. Strona zaskarżyła ww. postanowienie sprzeciwem (wniesiony w terminie), zaskarżonemu orzeczeniu zarzucając naruszenie przepisów art. 245 § 1, § 3 i art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej: "P.p.s.a."), poprzez ich niezastosowanie, wyrażające się odmową przyznania Stronie prawa pomocy w zakresie częściowym, mimo że w sprawie niniejszej zaktualizowały się przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy. Strona wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia w całości poprzez przyznanie Stronie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu Strona wskazała, że w sprawozdaniach finansowych wykazuje znaczne straty finansowe (w roku 2013 – [...] zł, w roku 2014 – [...] zł, w roku 2015 – [...] zł) zaś stan ten ma charakter trwały i pogłębia się. Zdaniem Strony skala prowadzonej działalności oraz przychód z niej uzyskiwany, nie odzwierciedlają jej rzeczywistej sytuacji majątkowej. Ponadto posiadane przez Stronę środki trwałe, w skład których wchodzą niemal wyłącznie urządzenia do gry, są trudno zbywalne a dodatkowo część z nich została zatrzymana przez organy celne lub zajęta w toku prowadzonych egzekucji. Łączna kwota wpisów od skarg na decyzje dotyczące wymierzenia Stronie kar pieniężnych wynosi obecnie [...] zł, zaś kwota wymagalnych kar pieniężnych to ponad [...] zł. Strona podkreśliła, że uiszczenie wpisu od skargi oznaczać będzie zamknięcie jej dostępu do drogi sądowej. Zarządzeniem z dnia 6 kwietnia 2017 r. Sąd włączył kopie załączonych do skargi z dnia 31 maja 2016 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Sz 728/16 dokumentów, tj.: – protokół zajęcia i odbioru ruchomości z 9 grudnia 2015 r., – protokół zajęcia i odbioru ruchomości z 9 listopada 2015 r., – protokół zajęcia i odbioru ruchomości (x 4), – protokół odbioru ruchomości z 14 września 2015 r., – protokół zajęcia i odbioru ruchomości z 8 września 2015 r., – protokół odbioru ruchomości z 8 września 2015 r., – protokół odbioru ruchomości z 9 października 2015 r., – protokół odbioru ruchomości z 2 października 2015 r., – protokół zajęcia i odbioru ruchomości z 17 grudnia 2015 r., – protokół zajęcia i odbioru ruchomości, – pismo Dyrektora Izby Celnej w T. z 8 lutego 2016 r., – protokół odbioru ruchomości z 4 lutego 2016 r., – wzór oświadczenia, – protokół zajęcia i odbioru ruchomości z 12 kwietnia 2016 r., – protokół odbioru ruchomości z 12 kwietnia 2016 r., – protokół odbioru ruchomości z 6 kwietnia 2016 r., – protokół odbioru ruchomości z 6 kwietnia 2016 r., – wyciąg z rachunku bankowego, – sprawozdanie finansowe za rok 2013, – sprawozdanie finansowe za rok 2014, – upomnienie Nr UP 3230.14463.2015.KW, – upomnienie Nr UP 3239.14455.2015.KW, – upomnienie Nr UP 3228.14456.2015.KW, – upomnienie Nr UP 3227.14457.2015.KW, – upomnienie Nr UP 2697.10598.2015.KW, – upomnienie Nr 400000.IEGW.471.823.2015.MS, – upomnienie Nr 430000-IEGW.471.309.2015.BS, – upomnienie Nr 430000-IEGW.471.310.2015.BS, – upomnienie Nr Up 44-IEGW.471.937.2015.JA.KPT, – upomnienie Nr Up 44-IEGW.471.936.2015.JA.KPT, – upomnienie Nr Up 44-IEGW.471.935.2015.JA.KPT, – upomnienie Nr Up 44-IEGW.471.934.2015.JA.KPT, – zawiadomienie nr 3153/15/EP, – zawiadomienie nr 3791/15/EP, – zawiadomienie nr 3792/15/EP, – zawiadomienie nr 3757/15/EP, – zawiadomienie nr 3757A/15/EP, – zawiadomienie nr 4038/15/EP. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie u z n a ł, co następuje: Stosownie do treści art. 259 § 1 P.p.s.a., m.in. od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy strona albo adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia. W takiej sytuacji, tj. rozpatrując sprzeciw, Sąd zgodnie z art. 260 § 1 P.p.s.a. wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie Referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Zgodnie z § 2 tego przepisu, wniesienie sprzeciwu od postanowienia Referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność, a sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 P.p.s.a.). Na wstępie wskazać należy, że w świetle art. 199 P.p.s.a. zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy. Na podstawie art. 245 § 1 i 3 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie prawnej następuje w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń finansowych, jakie Strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony z uwzględnieniem jej możliwości finansowych. Strona domaga się częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. Na obecnym etapie postępowania, na koszty sądowe składa się wpis od skargi, który w niniejszej sprawie wynosi [...] zł, zgodnie z § 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze. zm.). We wniosku o przyznanie prawa pomocy Strona wskazała, że wysokość jej kapitału zakładowego wynosi [...] zł. Wartość środków trwałych została wskazana na kwotę [...] zł. Wysokość straty za ostatni rok obrotowy według bilansu wynosi [...] zł. Natomiast uwzględniając dane z dokumentów włączonych do akt niniejszej sprawy z akt sprawy o sygn. II SA/Sz 728/16 należy odnotować tendencję zwiększającą odnośnie przychodów Strony, które za 2013 r. wyniosły [...] zł, za 2014 r. wyniosły [...] zł. Wzrost zanotowano także w zakresie wartości aktywów Strony z [...] zł w 2013 r. do [...] zł w 2014 r. Natomiast wysokość straty w latach 2013, 2014 oraz 2015 wyraźnie wzrasta i wynosi odpowiednio [...] zł, [...] zł oraz [...] zł. Strona podniosła, że nie ma żadnych oszczędności oraz nie dysponuje rachunkiem bankowym. W uzasadnieniu sprzeciwu Strona podniosła, że z porównania jej sprawozdań finansowych za rok 2015 i 2014 wynika, że sytuacja finansowa uległa dalszemu pogorszeniu i ma charakter trwały. Ponadto Strona oświadczyła, że przybliżona kwota zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług wraz z odsetkami wynosi [...] zł, która to kwota została zabezpieczona na majątku Strony przez organ podatkowy. Łączna zaś kwota wpisów sądowych w sprawach ze skarg na decyzje o wymierzeniu Stronie kar pieniężnych to [...] zł, zaś łączna kwota wymagalnych ww. kar to ponad [...] zł. Sąd jednakże podziela stanowisko Referendarza sądowego, iż okoliczność ta, nie może wpłynąć na zmianę stanowiska w zakresie zdolności Strony do poniesienia kosztów sądowych w zakresie opłaty sądowej ([...] zł) i zmianę postanowienia z dnia 13 grudnia 2016 r., odmawiającego Stronie przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wykazywane wielkości (kapitał zakładowy, aktywa trwałe, przychody) nadal przewyższają wysokość ciążącego aktualnie na Stronie wpisu od złożonej skargi w kwocie [...] zł. Należy zwrócić uwagę na trafny pogląd prezentowany w orzecznictwie, że osoba prawna powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli posiada jakiekolwiek środki majątkowe czy dochody, natomiast przyznanie stronie prawa pomocy powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z 6 października 2004 r., GZ 61/04). Strona nie wskazała także, aby zamierzała zawiesić prowadzoną działalność gospodarczą, bądź, że objęta jest postępowaniem likwidacyjnym, upadłościowym, układowym lub naprawczym. Jak podnosi się w orzecznictwie, przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z dnia 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08). Oceny tej nie zmienia również wskazywana przez Stronę, strata z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Wykazanie straty nie musi oznaczać utraty płynności finansowej przez przedsiębiorcę i nie przesądza automatycznie o konieczności przyznania wsparcia ze środków publicznych. Strata powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania i nie świadczy o braku środków finansowych (por. postanowienia NSA: z 10 września 2013 r., II GZ 489/13; z 22 marca 2011 r., II GZ 112/11). Podkreślić należy, że rosnąca wartość straty zgodnie z zapisami w sprawozdaniu finansowym za 2014 r. jest w przeważającej części skutkiem wzrostu wartości kosztów działalności operacyjnej ponoszonych przez Stronę z tytułu usług obcych z kwoty [...] zł w 2013 r. do [...] zł w 2014 r. i wynagrodzenia z kwoty [...] zł w 2013 r. do [...] zł w 2014 r. Ponadto zgodzić należy się ze stanowiskiem, iż osoba prawna nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo że podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie NSA z dnia 29 marca 2011 r., I OZ 191/11). Za słuszny, należy przyjąć argument zawarty w zaskarżonym postanowieniu o możliwości dokonania dopłat przez wspólnika. Strona oświadczyła natomiast, wspólnik wykluczył możliwość dokapitalizowania. Tymczasem przepis art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1578 ze zm.) przewiduje możliwość zobowiązania wspólników do dopłat w granicach liczbowo oznaczonej wysokości w stosunku do udziału. Na tle tego przepisu wskazuje się, że dopłaty wspólników mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych (zob. postanowienie NSA z 20 lutego 2014 r., II FZ 146/14). Natomiast bierność w kwestii ewentualnej zmiany umowy spółki, bądź podjęcia innych działań skutkujących dokonaniem przez wspólników dokapitalizowania spółki, nieobjętych powołanym przepisem, stanowi kolejny argument przemawiający za odmową przyznania wnioskowanego prawa pomocy i brakiem podstaw do traktowania w sposób uprzywilejowany (por. postanowienia NSA: z 11 grudnia 2015 r., II FZ 871/15; z 20 października 2015 r., II FZ 812/15). Ze względu na powyższe możliwości, udzielenie żądanego wsparcia ze środków publicznych oznaczałoby takie właśnie uprzywilejowanie Strony. W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że podmiot który nie wykazał, iż utracił płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinien partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienia NSA z 24 czerwca 2008 r., sygn. akt l GZ 147/08, z dnia 9 lipca 2008 r., sygn. akt l FZ 265/0 i z dnia 1 kwietnia 2008r., sygn. akt I OZ 208/08). Mając na uwadze powyższe, uznając że zaskarżone postanowienie Referendarza sądowego odpowiada prawu, na podstawie art. 260 § 1, 2 i 3 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji