II SA/Sz 1303/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel, Sędziowie Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj (spr.), Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Protokolant starszy sekretarz sądowy Anita Jałoszyńska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 2 lutego 2017 r. sprawy ze skargi M. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza C. z dnia [...] nr [...]. Wnioskiem z dnia [...] r. M.L. zwróciła się do Miejsko- Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w C. o przyznanie zasiłku rodzinnego na dwójkę swoich dzieci wraz z dodatkiem z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Kierownik Miejsko – Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w C. działając z upoważnienia Burmistrza C. przyznał zasiłek rodzinny na dziecko – K.L. na okres od [...] r. do [...] r. w wysokości [...] zł miesięcznie wraz z dodatkiem do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego w wysokości [...] zł płatnego jednorazowo w miesiącu [...] r., a ponadto przyznał zasiłek rodzinny na dziecko – S.L. na okres od [...] r. do [...] r. w wysokości [...] zł miesięcznie. Kierownik Miejsko – Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w C. działając z upoważnienia Burmistrza C. decyzją z dnia [...] r. nr [...], wydaną na podstawie art. 4 ust. 1, ust. 2 pkt 1, art. 14 ust. 1 ust. 1a, ust. 2, art. 20 ust. 3, art. 48 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2015, poz. 114 ze zm.) uchylił od dnia [...] r. opisaną wyżej decyzję z dnia [...] r. poprzez uchylenie prawa do zasiłku rodzinnego na rzecz K.L. na okres od [...] do [...] r. oraz uchylił prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego, ponadto uchylił prawo do zasiłku rodzinnego na rzecz S.L. na okres od [...] do [...] r. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ podał, że w dniu [...] r. w związku ze złożeniem przez M.L. wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na dzieci, powziął informację, że K.L. (mąż wnioskodawczyni) posiada dochód z [...] r. wynikający z dokumentu PIT-39, który nie został wykazany przy składaniu wniosku o przyznanie zasiłków rodzinnych. Organ ponownie przeliczył dochód uwzględniając dochód męża, a następnie ustalił, że wynosi on [...] zł na osobę w rodzinie wnioskodawczyni, a zatem przekracza ustawowe kryterium uprawniające do przyznania zasiłku rodzinnego. Kwestionując powyższą decyzję M.L. złożyła od niej odwołanie, w którym wyjaśniła, że dochód męża w wysokości [...] zł, wykazany w PIT – 39 za [...] r. był dochodem jednorazowym i wynikał ze sprzedaży działki. Kwota uzyskana ze sprzedaży powyższej nieruchomości został przeznaczona na pokrycie kosztów kredytu mieszkaniowego. Jednocześnie odwołująca się podniosła, że od dnia [...] r. nie otrzymuje żadnych dochodów, a jej rodzina utrzymuje się z pensji męża, zaś świadczenia rodzinne stanowiły jej jedyne źródło dochodów. Rozpoznając przedmiotowe odwołanie decyzją z dnia [...] r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 5, 6 i 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Argumentując swoje stanowisko Kolegium powołało się na art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w myśl którego organ właściwy może bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzina lub dochodowa rodziny, mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych. W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy wyjaśnił, że z dołączonych do wniosku z dnia [...] r. dokumentów wynikało, że miesięczny dochód na osobę w rodzinie wnioskodawczyni wyniósł [...] zł, zatem na dzień wydania decyzji z dnia [...] r. zostało spełnione kryterium ustawowe uprawniające M.L. do przyznania jej wnioskowanych świadczeń. W związku z informacją powziętą dnia [...] r. o dodatkowym dochodzie uzyskanym przez męża wnioskodawczyni, a wynikającym z PIT - 39 organ ponownie przeanalizował sytuację dochodową rodziny odwołującej. Zdaniem Kolegium, do miesięcznego dochodu rodziny, w wysokości [...] zł ustalonego w oparciu o dokumenty dołączone do wniosku, należało doliczyć dochód męża w wysokości [...] zł, która to kwota została ustalona w wyniku podzielenia dochodu męża wnioskodawczyni w wysokości [...] zł na 12 miesięcy. W tych okolicznościach organ II instancji stwierdził, że dochód miesięczny rodziny w [...] r. wyniósł [...] zł, a na osobę w rodzinie – [...] zł, zatem przekroczył ustawowe kryterium, co w konsekwencji stanowiło o uchyleniu decyzji uprawniającej do otrzymania wnioskowanych świadczeń. Odnosząc się do argumentów odwołania Kolegium przytoczyło treść art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych zawierającego definicję dochodu oraz jednocześnie wyjaśniło, że art. 30e ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych dotyczy odpłatnego zbycia nieruchomości i praw określonych w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a-c, zatem dochód ten bierze się pod uwagę przy wyliczaniu dochodu dla potrzeb przyznania uprawnień do świadczeń rodzinnych. Nie zgadzając się z przedmiotową decyzją M.L. złożyła na nią skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 4-8 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 7 i art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego, co stanowiło o uniemożliwieniu nabycia jej prawa do zasiłku rodzinnego na rzecz synów K. oraz S. L. w okresie od dnia [...] r. do [...] r. Jednocześnie skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez przyznanie jej prawa do zasiłku rodzinnego na obydwu synów, zasądzenie wypłaty należnego świadczenia rodzinnego na okres od [...] r. do [...] r. oraz dodatku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego w miesiącu wrześniu dla K.L., a także zasądzenie wypłaty ustawowych odsetek, ewentualnie zaś skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji w zaskarżonym zakresie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Uzasadniając swoje stanowisko skarżąca podniosła, że organy obu instancji dokonały analizy sytuacji dochodowej jej rodziny wyłącznie w oparciu o dochody z [...] r., nie uwzględniając wszystkich zmian jakie zaszły do chwili obecnej. Dodatkowo skarżąca zarzuciła organom błędną ocenę dochodu uzyskanego w [...] r. przez jej męża z tytułu zbycia nieruchomości, poprzez zaliczenie go w całości do dochodu. Zdaniem skarżącej, powyższy dochód wykazany w PIT-39 w [...] r. został przeznaczony na własne cele mieszkaniowe (częściową spłatę kredytu mieszkaniowego), a zatem jako taki nie powinien podlegać wliczeniu do dochodu jej rodziny, co znajduje potwierdzenie w stanowisku wyrażonym w orzecznictwie sądów administracyjnych. W ocenie skarżącej, błędne wyliczenie dochodu męża stanowiło o naruszeniu przez organy przepisu art. 7 i 77 k.p.a. w związku z niedopełnieniem obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz obowiązku dokonania dokładnego wyjaśnia stanu faktycznego sprawy. Końcowo skarżąca zaznaczyła, że stosując przepisy tej samej ustawy w postępowaniu o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego przy ustalaniu dochodu rodziny organ II instancji całkowicie odmiennie ocenił zaistniały stan faktyczny. W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o jej oddalenie oraz utrzymało swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. z w a ż y ł, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Analiza zaskarżonej decyzji w aspekcie powołanych przepisów doprowadziła do uznania zasadności skargi. Kontroli sądu administracyjnego w rozpoznawanej sprawie poddane zostało rozstrzygnięcie Kolegium utrzymujące w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Burmistrza C. uchylającą decyzję w sprawie przyznania zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego. Podstawę materialnoprawną wydanych rozstrzygnięć stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, (Dz. U. z 2016 r., poz. 1518), zwanej w dalszej części uzasadnienia "ustawą", która określa warunki nabywania prawa do tych świadczeń oraz zasady ich ustalania, przyznawania i wypłacania (art. 1 ust. 1). Zasiłek rodzinny, zgodnie z przepisem art. 5 ust. 1 ustawy, przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, czyli m.in. jednemu z rodziców dziecka. Podstawowym warunkiem otrzymania wskazanej pomocy jest spełnienie przez wnioskodawcę tzw. kryterium dochodowego, określonego w art. 5 ust. 1 ustawy. Zgodnie z tym przepisem do 1 listopada 2015 r. kryterium stanowiło kwotę 504 zł dla osoby w rodzinie, a od tej daty kwotę 674 zł – na mocy § 1 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 2015 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny i specjalny zasiłek opiekuńczy, wysokości świadczeń rodzinnych oraz wysokości zasiłku dla opiekuna (Dz. U. z 2015 r., poz.1238). W świetle powyższego przepisu kwestią warunkującą przyznanie prawa do zasiłku rodzinnego jest dochód rodziny w przeliczeniu na osobę. Definicja ustawowa "dochodu", jaką ustawodawca posługuje się na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych zawarta została w art. 3 pkt 1 ustawy. Stosownie do art. 3 pkt 1 lit. a ustawy, ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie - oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób - przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, 30b, 30c i 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r., poz. 361 ze zm. – w dalszej części uzasadnienia przywoływana jako: ustawa o podatku dochodowym), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. W myśl art. 3 pkt 2 ustawy dochód rodziny oznacza sumę dochodów członków rodziny. Kwestię sporną w niniejszej sprawie stanowi, czy do dochodu rodziny wnioskodawczyni za [...] rok należało zaliczyć dochód osiągnięty ze sprzedaży działki w wysokości [...] zł, tak jak przyjęły organy, a w efekcie tego rozliczenia ustalono, że miesięczny dochód rodziny w [...] r. wyniósł [...] zł na osobę w rodzinie, przekraczając tym samym kryterium dochodowe, czy też mając na uwadze oświadczenie skarżącej zawarte m.in. w odwołaniu od decyzji, iż środki uzyskane ze sprzedaży tej nieruchomości zostały w całości przeznaczone na cele mieszkaniowe – nie uwzględniać kwoty uzyskanej ze sprzedaży jako dochodu dla celów ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego. Zdaniem Sądu, należy w pełni podzielić pogląd wyrażony w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, zgodnie z którym, do dochodu rodziny ustalonego celem przyznania prawa do świadczeń wynikających z ustawy o świadczeniach rodzinnych nie należy wliczać dochodu uzyskanego ze sprzedaży nieruchomości, jeżeli dochód ten został przeznaczony na cele mieszkaniowe i w związku z tym osoba korzysta ze zwolnienia z obowiązku zapłaty podatku od osób fizycznych. W przypadku zatem, gdy strona uzyskała dochód ze sprzedaży nieruchomości i nie przeznaczyła go na zaspokojenie własnych potrzeb mieszkaniowych, dochód taki powinien być wliczony do dochodu rodziny, gdyż w myśl art. 3 pkt 1 lit.a ustawy o świadczeniach rodzinnych - podlega opodatkowaniu. Jeśli jednak dochód ten nie podlega opodatkowaniu (gdyż jest z niego zwolniony), to nie powinien być wliczany do dochodu rodziny dla celów ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 3 lipca 2014 r., sygn. akt III SA/Kr 350/14 oraz wyrok WSA w Gdańsku z 26 września 2013 r., sygn. akt III SA/Gd 520/13 oraz wyroki WSA w Łodzi: z dnia 14 kwietnia 2014 r., sygn. akt II SA/Łd 87/14i z dnia 24 kwietnia 2014 r., sygn.. akt II SA/Łd 172/14; wyrok WSA w Lublinie z dnia 18 lutego 2016 r., sygn. akt II SA/Lu 542/15, opublikowane w internetowej bazie – orzeczenia.nsa.gov.pl). Odnosząc się do argumentu Kolegium zawartego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że dochód wynikający z odpłatnego zbycia nieruchomości wynikający z art. 30e ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych powinien zostać uwzględniony przy obliczaniu dochodu przesądzającego o uprawnieniach do świadczeń rodzinnych należy wyjaśnić, że zawarte w art. 3 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych sformułowanie przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 30e ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych należy odczytywać mając na uwadze treść całego przepisu art. 30e ustawy o podatku dochodowym. Wynika z niego brak obowiązku zapłaty podatku dochodowego od dochodów uzyskanych z odpłatnego zbycia nieruchomości w przypadku przeznaczenia przychodu z tego tytułu na cele mieszkaniowe. Warunek ten zostanie spełniony, o ile skarżąca wykaże, że w ciągu dwóch lat od zbycia nieruchomości uzyskane z tego tytułu środki przeznaczyła na cele mieszkaniowe. W tym zakresie zasadą jest, że po zakończeniu roku podatkowego podatnik jest obowiązany w zeznaniu podatkowym wykazać dochody z odpłatnego zbycia nieruchomości i obliczyć należny podatek od dochodu, do którego nie ma zastosowania art. 21 ust. 1 pkt 131 ustawy o podatku dochodowym lub wykazać dochody, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 131 (art. 30e ust. 4). W przypadku niewypełnienia warunków określonych w art. 21 ust. 1 pkt 131 podatnik jest obowiązany do złożenia korekty zeznania i do zapłaty podatku wraz z odsetkami za zwłokę (art. 30e ust. 7 ustawy o podatku dochodowym). Niezależnie od powyższego należy zwrócić uwagę, że jak wynika z załączonych do skargi w niniejszej sprawie materiałów, organy obu instancji uwzględniły wskazaną wyżej reprezentowaną w orzecznictwie argumentację, na gruncie sprawy o przyznanie świadczenia wychowawczego dla K.L. w związku z odesłaniem do przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie rozumienia pojęcia dochodu, dla potrzeb ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego. Zdaniem Sądu, w powołanych okolicznościach stanowisko skarżącej należy uznać za słuszne, bowiem niewyjaśnienie okoliczności przeznaczenia środków uzyskanych ze sprzedaży działki na cele mieszkaniowe stanowiło naruszenie przepisów postępowania określonych w art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23), zwanej dalej "k.p.a.", zaś organ odwoławczy nie dostrzegając wadliwości decyzji organu I instancji, dopuścił się ponadto naruszenia przepisu art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy tej decyzji. W konsekwencji należy stwierdzić, że w powołanych okolicznościach doliczenie do dochodu skarżącej kwoty uzyskanej ze sprzedaży nieruchomości było przedwczesne, a zatem stanowiło o naruszeniu art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, które miało wpływ na wynik sprawy - uzasadniającym uchylenie decyzji organów obu instancji stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.). Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy obowiązkiem organów będzie ustalenie dochodu rodziny skarżącej z uwzględnieniem powyższej oceny prawnej dokonanej przez Sąd, a następnie podjęcie odpowiedniego do tych ustaleń rozstrzygnięcia merytorycznego. W tym stanie rzeczy Sąd orzekł stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.