II SA/Sz 1241/17

WyrokWSA w Szczecinie2018-02-01

Skład orzekający: Maria Mysiak, Barbara Gebel, Katarzyna Sokołowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja o określeniu dopuszczalnego poziomu hałasu może zostać wydana na podstawie jednorazowego pomiaru, mimo zastrzeżeń strony skarżącej co do jego prawidłowości i upływu czasu od jego wykonania?
Ratio decidendi
Decyzja o określeniu dopuszczalnego poziomu hałasu może zostać wydana na podstawie jednorazowego pomiaru, nawet jeśli strona skarżąca zgłasza zastrzeżenia co do jego prawidłowości i upływu czasu od jego wykonania, o ile pomiar został przeprowadzony zgodnie z obowiązującymi przepisami, a organ właściwie ocenił zebrany materiał dowodowy. Prawo ochrony środowiska nie przewiduje dezaktualizacji wyników pomiarów hałasu po określonym czasie, a ponowne badania nie są obligatoryjne, jeśli nie przedstawiono okoliczności wskazujących na zmniejszenie poziomu hałasu.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi K. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., która utrzymała w mocy decyzję Starosty [...] o określeniu dopuszczalnego poziomu hałasu emitowanego z lokalu dyskotekowego. Skarżący kwestionował prawidłowość pomiarów hałasu przeprowadzonych przez Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska, wskazując na ich wykonanie niezgodnie z procedurą oraz upływ czasu od ich przeprowadzenia. Zarzucał również naruszenie przepisów K.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Mysiak, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel (spr.),, Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska, Protokolant starszy sekretarz sądowy Alicja Poznańska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 1 lutego 2018 r. sprawy ze skargi K. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie określenia dopuszczalnego poziomu hałasu oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] r., znak [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz.1257), zwanej dalej "K.p.a."; art. 115a ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2017 r., poz.519 ), zwanej dalej "P.o.ś", po rozpatrzeniu w odwołania K. D. (prowadzącego jako mikroprzedsiębiorca w rozumieniu ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, działalność gospodarczą pod nazwą "[...]") od decyzji Starosty [...] z dnia [...]. Nr [...] orzekającej o: 1/określeniu dopuszczalnych poziomów hałasu emitowanego do środowiska w porze nocnej jako 45 dB, z lokalu dyskotekowego "[...]" przy ulicy [...] w U. M., zlokalizowanego obok zabudowy usługowo-mieszkaniowej; 2/określeniu zakresu, sposobu i częstotliwości prowadzenia pomiarów hałasu w środowisku w porze nocnej, jako raz na 2 lata w okresie lipiec-sierpień, na terenie najbliższej zabudowy, tj. przy ul. [...]; 3/ określeniu formy, układu, techniki i terminu przedkładania wyników pomiarów, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Organ ustalił, że Z. Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska (ZWIOŚ) w S. przeprowadził w dniu 26 sierpnia 2016 r. pomiary hałasu emitowanego do środowiska w porze nocnej z lokalu K. D., w U. M. - dyskoteka "[...]", przy ul. [...]. Pomiary wykazały przekroczenia normatywnego poziomu hałasu dla terenów usługowo-mieszkaniowych wynoszącego [...] O ustaleniach kontroli poinformowany został Starosta [...] pismem z dnia [...] r. Wraz z ustaleniami z kontroli przekazano Staroście wyniki badań pomiarów hałasu przeprowadzonych w dniu [...]. przy budynku mieszkaniowo-hotelowym, położonym najbliżej przedmiotowego lokalu dyskotekowego. Starosta [...] określił dopuszczalny poziom hałasu jako 45dB, emitowanego z lokalu dyskotekowego "[...]" przy ulicy [...] w U. M. do środowiska właściwego dla zabudowy mieszkaniowo-hotelowej dla pory nocnej. Zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o wyniki badań i wyjaśnienia ZWIOŚ dotyczące poprawności pomiarów hałasu. Od decyzji odwołał się K. D., wnosząc o jej uchylenie. Odwołujący się zakwestionował badania przeprowadzone przez ZWIOŚ, które w jego ocenie, nie zostały wykonane zgodnie z procedurą określoną w załączniku nr 7 do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 30 października 2014 r. w sprawie wymagań w zakresie prowadzenia pomiarów wielkości emisji oraz ilości pobieranej wody, co dyskwalifikuje wykonane badania i nie może być podstawą do wydania decyzji, gdyż cyt. "jednostka, która wydała akredytację jednoznacznie określiła sposób dokonywania pomiarów i przeprowadzona procedura pomiarów nie może być sprzeczna z wytycznymi rozporządzenia, tak w zakresie użytego sprzętu jak i sposobu dokonania pomiarów". Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., po zapoznaniu się z aktami sprawy i rozpatrzeniu odwołania, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Starosty [...], wydaną w oparciu o przepisy art. 115a ustawy Prawo ochrony środowiska. Stwierdziło, że na podstawie dokonanych pomiarów ustalono, iż praca sprzętu nagłaśniającego w lokalu "[...]" w U. M. powoduje emisję hałasu do środowiska o wartościach wyższych niż obowiązujący normatyw. Zgodnie z przepisami art. 115a u.o.ś. stwierdzenie przez organ ochrony środowiska przekroczenia dopuszczalnych norm natężenia hałasu w środowisku (poza obiektem lub poza zakładem, z którego hałas przenika do środowiska), określonych w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu (Dz.U. z 2014 r., poz.112) powoduje, że zachodzi obowiązek wydania z urzędu decyzji o dopuszczalnym poziomie hałasu, a adresatem jej jest podmiot, którego działalność jest źródłem hałasu. Jak wynika z przepisów art. 115a ust. 3 i 4 P.o.ś., decyzja o dopuszczalnym poziomie hałasu, może składać się z dwóch części: obligatoryjnej- określającej poziom hałasu o wartości dopuszczalnej (ust. 3), oraz uznaniowej - obejmującej określenie wymagań w stosunku do adresata decyzji, wyszczególnionych w ust. 4 pkt 1- 4 . Organ określając w decyzji normatywną wartość hałasu, wynikającą z przepisów ww. rozporządzenia Ministra Środowiska, obowiązany jest zarazem wskazać charakter terenu, w którym zlokalizowany jest obiekt będący źródłem hałasu (art. 115a ust. 3 u.o.ś.). Wskazanie charakteru istniejącej zabudowy terenu, zgodnie z przepisami określonymi w art. 114, art. 113 ust. 2 pkt 1 i art. 115 P.o.ś., winno odbyć się na podstawie ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego bądź na podstawie ustaleń faktycznych zagospodarowania przedmiotowego obszaru, dokonanych przez organ we własnym zakresie. Mając powyższe na uwadze Kolegium dokonało badania akt niniejszej sprawy, przekazanych przez Starostę K. , a zawierających materiał dowodowy, zebrany przez ten organ w trakcie przeprowadzonego postępowania. W wyniku tego Kolegium stwierdziło, iż Starosta K. wszczął prawidłowo postępowanie w niniejszej sprawie po otrzymaniu wyników pomiarów dokonanych przez jednostkę uprawnioną do ich prowadzenia, tj. Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w S., Delegatura w K.. Jednostka ta posiada laboratorium pomiarowe akredytowane w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie oceny zgodności (Dz. U. z 2016 r., poz. 655 ze zm.), posiadając zakres akredytacji Nr AB 177/16 wydane w dniu 20 lipca 2016 r. (dostępne na stronach internetowych www.pca.gov.pl oraz www.wios.szczecin.pl.). Z protokołu sporządzonego z tych pomiarów wynika, że pomiary prowadzono w porze nocnej o godz. 23.00. Pomiary te przeprowadzono przy budynku mieszkaniowo -usługowym (hotelowym), zlokalizowanym najbliżej źródła hałasu, w odległości 52m od obiektu lokalu dyskotekowego, w dwóch punktach umiejscowionych na wysokości 4,0m i 1,7m (błędnie Kolegium wskazało " ,7") przy elewacji budynku mieszkalno-hotelowego i w odległości 0,8m i 2,1m. Uzyskane w wyniku przeprowadzonych pomiarów wartości poziomu hałasu to: 52,7dB - pkt 1 i 49,9dB - pkt 2, przy tzw. niepewności pomiaru wynoszącej 1,39dB w pkt 1 i 1,08dB w pkt 2. Dla przedmiotowego terenu, czyli o funkcji mieszkalno- usługowej, normatywna wartość poziomu hałasu wynosi 45dB, która to funkcja została określona dla tego terenu ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy Ustronie Morskie - część A - uchwalonego przez Radę Gminy Ustronie Morskie w dniu 5 listopada 2010 r. Nr XLIV/306/2010. W ocenie Kolegium, z powyższego wynika, że przekroczenie normatywnej wartości poziomu dźwięku wystąpiło w obu punktach pomiarowych. Kolegium stwierdziło, iż decyzję o dopuszczalnym poziomie hałasu wydaje się tylko wtedy, gdy organ stwierdzi na podstawie pomiarów, iż dana instalacja w wyniku jej pracy, powoduje przekroczenia dopuszczalnego poziomu hałasu emitowanego do środowiska wynikającego z rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu (Dz. U. z 2014 r., poz.112). Ponieważ w niniejszej sprawie przekroczenia dopuszczalnego poziomu hałasu wystąpiły w porze nocnej, w ocenie Kolegium, stanowiło to podstawę do decyzyjnego określenia poziomu hałasu dla pory nocnej. W tym stanie rzeczy, Kolegium uznało, że decyzja Starosty K. została wydana zgodnie z procedurą wynikającą z art. 115a P.o.ś. Organ I instancji wszczął prawidłowo postępowanie z urzędu na podstawie otrzymanych wyników pomiarów dokonanych przez jednostkę uprawnioną do wykonywania kontrolnych pomiarów hałasu, tj. przez jednostkę posiadającą stosowną akredytację Polskiego Centrum Akredytacji. Z protokołu pomiarów wynika, iż hałas ten przekracza wartość normatywną dla pory nocnej określonej w ww. rozporządzeniu Ministra Środowiska. Adresatem decyzji o dopuszczalnym poziomie hałasu jest właściciel instalacji powodującej przekroczenia dopuszczalnego poziomu hałasu. Powyższa decyzja została zaskarżona przez K. D. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Skarżący zarzucił naruszenie: 1) Przepisów prawa materialnego: art. 115a ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska, polegające na nie przeprowadzeniu ponownego badania poziomu hałasu wobec zgłoszonych przez skarżącego zastrzeżeń i wątpliwości co do pomiarów z dnia 26 sierpnia 2016 r.; zwłaszcza, że pomiary te wykonane zostały w sierpniu 2016 r., a decyzja Starosty K. jako organu I instancji wydana w [...] r., to jest niemal po roku czasu od badań pomiarowych; istnieje bowiem duże prawdopodobieństwo, że poziom hałasu w wyniku zmalał. 2) Przepisów prawa procesowego: a) art. 7, 77 K.p.a., poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego, to jest brak podjęcia zweryfikowania ustaleń pomiarowych sprzed niemal roku z aktualnym stanem rzeczy; b) art. 107 § 3 K.p.a. polegające na tym, że zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca, nie zawierają żadnych własnych ustaleń w przedmiocie przyczyn przyjęcia, że zachodzi konieczność wydania decyzji ustalającej dopuszczalny poziom emisji hałasu, a poprzestają jedynie na przywołaniu wyników przeprowadzonej kontroli. Mając na uwadze przedstawione zarzuty, skarżący wniósł o: 1) uchylenie zaskarżonej decyzji, 2) zasądzenie kosztów postępowania na rzecz strony skarżącej, w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm przepisanych. Skarżący stwierdził, że na podstawie pomiarów dokonanych 26 sierpnia 2016 r., pomimo zgłoszonych przez skarżącego pisemnych zastrzeżeń (pismo z dnia 19 stycznia 2017 r.) co do prawidłowości wyników pomiarów, zostały wydane zaskarżone decyzje. Z takim rozwiązaniem nie zgodził się skarżący. Pomiary natężenia hałasu zostały przeprowadzone w dniu 26 sierpnia 2016 r., natomiast decyzja organu I instancji wydana na skutek tych pomiarów wydana została [...] r. Skarżący wielokrotnie w swoich pismach znajdujących się w aktach sprawy kierował zastrzeżenia co do prawidłowości dokonania pomiarów, zwracając uwagę w szczególności na oddziaływanie innych źródeł hałasu, to jest wesołego miasteczka, restauracji "[...]", znajdujących się w bliskim sąsiedztwie od badanego pomieszczenia; nadto także odgłosów dochodzących ze stolików, przy których dyskutowała grupa ludzi w pomieszczeniu skarżącego; funkcjonowanie obok siebie kilku źródeł hałasu musi rzutować na wyniki pomiarów w pomieszczeniu skarżącego; co więcej, ma to o tyle znaczenie, że pomieszczenie skarżącego to w istocie namiot, a nie budynek, zatem wpływ innych źródeł hałasu musi być większy niż w przypadku budynku. W ocenie skarżącego, okoliczności te miały istotny wpływ na prawidłowe wyniki pomiarów. Zgłoszone przez skarżącego zastrzeżenia, zostały przekazane przez organ I instancji do Z. Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska. Wprawdzie, przedstawiono pisemnie skarżącemu odpowiedź na jego uwagi, jednak nie rozwiano istotnych wątpliwości co do wyników przeprowadzonych pomiarów. O ile pozostałe ze zgłoszonych przez skarżącego zastrzeżeń, po lekturze odpowiedzi z dnia 6 kwietnia 2017 r. Z. Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska na pismo skarżącego z dnia 19 stycznia 2017 r., wydają się być dla skarżącego zrozumiałe, to jednak te przytoczone powyżej, związane z oddziaływaniem innych źródeł hałasu, już nie. Dodatkowo, zważywszy na fakt, że decyzja organu I instancji została wydana prawie rok po dokonaniu pomiarów, powinny zostać przeprowadzone drugie pomiary, aby konkretne czynności pomiarowe były weryfikowalne. Powtórzenie pomiarów dałoby pełniejszy obraz bieżącej sytuacji. Wobec powyższego, należało przeprowadzić przed wydaniem decyzji organów administracyjnych ponowne badania pomiarów emisji hałasu do środowiska, gdyż tylko w ten sposób wątpliwości skarżącego mogłyby zostać rozwiane. Nie bez znaczenia jest również okoliczność, że pomiary w porze dnia nie przekroczyły obowiązujących norm. Abstrahując nawet zatem od zastrzeżeń skarżącego, na które skarżący uzyskał odpowiedź jakoby wszystkie pomiary wykonane były właściwie, należało wykonać drugie pomiary. Powyższe wywody potwierdza liczne orzecznictwo sądów (II SA/Bd 1087/12, LEX nr 1298513, II SA/Łd 18/11, LEX nr 785425, II SA/Kr 522/13, LEX nr 1350154). Ponadto, w ocenie skarżącego, wbrew obowiązkom nałożonym przez przepisy K.p.a., w rozpatrywanej sprawie organ prowadzący postępowanie nie wyjaśnił należycie stanu faktycznego, nie zebrał i nie rozpatrzył do tego celu materiału dowodowego w sposób wyczerpujący. Kwestionowanie przez skarżącego wyników pomiarów wymagało ich powtórzenia, a także właściwego rozwiania wątpliwości skarżącego w uzasadnieniu skarżonych decyzji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.). Rozpoznając sprawę w świetle powołanego wyżej kryterium legalności sąd uznał, iż skarga nie może być uwzględniona, bowiem podejmując zaskarżone rozstrzygnięcie organ prawa nie naruszył. Zgodnie z art. 115a ust. 1 P.o.ś. w przypadku stwierdzenia przez organ ochrony środowiska, na podstawie pomiarów własnych, pomiarów dokonanych przez wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska lub pomiarów podmiotu obowiązanego do ich prowadzenia, że poza zakładem, w wyniku jego działalności, przekroczone są dopuszczalne poziomy hałasu, organ ten wydaje decyzję o dopuszczalnym poziomie hałasu; za przekroczenie dopuszczalnego poziomu hałasu uważa się przekroczenie wskaźnika hałasu LAeq D lub LAeq N. W decyzji określa się dopuszczalne poziomy hałasu poza zakładem przy zastosowaniu wskaźników hałasu LAeq D i LAeq N w odniesieniu do rodzajów terenów, o których mowa w art. 113 ust. 2 pkt 1, na które oddziałuje zakład (ust. 3). Dopuszczalne poziomy hałasu określa rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 14 czerwca 2007 r. w sprawie dopuszczalnych poziomów hałasu w środowisku (Dz.U. z 2014 r., poz.112). Dla terenów zabudowy mieszkaniowo-usługowej wynoszą one 55 dB w porze dnia i 45 dB w porze nocy (funkcja terenu została prawidłowo ustalona w oparciu o obowiązujący miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego). Bezsporne jest w sprawie, że Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w S. dokonał pomiarów hałasu, w związku z działalnością dyskoteki [...], w porze nocnej dnia 26 sierpnia 2016 r. i pomiary te wskazały na niewielkie przekroczenie dopuszczalnych norm. Laboratorium Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w S. jest laboratorium badawczym akredytowanym w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie oceny zgodności (Dz. U. z 2016 r., poz. 655 ze zm.). Przeprowadzone pomiary hałasu w środowisku, właściwie udokumentowane protokołem kontroli nr [...], zostały wykonane zgodnie z "Metodyką referencyjną wykonywania okresowych pomiarów hałasu w środowisku pochodzącego z instalacji lub urządzeń, z wyjątkiem hałasu impulsowego", stanowiącą załącznik nr 7 do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 30 października 2014 r. w sprawie wymagań w zakresie prowadzenia pomiarów wielkości emisji oraz pomiarów ilości pobieranej wody (Dz.U. z 2014 r., poz. 1542). Pomiary zostały wykonane metodą próbkowania w cieniu akustycznym najbliższego obiektu budowlanego. Tło akustyczne badań stanowiły wszystkie dźwięki niepochodzące z lokalu dyskoteki, a więc odgłosy pojazdów, restauracji, rozmów co potwierdzają sprawozdania z badań (pkt 4, 8.1.c). Dodać należy, że syn właściciela dyskoteki nie wyraził zgody na wyłączenie źródła hałasu na czas pomiaru tła akustycznego, co wpłynęło na sposób pomiaru hałasu. Jakkolwiek żaden z organów szczegółowo nie odniósł się w wydanych decyzjach do sposobu przeprowadzania pomiarów hałasu, to jednak organ I instancji spowodował wyjaśnienie przez Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska podnoszonych przez skarżącego kwestii związanych z badaniami. Zwrócić trzeba uwagę, że badania przeprowadzone zostały poza postępowaniem administracyjnym, a ich ocena dokonywana przez organ sprowadza się jedynie do sprawdzenia zgodności z obowiązującymi przepisami. Z przepisu art.115a P.o.ś. wynika, że postępowanie w sprawach tego rodzaju wszczynane jest w oparciu o dowody zebrane poza postępowaniem w przedmiocie określenia dopuszczalnych norm natężenia hałasu. Zauważyć przy tym należy, że z przepisów Tytułu II działu V Prawa ochrony środowiska dotyczącego ochrony przed hałasem oraz przepisów wykonawczych do tej ustawy, nie wynika, aby po upływie określonego czasu wyniki pomiarów hałasu dezaktualizowały się i w związku z tym nie mogłyby być podstawą wydania decyzji w oparciu o art. 115a tej ustawy (por. wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2011, II OSK 6/10 LEX nr 745828). Norma zawarta w art. 115a ust. 1 P.o.ś., obliguje organ właściwy do wydania decyzji o dopuszczalnych poziomach hałasu, w każdej sytuacji stwierdzenia ponadnormatywnej emisji. Przepis ten nie wskazuje bowiem na jakiekolwiek przesłanki umożliwiające odstąpienie od jego zastosowania (wyrok NSA sygn. akt II OS 754/12, II OSK 370/13 - cbois). W ocenie sądu, przeprowadzony jednorazowy pomiar hałasu w tej sprawie stanowił wystarczającą podstawę do określenia decyzją dopuszczalnych norm hałasu dla zakładu skarżącego, tym bardziej, że działalność prowadzona przez skarżącego (w namiocie) ma charakter sezonowy, stąd poprzedzenie decyzji pierwszoinstancyjnej kolejnymi badaniami odłożyłoby w czasie jej wydanie. Skarżący wnosząc o przeprowadzenie kolejnych badań nie przedstawił żadnych okoliczności, które wskazywałyby na możliwość zmniejszenia się poziomu emitowanego hałasu. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznając, że zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o niewadliwie ustalony stan faktyczny sprawy i zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa procesowego oraz prawa materialnego, orzekł o oddaleniu skargi na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło